veribaz.com - El Sanatlar� - T�rkiye'nin veri bankas�

1923-1980 YILLARI ARASINDA T�RK�YE EKONOM�S�

9/7/2010

1923-1980 YILLARI ARASINDA T�RK�YE EKONOM�S�

1920lerden g�n�m�ze kadar T�rkiye ekonomisi tarihini incelerken �� iktisat kongresinin de ekonomi politikalar�nda �nemli de�i�imlerin ya�and�� d�nemlerin ba�lar�na rastlad�� g�zlenmektedir. Bu a��dan iktisat kongrelerinin ekonomik hayata y�n verme i�levleri olmu�tur.

Birinci �ktisat Kongresinin d�zenlendi�i 17 �ubat 1923 tarihinde, Kurtulu� Sava��ndan galip olarak ��kan T�rkiye, iktisadi a��dan Osmanl� �mparatorlu�undan devrald�� Duyunu Umumiye ile kar�� kar��ya kalan, halk�n b�y�k �o�unlu�u fakir ve e�itimsiz, sanayi kurulu�lar� yok denecek kadar az ve sermaye birikiminden yoksun, geri kalm�� bir �lke konumundayd�. Bu Kongrenin ortaya konulan fikirler a��s�ndan o d�nemin T�rkiye ekonomisini yeniden in�a etmede b�y�k katk�lar� olmu�tur.

1981 y�l�nda d�zenlenen �kinci �zmir �ktisat Kongresi ise, iktisadi ve siyasi bunal�mlar�n g�zlendi�i, iktisadi olarak i�e d�n�k sanayile�menin yaratt�� bunal�mlar�n birikti�i ve hemen ard�ndan bu alanlarda b�y�k de�i�imlerin g�zlendi�i bir d�nemde d�zenlenmi�tir.

21. y�zy�la girmekte olan d�nyada g�zlenen siyasi ve teknolojik de�i�im r�zgarlar� i�erisinde, 1992 y�l�nda d�zenlenen ��nc� �zmir �ktisat Kongresi, bu de�i�im ortas�nda olan ve co�rafi a��dan etraf�nda siyasi �alkalanmalar�n g�zlendi�i T�rkiye i�in, iktisadi a��dan gelecek y�zy�la haz�rlanmada, hedefleri belirlemede, kamu ve �zel kesimin fikirlerini ortaya koymada �nemli bir yere �nemli bir yere sahiptir.

Birinci D�nya Sava��ndan 5 y�l sonra, d�nyan�n kendine bir d�zen vermeye �al��t�� uluslararas� konjonkt�rde toplanan Birinci �ktisat Kongresi, daha �ok i�erdeki dengeleri tesis etmeye ve iktisadi yap�y� olu�turmaya y�nelikti.

Kongrede sanayici, t�ccar, �ift�i, i��i murahhaslar�n�n olduk�a �eki�meli ve kulisli bir �al��ma ortam�ndan sonra, ana sekt�rler itibariyle belirlenen Misak-� �ktisadi Esaslar� ba�l�� alt�nda b�t�nle�meleri, bir ittifak aray��n�n kan�t� olarak say�labilir. Bu �er�evede, Kongre kapsam� i�inde siyasi ba��ms�zl��n iktisadi ba��ms�zl�kla birle�tirilmesi ve T�rk giri�imcisinin g��lendirilmesi en temel hedeflerdi.
Kongrede milliyet�i ve liberal politikalar�n temelleri benimsenmi�ti. Ger�ekten, 1923-29 d�nemi t�m d�nyada g�r�ld�� gibi liberal politikalar�n uyguland�� bir d�nem olmu�tur. Bunun nedeni, uygulanan politikalar�n, �zel giri�im �nc�l��nde ve d��a a��k bir ekonomik yap� i�inde geli�mesiydi. D��a a��k politikalar�n benimsenmesinin bir di�er nedeni ise Lozan Antla�mas�n�n iktisadi h�k�mleriydi. Antla�man�n eki olan ticaret s�zle�mesi, 1916 y�l�nda Osmanl� g�mr�k tarifelerinin be� y�l daha y�r�rl�kte kalmas�n� ve yeni yasaklar getirilmemesini �ng�r�yordu. Bu nedenle, 1929 y�l�na kadar g�mr�k tarifelerinde art��lar ger�ekle�tirilememi�tir.

1923-29 y�llar� aras�nda devlet �zel giri�imi te�vik etmek i�in yo�un �aba harcam��t�r. Bu ama�la yap�lanlar�n ba��nda, devlet tekelleri kurularak daha sonra bunlar�n i�letmesini �zel sekt�re devretmek gelmektedir.

Ayr�ca, bu d�nemde, milli sanayii geli�tirmek i�in Te�vik-i Sanayi Kanunu ile birlikte �e�itli hammaddelerin ithalat�n� kolayla�t�ran g�mr�k tedbirleri al�nm��t�r. Milli bankalar kurularak (�� Bankas�, T�t�nc�ler Bankas� ve Sanayi ve Maadin Bankas�), �stanbul ticaret ve tah�l borsas� a��lm��t�r. Bu d�nemde anonim �irketlerin kurulmalar� da kolayla�t�r�lm��t�r. Madenler ve sigara �retimi devletle�tirilerek milli �retime d�n�k bir bi�imde i�letilmeye ba�lanm��, �eker fabrikalar� i�in te�vik kanunu ��kart�lm��t�r. Ancak, bu d�nemde, devletin en az d�zeydeki m�dahaleci tutumuna ra�men, �zel sekt�r istenilen geli�meyi sa�layamam��t�r.

T�m d�nyay� iktisadi a��dan b�y�k bir ��kmaza sokan 1929 d�nya iktisat bunal�m� ise liberal iktisat politikalar�n� izleyen �lkemizi de etkilemi�tir. Bu d�nemde, T�rk paras�n�n de�erinin d��mesi sonucu, tar�m �r�nlerimizin d�nya piyasalar�nda fiyatlar� d��m��t�r. 1924-1929 d�neminde GSMH y�lda ortalama y�zde 10,9, s�nai �retim ise y�zde 8,5 oran�nda art�� kaydetmi�tir

OR�GANA

9/7/2010

ORIGAMI

Origami hayat�m�zda belki de ilk tan��t��m�z japon k�lt�r� ��esidir (san�r�m sonyden sonra). Hem az malzeme ve yetenekle ger�ekle�tirilebilmesi, hem de japon i�i olmas�na kar��n tehlikesiz bir sanat olmas� y�z�nden, hepimizin ilkokul y�llar�m�zda, en az�ndan ka��ttan tuzluk imal etmi�li�imiz ya da kurbaga z�platm��l��m�z vard�r.

Tarih�e
Nas�l ju-do (denge yolu), ike-bana (yasatilan cicek), ya da karate, ta��masu, iki s�zc��n birle�mesinden olu�uyorsa, origami de Oru (katlamak) ve Kami (ka��t) s�zc�klerinin birle�iminden meydana gelmektedir.. �lgin�tir, bi �ok sayg� duydugum japon i�i gibi bu da �in k�kenlidir. Asl�nda ka��t katlama sanat�n�n, ka��t yapma sanat�n�n ��kt�� yerden ��kmas� �ok normal tabi... I.veya II. yy zaman�nda �inde ��km�� origaminin, Japonyadaki ilk �rnekleri, japonlar�n k�lt�rel ve artistik olarak, kelimenin tam anlam�yla co�tu�u Heian d�nemine (794-1185) rastlamaktad�r

red dragon, joseph wu

Beyaz ka��t, gizli ve kutsal ��eleri saklamak amac�yla kullan�l�rm�� o d�nemde. Sonra dinsel bir ��e olmaktan ��km�� ve yarat�lan yeni modellerle �e�itlilik kazanarak biraz daha halk eglencesi haline gelmi�. Zamanla da Kabuki (geleneksel japon tiyatrosu) ve ukiyoe (gel. jap. resmi) gibi geleneksel sanatlar�n yan�nda yerini alm��. �imdi ise halen tap�naklarda rastlanmakla beraber, evlilik t�renlerinde ka��t kelebekler damat ve gelini temsil eder ve 1000 tane turna ku�u yapan�n da dile�inin ger�ekle�ecegine, uzun ve iyi bir ya�am s�recegine inan�l�rm�� mesela. 19.yy.�n ortalar�na do�ru 70e yak�n farkl� origami tasar�m� yarat�lm�� durumdayken japonyan�n modernle�mesi ile beraber, t�ren ve festivaller i�in yap�lmas� hari�, origamiye olan ilgi azalm��t�r. Ancak origami tarihinde d�n�m noktas� olan h�z�nl� bir olay var ki, hemen k�saca ona de�inmeliyim;

Geleneksel Turna Modeli
Hiro�imada, atom bombas�n�n patlamas� sonucunda radyasyon etkileriyle L�semi hastas� olan 11 ya��ndaki Sasaki Sadako isimli bir �ocuk varm��. �yile�mek i�in inan��a uygun olarak 1000 tane turna ku�u yapmaya karar vermi�. Fakat k��k vucudunu yiyip bitiren hastlal�k ancak 644 tanesini bitirebilmesine izin vermi�. Arkada�lar� da onun yerine say�y� tamamlam�� ve cenaze t�reninde mezar�n� turna ku�lar�yla kaplam��lar. Bu olay o g�n�n Hiroshimada D�nya �ocuk bar�� g�n� olarak kutlanmas�na ve onuruna Sadako nun Seatleda bir heykelinin yap�lmas�na vesile olmu�. Bu sebeptendir ki, her sene A�ustos ay�n�n 6s�nda kutlanan bar�� g�n�nde, d�nya�ap�nda bir�ok �ocuk taraf�ndan yap�lan turna ku�lar� Hiroshimaya g�nderilir. (www.sadako.com)

Dikkat edilecek Hususlar
Origami fanatikleri ka��d� kutsal bir�ey olarak g�r�rler. Onlar�n g�z�nde, kesmek ya da yap��t�rmak bu kutsal �eye kar��, bir nevi k�f�r ve sayg�s�zl�kt�r. Fanatik, radikal k�ktendinci origamici olmasak da, ba�ka dinin kurallar�na g�sterilmesi gereken bir sayg� gibi biz de bu origaminin 7 �l�mc�l g�nah�na uyal�m (kesmeyeceksin, yap��t�rmayacaks�n, y�rtmayacaks�n, kare ka��t kullanacaks�n, boyamayacaks�n, �izmeyeceksin vs... ) Origami kitab� al�rken dikkat edelim, kesmeli yap��t�rmal� tariflerin, diagramlar�n oldugu kitaplara y�z vermeyelim. Ka��d�n b�l�nmez b�t�nl��ne zarar vermeyen, yabanc� kimyasal maddelerin kirletmedigi ger�ek modelleri ��renelim ve yapal�m.
Gergedan David Bill

Nas�l ba�lar�m? Temel Teknikler?
internet bence yeterli. Zaten googledan "origami" yazd��n�z zaman bir s�r� yer gelecektir, ama ben yine de a�a��da bir iki site ismi vereyim. Buralardan bol miktarda e�itim ve �ema bulabilirisiniz.
*www.paperfolding.com
*www.origami.com
*www.origami.as
*www.britishorigami.org.uk
�ncelikle internetten bulacaginiz diagramlar� okumay� ��renmelisiniz. Diagramlar tav�an olsun domuzcuk olsun bir origami modelinin nas�l yap�laca��n� ad�m ad�m g�steren �emalard�r. Bu diagramlar ka��tlar�n hangi s�rayla katlanaca��n� g�sterirken, bir tak�m semboller ve cizgi t�rleri kullan�rlar. Katlama bi�imlerinin "crimp fold, petal fold" gibi teknik isimleri vard�r. digramdan bakarak bunu anlaman�z gerekir. Endi�elenecek bir �ey yok.

Valley fold�rne�in Kesikli �izgiyle g�sterilen "valley fold" katlamad�r. Kesikli �izgi ka��d�n bu �ekilde i�eri dogru katlanmas� gerektigini g�sterir. biz g�r�nce "hmm valley fold" deriz.

Kesikli ve noktal� �izgi g�rd��n�z zaman bu "mountain fold"dur ve g�r�nce, tersi y�nde katlamal�y�z. Bu �ekilde katlama y�ntemleri oldugu gibi.. ka��d� a�man�z� ya da modeli ters �evirmenizi.. ya da bize "ayn� hareke

AZMACILIK

9/7/2010

YAZMACILIK
Orta Anadolu"nun uygarl�k y�n�yle zengin olan Tokat ilinde,yazmac�l��n 600 y�ll�k bir ge�mi�i vard�r. Yazmac�l��n yap�ld�� Anadolu kentleri aras�nda ise Tokat"�n ayr� bir yeri vard�r. Yazmac�l�k ge�mi�te t�r�n�n en g�zel �rneklerini Tokat"ta vermi�tir. Evliya �elebi Tokat yazmalar� i�in "Beyaz pembe bezi Diyar-� Lahor da yap�lmaz. G�ya alt�n gibi m�cellad�r. Kalemkar basma y�z�, m�nakka� perdeleri gayet memduh olur" der ve �vg�yle s�z eder. T�rk El Sanatlar� i�inde �it, yemeni, �evre, �ember deyimleri ile tan�d��m�z yazma; y�llar boyunca kad�nlar�m�z�n ba� �rt�s� olmu�tur. T�rk�lere ve manilere konu olan yazma, bir Almus t�rk�s�nde sar� rengi ile dikkat �ekerken, bir maninin s�zlerinde desen ve �i�ekleri ile dile gelir.
Anadolu"nun yemye�il, �irin bir ili olan Tokat"ta "Karakalem" ve "Elvan" olmak �zere iki tip yazma bas�lmaktad�r. Desen ve kompozisyon olmak y�n�nden do�al bir g�r�nt�n�n hakim oldu�u Tokat yazmalar�nda do�adaki motifler �zelliklerinden hi�bir �ey kaybetmeden, stilize edilerek kal�p �zerine al�nm��t�r. Tokat"�n karakteristik motifleri, t�m �zellikleri ile birlikte yazmalara yans�t�lm��, do�adan al�nan bitkisel motifler, meyve ve �i�ek motifleri kal�p ustas�nca ba�ar�l� bir kompozisyon i�inde kuma� �zerine aktar�lm��t�r. Meyve �e�idi bol olan Tokat"�n, bu �zelli�i yazma desenlerine konu olmu�,elmas�, �z�m�, kiraz� ve �i�ekleri motifler halinde yer alarak desenlere kaynakl�k etmi�tir.
Desenler, a�a� kal�plara kal�p ustas�nca bir nak�� gibi i�lenerek aktar�l�r. Kal�p oymac�l�� sab�r ve el becerisi ister. Herkes yazmac� olur ama kal�p ustas� olamaz. En g�zel kal�plar ise �hlamur a�ac�ndan oyulur.
Anadolu"da yazmac�l��n merkezi konumunda olan Tokat"ta �retilen yazmalardaki renk uyumu ger�ekten m�kemmeldir. Tokat yazmalar�nda �o�unlukla k�rm�z�n�n koyu tonlar�, bordo, patl�can moru gibi koyu renkler hakimdir. Tokat yazmalar� �ok renklidir. Sa�lam bir renk armonisi vard�r. Tokat"ta bu g�n �ok de�i�ik yazma deseni bas�lmaktad�r. Tokat"a �zg� desenlerin yan� s�ra; de�i�ik y�relere ait motiflerle de �al��lmaktad�r. Tokat"a �zg� yazma desenleri �unlard�r.
*Tokat i�i dolgusu
*Tokat be�lisi
*Tokat �z�ml�s�
*Tokat elmal�s�
*Tokat yar�m elmal�s�
*Tokat kirazl�s�
*Tokat i�i bo� (kayseri kenar)
*Purket (plaka)
*Ka��k sap�
*Kaynama ya�muru
*Asma yapra��
*Ev i�i yazma
*Trabzon kenar
40. y�l �ncesine kadar be� b�y�k YAZMACILIK
Orta Anadolu"nun uygarl�k y�n�yle zengin olan Tokat ilinde,yazmac�l��n 600 y�ll�k bir ge�mi�i vard�r. Yazmac�l��n yap�ld�� Anadolu kentleri aras�nda ise Tokat"�n ayr� bir yeri vard�r. Yazmac�l�k ge�mi�te t�r�n�n en g�zel �rneklerini Tokat"ta vermi�tir. Evliya �elebi Tokat yazmalar� i�in "Beyaz pembe bezi Diyar-� Lahor da yap�lmaz. G�ya alt�n gibi m�cellad�r. Kalemkar basma y�z�, m�nakka� perdeleri gayet memduh olur" der ve �vg�yle s�z eder. T�rk El Sanatlar� i�inde �it, yemeni, �evre, �ember deyimleri ile tan�d��m�z yazma; y�llar boyunca kad�nlar�m�z�n ba� �rt�s� olmu�tur. T�rk�lere ve manilere konu olan yazma, bir Almus t�rk�s�nde sar� rengi ile dikkat �ekerken, bir maninin s�zlerinde desen ve �i�ekleri ile dile gelir.
Anadolu"nun yemye�il, �irin bir ili olan Tokat"ta "Karakalem" ve "Elvan" olmak �zere iki tip yazma bas�lmaktad�r. Desen ve kompozisyon olmak y�n�nden do�al bir g�r�nt�n�n hakim oldu�u Tokat yazmalar�nda do�adaki motifler �zelliklerinden hi�bir �ey kaybetmeden, stilize edilerek kal�p �zerine al�nm��t�r. Tokat"�n karakteristik motifleri, t�m �zellikleri ile birlikte yazmalara yans�t�lm��, do�adan al�nan bitkisel motifler, meyve ve �i�ek motifleri kal�p ustas�nca ba�ar�l� bir kompozisyon i�inde kuma� �zerine aktar�lm��t�r. Meyve �e�idi bol olan Tokat"�n, bu �zelli�i yazma desenlerine konu olmu�,elmas�, �z�m�, kiraz� ve �i�ekleri motifler halinde yer alarak desenlere kaynakl�k etmi�tir.
Desenler, a�a� kal�plara kal�p ustas�nca bir nak�� gibi i�lenerek aktar�l�r. Kal�p oymac�l�� sab�r ve el becerisi ister. Herkes yazmac� olur ama kal�p ustas� olamaz. En g�zel kal�plar ise �hlamur a�ac�ndan oyulur.
Anadolu"da yazmac�l��n merkezi konumunda olan Tokat"ta �retilen yazmalardaki renk uyumu ger�ekten m�kemmeldir. Tokat yazmalar�nda �o�unlukla k�rm�z�n�n koyu tonlar�, bordo, patl�can moru gibi koyu renkler hakimdir. Tokat yazmalar� �ok renklidir. Sa�lam bir renk armonisi vard�r. Tokat"ta bu g�n �ok de�i�ik yazma deseni bas�lmaktad�r. Tokat"a �zg� desenlerin yan� s�ra; de�i�ik y�relere ait motiflerle de �al��lmaktad�r. Tokat"a �zg� ya

TEMEL TASARIM

9/7/2010

TEMEL TASARIM
PERSPEKT�F

Resim, grafik, r�lyef, heykel, sahne dekoru ve mimarl�k gibi plastik sanat dallar�nda ve foto�rafta; derinli�in, b�t�nl��n, devaml�l��n, renk, bi�im ve �izgilerle yada foto�raf makinesi arac�l�yla bilimsel olarak elde edilmesinde izlenilen y�ntemlere PERSPEKT�F denir. K�saca perspektif, �� boyutlu cisimleri, iki boyutlu bir d�zlem �zerinde g�stermek i�in kullan�lan bir ara�t�r. �izgi perspektifi, renk perspektifi diye ayr�l�r..
�izilecek bir konunun �� boyutlulu�u d��n�lerek, bu konu ile ilgili bo�luk ve kitle sorunlar�n� g�rsel olarak ��zmek i�in perspektif y�ntemlerinden yararlanmak gerekir. Cisimlerin g�zden olan uzakl�klar�na g�re �ekil ve renklerin belirtilmesi perspektifsel �al��malar� olu�turur. Do�an�n ve nesnelerin g�z ile g�r�ld�� gibi bir d�zlem �zerinde belirtilmesi; Grek uygarl��, �in imparatorlu�u, Roma sanat�, R�nesans d�nemleriyle yak�n �a�da ayr�cal�klar g�stermektedir. Bu nedenle perspektife ili�kin y�ntemler, kuramsal ve uygulama alan�ndaki b�t�nl�k 20. yy �n ikinci yar�s�na kadar geli�me g�stermi�tir. G�n�m�zde, bir yap�n�n perspektif g�r�n�mleri bilgisayar ve di�er elektronik ara�larla yanl��s�z olarak �izilebilir. Ancak sanatsal (artistik) yeteneklerle boyanm�� veya �izilmi� bir perspektif resim; sanat tarihinin b�t�n d�nemlerinde oldu�u gibi b�t�n �a�da� sanat ak�mlar�nda da derinli�i, b�t�nl�� ve devaml�l�� daha canl� ve inand�r�c� olarak g�stermektedir.
15. yy da perspektif; bir konunun, g�rme merkezine g�re, merkezi izd��m�n�n resim d�zleminde g�r�nt�lerle belirtilmesinde izlenen y�ntemdir. Bu y�nteme "merkezi projeksiyon y�ntemi" de denilmektedir. Geometri ve optik bilimleri ile yak�ndan ilgili olan perspektif, Leonardo"ya g�re; bir yeri pencere cam�ndan g�r�p g�r�nt�y� bu cam �zerinde �izmek yada boyamakt�r.

Derinlikle ilgili �al��malarda �� boyuta ili�kin olan ipu�lar�n�n be� tanesi �zellikle R�nesans ressamlar� taraf�ndan kullan�lm�� olup g�n�m�zde de ge�erlidir.
1 - Bir nesneye ait olan herhangi bir �izginin veya konturun di�er bir nesneyi kapatmas�
2 - Hava perspektifi: Renklerin bizden olan uzakl�klar�na g�re de�i�mesi.
3 - �izgi perspektifi: Paralel �izgilerin sonsuzda birle�mesi
4 - I��k g�lgenin da��t�lmas� ( ��k y�n�n�n bilinmesi gerekir. )
5 - Boyutlar� hakk�nda geni� bilgilere sahip oldu�umuz fig�r yada nesnelerin arka plana yerle�tirilmesi
Filippo Diser Brunelleshi (1377 - 1446 ) Floransa Kadetralinin kubbe mimar�, Donatello"nun arkada�� ve bilimsel perspektifi mimariye uygulayan ilk sanat��d�r. Ucello, Piero Della Francesca gibi sanat��lar da ayn� perspektif y�ntemini kullanm��lard�r. R�nesans sanat��lar� da bundan yararlanm��lard�r. Brunelleshi"den biraz sonra onun meslek arkada�� Alberti"nin perspektif konstruksiyonlar� ressamlar taraf�ndan kullan�labilecek bir bi�ime d�n��t�r�lm��t�r. Buna ili�kin perspektif bilgileri 1436 da yap�lan sanat kongresinde sunulmu�tur. Ayr�ca bu bilgiler yay�nlanm��t�r.

Paralel Perspektif: Ger�ekte paralel olan orthogonaller paralel olarak g�sterilmi�tir.Bu durum daha �ok �in resimlerinde g�r�lmektedir.
A��sal Perspektif: Dikt�rtgen ya da kare prizma bi�imindeki geometrik �ekilleri iki yan ve �st y�zeylerini g�steren bilimsel bir perspektif y�ntemidir.
�� Nokta ya da E�ilimli Resim D�zlemi Perspektifi: Bu perspektifte dikt�rtgen ya da kare prizman�n hi�bir ayr�nt�s� resim d�zlemine paralel de�ildir. Dikey orthogonaller; �ekil g�z hizas� �izgisinin alt�nda ise altta, �st�nde ise �st bo�lukta kesi�irler.
Mihrevi Perspektif ( Axial Perspektive ): Bilimsel perspektiften �nce bilinen bu t�r �izimde paralellerin simetrik olarak g�zden uzakla�t�� g�r�l�r. �lk �rnekleri Grek Apulian vazolar� �zerindeki �izimlerde g�r�lm�� olup R�nesans ta da devam etmi�tir. �o�u kez tavan �zerinde paralel iki �izgi tavan�n bitti�i yerde birle�ir.
Ters Perspektif ( �nverted Perspektive ): R�nesans tan �nce kullan�lmakta olan bir perspektif olup bu y�ntem bilimsel perspektifle �eli�ir.
Negatif Perspektif: Perspektif alg� yan�lmas� nedeniyle g�zden uzakla�an �ekillerin oran dahilinde k��ld��n� kabul edip onlar�n ger�ek boyutlar� ile alg�lanabilmesi i�in ne �l��lerde b�y�k �izilmesi gerekti�ini bilimsel olarak saptayan bir perspektif y�ntemidir.
�ki Ka�� Noktal� Perspektif ( Bifocal Perspektive ): R�nesans ressamlar�n�n diyagonal yer karolar�n� �izmek i�in kulland�� iki ka�� noktal� perspektifte a��sal perspektif oldu�u gibi dikd�rtgen ya da karelerin k�sa g�r�n�mleri ka�� noktalar�

TASARIM ELEMAN VE �LKELER�

9/7/2010

TASARIM ELEMAN VE �LKELER�

Resim-�� uygulama �al��malar�nda bilin�li hareket ederek, daha ba�ar�l� sonu�lar�n al�nabilmesi i�in tasar�m eleman ve ilkelerinin bilinmesinde yarar vard�r. �lk��retim okullar� 1. kademede (1,2,3,4,5. s�n�flar) yap�lan Resim-!� dersi uygulama �al��malar�nda (resim, at�k malzeme ile �al��ma, �� boyutlu �al��malar vb. ) ��rencilerin kompozisyonlar�n� olu�tururken bu bilgiler do�rul¬tusunda �al��malar� ba�ar�y� artt�r�r. Sanatsal ��renme okul �a��nda ba�lar.
A- TASARIM ELEMANLARI B- TASARIM �LKELER�
1- �izgi 1- Ritm ve Hareket
2- Doku 2- Denge
3- Leke 3- Vurgu
4- Form - �ekil 4- Kontrast (Z�tl�k)
5- Bo�luk 5- Birlik
6- Renk 6- �e�itlilik
7- Val�r (De�er)
A- TASARIM ELEMANLARI
1-�iZGi
�izgi basit bir ifade ile iki nokta aras�ndaki hat olarak tan�mlanabilir. Resim �al��malar�n�n temelini olu�turan �izgi, ayn� zamanda g�rsel bir anlat�m arac�d�r. �izgiyi olu�um bi�imlerineg�re �� grupta inceleyebiliriz.
a- Dik ve Yatay �izgiler:
Sakin ve hareketsiz etki uyand�ran �izgilerdir.
b- K�r�k �izgiler:
Hareketli ve dinamik etki uyand�ran �izgilerdir.
c- E�ik �izgiler:
Yo�unlu�uyla paralel olarak hareketi art¬t�ran ve zenginle�tiren �izgilerdir.
T�m bu �izgiieri farkl� incelik ve kal�nl�klarda �izerek �izginin etkisini g��lendirebiliriz. Buna k�saca �izgisel renklilik deriz. A�a��da Aibert D�rerin resminde g�r�ld�� gibi, resmin temelini olu�turan �izgi, ustaca kullan�ld��n¬da olduk�a etkili ve �izgisel renklili�i de �n plana ��kartan sonu�lar vermekte¬dir.
�izgi �al��malar�nda Kullan�lan Ara� ve Gere�ler
Ka��t �zerine iz b�rakan her cins materyal ile �izim yap�labilir. Materyalin cinsine g�re �ok farkl� �izgisel sonucun yakalanmas� m�mk�nd�r. Ba�l�ca �izim materyalleri olarak; kur�un kalemler, �e�itli t�kenmez-ke�eli ve dolma kalemler, tarama u�lar�, f�r�alar, pastel boyalar, kibrit ��p� , k�rdanlar ve bun¬lara benzer bir�ok malzeme akl�m�za gelir. Ara�tan �te amac�n �n planda tutul¬mas� gereklili�ini hat�rlamakta yarar vard�r.

2- DOKU
Sanatsal anlamda doku, maddelerin do�al yap�s�n�n d�� y�zeyindeki g�r�nt�s�d�r. G�rsel Sanatlar olarak adland�r�lan resim, heykel, seramik, grafik, tekstil, mimari gibi sanat dallar�ndaki uygulamalarda etkin bi�imde kul¬lan�lan �e�itli dokular, yap�lan �al��malara estetik bir g�r�nt� kazand�r�r. Dokuyu do�al ve yapay doku olmak �zere iki ana ba�l��a ay�rabiliriz.
a- Do�a! Dokular: Bir nesnenin, �zerine dokunarak hissetti�imiz ya da g�z�m�zle alg�lad��m�z yap�s�d�r. �evremizi g�zlemledi�imizde, do�an�n bu konuda ne kadar c�mert oldu�unu rahat�a g�rebiliriz. A�a� g�vdeleri, ta�lar, yapraklar, otlar, de�i�ik hayvanlar�n derilerindeki genel g�r�nt�ler, kendi derimizdeki g�r�nt�, bir cevizin kabu�u, bir kakt�s g�r�nt�s� ve bunlara benzer binlerce nesne �zerindeki do�al dokuyu g�rmemiz ve alg�lamam�z m�mk�nd�r.
b- Yapay Dokular: �nsanlar taraf�ndan ya¬p�lm�� olan cam, metal, hal�, perde, plastik e�ya ve bunlara benzer pek �ok nesnenin y�zeyle¬rinde g�r�len ya da alg�la¬nan yap�d�r.
Do�al ve yapay dokular�n d��nda bir de anl�k olu�an dokulardan s�zedebiliriz. �rne�in su birikintisine at�lan bir ta��n su y�zeyinde olu�turdu�u dairesel dalgalanma, nes-kafe i�erisine s�t kat�l¬d��nda olu�an kar��m¬daki yap�, kar ya��ndaki taneciklerin g�r�nt�s� ve buna benzer durumlarda ortaya ��kabilen g�r�n¬t�lerde dokusal unsur olarak kabul edilir.

3- LEKE
Leke, y�zey �zerinde ��n etkisiyle ortaya ��kan ton de�erleridir. Bu de�erler a��k, orta ve koyu tonlard�r (lekelerdir). �e�itli tonlamalardan olu�an bu lekeler bir rengin kendi i�erisindeki tonlar� olabilece�i gibi, farkl� renklerin birbirleriyle olan ton ili�kileri �eklinde de kar��m�za ��kabilir.
A�a��daki �rnek ton �ubuklar�nda bir rengin kendi i�erisindeki a��k-orta-koyu tonlar� ile siyah-beyaz ve gri kar��l�klar� verilmi�tir. Ayr�ca farkl� renklerin biribirleriyle olan ton de�er ili�kileri de g�sterilmi�tir.

A�a��daki �rnek resim ve siyah beyaz kar��t�nda, renklerin a��k, orta, koyu (beyaz, gri, siyah)

��N� SANATI

9/7/2010

Bu �al��man�n konusu ; "T�rk �ini sanat�nda kullan�lan desen ve motiflerin k�lt�rel de�i�imlerden etkilenimidir.�ini sanat�, uzun bir ge�mi�e sahip olan geleneksel sanatlar�m�zdand�r. T�rk sosyo- k�lt�rel yap�s�nda meydana gelen de�i�iklikler bu sanat�nda �zerinde baz� de�i�imlerin ya�anmas�na yol a�m��t�r. G��, din de�i�tirme, di�er k�lt�rlerle etkile�ime ge�me sonucunda bu sanatta kullan�lan desen ve motiflerde de farkl�l�klar olu�mu�tur.

�al��man�n ba��nda �ininin tan�mlamas� yap�lm��t�r.Boyama ve desenleme teknikleri anlat�lm��t�r. B�y�k Sel�uklular D�nemi , Anadolu Sel�uklular D�nemi ve Osmanl�lar D�nemi " nde �ini sanat�n�n nas�l bir durumda oldu�undan bahsedilmi�tir. Ard�ndan g�n�m�zde �ini sanat�n�n durumu ve ya�ad�� sorunlar �zerinde durulmu�tur.

Daha sonraki b�l�mlerde ise ; �al��mada as�l de�inilmek istenen konu , desen ve motifler yer alm��t�r.D�rt ba�l�k alt�nda bu desen ve motifler ile bunlar�n anlamlar� a��klanm��t�r. Bu desen ve motiflerin k�lt�rel de�i�imlerden nas�l etkilendi�i anlat�lm��t�r. Yani , " K�lt�rel de�i�meler ( g��, din de�i�tirme ....) , T�rk �ini sanat�nda kullan�lan desen ve motifler �zerinde de�i�ikliklere yol a�maktad�r " hipotezi kan�tlanmaya �al��lm��t�r.

�ini sanat� Anadolu " ya Sel�uklularla girmi� , �e�itli tekniklerle en g�zel ve ba�ar�l� �rneklerini vermi�tir . Bizans mimarisindeki mozayik ve fresklerin yerini T�rk sanat�nda �ini alm��t�r.

Anadolu Sel�uklu �ncesi �slam mimarisinde olduk�a k�s�tl� olan �ini bezemenin ilk b�y�k a�amas� 13. Y�zy�lda Anadolu Sel�uklu devrine rastlam��t�r. Bu yeni denemeler daha sonra �zellikle �ran b�lgesi �lhanl� mimarisini etkilemi�tir. Eserleri �iniyle bezeme modas� y�zy�llar boyunca giderek zenginle�erek �slam mimarisinin ana s�s unsurlar�ndan olmu�tur.

�inicilik , Osmanl� Devleti " nde ve �zellikle 15. - 16.y�zy�llarda en olgun d�nemini ya�am��t�r.Bu d�nemde meydana getirilen �ini sanat eserlerinin bir benzerinin yap�lamad�� kabul edilmektedir. 17. Y�zy�l�n ikinci yar�s�ndan itibarende �lkenin i�inde bulundu�u ekonomik ve siyasal durumdan dolay� bu sanatta gerilemeye ba�lam��t�r. Bu geli�meler , �znik "teki �inicilik sanayiinin 18. Y�zy�l�n ikinci yar�s�nda t�m�yle yok olmas� sonucunu do�urmu�tur.�inicilik �znik " te ya�ama olana�� bulamamas�na kar��l�k K�tahya" da ya�am�n� s�rd�rmeyi ba�arabilmi�tir.

�e�itli tekniklerle zenginle�en bu sanat daima mimariye ba�l� kalm�� ve onun �st�nl��ne g�lge d��rmedi�i gibi renkli bir atmosfer yaratarak binalar�n mekan etkisini de artt�rm��t�r. Her d�nemin �ini s�slemesi , daha �nceki d�nemlerin �st�n vas�flar�n� devam ettirirken yeni teknik bulu� ve renklerle de bu sanat� zenginle�tirmi�tir.�ncelikle �iniyi tan�mlamam�z yerinde olacakt�r:

1.��N�

" En genel �retim a�amalar�yla " �ini ", �nceden pi�irilmi� ve sertle�tirilmi� bir taban malzemesi ( " ta�� " ) �zerine yap�lan desenleme ve boyaman�n �zerine yeniden koruyucu ve sertlik veren saydam bir s�r�a tabakas�n�n vurulup yeniden pi�irilmesiyle elde edilen dekoratif bir �r�nd�r ( Aktan 2000: 220 ).

�ini ,seramik ve porselen genellikle birbiriyle kar��t�r�lmaktad�r . �ini ile seramik aras�nda hamur ve yap�l�� bak�m�ndan bir fark yoktur.Seramik , g�n�m�z mimarisinde �slak zeminler i�in kullan�lan fabrikasyon �r�ne denmektedir. Porselen ise , �inideki gibi desen ve boyaman�n s�r�an�n alt�na de�il , bask�yla �st�ne yap�ld�� r�nd�r. "Eskiden seramik i�in " Evani " , �ini i�in "Ka�i " , bazen de s�r�a denilirdi "(�ney 1978: 78 ) .

�ini hamuru , seramik hamuru gibi, kire�li ( kalkerli ) ak�ini ( kaolin , kuvars , kil , kalker ) , feldispatik ak�ini

KAYIT DI�I EKONOM�N�N ETK�LER�

9/7/2010

KAYIT DI�I EKONOM�N�N ETK�LER�

1-Giri�

G�n�m�z ekonomilerinin �nemli sorunlar�ndan birisi olan kay�t d�� ekonomi, nedenleri, sonu�lar� ve i�leyi�i bak�m�ndan karma��k ve �ok boyutludur. Bu sebeple, kay�t d�� ekonominin kay�t alt�na al�nmas� hem geli�mekte olan �lkeler i�in hem de geli�mesini tamamlam�� lkeler i�in ��z�m getirilmesi gereken bir sorun olmaktad�r.

�lkeler ve ekonomiler i�in �e�itli a��lardan etkileri olan kay�t d�� ekonomi olgusunun bir noktadan sonra ele al�nmas� gerekti�i ve g�z ard� edilemeyece�i a��kt�r.

2- Kay�t D�� Ekonomi

Kay�t d�� ekonomimin t�m y�nlerini ve �zelliklerini kapsayan bir tan�m�n� yapmak olduk�a g��t�r. Bunun en �nemli nedeni de kay�t d�� ekonominin �lke ekonomisinin di�er b�l�mleriyle yo�un i� i�e ge�mi�li�idir. ��nk� kay�t d�� ekonomi, �lkenin ekonomik performans�n� g�steren rakamlara dahil edilmemesi nedeniyle istatistikle, vergi gelirlerinde kay�plara yol a�mas� nedeni ile maliyeyle, vergi ka��rman�n yasa d�� olmas� nedeniyle hukukla, maliyetlerle direkt ili�kili olmas� nedeniyle de uluslar aras� ve ulusal rekabetle i� i�e ge�mi�tir(�okgezen, 1993; s.22).

Kay�t d�� ekonominin �e�itli tan�mlar�n� verecek olursak:
Kay�t d�� ekonomi, ya hi� belgeye ba�lanmayarak, ya da i�eri�i ger�e�i yans�tmayan belgelerle, ger�ekle�tirilen ekonomik olay�n (al�m-sat�m), devletten ve i�letme ile ilgili �teki ki�ilerden (ortaklardan, alacakl�lardan, kazanca kat�lan i��ilerden vb.) tamamen ya da k�smen gizlenerek, kay�tl� (resmi) ekonominin d��na ta��nmas�d�r(Altu�, 1999; s.257).

Kay�t d�� ekonomi, geleneksel �l��m teknikleri ile �l��lemeyen resmi makamlara yans�mam�� ve belli bir ��kar kar��l��nda mal ya da hizmet olarak sunulan faaliyetlerin t�m�n� kapsar(�zsoylu, 1996; s.111).

Kay�t d�� ekonomi, "ben de�il, o vergi �demiyor" kan�s�n toplumda yayg�nla�t�rmak, "inan�" haline d�n��t�rmek, istisna ve muafiyetlerle kimi kesimlerin azalan vergi y�klerinin �st�n� �rtmek, dikkatleri ba�ka y�ne �evirmek i�in bulunmu� bir s�ylem, bir y�ntem, bir �aredir(�eng�l, 1997; s.1).

Olaya sadece vergi idaresi a��s�nda bak�ld��nda ise kay�t d�� ekonomi i�in, vergi ka��rmak g�d�s� ile vergi idaresinin bilgisi d��na ��kar�lan ve kamu gelirlerinde azalmaya yol a�an t�m i�lemler kay�t d�� ekonomi olarak tan�mlanmaktad�r(Derdiyok, 1993; s.54).

3. Kay�t D�� Ekonominin Etkileri

Kay�t d�� ekonominin toplumsal ve ekonomik hayata etkileri konusunda iktisat��lar hem fikir de�illerdir. Baz� iktisat��lar kay�t d�� faaliyetleri, ekonomik ve toplumsal sistemin "sigortas�" olarak g�r�rken, bir k�s�m iktisat��lar da bu tip faaliyetlerle yo�un olarak m�cadele edilmesi gerekti�ini savunmaktad�r. Tart��mas�z kabul edilen iki t�rl� etki vard�r:

*Kay�t d�� ekonomik faaliyetler ekonomik g�stergeleri �arp�t�r ve ekonomik durumun yanl�� de�erlendirilmesine neden olur.

*Devlet b�t�esi olumsuz etkilenir, yeterince vergi toplanamaz. Bu da ba�ta kamu harcamalar� olmak �zere sosyal devlet anlay��n� zedeler.

Bu iki etkinin yan� s�ra tart��mal� olmakla beraber kay�t d�� ekonominin di�er olumsuz etkileri:
*Sosyal sigorta primleri �denmedi�inden, sosyal sigorta kurumlar� �zerinde olumsuz bask�n�n olu�mas�na neden olur.
*Rekabeti olumsuz etkiler ve resmi sekt�rde faaliyet g�sterenler "cezaland�r�lm��" olur.
*Vergi ka�ak��l�� yayg�n oldu�undan, resmi sekt�rde faaliyet g�sterenlerin vergi y�k� artacak ve gelir da��l�m� olumsuz etkilenecektir.

Yukar�da say�lan etkiler genellikle kay�t d�� ekonomi i�in ileri s�r�len, �lkemiz a��s�ndan da olumsuz olarak nitelendirilebilecek etkilerdir(�zsoylu, 1996; s.104).

�imdi kay�t d�� ekonominin gerek olumlu gerekse olumsuz etkilerine ba�l�klar halinde

HAT SANATI

9/7/2010

HAT SANATI
Hat sanat� denilince Arap harfleri �evresinde olu�mu� g�zel yaz� sanat� akla gelir. Bu sanat Arap harflerinin 6.-10. y�zy�llar aras�nda ge�irdi�i uzunca bir geli�me d�neminden sonra ortaya ��km��t�r.
T�rkler, M�sl�man olduktan ve Arap alfabesini benimsedikten sonra uzun bir s�re hat sanat�na herhangi bir katk�da bulunmam��lard�r. T�rkler hat sanat�yla Anadoluya geldikten sonra ilgilenmeye ba�lad�lar ve bu alanda en parlak d�nemlerini de Osmanl�lar zaman�nda ya�ad�lar. Yakut-� Mustas�minin Anadoludaki etkisi 13. y�zy�l ortalar�ndan ba�lay�p 15. y�zy�l ortalar�na kadar s�rd�. Bu y�zy�lda yeti�en �eyh Hamdullah (1429-1520) Yakut-� Mustas�minin koydu�u kurallarda baz� de�i�iklikler yaparak Arap yaz�s�na daha s�cak, daha yumu�ak bir g�r�n�m kazand�rd�. T�rk hat sanat�n�n kurucusu say�lan �eyh Hamdullah�n �slup ve anlay�� 17. y�zy�la kadar s�rd�. Haf�z Osman (1642-98) Arap yaz�s�na estetik bak�mdan en olgun bi�imini kazand�rd�. Bu tarihten sonra yeti�en hattatlar�n hepsi Haf�z Osman� izlemi�lerdir.
T�rkler alt� t�r yaz� (aklam-� sitte) d��nda, �ranl�lar�n buldu�u talik yaz�da da yeni bir �slup yaratt�lar. �nceleri �ran etkisinde olan talik yaz� 18. y�zy�lda Mehmed Esad Yesari (�l�m� 1798) ile o�lu Yesarizade Mustafa �zzetin (�l�m� 1849) elinde yepyeni bir g�r�n�m kazand�. T�rk hat sanat� 19. y�zy�lda ve 20. y�zy�l ba�lar�nda da parlakl��n� s�rd�rd�, ama 1928de Arap alfabesinden Latin alfabesine ge�ilince yayg�n bir sanat olmaktan ��k�p yaln�zca belirli e�itim kurumlar�nda ��retilen geleneksel bir sanat durumuna geldi.
Yaz� T�rleri
Hat sanat�n�n do�du�u d�nemde ortaya ��kan alt� t�r yaz� ile �ranl�lar�n buldu�u talik d��nda ba�ka bir�ok yaz� t�r� daha vard�r. Bunlar�n bir b�l�m� fazla yayg�nla�amam��, bir b�l�m� de belli alanlarda kullan�lm��t�r. �rne�in T�rklerin geli�tirdi�i divani yaz� yaln�zca Divan-� H�mayunda yaz�lan �nemli belgelerde, yaz�lmas� ve okunmas� �zel e�itim gerektiren siyakat ise mali kay�tlarda kullan�lm��t�r. Kolay yaz�ld�� i�in g�nl�k ya�amda yayg�n olarak kullan�lan bir yaz� t�r� olan rika da 19. y�zy�lda sanat yaz�s� durumuna gelmi�tir. Rika ile alt� yaz� t�r�nden biri olan rika birbirine kar��t�r�lmamal�d�r.
Hat sanat�nda yaz�lar b�y�kl�klerine g�re de farkl� adlarla an�l�rd�. Duvarlara as�lan levhalarda, cami, t�rbe gibi dinsel yap�lardaki ku�ak ve kubbe yaz�lar�nda, her t�r yaz�tta kullan�lan ve uzaktan okunabilen yaz�lara iri anlam�nda celi ad� verilirdi. Daha �ok s�l�s ve talik yaz�n�n celisi kullan�lm��t�r. Al��lm�� boyutlardan daha k��k harflerle yaz�lan yaz�lara hurde, g�zle kolay se�ilemeyecek boyuttaki yaz�lara da gubari (toz) denilirdi.
Yaz� Ara� Gere�leri
Hat sanat�nda da yaz�n�n temel arac� kalemdir. Hat sanat�nda kalem olarak daha �ok kam�� kullan�l�rd�. Kam��n ucu yaz�lacak yaz�n�n kal�nl��na g�re makta denilen sert maddelerden yap�lm�� altl��n �st�nde e�ik olarak tutulur ve kalemt�ra� olarak adland�r�lan �zel bir b��akla yontulurdu. Celi yaz�lar ise a�a�tan yap�lm�� kal�n u�lu kalemlerle yaz�l�rd�. �ok ince yaz�lar i�in madeni u�lar da kullan�lm��t�r. Hat sanat�nda kullan�lan m�rekkep de �zel olarak haz�rlan�rd�. Ya�l� isin �e�itli katk� maddeleriyle kar��t�r�lmas�yla elde edilen bu m�rekkep ak�c� bi�imde yaz� yazmay� sa�lar, yanl�� yazma durumunda da kolayca silinirdi. Hat sanat�nda kullan�lan ka��tlar da �zeldi. M�rekkebi emip da��tmamas�, kaleme ak�c�l�k sa�lamas� i�in ka��tlar ahar denilen bir maddeyle saydamla�t�r�l�rd�.
Hat E�itimi

T�RK�YE"DE GELENEKSEL T�RK EL SANATLARI B�L�M� HALI-K�L�M ESK� KUMA� DESENLER� ANA SANAT DALI PROGRAMLARI L�SYANS E��T�M� UYGULAMALARI VE E��T�M SORUNLARI ANKET SORULARI

9/7/2010

S�leyman Demirel �niversitesi G�zel Sanatlar Fak�ltesi Geleneksel T�rk El Sanatlar� B�l�m� Hal�-Kilim Eski Kuma� Desenleri Ana Sanat Dal� IV. S�n�f Lisans ��rencisiyim. "T�rkiye"de Geleneksel T�rk El Sanatlar� B�l�m� Hal�-Kilim Eski Kuma� Desenleri Ana Sanat Dal� Programlar� Lisans E�itimi Uygulamalar� ve E�itim Sorunlar�" ba�l�� alt�nda bir lisans tezi haz�rlamaktay�m. Elinizdeki anket sorular� tezimin olu�mas� i�in �nemli bir veri kayna�� olacakt�r. Bunun i�in sorulara verece�iniz samimi, i�ten ve net cevaplar�n�z �ok �nem ta��maktad�r.
Ankete kat�ld��n�z ve zaman ay�rd��n�z i�in �ok te�ekk�r ederim. Emine ERDAL
ANKET�R G�R��ME TAR�H� : .. / .. / .....
1.Do�um tarihi ve yeri...............................:
2.Medeni haliniz .......................................:
3.Cinsiyetiniz ...........................................:
4.Ka��nc� s�n�ftas�n�z ................................:
5.En son mezun oldu�unuz okul ve ili ....:
6.Bu b�l�m� ka��nc� y�lda kazand�n�z ......:
(Liseyi bitirdikten sonra)
7.Aileniz hangi ilde oturuyor ......................:
8.Nerede kal�yorsunuz ..............................:
a.Devlet Yurdu ....................... ( )
b.�zel Pansiyon ..................... ( )
c.Ev ....................................... ( )
d.Ailemle Birlikte .................... ( )
9.Annenizin, baban�z�n ve (evli iseniz) e�inizin e�itim durumu nedir ?
Anne Baba E�
a. Tahsil yok ................................. ( ) ( ) ( )
b. Okur-yazar .............................. ( ) ( ) ( )
c. �lkokul ...................................... ( ) ( ) ( )
d. Ortaokul .................................. ( ) ( ) ( )
e. Lise ......................................... ( ) ( ) ( )
f. Meslek Lisesi ........................... ( ) ( ) ( )
g

E�ME K�L�M�

9/7/2010

ADI: E�me Kilimi
YER�: Do�ruyol Hal�
Y�RES�: U�ak - E�me
T�R�: Toplu Kilim (Resim - 1)
BOYUTLARI: 2.25 - 1.50 cm boyutlar�nda
MALZEME: Y�n
TEKN�K: El dokumas�
D�NEM�: Son d�nem kilimidir
RENKLER�: K�k boyas�. A��k mavi, koyu mavi, k�rm�z�, beyaz, sar�, ye�il, kahverengidir.
TAR�H�ES�: Anadolu kilimleri, kendini yenileyerek g�n�m�ze kadar y�resel desen ve renk �zellikleriyle gelmi�tir. Hal� ve kilim alan�nda belirli bir �ne sahip olan dokumalar�m�z duygu, d��nce, �zlemi ve inanc� ifade etmi�, at�n�n eyeri, hububat�n�n ve e�yalar�n�n ta��nmas�nda kulland�� uval, yiyece�ini ta��d�� heybesi olmu�tur. �zellikle kilim Anadolu insan�n�n do�umunda be�i�i, �l�m�nde tabutunun �rt�s�d�r.
G�n�m�zde, milli k�lt�r�m�z�n ayr�lmaz bir par�as� olan kilimler, kolay ta��nabilir ve az zamanda dokunabilmesi nedeniyle yayg�n kullan�l�r.
G�n�m�zde E�me Kilimleri, genelde tacirlerin sipari�leri ile, ticari ama�la dokunmaktad�r. Bunlar�n yan� s�ra, E�me halk�n�n kendi evleri i�in dokuduklar� kilimler varsada say�lar� azd�r.
E�me y�resinde kilimlerin say�lar� azd�r. Zili, sumak, sarma motifli cicim, hopan ve t�l� gibi dokumalar da yap�lm��t�r.
E�me kilimlerini, halk�n kendi ihtiya�lar� i�in dokuduklar� ve t�ccar�n sipari�i vererek, ticari ama�la dokutturduklar� kilimler olmak �zere iki ana kolda incelemek yerinde olur.
E�me"de ge�mi� g�nlerde; "Alt�nba�", "Toplu", "Takmak", "Abla�" adlar� ile tan�nan birbirinden farkl� �zellikler ta��yan kilimler dokunmu�lar.
�teden beri halk�n kendi ihtiyac� i�in dokudu�u eski kilimlerde iplikler, dokuyucu taraf�ndan evde e�rilip b�k�lm��; ve yine evlerde k�k boya ile boyanarak haz�rlanm��t�r. Bu kilimler rengi, yang�s� (motifi) ve kompozisyonu ile b�lgeye has �zellik g�stermi�tir. Bug�n halk�n kendi ihtiyac� i�in dokudu�u kilimler iplik, kalite, renk, yang�� ve desen d�zenlemesi bak�m�ndan, b�lgeye has �zelli�ini tamamen kaybetmi�tir ve yozla�m��t�r.
Kilimlerdeki bu de�i�me ve yozla�malar, d�nem d�nem devam etmi�tir. Takriben 1934den �nceki kilimler "�lk D�nem", 1935-1960 y�llar� aras�nda dokunmu� olanlar "Orta D�nem", 1981den sonra dokunmu� olanlar ise "Son D�nem" kilimleri olarak s�n�fland�r�lm��t�r.
Yap�lan incelemelerde, �lk D�nem Kilimlerinde ��zg� ve atk� (renkli yan�� ipi) tamamen y�nd�r. �plikler, dokuyucu taraf�ndan evlerde haz�rlanm�� ve k�kboya ile boyanm��t�r. Bu kilimlerde hakim renk olarak kullan�lan mavi, k�rm�z� ve ye�ilin yan �s �ra, di�er renklere de yer verilmi�tir. Mavi, tatl� indigo mavisi; k�rm�z�, tatl� pastel k�rm�z�; ye�il ise, orta renkte bir ye�ildir. Kilimlerdeki ye�il ve k�rm�z� gibi renkler, kar��t renklerden olmalar�na ra�men, pastel renklerde kullan�ld�klar�ndan ve renk tonlar� uygun se�ildiklerinden, birbirleri ile uyum sa�lam��t�r. Ayr�ca, bu d�nem kilimleri iki �ak/par�a halinde dokunup, birbirine dikilerek kullan�lm��t�r. Motifler, "Tilifli", di�er bir deyimle "G�c�kl�"d�r.
Orta D�nem Kilimlerinde, ��zg� ve yan��-ipi, y�ndendir. Motifler de�i�meye ba�lam��t�r. K�k boya kullan�lmakla beraber, sentetik boyaya da yer verilmi�tir. Bu d�nemde iki �ak halinde yap�lan kilimler, ortadan kalkmaya ba�lam��; tek par�a olarak dokunmu�tur. Motifler, yine tiliflidir. Y�n �plikleri yine dokuyucu taraf�ndan haz�rlanm��t�r. Fakat, sentetik boya kullan�lm��t�r. Birinci d�nemde kullan�lan indigo mavisi, bu d�nemde �ivit mavisine d�n��m��t�r. Pastel k�rm�z� ve ye�il tonlar�, biraz daha canl� renklerde kullan�lm��; renk uyumu, eski �zelli�ini kaybederek, bozulmaya ba�lam��t�r.
Son D�nem Kilimlerinde ise; mavi renk, mavi-mor bir renk alm��; k�rm�z�, ya daha canl� renklerde kullan�lm�� ve zaman zaman al renge b�r�nm��, ya da �ok koyu karanl�k renkler tercih edilmi�tir. Ye�il ise; koyu �imen ye�ili ile nefti ye�ile d�n��m��t�r. Kilimlerde, ya g�z at�c� renkler kullan�larak, g�z� yoran bir durum yarat�lm��, ya da �ok koyu renklerle kilim, i� karart�c� bir hale gelmi�tir. �plikler, boyac�lara boyatt�r�lmaktad�r. Boyac� hangi tonda boyarsa, onunla dokumak zorundad�rlar. Renk tonlar�, eskilere g�re, tamamen de�i�mi�tir. Boya kalitesi, d��m��t�r. Bu d�nemde, renk �e�itlili�i artm��, kilimlerde, �ok koyu renkler yan�s�ra, �ingene pembesi ile yer yer parlak renklerde orlon iplikleri kullan�lm��t�r. ��zg�ler, pamuk ipli�inden yap�lm��t�r. Motiflerde de, d�nem d�nem de�i�iklikler g�r�lmektedir.
E�mede kilimler, evlerde "Istar" denilen dik tezgahlarda, kad�nlar taraf�ndan dokunmaktad�r. Tezgaha Kilim A�ac� da denir. Erkekler, kilim dokumazlar. K�z �ocuklar�

CUMHUR�YET�N 75. YILINDA D�NYA EKONOM�K KR�ZLER�N�N T�RK�YE"YE YANSIMALARI VE G�NCEL B�R �RNEK (RUSYA KR�Z�)

9/7/2010

CUMHUR�YET�N 75. YILINDA D�NYA EKONOM�K KR�ZLER�N�N T�RK�YE"YE YANSIMALARI VE G�NCEL B�R �RNEK (RUSYA KR�Z�)

1980"li y�llarda ba�layan ve �zellikle 1990"l� y�llar�n ba�lamas�yla korkun� bir s�ratle h�z alan k�reselle�me s�reci, bir�ok ki�inin g�r��ne g�re, d�nyay� giderek k��k bir "k�y" �ekline sokmaktad�r. �zellikle telekom�nikasyon ve haberle�me alanlar�nda g�r�len ba� d�nd�r�c� geli�melerle birlikte, art�k d�nyan�n herhangi bir yerinde meydana gelen geli�me an�nda ba�ka yerlerde duyulmakta ve daha da �nemlisi ba�ka yerleri etkilemektedir. Art�k hi�bir �lke, d�nyan�n geli�mi� veya geli�memi� herhangi bir �lkesi veya b�lgesinde meydana gelen hi�bir olaydan kendini izole edememekte ve mutlaka bu geli�melerin yans�malar�na maruz kalmaktad�r.
Asl�nda, bir�ok kimsenin iddia etti�inin aksine, d�nyan�n bir b�lgesinde meydana gelen ekonomik bir geli�menin, di�er �lkeleri de etkilemesi olgusu, i�inde bulundu�umuz y�zy�la ve �zellikle de k�reselle�menin h�z kazand�� y�zy�l�n son �eyre�ine �zg� de�ildir. �zellikle, b�y�k co�rafi ke�iflerin yap�ld�� ve yeni ticaret yollar� ile yeni ticaret alanlar�n�n ortaya ��kar�lmaya ba�land�� 1400"l� y�llardan bu yana, d�nya ekonomileri birbirlerinden etkilenmeye ba�lam��lard�r. Nitekim, Osmanl� �mparatorlu�u"nun hakimiyetinde olan, zaman�n en �nemli ticaret yollar�n�n ve Akdeniz havzas�n�n ticari �nemi, �mit Burnu"nun ke�finden sonra b�y�k oranda azalm�� ve buna paralel olarak da Osmanl� i�in �ok �nemli olan vergi gelirlerinde �ok �nemli d��ler ya�anm��t�r. Yine bu �er�evede, Portekiz ve �spanya taraf�ndan Amerika k�tas�ndan getirilen g�m�� ve alt�n, zaman�n di�er �lkelerini oldu�u gibi Osmanl� maliyesini de etkilemi� ve Osmanl� �mparatorlu�u, paras�n�n h�zla de�er kaybetmesi ve y�ksek oranl� enflasyonla kar�� kar��ya kalm��t�r. Baz�lar�na g�re, Osmanl�"n�n ��k�� nedenleri aras�nda bu iki geli�me �ok �nemli bir yere sahiptir.
Yine ayn� �ekilde, 20. y�zy�l�n ba�lar�nda ya�anan d�nya krizlerinin baz�lar� da d�nya boyutunda yans�malara neden olmu�tur. Nitekim, d�nyan�n en b�y�k ekonomik krizi olarak tan�mlanan 1929 B�y�k Buhran, New York Borsas�nda g�r�len spek�latif d��ten sonra ba�lam��t�r. Bu d�� k�sa s�rede Avrupa"n�n di�er �lkelerine de yans�m�� ve bir s�re sonra mali piyasalarda ba�layan kriz reel ekonomiye de sirayet etmi� ve �ok b�y�k �l�ekli i�sizlikle kar�� kar��ya kal�nm��t�r. ��phesiz gen� T�rkiye Cumhuriyeti"nin kar��la�t�� ilk b�y�k k�resel ekonomik kriz olan "B�y�k Buhran", �lkemiz ekonomi politikalar�n� da derinden etkilemi�tir. 1929 y�l�na kadar liberal bir g�r�� do�rultusunda �zel sekt�r vas�tas�yla ekonomik kalk�nmas�n� ger�ekle�tirmek isteyen T�rkiye, bu tarihten sonra, �zellikle ABD"de uygulanmaya ba�layan ve Keynezyen teoriden de etkilenen devlet harcama ve yat�r�mlar� yoluyla kalk�nma y�n�nde bir strateji izlemeye ba�lam��t�r. T�rkiye"nin, 1929 y�l�nda kendi g�mr�k rejimini uygulama hakk�n� kazanmas�na paralel olarak, kriz sonras� t�m d�nyaya yay�lan ve d�� ticarette korumac�l�k ve kambiyo denetimlerini i�eren bir d�� ticaret politikas� izlemeye ba�lam��t�r. G�r�ld�� zere, k�resel finansal piyasalar�n de�il geli�mesi, hen�z olu�mad�� 1929 T�rkiye"si dahi B�y�k Buhran"da etkilenmi�tir.
T�rkiye"yi oldu�u kadar t�m d�nyay� etkileyen bir di�er �nemli geli�me ise, II. D�nya Sava��"d�r. Sava��n d��nda kalmay� ba�aran T�rkiye, d�nyada talebi ve dolay�s�yla fiyat� h�zla artan baz� madencilik ve tar�msal �r�nleri ihracat�n� yaparak �nemli ihra� gelirleri elde etmi�tir. Nitekim, 1940 y�l�nda 80 milyon dolar olan ihracat 1945 y�l�na gelindi�inde 168 milyon dolar d�zeyine y�kselmi�tir. Asl�nda T�rkiye ayn� d�nya konjonkt�r� ile 1950"li y�llar�n ba��nda ya�anan Kore Sava�� s�ras�nda da kar��la�m��t�r.
Hernekadar 1960"l� y�llarda sava� sonras� kurulan Bretton Woods sisteminin temellerini sarsan baz� geli�meler ya�anm�� olsa da d�nya ekonomisi ve ticaretinin en parlak d�nemlerinden biri olarak de�erlendirilen 1950-1960 d�nemi sonras�nda d�nya ekonomisi 70"li y�llarda yeni

RES�MDE B��M

9/7/2010

RES�MDE B��M

Do�ada sonsuz olan do�an�n bi�imi d��nda ba��ms�z bir bi�imi yoktur. ��nk� do�ada sonsuz �e�itlili�i olan bir g�r�n�mler toplulu�u oldu�u halde, bunlar kar��l�kl� olarak etkilenerek, birlik olu�tururlar. B�ylelikle g�r�n�mler ya da nesnenin ki�ili�inin t�m� olan bi�im onunla uyum sa�layan bi�imlere ba�l�d�r. Bunun sonucunda olu�an birlik daha �st�n bir bi�imdedir. Her �st�n bi�im daha �st�n bir bi�imin ��esi olarak sonsuza kadar gider ve do�ay� olu�turur.
Bu bi�imsel durum, kar��t ��elerin i�levsel bir yap� b�t�nl��nde bir ki�ilik kazanmas�yla �evresindekilerden ayr�l�r. Bi�im genellikle d�� bi�im olan g�r�n��le kar��la�t�r�l�r. Oysa, genel anlamda t�m nesne s�z konusudur. Bir a�ac�n bi�iminden, g�r�n��, d�� bi�imini, i� anatomisini, yap�s�n�, k�saca b�t�n� anla��l�r.
Bi�imde kendini ay�rt ettiren �zellik �zd�r. �z bi�imden dolay� kendi olana��n� ger�ekle�tirir. "Her bi�imin bir kendine �zg�nl�� vard�r. �rne�in bir k�renin yuvarlakl�� (ovreni simgelemek i�in ele al�nm�� olabilir) halenin yuvarlakl�� ve sac�n yuvarla��ms� olu�u, bunlar�n �evresinde yaya benzer k�vr�mlar vard�r. Asan�n d�� izgisi resimdeki k�vr�mlara olduk�a �nemli oranda kar��tl�k olu�turmaktad�r:" �z, maddede vard�r. Bu nedenle bi�im objektiftir, ger�ektir. Duyumlar �ok a�a�� ve �st�n bi�imleri alg�layamaz. ��nk� duyumlar s�bjektiftir. Bu ili�kiler g�z �n�nde bulundurularak anlaml� bi�imden s�z edilebilir. "Bell"e g�re anlaml� bi�im yaratman�n duygudan �ok, d��nmeyle ilgisi vard�r. Genelde betimsel bi�imin, Bell"in de belirtti�i gibi bir di�eri olmad�� s�ylenir. E�er bir de�er varsa bunun bir betimleme olmas�ndan de�il, bir bi�im olarak sahip oldu�u de�erdir."
Bell "Sanat anlaml� bi�imler yaratmakt�r" derken �zellikle resme yeni bir bak�� a��s� getiriyordu. Onun �nermesinin �nemi de, insan�n bak��lar�n� geleneksel bir bak��tan ay�rm�� olmas�yd�... Bir bak�ma anlaml� bi�im estetikseldir."
Bi�imin alg�lanabilmesi s�recinde; bilmeye, bilgiye ve d��nceye ihtiya� vard�r. Bi�imin anla��lmas�nda, ona kom�u olan yap� (str�kt�r) kavram�nda incelenmesi gerekir. Bi�im yap�n�n durumuna g�re kendini belli eder: Birincisi bir sonu� ise �teki onu sonuca ula�t�ran yolun ki�ili�idir.
Yap� bir nesnede b�t�n� olu�turan b�l�mlerin kendi aralar�ndaki ve b�t�nle olan ili�kilerindeki kurulu� sistemidir. Yap�daki elemanlar birbirine i�levsel a��dan ba�lanm��lard�r.
Yap�n�n (bi�imin) varl�� kar��tlar�n dengesine ba�l�d�r. Bu dengenin sa�lanmas�na e� ki�ilik durumu denir. E� ki�ilik durumu resimde, bir yap�t�n bir b�lgesindeki leke ve rengin, di�er b�lgesindeki leke ve renkle ili�ki kurma zorunlulu�udur.
Bir bi�imin olu�mas� i�levsel, yap�sal, �zdeksel (maddesel) nedene ba�l�d�r. ��lev maddenin meydana geli�imi, neden bi�im kazand��n� belirtir. Bizim bir madde ile ger�ekle�ir. Bu ger�ekle�me, yap�sal nedeni d��nd�r�r. Yap� maddenin sistematik d�zenleni�idir. Sanat yap�t�nda bu �� e dengeli olarak birbiriyle ili�ki kurarlar.
Bunlara g�re bi�imin tan�m�; "Bi�im bir �eyin �ekli anlam�na gelir. Plastik sanatlarda bi�im derinlikle yak�n ili�kilidir. Buna kar��n resim sanat�nda bi�im, bir tablonun t�m�n�n yap� bak�m�ndan kurulu�unu ifade eder." I��n oldu�u yerde renk ve bi�im vard�r. I��n olmad�� yerde renklerden s�z edilmez ama baz� bi�imler ya�amaya devam eder. Resimsel olan her �ey bi�imle ili�kilidir. Bu ili�kileri bi�imsel a��dan incelemek gerekirse noktadan ba�lanmal�d�r.

1.1 NOKTA
Bi�imi olu�turan belirgin elemanlardan birisidir. Nokta merkezi dengeye sahip bir y�zeysel etki ��esidir. Bir alan� kaplar. Di�er resim unsurlar� gibi �e�itlenebilen, dinamizmi olan bir elemand�r. Tek ba��na renk etkisi gridir. Nokta, "Kesin olarak �� boyuttan mahrum, en iptidai geometrik �ekildir. Nokta d��nce birikiminde ilk harekettir. Nokta kavram�, geometrik fikrin �z�d�r. �izginin tek g�z�m�z hizas�nda dik a�� yapmas� ve uzunlu�un s�f�ra d��mesi ger�e�i de noktad�r. Nokta mesafenin ve alan�n soyutlanmas�d�r. Geometrik nokta g�r�nmeyen bir varl�kt�r. Onu madde

HALICILIK

9/7/2010

HALICILIK
Hal� Hakk�nda Genel Bilgi
Hal�, T�rkiye Hal�c�l�k Monografisinde, «�nsanlar�n �rt� ve yayg� ihtiya�lar�n� temin i�in kulland�klar� ilmeli mensucat�n ad�d�r.�» �eklinde tarif edilmektedir.
��zg� denilen b�k�lm�� iki s�ra yan yana dizilmi� ipliklerin dikey olarak tezgaha gerilmesi ile hal� iskeleti: dikey tellerin ar¬ka ve �ndeki bir �iftine ba�lanacak ilmelerin belli bir seviyede kesilmesi ile meydana gelen s�ralar�n iki s�ra atk� ile s�k��t�r�lmas� neti¬cesi hal� meydana gelir. Bug�n�n hal�c�l�� geleneksel bilgi ve g�rg�ye dayanmakta basit usullerle yap�l¬maktad�r. Yaln�z ham maddelerin haz�rlan¬mas�nda ve yeni resim anlay��nda geli�me¬ler olmu�tur.
Ispartada dokunan hal�lar�n ham mad¬desini y�n ve pamuk ipli�i te�kil eder. B�lgemizde Taban, Kelle, Seccade en �ok doku¬nan hal�lard�r. Bunlar�n yolluk, divan, pas¬pas hal�lar� takip eder. Desenli hal�lar daha ziyade g�bekli (Madalyon), k��e g�bek, g�listan, G�revan, ��i Serpme, Motifli, Coplen, �in ve Eski Anadolu motifleri ile Emprime, ku¬ma� ve mu�amba motiflerinden hal�lar yap�lmaktad�r. Son zamanlarda yeni resim an¬lay��nda dokunan hal�lar ra�bettedir.
Isparta ve �evresinde �retim
Son zamanlarda Isparta ve civar�nda ha¬l�c�l�k m�him geli�meler kaydederek �ehir ve kasabalardan ba�ka hemen her k�y evine girmi� bulunmaktad�r. 1924 senesinde 2450 hal� tezgah� ve bu tezgahlarda 7350 i��i �a¬l��arak 106.100 m2 hal� yaparken, 1950 sene¬sinde 5928 hal� tezgah�nda 12870 i��i �al��¬maya ba�lam�� ve imalat miktar� da 186.000 m2 ye y�kselmi�tir. Halen b�lgemizde T�rki¬yede imal edilen hal�lar�n % 45 i dokunmak¬tad�r. Son 10 y�l i�inde dokunan hal� miktar¬lar� ile, tezgah adetleri, imalat miktarlar� ve �al��an i��i say�s� a�a��da g�sterilmi�tir. (Bu¬rada g�sterilen i��i say�s�na bo� zamanlar�¬n� k�ymetlendirmek �zere esas i�lerine ilave¬ten hah dokuyan i��iler dahil).
ISPARTA HALICILI�ININ TAR�H�ES�
Isparta hal�c�l�� eski bir tarihe sahiptir. Sel�uk O�uzlar�ndan itiba¬ren Anadoluya gelen O�uz boyla¬r�nd

VAN GOGH

9/7/2010

Vincent Van GOGH (Groot – Zundert)
Groot – Zundert, Hollanda 1853 – Auvers – sur – aise 1890.
Gauguin gibi olduk�a ileri bir ya�ta resme ba�lad�. Bir Protestan papaz�n o�luydu ve ilk ba�ta ressam olup olmamak konusunda karar verirken g��l�k �ekti. Yirmi ya��ndan sonra, Den Haag"da, daha sonra da Br�ksel, Londra ve Paris"te resim sat�c�s� Gaugil"in yan�nda yard�mc� olarak �al��t�. Bundan sonra dindar bir ya�am �ekli se�erek, iki y�l boyunca fakir madenciler ve k�yl�ler aras�na kendi hesab�na gezici vaiz ve misyoner olarak ya�ad�. 1878 y�l�n�n sonlar�na do�ru resme ba�lad�; ileri derecede bir miller hayran�yd� ve onun bir�ok yap�t�n� kopya etti. Van Rappard ve Kuzeni Muouve"den de yard�m g�ren sanat��, ayn� zamanda Maris ve Israels"in �al��malar�ndan da etkilendi.
1881"e kadar s�ren bu d�nem s�ras�nda Van Gogh Bel�ika"da ya�ad�. Bundan sonra 1881-1885 y�llar� aras�nda Den Haag, Drenthe ve daha uzunca bir s�rede Hollanda"ya d�nd�. (1883 – Kas�m 1885) Nuenen"de ya�ad�. En sonunda da Antwerp"e gitti. (Kas�m 1885 – �ubat 1886). Karakalem �al��malar�nda �o�unlukla, ger�ek�i bir tutum benimseyen Van Gogh, maden i��ilerini, k�yl�leri ele alm�� kal�n ayakkab�lar, nal�nlar, dokuma tezgahlar� gibi ara� ve aletleri, patates y��nlar�, ku� yuvalar� gibi basit, s�radan konular� i�lemi�, bir yandan da, karanl�k kasvetli g�kler, ve koyu renklerle, i� karart�c� manzaralar resmedilmi�tir. Van Gogh"un ger�e�i bir �iir bi�iminde anlatmas�nda ve her nesneye her varl��a, do�adaki her ��eye insan olman�n verdi�i korkutucu duyguyu aktarmas�nda, onun acayip, vah�i ki�ili�ine ait izler buluruz. Dokumac�"n�n Evinde (1884), Pipolu K�yl� (1884), K��k Testiler (1884), Patatesler (1885), Yuvalar (1885), Nuenen"deki Papaz Evi (1885), G�n Bitiminde Kul�be (1885) isimli tablolar�, Patates Yiyenler adl� �ahaseride dahil olmak �zere bu kasvetli ve i� karart�c� d�nemi simgeler.
Rubense olan b�y�k hayranl��, onun 1885"ten itibaren renkle ilgili deneylere giri�mesine yol a�t�. Van Gogh, "Rengin kendisi bile bir �eyler anlat�r" demektedir. Onun a��k �ncil"li Nat�rmort adl� yap�t�nda, Paris d�nemi olarak adland�r�lan y�llar�ndaki Empresyonizmle ba�lant�s�n� a��k�a g�rebiliriz.
Van Gogh bundan sonraki iki y�l�n�, yani �ubat 1886"dan �ubat 1888"e kadar s�reyi, Empresyonistlerle devaml� ili�ki i�inde bulundu�u Paris"te ge�irdi. Bu d�nemi de s�yledi�i �nl� bir s�z� vard�r: "Art�k Paris"te bir at�lyede �al��mak kadar, s�rekli olarak Empresyonist ressamlarla dostluk kurmak da gerekli olmu�tur". Sanat�� ayn� zamanda Neo Empresyonizm ve onun noktac� tekni�inden; ayr�ca Sembolizm ve Gauguin"le arkada�lar�n�n kulland�klar� parlak renklendirme y�nteminden ho�lan�yorlard�. Onu b�y�leyen bir di�er etkende, o zaman �ok moda olan Japon sanat�yd�. Nitekim b�y�k Japon ustalar�n�n ve �zellikle Hiroshige"nin Ya�mur adl� yap�t�n�n kopyalar�n� yapt�. La Guinguette ve Le Moulin de la Galette (1886) Sanat��n�n Nuenen d�nemiyle Paris"in �e�itli etkileri alt�nda kald�� d�nem aras�nda yapt�� bir �e�

TA�PINAR HALILARI

9/7/2010

TA�PINAR HALILARI

Konumuz olan Ta�p�nar hal�lar�n� incelemeden �nce genel olarak hal�n�n tarihi ve teknik geli�imi ile T�rk K�lt�r�nde hal�n�n yerini k�saca incelemek istedim. ��nk� hal�; T�rkler i�in binlerce y�ldan beri vazge�ilmez bir olgu ve T�rk maddi k�lt�r�n�n yaratt�� l�ms�z bir �r�nd�r.
Hal�c�l��n Tarihi ve Geli�imi
Hal�c�l��n g�n�m�ze gelinceye kadar hangi tarihlerde, nerelerde, kimler taraf�ndan, ne �ekilde dokundu�unu, arkeologlar�n kaz�lar�ndan elde ettikleri hal� kal�nt�lar�ndan ve bu alanda ara�t�rma yapan bilim adamlar�n�n �al��malar�ndan ��renmekteyiz. Kaz�lardan elde edilen hal� par�alar�ndan, hal�n�n hangi zaman diliminde kimler taraf�ndan dokundu�unu ve nas�l bir kalite �zelli�ine sahip oldu�unu ara�t�rmac�lar ortaya koymu�lard�r. Bu ara�t�rmalardan elde edilen sonu�lara g�re hal�c�l�k eski tarihlerden bu yana boyamada, desende, d��m tekni�inde ve ebatlarda geli�me g�stererek g�n�m�ze kadar gelmi�tir. Bu de�i�imlerin bir k�sm� teknolojideki geli�melere paralel olarak ortaya ��km��t�r. D�nya tekstil tarihinde yakla��k 3000 y�ld�r temel yap�s� de�i�meden bu g�ne kadar �nemini saklam�� tek �r�n el hal�s�d�r.
�lk zamanlar insanlar�n yayg� ve �rt� ihtiya�lar�n� kar��lamak i�in meydana getirdikleri hal�, sonralar� de�erli bir sanat eseri olarak saraylar�, mabetleri ve �atolar� s�slemi�, ressamlar�n tablolar�na konu olmu�tur. El dokusu hal�c�l��n �ok eski bir ge�mi�i vard�r. Arkeolojik ara�t�rmalara g�re tarihsel devirlerde ya�am�� insanlar; a�a� kabu�u ve liflerini �rerek ilk dokumay� meydana getirmi�lerdir. Di�er dokumalar� tarihin ak�� i�erisinde, insanlar hayat �artlar�na g�re olu�turmu�lard�r.
Ancak bunun yan�nda kalite a��s�ndan bir ilerleme oldu�unu s�ylemek zordur. ��nk� en eski tarihlerde dokunmu� hal�lar�n kalitesine (d��m say�s�na) bug�n dahi eri�ilmedi�ini g�rmekteyiz.
Hal�c�l�k insanl��n en eski el dokuma sanatlar�ndan birisidir. Hal�c�l��n k�keni Milattan �nceki y�zy�llara kadara uzanmaktad�r. Bulunan eski hal�n�n M.�.V. y�zy�lda dokundu�u ve en eski hal� �rne�i oldu�u konusunda, hal� bilginleri aras�nda kuvvetli bir fikir birli�i varad�r. G�rdes d��m� tekni�iyle dokunmu� �ok ince bir i��ilik g�steren koyu ve a��k kahverengi zeminli, sar� desenli, 1 cm2 deki d��m say�s� 36 olan 1.83 X 2 metre b�y�kl��ndeki bir hal�ya rastlanm��t�r.
G�ney Sibirya"daki Paz�r�k b�lgesindeki kurganlar�n birinde bulunan bu hal�n�n, eyer �rt�s� olarak kullan�ld�� belgelenmi�tir. Hal� bir mezarda at iskeletlerinin yan�nda bulunmu�tur.
Hal�c�l�k T�rklerin en eski el sanatlar�ndan birisidir. Fakat T�rk hal�c�l��n�n tarihi yeteri kadara bilinmemektedir. Bug�n eski T�rk hal�c�l��na ait bol miktarda malzeme bulunmaktad�r. Bu malzeme �ran, Hint,. M�s�r, �spanya ve �in hal�lar�ndan daha fazla miktardad�r. Ne var ki T�rk hal�c�l��n�n ge�mi�ine dair yeterli dok�mana sahip de�iliz. Hal� ilmi ile u�ra�anlar hep bat�l�lar olmu�lard�r. T�rk ara�t�rmac�lar ise bu konuya pek az ilgi duymu�lard�r. Bat�l� ara�t�rmac�lar devaml� olarak 16. Y�zy�l �ran hal�lar�n� incelemi�ler, bu ara�t�rmalarda hep �ran kaynaklar�ndan yararlan�lm��t�r. T�rk hal�c�l��na dair yeterli miktarda yaz�l� kaynak ve dok�man bulunmay��, ara�t�rmac�lar� �ran hal�c�l�� sahas�na �ekmi�tir. Di�er yandan �ran"da 16. Y�zy�lda hal� sanat� ile minyat�r sanat�n�n birle�tirilmesi ara�t�rmac�larca ilgin� kar��lanm��t�r.
Hal�c�l�� tarih i�inde ara�t�ran yabanc� bilim adamlar�n�n b�y�k bir �o�unlu�u �n yarg�l� olarak konuya yakla�m��lard�r. Hal�c�l��n ilk yurdunun neresi oldu�u konusunda, yabanc� ara�t�rmac�lar�n de�i�ik yorumlar� vard�r. Bunlardan bir k�sm�, Erzurum dolaylar�nda bir ermeni �ehri olan Kal�klay"�, di�er bir k�s�m ara�t�rmac�lar ise �ran"� hal�n�n ilk yurdu olarak g�stermi�lerdir. Ancak kaz�lar sonucu ortaya ��kar�lan hal�lar bu fikirleri ��r�tm��t�r. �emsi takvimini 1327"nci y�l�nda Abadan �ehrinde ��km�� olan Ahbar-� Hefte ad�ndaki derginin 98. Say�s�n�n ikinci sayfas�nda �slamiyet"ten �nce �ran"da hal� dokunmad�� a��klanmaktad�r. Di

T�RK RES�M SANATI

9/7/2010

T�RK RES�M SANATI
�nsanlar�n en eski �a�lardan beri kulland�klar� bu anlat�m arac� T�rkler taraf�ndan da kullan�lm��t�r. Orta Asyan�n bozk�rlar�nda ya�ayan T�rk boylar�n�n, ele ald�� konulardan dolay� "hayvan �slubu" olarak adland�r�lan resimler yapt�� bilinmektedir. �slaml�k benimsendikten sonra dinsel yasaklar nedeniyle betimleyici resim daha az kullan�lm��, onun yerine s�sleyici resim sanatlar� geli�mi�tir. Bu nedenle T�rk resim sanat� denence daha �ok bat� etkisi alt�nda geli�en ve betimleyici yan� da olan �a�da� resim sanat� anla��l�r.
Gene de daha �nceki d�nemlerden kalan baz� yap�tlar�n resim sanat� i�inde say�labilece�i unutulmamal�d�r. Az say�da da olsa Anadolu Sel�uklular�ndan baz� yap�tlar kalm��t�r. Bunlar kabartmalar, �ini �st�ne yap�lan �izimler bi�imindedir. Osmanl� d�neminde de yo�un bir minyat�r �al��mas� g�zlenir. Fatih Sultan Mehmed d�neminde bat�dan ressamlar�n getirtilerek padi�ah�n ve ailesinden ki�ilerin resimlerinin yapt�r�ld�� bilinmektedir. Osmanl� sanat��lar da �talyaya g�nderilmi�tir. Bu t�r giri�imler daha sonraki d�nemlerde yinelenmemi�, kendine �zg� kurallar� olan minyat�r sanat� s�rd�r�lm��t�r. Elyazmas� kitaplar�n resimlendirilmesinde kullan�lan minyat�rlerin betimlemeci yan� da vard�r. Bu sanatta ger�ek�i olmaktan �ok simgesel anlat�mlar �nemlidir.
T�rkiyede bat�l� anlamdaki ilk resim denemeleri yeni kurulan M�hendishane-i Berri-i H�mayun (Kara M�hendishanesi) ile Mekteb-i Harbiye (bug�nk� Kara Harp Okulu) gibi m�hendislik ve askeri okullar�nda ger�ekle�tirildi. �nce haritac�l�k, teknik resim gibi konularda ba�layan e�itim k�sa s�re i�inde serbest resmi de kapsad�, bu ama�la bat�dan ��retmenler geldi. T�rk ��renciler de yeti�tirilmek �zere bat� �lkelerine, �zellikle Fransaya g�nderildi.
Yenilik�i padi�ahlar 19. y�zy�lda da bat�l�la�ma �al��malar�n� destekliyordu. II. Mahmud kendi resmini yapt�rarak devlet dairelerine ast�rm��, Abd�laziz de resimle u�ra�m��t�r. Genellikle asker k�kenli olan ilk T�rk ressamlar�n yap�tlar� da bu y�zy�ldan kalmad�r. Resimlerindeki donuk, acemice hava nedeniyle "19. y�zy�l T�rk primitifleri" diye de adland�r�lan bu ressamlar bazen foto�raftan yararlanarak saray ve k��k bah�elerinden ya da �stanbuldan g�r�n�mler yapm��lard�r. Bunlar aras�nda H�seyin Giritli, Hilmi Kas�mpa�al�, S�leyman Sami, Ahmed Bedri, Salih Molla A�ki, Osman Nuri Pa�a, Ahmed �ek�r, Selahattin Bey, �efik Bey, Necip Bey, M�nip Bey, Ahmed Ziya �am, �brahim Bey, Mustafa Bey, �evki Bey gibi adlar vard�r.
Bu y�zy�l�n sonlar�na do�ru resim sanat� a��s�ndan en �nemli geli�me bir devlet sanat okulunun kurulmas�d�r. 1874te ressam Guillemet taraf�ndan �stanbulda Resim Akademisi adl� bir �zel okulun a��lm�� oldu�u bilinmektedir. Bu okulun ��rencileri �al��malar�n� 1876da d�zenledikleri bir sergiyle tan�tm��lard�r. Ama T�rkiyede �a�da� resim dal�nda e�itim veren ilk kurulu� 1 Mart 1883te a��lan Sanayi-i Nefise Mektebi (daha sonra G�zel Sanatlar Akademisi, bug�n Mimar Sinan �niversitesi) oldu. Ressam ve m�zeci Osman Hamdi Beyin 1882de m�d�rl��ne getirildi�i bu kurulu�un ilk y�netmeli�inde okulun "resim, oymac�l�k, mimarl�k (fenn-i mimari) ve hakkakl�k ile ilgili bilgi ve h�nerlerin sanata tatbiki usul�"n�n okutulup ��retilece�i yaz�l�d�r. Resim e�itiminin a��rl�� bundan sonra askeri okullardan bu okula kaym��t�r.
T�rk ressamlar 20. y�zy�lda ilk kez bir �rg�t �evresinde birle�mi�lerdir. �lk T�rk ressamlar derne�i 1908de kurulan Osmanl� Ressamlar Cemiyetidir. Derne�in ad� 1921de T�rk Ressamlar Birli�ine, 1926da da T�rk Sanayi-i Nefise Birli�ine, 1929da da G�zel Sanatlar Birli�ine d�n��t�r�lm��t�r. Sanat��lar aras�nda belli bir dayan��ma sa�layan, d��nce al��veri�ine olanak veren bu t�r �rg�tler daha ileride belli ak�mlar�n savunucusu olarak da ortaya ��km��t�r.

SANATSAL D�ZENLEME �GELER�

9/7/2010

SANATSAL D�ZENLEME �GELER�
VE �LKELER�
��ZG�
Sanat�n �izgi ile ba�lad�� bir ger�ektir. Bu nedenle sanat e�itiminde �izgi �ok �nemli ve temeldir. G�z nesneyi g�r�rken el �izgiyi ger�ekle�tirir. �nceleri yani �ocuklukta hayal d�nyas�, �izgi yoluyla d��ar� vurulurken b�y�rken d�� d�nya ger�ekli�i de e�itim ba�lam�nda, �izgi ile ortaya konur. Nesneyi g�rme bi�imi, zaman i�inde g�rme al��kanl�� geli�tik�e temel elemanlara indirgenmeye ba�lar. �rne�in iki fig�r�n g�zleri aras�ndaki bak��n �izgi olu�turmas� gibi. ��nk� �izgi, g�z� kal�nl�k �zerinde de�il, izlemi� oldu�u yol �zerinde gezdirir. �izgiyi tan�mlayacak olursak; bir noktan�n verilen do�rultudaki uzant�s� �izgidir. Geni�lik ve uzunlu�u ne olursa olsun, e�er bi�imi bir �izgi etkisi yarat�yorsa, ona �izgi diyebiliriz. �izgi, noktan�n aral�ks�z hareketinden do�an kavramd�r. Mesafenin derinlik ve geni�li�ine gitmeden, uzunluk y�n�nde giden noktalar b�t�nl��d�r. Bir s�n�r belirleyici olarak ta de�erlendirilir.
Temel sanat e�itiminde, �izginin farkl� yap�s�, birbirleriyle ilintisi, farkl� gere�lerle farkl� yorumlar� s�z konusudur. �izginin �ekilleri ve birbiriyle olan ilintisinden do�an farkl�l�k bizde farkl� etkiler b�rak�r. Hareket, durgunluk, derinlik vs. gibi.
�izginin karakterini iki y�nde inceleyebiliriz:
* �izginin bi�imi y�n�nden,
* �izginin konumu y�n�nden.

�izginin bi�imi y�n�nden karakteri; bir do�ru, bir dalgal� e�ri ve bir k�r�k �izgi ele alal�m. Bunlar�n bir an yaz� gibi okundu�unu varsay�p okumaya �al��rsak, do�ru s�rekli ve kesintisiz okunur. Dalgal� e�ride hareket oldu�u halde tamamen birinciden farkl�d�r. Demek ki burada okuma kesintisizdir, fakat biteviye de�ildir. K�r�k �izgi de okuma g�z i�in daha yorucu ve uzundur.
�izginin konumu y�n�nden karakteri; ayn� �izgileri, izleyiciye yatay olarak de�il de, e�ik ya da d��ey olarak sunarsak farkl� etkiler elde ederiz. Yatay bir do�runun karakteri hareketsizlik ve statikliktir. D��ey konumda do�ru ise �zellikle dinamiktir. E�ik do�ru e�im derecesine g�re hareketsizlik ve dinamizm aras�nda tam bir seri karakteri i�erir. Do�runun karakteri s�reklilik ve d�zg�nl�k ve buna ek olarak durumuna g�re dinamizm ya da devingenliktir. Dalgal� e�riye gelince, d�zg�n ve yatay ise statik karakterlidir. D�zensiz ve yatay ise dinamiktir. D�zg�n ve d�zensiz, d��ey olarak d�zenlenmi�se dinamiktir. E�ik olarak d�zenlendi�i zaman, daima dinamiktir. Fakat yatay duruma yakla�t�k�a statikli�e de yakla��r. K�r�k �izginin dinamizm ve hareketsizlik karakteri dalgal� e�ri ile benzerdir. Y�n, do�rultuda tasar�mda �nemli ��edir. K�r�k �izgi sertli�i, dalgal�, e�ri �izgiler yumu�akl�� a�r��t�r�r. Birbiriyle ili�kili, belli sistemlerle giderek kal�nla�an-incelen, s�kla�an-seyrekle�en, b�y�yen-k��len, �izgiler y�zeye optik bir hareket kazand�r�r.
�izgisel anlat�mda ��k�� getirebilecek baz� prensipler:
1.�izgi �ncesi: Bir sis perdesi arkas�ndaki ��n belirsiz g�r�n�m�,
2.�izgisel aral�ktan s�zan ��n belirgin bir do�rular demeti halinde yay�lmas�,
3.I��k demeti: Bir kaynaktan ��kan g�ne� ��nlar�n�n belirsiz yay�l��,
4.Ba�lama ve bitim noktalar� belli do�rular, ( do�ru par�alar� )
5.��k�� noktas�nda kesinlik ta��yan ��nlar�n karanl�kta uzakla�t�k�a belirsizle�mesi ve yay�lmas�,
6.�ki ya da daha �ok ba��ms�z �izgilerin kesi�meleri,
7.En az bir noktaya ba��ml� �izgi,
8.Ba��ml� �izgiler ( formlar� ku�atan �izgiler ),
9.Ba��ml� �izgiler ( formlar�n i� yap�lar�n� belirleyen �izgiler ),
10.Dolayl� �izgiler,
11.Bir do�runun ta��d�� sapmalarla sa�lanan y�n tesirleriyle kesi�me, de�me, kopma noktalar� ile olu�an �izgisel yap�,
12.�izgisel uzunluk de�erleri; e�it aral�kl� farkl� paralel �izgilerin olu�turdu�u yap�,
13.�izgisel uzunluk �e�itlemeleri: Bir ana do�ru �zerinde farkl� boylu e�it aral�kl� paralel �izgilerin olu�turdu�u yap�,
14.E�ri y�nl� paralel do�rular �zerindeki serbest uzunluk �e�itlemeleri ( aral�klar farkl� )
15.Paralel �izgilerin b

SARIZ K�L�MLER� - HALICILIK -

9/7/2010

�NS�Z

Hal�c�l�k b�l�m� mezuniyet tezi olarak yap�lan bu ara�t�rmada kilimler hakk�nda bilgi vermektedir.

Hal� T�rk"lerin en �nemli eseridir. Millet olman�n en �nemli vas�flar�ndan biri de o milletin kendine has k�lt�r�d�r. El sanatlar� da k�lt�r�m�z�n sadece bir par�as�d�r. Her ulus kendi gelenek, g�renek ve �z�nden bir sentez yaparak k�lt�rlerini olu�tururlar. El dokuma hal�s�nda g�r�len desenler k�lt�r�m�z�n bir t�r d�� yans�mas�d�r. T�rk hal�s�n�n en �nemli vasf�, teknik �zelliklerinin yan�nda, desenlerinde g�r�len motiflerin ve renklerin T�rkler"e ait olmas�d�r.

Geli�en teknoloji ve sanayile�me ile di�er el sanatlar�nda oldu�u gibi el dokumac�l�� da olumsuz y�nde etkilenmi�tir. �lkemizde el dokusu hal�c�l�k hak etti�i ilgiyi yeterince g�rmemi�tir. Bu olumsuzluklar Yozgat ilimizde de g�r�lmektedir. Dokumac�l�kla u�ra�an ki�ilerin say�s� yok denecek kadar azd�r. Var olanlar k�rsal kesimlerdeki say�l� ki�ilerdir. Yeni nesilden el dokumac�l��na kar�� ra�bet yoktur.

Amac�m�z el dokumac�l��n�, t�m el sanatlar�n� ya�atmak ve geli�tirmektir. Gelenek, g�renek ve k�lt�r de�erlerimizi gelecek nesillere aktarmakt�r.

Bu yapt��m�z ara�t�rma s�resince ve tezi haz�rlamam�z s�ras�nda yard�mlar�ndan dolay� Yozgat Etnografya M�zesi M�d�r� Sn. Musa �ZCAN"a, Muteber D�VANLIO�LU Kona��na ve Yozgat"l� dostlar�ma te�ekk�r ederiz.

B�L�M 1

G�R��

PROBLEM

�lkemiz el sanatlar� bak�m�ndan zenginlilerle doludur. Anadolu"nun pek �ok y�relerinde �rg� dokuma gibi el sanatlar� �r�nleri; ferdin ve ailenin �e�itli ihtiya�lar�n�n kar��lamak amac�yla kad�nlar taraf�ndan yap�lmaya ba�lanm�� ve daha sonra ihtiya�, yarat�c�l�k ve iklim ko�ullar� sayesinde geli�me g�stermi�tir. El sanatlar� �e�itli b�lgelere �zel karakterler ta��r. El sanatlar�n�n b�lgelere g�re belirgin farkl�l�klar vard�r. Do�u ile bat� Anadolu"nun G�ney ile Kuzey Anadolu"yu birbirinden ay�r�r.
�leti�im ortak anlat�m dili yoktur. Ki�ilere g�re de�i�ir. Tarih i�nde s�z ve

. ANADOLU SEL�UKLU D�NEM� PORTALLER�NDE TA� S�SLEMEC�L��

9/7/2010

. ANADOLU SEL�UKLU D�NEM� PORTALLER�NDE TA� S�SLEMEC�L��
Anadolu"da b�y�k bir yap� faaliyeti g�steren Sel�uklu"lar�n ana malzemesi ta� olmu�tur. Ta�� zellikle dini ve sivil eserlerin portallerinde b�y�k ustal�k ve ince bir zevkle bezeyerek Anadolu"ya �zg� bir �slup yaratm��lar. Ana malzemenin tu�la oldu�u �ran Sel�uk mimarisinden sonra Anadolu b�y�k yenlikler getirir. Cami, mescit, medrese, kervansaray, t�rbe gibi �e�itli yap�larda yer alan ta� dekor, yap� t�r�ne g�re de�i�en bir ayr�l�k g�stermez. B�lgesel kesin �zellikler saptamak da olanaks�zd�r. Ancak Divrik, Sivas, Erzurum ta� bezemeli eserlerinde y�ksek kabartma i�leyi�e daha �ok a��rl�k verildi�i dikkati �eker. Tekstil karakterli, daha yass� kabartma bezeme ise daha �ok Konya, Kayseri b�lgesinde hakimdir.
Eserlerin d�� g�r�n��nde b�t�n a��rl�k bir eyvan an�tsall��n da olan portallerde toplanm��t�r. �o�unlukla stalaktit kavrasal� olan portal ni�i, �nce bir sivri kemer, sonra da dikd�rtgen, s�sl� ta� i��ili�ine sahip bord�rlerle ku�at�l�r. ��te yayvan kemerli kap� a��kl�� yer al�r. Ni�in yan duvarlar�na �o�unlukla s�sl� k��n ni��ik (mihrabiye) g�r�l�r. S�tunceler ve ni� k��elerini bezeyen iri rozetler, genellikle portallerde rastlanan bezeme unsurlar�d�r.
Ta� bezemenin �zellikle 13. y�zy�lda �ok zenginle�en Sel�uk mimarisinda girift ve ba�ar�l� �rnekler verildi�i g�r�l�r. Genellikle 13. y�zy�l�n ilk yar�s�ndan olan erken �rnekler daha yass� kabartma 13. y�zy�l�n ikinci yar�s�nda ise dekor daha dolgun, ta��nt�l� ve barok bir karakter kazan�r. �ok katl� etkisi yapan, birbirini kesen kompozisyonlar, iri �i�irilmi� gibi duran, tam ve yar�m palmetler, lotuslar, arabeskler, neshi ve kufi yaz� bord�rleri alt�nda girift bitkiserl zemin, tipik �zellik olur. Yaz� �eritleri b�y�k a��rl�k kazan�r. 13. y�zy�l�n sonuna do�ru bitkisel dekor giderek fazlala��r. Konya �nce Minareli Medrese (1264), Karatay Medresesi (1250), Sivas G�k Medrese (1271), �ift Minareli Medrese (1271), Buraciye Medresesi (1271) cami portalleri gibi eserlerde bu geli�meyi ad�m ad�m izleriz.
Bu genellemeye kar��n yine de istisnalar vard�r. 1228-29"a tarihlenen Divri�i Ulu Cami ve �ifahanesi portalleri 13. y�zy�l sonundan olan �rnekleri bile a�an co�kun, barok bir karakterle devrinin bir sanat harikas� olarak ilgiyi �eker. �ok katl� bitkisel ve geometrik dekor, bir heykel an�tsall�� ile verilmi� ta��nt�l� yapraklar, s�tun demetleri, profiller b�y�k bir yarat�c�l�k �rne�idir.
Anadolu Sel�uklu ta� s�slemesinde kompozisyonlar b�y�k �e�itlilik g�sterir, her eserde de�i�ir, fakat belli bir sistem ve �ema ayn� kal�r. �rne�in, d�� ve i� portali olan �ok say�daki kervansaray yap�lar�ndan hi�birinde iki portalin s�slemesi birbirinin e�i de�ildir. Her biri bir sanat �r�n� olan Sel�uklu portallerinin gezici ustalar�n veya at�lyelerin i�i oldu�u tahmin edilmektedir.
Sel�uklu ta� i��ili�inde bitkisel unsur, geometrik motifler, yaz� ve daha az olarak fig�rl� dekor ana bezeme unsurlar�d�r. Bitkisel dekorda ana motif �� dilimli palmet yapraklar�d�r. Bazen sadece yar�m palmet yapra�� i�lenmi�tir. �o�u kez de yar�m ve tam palmetler girift bir bitkisel a�, arabesk meydana getirir. Yar�m ve tam palmetlerin u�lar�nda meydana gelen, d��m gibi k�vr�lmalar (volot) T�rk bezeme sanat�n�n en belirgin �zelli�idir. Yaprak bezemeleri bazen daha �ok lotusa benzer �ekillerde bord�rler meydana getirir. Bizans devri dev�irme (Spolie) s�tun ba�l�klar�n�n etkisi ile �ok stilize akantus yapraklar� da kullan�l�r. Bunlar genellikle iki katl� yaprak s�ras�na sahiptir. �ok rastlanan, yaprak ve arabesklerden olu�an desenlerin yan� s�ra, Divri�i Ulu Camii, Konya �nce Minareli Medrese, Erzurum �ifte Minareli Medrese portallerinde oldu�u gibi, adeta bitkisel bir heykel �eklinde, hayat a�ac� kaynaklar� iri desenlere de rastlan�r.
Sel�uklu ta� i��ili�inde bord�r olarak, �e�itli zincire benzer ge�me motifler bol uygulanm��t�r. Geometrik ge�me a�lar�n, �okgenlerin ve y�ld�zlar�n meydana getirdi�i �rneklerde boldur. �o�u zaman bu ge�me geometrik a�lar�nda i�in irili ufakl� rozetlerde dikkati �eker. Portal k��eliklerinde �o�u kez birer iri rozet yer al�r. Yass� ve i�lemeli, bazen de k�re �eklinde kabar�k olarak g�r�l�rler. �zerleri bitkisel ajur desenlidir.
Bu iri rozetlerin etraf�nda bazen daha k��k ba�ka rozetlerde yer al�r. Rozetlerin genellikle gezegen sembol� oldu�u kabul olunmaktad�r. �kili b�y�k rozet ay ve g�ne� sembol�d�r.
�nemli bir s�s unsuru olarak de�erlendirilen yaz�, 13. y�zy�l�n ortalar�na kadar kitabelerde yer

EBRU SANATI

9/7/2010

Ebru Sanat�

Ebru kelimesinin; Fars�a ebr (bulut) s�zc��nden t�remi� olabilece�i �ne s�r�lmektedir. Asl�nda g��l� bir istinadd�r, zira boyalar suyun �zerine serpildi�inde bulutlar� and�ran bir hareketlili�e sahip olurlar.
Yine Fars�a "ab" (su) ve "ru" (y�z) s�zc�klerinden yola ��karak "su y�z� resmi" anlam� da ��kar�lmaktad�r.
Ebru, sulu bir y�zey �zerinde boyalar� �ekillendirerek ka��t �zerine aktar�lmas�yla meydana gelen bir �e�it resimdir. Desenlerinin damarl� mermere benzetilmesinden �t�r� �ngilizce"de "Marbling" olarak kar��l�k bulur.
Ebru sanat�yla ilgilenenler usta ��rak ili�kisi etraf�nda �al��malar�n�n yan� s�ra, kendilerince belirli metotlar geli�tirmi�lerdir. Boyaya �ekil veren sanat�� i� d�nyas�n�n yans�malar�n� renk c�mb��yle bu sanatla rahatl�kla anlatabilmektedir.
Ebru sanat�n�n do�u�una gitmek istedi�imizde ne yaz�k ki elimizde �ok fazla bilgi olmad��n� g�r�yoruz. Bu sanat�n tam olarak nerede do�du�u bilinmiyor. Fakat bilinen �u ki; ebru sanat�n� biz T�rkler sahiplemi� olup g�n�m�ze kadar ya�atmay� ba�arm��z. �yle ki, bir d�nem Osmanl� d�nyaya Ebru ihra� etmeye ba�lad�� rivayetler aras�ndad�r.
Ebru sanat�n�n bilinen en eski �rne�i 1539 tarihini ta��yan "Gay-i �evgan" adl� Topkap� Saray�"nda bulunan kitaptaki ebrulard�r.
Ebru sanat�n�n kullan�m alan�ndan bahsedildi�inde daha �ok, Hat sanat�n�n yaz� zemininde, yaz� kenar s�slemelerinde ve kitap ciltlerinde s�k�a kullan�ld��n� g�r�r�z.

Ebru Sanat�nda Kullan�lan Malzemeler

K�TRE: Kitre, Anadoluda yeti�en, yabani bir dikenin �z suyu olup, yap��ma �zelli�i az olan bir zamk �e�ididir. Her seferi i�in 100 gr. Al�nmas� s�rekli yeni mahsul� kullanmak a��s�ndan daha iyi olacakt�r. Suyla birlikte kar��t�r�larak uygun k�vam elde edilir. Daha sonra ince g�zenekli bir torbadan s�zerek, i�indeki fazlal�klardan ar�nd�rm�� olarak salt kitreyi elde ederiz ve teknemize koyar�z. Kitre ebruya ba�lamadan birka� g�n �nce haz�rlan�rsa �ok daha iyi bir sonu� elde edilir.

TEKNE: Ebruya ba�larken ka��d�n kitreyle rahat temas�n� sa�layan, i�ine kitre konan kaplara tekne denir.

KA�IT: Ebru yapmak i�in �zel ka��t gerekmez. Su emebilen bir ka��t olmas� yeterlidir.
Tercih edilen ka��t genellikle birinci hamur ka��tt�r.

BOYALAR: Ebru yap�m�nda toprak boyalar kullan�l�r. Genellikle oksit k�rm�z�, oksit sar�, oksit siyah, lahur �iviti kullan�l�r. Di�er renkler de bunlar�n kar��m�ndan elde edilir .Suda kolay ��z�len pigment boya kullan�lmas� daha iyi sonu� verecektir.

�D: Boyalar�n kitre �zerinde kalmas�n� sa�layan �d, boyan�n i�ine kat�l�r. . Boyaya kat�lan �d miktar�n� de�i�tirerek boyan�n suyun �zerinde ne kadar yay�laca�� ayarlanabilir. Boyaya daha �ok �d kat�lmas�, daha �ok yay�lmas�n� sa�lar.Herhangi bir kasapta bulman�z ihtimal, aksi takdirde kesimhanelerden temin edebilirsiniz.

FIR�A: Herhangi bir f�r�ayla ebru yapamazs�n�z. Bu nedenle sap� �zellikle g�l dal�ndan olmak �zere at k�l�ndan yap�lan f�r�a kullan�l�r.

B�Z: Belli kal�nl�klarda olan biz ad�ndaki i�neler ebruya �ekil vermek i�in kullan�l�r.

Battal ebru

Ebru sanat�n�n temelini olu�turan bir ebru �e�ididir. Di�er ebru desenlerini olu�turabilmek i�in battal ebru bir ge�i� niteli�indedir.
Kitre �zerine rahat�a serpilen boya kendi i�inde yay�lma g�stererek battal ebruyu meydana getirir. �zellikle ebru sanat�na yeni ba�layanlar i�in kolay gibi g�r�nen bu ebru �e�idi boyalar�n kitre y�zeyinde e�it da��lmas� gereklili�i nedeniyle �ok da kolay say�lmaz.
Battal ebruyu yaparken dikkat etmemiz gereken hususlardan birisi f�r�am�z� koyu renge bat�rarak desen olu�turmaya ba�lamakt�r.

Nas�l yap�l�r
Koyu renkli boyaya bat�rd��m�z f�r�am�z� kitre bulunan teknemiz �zerinde sa� elimizle ucundan tutarak, sol elimizin i�aret parma��na belli aral�klardaki darbelerle boyay� kitre �zerine serpi�tiririz.Ayn� i�lemi ikinci boya i�inde yapar�z.
Boyam�z� s�v� y�zey �zerine e� aral�klarla serpi�tirdikten sonra �ok beklemeden ka��d�m�z� teknemizin bir k��esinden ba�layarak yava��a �st�ne kaplar�z. S�v� �zerine �rtt��m�z ka��d�m�zla y�zey aras�nda hava kabarc�klar� olup olmad��n� ��renmek i�in bizimizle ka��d�m�z� kontrol ederiz. Zira ka��d�m�z�n y�zeye tamamen kapland��ndan emin olmal�y�z. Aksi takdirde hava kabarc�klar� olan yerlerde desen ��kmay�p, beyaz bo�luklar olu�acakt�r.
Hava kabarc�� olup olmad��n� kontrol ettikten birka� saniye sonra ka��d�m�z� yava��a kald�r�r, kitre teknemizin yan�nda bulunan temiz su teknesine ka��d�m�z� tekrar koyar�z ve yava��a teknenin ke

HALI

9/7/2010

�nce geni� kanallara, bunlar�n kesi�ti�i bilgilerde k��k havuzlarda b�l�nerek birbirini dikey olarak kesen dikd�rtgen sahalar meydana geliyordu, sora her dikd�rtgen sahada kendi aras�nda daha k��k arklarla b�l�mleniyordu. Bazen bunlar�n sol �st k��esinde takat sahnesine yer veriliyordu.

Ktesiyondaki, Sanat��lar�n �eyhansalar� zaman�nda dokunarak T�rk-� Kisra"n�n b�y�k oyununa verilen bir hal�n�n Bahar-� H�srev daha �nce belirtmi�tik. �ste bah�eli hal�lar�n 16 yy sonlar�nda hal�n�n aras�na dokunmaya ba�land�klar� anla��lmaktad�r. Bir�ok seyyah�n dikkatini �eken Bahar-� d��rev han�n Arap olduklar�n�n sasanileri yendikten sonra buradan al�narak g�t�r�lm��t�r.

Bug�nk� anlamda bu hal�n�n d��mden almayaca�� sadece dokuma oldu�u anla��lmaktad�r. Ayr�ca hal�ya bah�e formunun verildi�i bah�e i�inde tasvir bunun �e�itli �i�ek a�a� ve z�mr�t, yakut vs ile bir mozaik titizli�i ile �slendi�i anla��lmaktad�r.

Bah�eli �ran hal�lar� d��ml� ve g�zel bah�e veren sular�n hareketini ve dalgalanmay� belirten i�inde bal�klar, �rdekler, �e�itli su hayvanlar�n�n tasvir edildi�i hal�lard�r. Bah�elerdeki b�l�ml� kanallar ve k��k arklar realist bir anlay�� ele al�nm��t�. Bu tip hal�lar�n yap�ld�� b�lge olu�u K. Bat� �ran"da yap�labilece�i i�indeki fig�rlerle stilizasyona u�rayan bazen geometrik bir �ekil belirtilmi� ve hepsinin ona kompozisyonuna kendi i�inde b�t�nle�mi� kamal ve arklard�r.

PORTEK�Z HALILARI
Kesin bir b�lgeye ba�lanamayan �ran hal�lar� grubunu da Portekiz hal�lar� ad� verilmektedir. Bu i�in yanl��l�kla verilmi�tir anl�nda. Portekiz"de o tarihlerde hal� dokunmuyordu. Geni� bir s�m�rge imparatorlu�unu kurmu� olan Portekiz"in Hindistan"da 600 ad�n� ta��yan s�m�rgesinde bu hal�lar�n dokundu�u zavnolunuyordu, yak�n zamanlardaki ara�t�rmalarda bu hal�lar�n �ran"da dokunarak Portekiz"e g�nderildi�i anla��lmaktad�r. Hal�lar �zerindeki kompozisyonlarda bu isim verilmesine farkl�l�k kazand�racak �e�itli tasvirler vard�. Bu hal�larda �ran hal�lar�na benzer tek ortada fark� zeminlerde ve birbirini do�tan ta��natan i� i�e madalyon �ekillerinin bulunmas�d�r. Geri kalan k�s�mlardaki fig�r tasvirler tamam�yle yabanc� �sluptad�r. Bu �zellikleri �u �ekilde s�ralayabiliriz. Hal�n�n ortas�n� te�kil eden son derece hareketli girintili ��k�nt�l� d�� madalyon �eklinden sonra sol �st k��ede geri tasvirle�me yer alm��t�r. Bu gemiler ortalar�ndaki bayraklardan anla��laca�� gibi Portekiz armalar�n� ta��rlar.

�ki ucu ba�ba�a �eklinde belirtilmi� o devrin kad�rgalar�na benzerler (uygurlar ev mimarisinin �at� formundaki k�vr�mlar daha sonra Osmanl� kad�rgalar�n� etkiler. Be�ikta�"da Deniz M�zesinde �rnekleri vard�r).

Ayr�ca suyun dalga ikti�ini a��k mavi zemin tasvir edilmi�tir. Gemi i�indeki insanlar�n k�yafetlerindetamamiyle Avrupa karakterindedir. Kayhan hal�lar�nda g�rd��m�z ili�kide Yunus efsanesini anlatan konulara yer verilmi�tir. Bunlardan bir tanesinde gemiden karaya karaya at�lan bir insan ve bayg�n bunu yutmu� yar� insanlar�n k�l��nda deniz yarat�

K�TAP KAPA�I"NDA GRAF�K TASARIM ��ELER�NE VE �LKELER�NE KURAMSAL B�R YAKLA�IM

9/7/2010

K�TAP KAPA�I"NDA GRAF�K TASARIM ��ELER�NE VE �LKELER�NE KURAMSAL B�R YAKLA�IM

��NDEK�LER
�NS�Z....................................................................................................................................................I
�ZET......................................................................................................................................................II
SUMMARY......................................................................................................................................IV
��NDEK�LER..............................................................................................................................VI
G�R��......................................................................................................................................................X
I. B�L�M
TASARIM, GRAF�K TASARIM VE GRAF�K �LET��M �L��K�S�
I.1. Tasar�m ve Grafik Tasar�m...............................................................................................1
I.1.1. Tasar�m S�reci.......................................................................................................................6
I.1.2. Tasar�m�n G�rselle�tirilmesi.........................................................................................8
I.1.3. Tasar�m Grafik �leti�im �li�kisi...................................................................................9
I.1.3.1. Kaynak (G�nderici)......................................................................................................13
I.1.3.2. Mesaj (�leti)........................................................................................................................14
I.1.3.3. Hedef (Al�c�)......................................................................................................................15
I.1.3.4. Kanal.....................................................................................................................................16
I.1.3.5. Geri Besleme (Geri Bildirim).................................................................................17
I.1.3.6. G�r�lt�................................................................................................................................18
I.1.4. Hedef Kitleye G�re �letinin Kodlanmas� ve A��m�.......................................19
II. B�L�M
K�TAP KAPA�I VE TAR�H�ES�
II.1. Kitap Kapa�� (Nedir?)......................................................................................................22
II.2. Kitap Kapa�� Tasar�m�....................................................................................................25
II.3. Kitap Kapa��n�n Tarih�esi............................................................................................28
II.3.1. �lk�a�lardan G�n�m�ze Kitap Kapa��n�n Tarih�esi...............................29
II.3.1.1. Uygurlar D�neminde Kitap Kapa��.................................................................33
II.3.1.2. Sel�uklular D�neminde Kitap Kapa��............................................................43
II.3.1.3. Osmanl�lar D�neminde Kitap Kapa��............................................................46
II.3.1.3.1. Tanzimat D�neminde Kitap Kapa��............................................................64
II.3.1.3.2. Me�rutiyet D�neminde Kitap Kapa��.........................................................66
II.3.1.3.3. Cumhuriyet D�neminde Kitap Kapa��......................................................72
II.3.1.3.3.1. Yaz� Devriminden Sonra Kitap Kapa��.................................................73
II.3.1.3.3.2. G�n�m�zde Kitap Kapa��.............................................................................80
II.3.2. Kitap Kapa��nda Ex-Libris" in Yeri ve �nemi.............................................83
III. B�L�M
K�TAP KAPA�I"NIN ESTET�K, GRAF�K TASARIM ��ELER� VE
�LKELER� A�ISINDAN �RDELENMES�
III.1. Kitap Kapa��n�n Sanat Y�n�nden �rdelenmesi...................................

K�L�M

9/7/2010

Anadolu kilimleri, desen �zelliklerinin pek �o�unu Orta Asya dan getirmi�, 13. Y�zy�lda Sel�uklular d�neminde geli�tirmi� ve zamanla her bir y�reye g�re ki�ilik kazand�rm��t�r. Bir bak�ma kilim kadar �zerindeki desen de k�lt�r miras�n�n kendisidir. Hakkari kilimlerinde �e�itli hayvan, �i�ek a�a� gibi fig�ratif motiflerin yan� s�ra soyut motifler de yer al�r. K�skan�l�k ve korkular�n; "Kurt aya��" ve "Akrep" motifi ile,muhabbeti, sevgiyi, sohbeti ve fanili�i, "Muhabbet Ku�u" motifi ile, erkekli�i, yi�itli�i ve kavgac�l��; "Ko� Boynuzu" motifi ile dile getirirken, bitki ve �i�ek fig�rleri bereketi, �retkenli�i ve mutlulu�u ifade etmi�tir. "Gelin K�z" da denilen "Eli Belinde" adl� motif gene �retkenli�i ve k�smeti simgeler. Hayat a�ac� fig�r� ise �l�ms�zl��n simgesidir. Bunun gibi bir�ok duygu ye d��nce de�i�ik motifler ye sembollerle anlat�lmaya �al��lm��t�r. Motiflerin olu�turdu�u desenler de belli bir hikayeyi ye olay� anlatmaktad�r. Hakkari y�resinde dokunan kilimler onu dokuyan boyun veya a�iretin ad�n� al�r. Belli bir a�iretin ad�n� alan kilim bir ba�ka a�iret taraf�ndan dokunsa bile ilk dokuyan a�iretin ad�yla an�l�r. Jirki, Herki gibi a�iret ad�yla dokundu�u gibi ki�i isimleriyle de dokunmaktad�r. G�lhanife, G�lsarya gibi. Bazen de kilime i�lenen desenlere g�re isim al�r; G�lhezar G�lgever, L�leper gibi. Hakkari kilimleri arka arkaya �ift s�ra halinde gerilmi� ��zg� ipliklerinin aras�nda �apraz olarak �nden ve arkadan atk�, ipliklerinin ge�irilmesiyle dokunur. Hem ��zg�, hem de atk� iplikleri y�nden yap�lmaktad�r. Hakkari kilimlerinde ��zg� s�kl��, 40/tel, atk� s�kl�� ise 230/dm. adettir. Bu s�kl�k kilimlerin kalitesini ve duru�unu etkilemektedir. Hakkari kilimlerinin bir ba�ka �nemli �zelli�i de geleneksel olarak da 1.30 x 2.00 cm. boyutlar�nda olmas�d�r. Ortalama b�y�kl�k 2 m2. ortalama a��rl�k ise 7.700 / kg./ m2. dir. Hakkari y�resi kilimlerinde kullan�lan be� temel renk g�ze �arpmaktad�r. K�rm�z� ve bordoya yak�n ton, lacivert, kahverengi, siyah, b

CARPET MAKING

9/7/2010

CARPET MAKING

Rapproachement to an art culture becomes healthy just when all activites interested in subject are understood and the essence which completes these are examined. Hand weaving as in every art branch; gains wholeness by tarditional life"s special to region and living environment, administrative direction relations beign examined beside material, function, technique, form and a multidimentional thought has expression basis.
The masterpieces of Anatolian traditional weaving art are carpets, kilims and hand weaving examples. The weaving that its being formed is as old as Adam and Eve has impressed people too much by its various examples.
Etiquette, fame, reputation and showing that forms in social life surrounding had become effective on naked people"s directing to tissue phenomena. Human dresses up, puts on elegant, attractive clothes, arranges his surrounding to impress his homogeneous and to get a

status in society by an primitive instinct.
By this side, weaving is not only an occupation comes into being because of inevitableness of people"s adaptation to natural surrounding but also an art of delicacy in cultural living surrounding by its examples of fashion and place arrangements. Thus, traditional art examples of countries reflect their natural surrounding and cultural living habits.
The expression of examples of hand weaving art that carry different meanings will gain wholeness at the end of researches mode deeply with scientific measurements like history, archaeology, sociology, mythology, art and artistic measurement.
Hand weaving with its carpet and kilim examples has become the art occupation of Turkish society. Nomadic socities who lives in steppes of Midlle Asia and form steppe culture had been generally occupied with flock pasturing and hunting. They had built their shelters by animal weaving material and decorated with carpet, kilim and wooly weavings apart from producing sheepsk�n, fur, haircloth and wool. It is said

EL HALICILI�I SANAY� PROF�L�

9/7/2010

EL HALICILI�I SANAY� PROF�L�

Haz�rlayan
Rahmi AYYILDIZ
End�stri M�hendisi

�UBAT-1997
ANKARA

I.B�L�M

1-EKONOM�K DE�ERLEND�RME

1.1-Yat�r�m�n Konusu

Yat�r�m�n konusu geleneksel el hal�c��d�r. Projenin amac� el hal�s�n�n dokuma kalitesi ve kullan�lan malzeme olarak ekonomik de�erini art�rmakt�r. Bu takdirde el hal�s�n�n d�� lkelere ihrac� artacak ve d�viz getirisi y�kselecektir.
Manevi ve sosyal a��dan da el hal�c�l��, T�rk k�lt�r�n�n tan�t�lmas� ve T�rk toplumlar� aras�nda k�lt�r birli�inin kan�tlanmas� a��s�ndan ayr� bir �nem arzeder.

1.2.Pazar Durumu

D�nya el hal�s� �retiminde s�z sahibi �lkeler �in, T�rkiye, �ran ve Afganistan"d�r. �ran ve Afganistan"daki siyasi de�i�iklikler ve uygulanan ambargolar bu �lkelerin d�� Pazar pay�n� azaltm��t�r. T�rkiye fiyat ve kalitede ithalat�� lkelerin istekleri do�rultusunda �retimi d�zenlerse, y�ldan y�la art�� g�steren ihracat�, daha da art�rarak bu �lkelerin kaybettikleri Pazar paylar�ndan �nemli �l��de pay sahibi olabilecektir.
T�rkiye"nin el hal�s� ihra� etti�i d�nyan�n en �nemli ithalat�� lkelerini ��yle s�ralayabiliriz.
Almanya, ABD, �ngiltere, �svi�re, Fransa, �talya, �spanya, Avusturalya, Hollanda.
El hal�s� �retim, t�ketim ,ihracat ve ithalat de�erleri �izelge 1 ve �izelge 2"de verilmi�tir.
�izelge 1: El hal�s� �retim ve t�ketim de�erleri.

Y�llar�retim (m2)T�ketim (m2)
199291.597105.025
1993120.429109.130
199495.269109.103
199599.513108.245
199693.169108.296

�izelge 2:El Hal�s� �hracat ve �thalat de�erleri

Y�llarMiktar kg/m2De�er $
�thalat1992-1996( 7 Ayl�k)95.4553.763.492
�hracat1992-1996526.132332.384.642
1.3.�stihdam Durumu

El hal�s� dokumac�l��, emek yo�un bir �al��ma sekt�r�d�r. �stihdam da idari personel olarak El Hal�s� M�d�r� (1 ki�i), El Hal�s� ��letme �efi (1 ki�i), El Hal�s� Dokuyucu ��retmeni (3 ki�i) ve 300 Kalifiye i��i olmak �zere toplam 305 ki�i istihdam edilecektir.

1.4-Te�vik Tedbirleri

1.4.1-Hazine M�ste�arl��"nca Yat�r�mlara Uygulanan Genel Te�vik Tedbirleri

Bakanlar Kurulu"nun 26.12.1994 tarih ve 94/6411 say�l� karar� ile, bu kararda de�i�iklik yapan 8.3.1995 tarih ve 9576569 say�l� karar�na ili�kin Ba�bakanl�k Hazine M�ste�arl��"n�n uygulama esaslar�n� i�eren 95/2 say�l� tebli�i �er�evesinde; toplam sabit yat�r�m tutar�, kalk�nmal� �ncelikli y�relerde6 milyar, di�er y�relerde 10 milyar Tl.nin �zerinde olan projeler, te�vik belgesine ba�lanabilecek yat�r�m projeleri olarak kabul edilmi�tir.

Bu projeler i�in �z kaynak oranlar� kalk�nmada �ncelikli y�relerde % 40, normal y�relerde % 50 ve geli�mi� y�relerde % 60 olarak �ng�r�lm��t�r.

Yat�r�m projelerine uygulanan te�vik tedbirleri ise a�a��da verilmi�tir.

-G�mr�k muafiyeti ve/veya ithalat rejimi karar�na istinaden ithalat imkan�.
-Yat�r�m indirimi,
-Vergi-resim ve har� istisnas�,
-Kredilendirime,
-Bina in�aat harc� istisnas�,
-Makine ve te�hizat al�mda KDV deste�i,
-Ta��ma giderlerine katk�,
-Arsa temini,
-D�� kredi teminat mektuplar�na katk�,
-Kalite ve standart giderlerine katk�.

1.4.2-Halk Bankas�"nca Yat�r�mlara Sa�lanan Kobi Te�vikleri

Hazine M�ste�arl��, bakanlar Kurulu"nun 19.9.1996 tarih ve 96/8615 say�l� karar�na istinaden K��k ve orta Boy ��letmelerin (KOB�) devlet yard�mlar�ndan faydalanma esaslar�n� 96/3 say�l� tebli�i ile belirlenmi�tir.

KOB�"lerin te�vik mevzuat�ndan faydalanabilmesi i�in,
-�malat sanayi sekt�r�nde faaliyet g�steriyor olmalar�,
-��yerinde 150 i��iye kadar istihdam sa�lamalar�,
-Kanuni defter kay�tlar�nda arsa ve bina hari�, makine ve te�hizat, tesis ara� ve gere�ler, d��eme ve demirba�lar toplam�n�n net 50 milyar TL. olmas� gerekmektedir.
Kobilere uygulanan te�vikler a�a��da verilmi�tir.
-Fon kaynakl� kredi,
-Yat�r�m �ndirimi,
-Yerli makine ve te�hizatta KDV deste�i,
-G�mr�k vergisi ve fon muafiyeti,
-Damga vergisi ve har� muafiyeti.

Yat�r�mlara sa�lanacak yukar�daki te�viklerle kanunlar gere�i verilen di�er te�vikler, Hazine M�ste�arl��"nca verilen te�vik belgesinde belirtilen de�erler esas al�narak ilgili kurulu�larca mevzuata uygun olarak sa�lan�r. Bu te�viklerin sa�lanmas� ile ilgili usul ve esaslar, Hazine M�ste�arl��"nca Halk Bankas�"na bildirilmi� olup, halk Bankas� taraf�ndan uygulanacak te�vik tedbirlerinin mali s�n�rlar� a�a��da belirtilmi�tir.

Fon Kaynakl� Krediler

Fon kaynakl� krediler, sad

EBRU SANATININ TAR�H�ES� VE YAPIMI

9/7/2010

T.C.
S�LEYMAN DEM�REL �N�VERS�TES�
G�ZEL SANATLAR FAK�LTES�
GELENEKSEK T�RK EL SANATLARI B�L�M�

EBRU SANATININ TAR�H�ES� VE YAPIMI

Y�NLEND�REN
�nal ERD�N�

HAZIRLAYAN
Yeliz S�L�K
9821903016

ISPARTA -2000

T�rk el sanat�n�n �nemli bir dal� olan ebruculu�un hangi tarihte ba�lad�� kesin olarak bilinmemektedir. Ebruya �ok eski tarihli el yazmas� kitaplar�n yan ka��tlar�nda (kapak ile kitab� birbirine ba�layan ka��t) rastl�yoruz. Fakat bu kitaplar y�zy�llardan beri okuna okuna y�pran�p tekrar cilt tamiri yap�lm�� olaca��ndan o kitap i�inde g�r�len bu ebrular, o kitab�n yaz�l�� tarihinde yap�lan ebru oldu�unu g�stermez. �u halde �zerinde tarih kay�tl� olmak �art�yla bir hat �rne�i ihtiva eden ebru ka��tlar� zaman� g�stermek bak�m�ndan bir vesika say�labilir. Hafif ebru denilen ve bilhassa �st�ne yaz� yaz�lmak gayesiyle a��k ve soluk renklerle yap�lan ebru ka��tlar�nda rastlanacak tarihler �nem ta��r. ��te o tarih ebrunun da yap�l�� tarihi olabilir. Bilinen en eski ebru ka��d� 1554 y�l�na aittir. Ebrunun tarihi Malik-i Deylemi taraf�ndan G�rcistanda yaz�lm�� italik k�tada ge�en Arap�a tarihten anla��l�yor. Ebru kelimesi �a�atayca Ebre, Fars�a Ebri bulutumsu, bulut gibi anlam�na gelip, daha sonralar� dildeki vokal de�i�mesiyle Ebru haline gelmi�tir. B�t�n klasik sanatlar�m�z gibi ebru sanat�n�n tarihi hakk�nda tam bir bilgimiz yoktur. Ebru ka��d� �ok eski devirlerde hat sanat�n�n bir yard�mc�s� ve cilt�ili�in bir kolu olarak ya�am�� bir sanatt�r. Kitap kaplar�n�n i�lerini yapraklar� veya yaz� levhalar�n�n kenarlar�n� bord�r olarak s�slemek i�in kullan�lm��t�r. Bug�n tekrar g�ndeme gelmi�, kendini yenilemi� olarak g�r�l�yor. Son y�llarda resim gibi paspartolanm�� ve �er�evelenmi� ebru �e�itleri ile sergiler a��l�yor, �er�eveli veya �er�evesiz d�kkanlarda sat�l�yor. Evlerimizi, b�rolar�m�z� s�sledi�i gibi g�mleklerimizden sarkan kravat olarak ipekli kuma�lara bas�lm�� g�r�yoruz. Dahas� �inilere renk vererek hatip ve �i�ekli battal veya �ark-� felek olarak girmi�, k�rlentlerde ayn� renk c�mb��ne kar��an ebrularla g�z zevkimize kat�lm�� oldu�unu g�r�yoruz. B�y�k T�rk yazar� �emseddin Sami Bey Kamus-� T�rki adl� l�gat�nda ebru i�in ��yle demektedir: Ebru; asl�, Fars�a Ebri = bulut renginde ve daha do�rusu, �a�atayca Ebre = roba (elbise y�z�, k�rk kab�) hare gibi dalgal� ve damarl� (kuma�, ka��t) = (isim) c�z ve defter kab� yapmak i�in kullan�lan renkli ka��t.
G�r�l�yor ki gerek Kamus-� T�rki yazar� �emseddin Sami Beyin verdi�i bilgiler gerekse bu sanat� Buharada ��renmi� olan Sad�k Efendinin verdi�i bilgilere g�re kelime, zaman s�reci baz� de�i�ikliklere u�ram��t�r. Asl� �a�atayca olan bu kelime Anadoluya g�� s�ras�nda �randan ge�erken kelime benzerli�i nedeniyle ebriye yurdumuzda ise ebruya d�n��m��t�r.
Ebrunun ka��t �zerindeki bulutumsu g�r�n�� mermerdeki damarlara benzedi�i i�in Avrupal�lar papier marble, marbled paper, Arap aleminde ise Varakl-i mucazza yani damarl� ka��t olarak adland�rm��lard�r.
Son zamanlarda ele ge�en bir yazma risale ebru hakk�ndaki bilgi eksikli�ini nispeten gidermi�tir. 1608 y�l�nda yaz�lm�� olan bu Tertib-i Risale-i Ebri o tarihte ebruya dair bilinenlerin bir araya getirildi�i bir bilgi hazinesidir.
Kitap sanatlar� hakk�nda en eski kaynak eserlerimizden olan Menakib-i Hunerveran 1586 da Gelibolulu Mustafa Ali Bey taraf�ndan yaz�lm��t�r.
Kitap sanatkarlar� hakk�nda bir di�er eser ise, merhum Kilisli Rifat�n �evirisi Nefeszade �brahim Efendinin, hattatlar, aharc�l�k, ka��t boyamac�l��, m�rekkep�ilik gibi sanatlardan s�z edilen G�lizar-� Savap isimli eserlerinde de ebrudan ve ebrucudan hi�bir bahis olmad�� g�r�l�yor.
Ebruda kullan�lacak olan boyalarda; toprak boya olmas�, suda erimemesi ve ya� ihtiva etmemesi �zellikleri aran�r. Toprak boyalar tabiattaki renkli ta�lardan, renkli kaya ve madeni boyalarla nebati as�ll� suda erimeyen boyalardan elde edilir. Suda eriyen ve ya� ihtiva eden boyalar kullan�ld�� takdirde boyalar�n bir k�sm� kitreyi kirletti�i gibi kitre �ze

ISPARTA HALICILIK TAR�H�

9/7/2010

ISPARTA HALICILIK TAR�H�

Hal�c�l�k, T�rk nefis sanatlar�ndan biri ve hatta birincisidir. Hayvan beslemesini ve besledi�i hayvan�n her t�rl� mahsul�nden faydalanmas�n� bilen ecdad�m�z, besledi�i koyunun da y�n�nden yapt�� e�itli dokuma �rnekleriyle d�nyaya zengin �rnekler vermi�lerdir.
T�rklerde kahramanl�k vasf� kadar, sanat zevki de ezelidir. �ad�r�ndan saray�na kadar her �e�it meskenini zengin motifli, �e�itli dokumalarla s�sleyen T�rk kad�nlar�, medeniyet d�nyas�na sanat zevkimizin inceli�ini belirten k�ymetli eserler vermi�lerdir. Zengin dokuma eserleri aras�nda hal�c�l�k, T�rklerin ba� sanatlar�ndan birisini te�kil etmi�tir. Denebilir ki; hal�c�l�k, T�rklerle beraber do�mu�, b�y�m�� ve yine bunlar vas�tas�yla d�nyan�n d�rt yan�na yay�lm��t�r.
Tarihler bize, krallara ve b�y�k adamlara verilen hediyeler aras�nda T�rk hal�lar�n�n da b�y�k de�er ta��d��n� g�stermektedir.
Eski T�rk hal�c�l��n�n e�siz yap�c�s� T�rkmen k�zlar� hakk�nda (Gaston Richar) da, Mihayilof"un �u s�zlerini nakletmektedir: "hi�bir alete, hi�bir modele, teknik mahiyette hi�bir tahsil ve terbiyeye malik olmayan T�rkmen k�z�n�n, taklit edilmesi kabil olmayan nak��larla s�sl� �ok nefis hal�lar v�cuda getirebilmesi, ancak bir sanat sevkitabiisine malik olmas�yla izah olunabilir."
Hal�c�l�k T�rk"�n ve T�rk kad�n�n�n ezeli sanat� olmakla beraber, her yerde dokunan hal�lar ayr� ayr� vas�f ta��rlar. Bunda, hal�n�n i�lendi�i yer ve o yerdeki tabii unsurlar, halk�n�n sanat zevkinin tesiri g�r�lmektedir. Bu bak�mdan Anadolu"muzda dokunan hal�lar, ayr� ayr� vas�flar ta��d�klar�ndan, yap�ld�klar� yerlere g�re ad almaktad�r: Kula, U�ak, Ni�de, Bor, Kayseri, Demirci, Isparta... gibi.
Isparta hal�lar� bug�n, d�nya piyasas�nda de�erli bir yer tutmaktad�r. D�nya piyasalar�nda �nemli bir mevki i�gal eden Isparta hal�c�l��n�n bir tarihi vard�r. �unu pe�in kaydetmek yerinde olur ki, Isparta hal�c�l��n�, ad�m ad�m takip eden bir tarihini bulmak bug�n i�in m�mk�n olamam��t�r. Yaln�z baz� tarihi kaynaklar bize, Isparta"da hal�c�l��n olduk�a eski bir tarihe sahip bulundu�unu g�sterecek mahiyettedir:
"Isparta ve �evresi VII. Hicri as�r ba��nda Sel�uk o�ullar�yla tekrar bir T�rk devleti hakimiyetine girmi�tir. Harzem�ahlar, idaresindeki T�rk boylar�ndan bir k�sm�n�n da, Cengiz istilas� �zerine, yine Sel�uk T�rk devleti topraklar�na ge�erek her birinin bir tarafa yerle�tirildikleri malumdur. ��te bu zamandan itibarendir ki �evremiz tarihinde Yumut (Hamito�ullar�) ad�n� g�rmekteyiz.
Bu ada bug�n T�rkmenistan Cumhuriyetinde de rastl�yoruz. Kendi adlar�yla an�lan ve ya�ayan bu soyda�lar�m�z�n ana ve babadan g�rerek b�y�k bir itina ile dokuduklar� hal�lar�n, Avrupa hal� piyasalar�nda (Yamut) hal�lar� diye ang�n, �st�n bir yer tutmu� olmalar� Isparta ve �evresinde dahi hal�c�l��n uzun bir �mr�, yaz�lmam�� bir tarihi oldu�u d��ncesini veriyor." diyen say�n Fehmi Aksu, Isparta"da hal�c�l��n eski bir tarihe sahip bulundu�unu kabul ve ifade etmi� oluyor.
Isparta, tarihte ziraat ve ticaret memleketi olmaktan ziyade, bir sanat memleketi olarak yer almaktad�r. Isparta"da kavafl�k, tabakl�k, mutafl�k, pamuklu ve y�nl� dokumac�l�k gibi sanatlar g�r�lmekte, kad�n sanatlar� aras�nda da kad�n s�s�ne ait diki�, nak��, oya, tentene, pe�kir tak�mlar� gibi sanatlar�n yan�nda alaca, kilim, bez, hal� gibi sanatlar da yer almaktad�r.
Hal� ve dokumac�l�kta �nemli yer tutan boyac�l��n� da. Isparta"da m�him miktarda bir esnaf toplulu�u taraf�ndan i�lendi�im bize tarihi.vesikalar ispat etmektedir.
Bu a��klamalar bize Isparta"da hal�c�l��n eskili�ini belirtmektedir.
Bu kadar eski bir tarihe sahip olan, hal�c�l�k, Isparta"da ikinci derecede sanatlar aras�nda yer alm��t�r. Muhitin istihlakim temin bak�m�ndan bez dokumac�l��, eski zamanlarda Isparta da m�him bir yer i�gal etmekte idi.
Avrupada dokuma sanayiinin fabrikalar vas�tas�yla geli�mesi ve ucuza sat�lmas�, T�rkiyenin bir�ok yerlerinde oldu�u gibi Ispartada da tesirini g�stermi� ve bez dokumac�l��n� s�n�k bir hale getirmi�tir. Makine rekabeti

YA�CIBED�R HALILARI

9/7/2010

BALIKES�R SINDIRGI Y�RES� YA�CIBED�R HALILARI
Bal�kesir ve �evresinde dokunan Ya�c�bedir hal�lar�, T�rk hal� sanat�n�n �nemli bir b�l�m�n� olu�turmaktad�r. Dokuma sanat�n�n geli�imini belgeleyen bu eserler, g�ncellikleri yan�nda geleneklerini s�rd�rmeleri bak�m�ndan de�er ta��rlar.
Ya�c�bedir hal�lar�yla ilgili ilk kaynak Bayatl�n�n "Bergamada Dokumac�l�k" adl� makalesidir. Bu makalede, Bergama �evresinde dokunan Bergama Ya�c�bedir hal�lar� hakk�nda k�sa bilgi verilir.
Bal�kesir Tarih�esi: G�ney Marmara B�lgesinin ikinci �nemli �ehri ve il merkezidir.
Arkeolojik ara�t�rmalar Bal�kesir ve �evresinin Prehistorik devirlerden beri yerle�im yeri oldu�unu g�stermi�tir. Ara�t�rmalara g�re M.�. III. Binden bu yana yerle�im yeri oldu�u belirtilmektedir. Ancak �ehrin kimlerce kuruldu�u kesinlikle bilinmemektedir. �ehrin isminin Paleo-Kastro (Eski Hisar) anlam�ndan geldi�i san�lmaktad�r. Bununla birlikte 1300 y�l�nda Anadolunun bu Bat� k��esinde Sel�uklular�n yerine ge�en Karesi Beyli�inin uzun �m�rl� olmad�� ve Marmara k�y�lar�ndan �anakkale Bo�az�na ve Anadoluda Ege Denizi k�y�lar�n�n kuzey k�sm�na kadar uzanan topraklar�n�n yar�m yy ge�meden, Orhan Gazi taraf�ndan tamam�yla Osmanl� Devletine kat�ld�� bilinir. S�nd�rg�, Kuzey-Bat�ya do�ru uzanan ve d�rt saat devam eden verimli ye�il bir ovan�n k�y�s�nda veya Bedir yaylaklar� olan "Kocayayla" denilen da� silsilesinin aras�nda bir vadi �zerindedir. Bug�n Bal�kesir ve S�nd�rg� �evresinde ya�ayan a�iretlerin �o�u uzun zamandan beri g��ebe hayat�ndan uzakla�m��, il ve il�elerle ili�kileri artm�� oldu�undan genellikle �ehir adetlerine uyum sa�lam��lard�r. Ancak adetlerinde �zellik ta��yanlar da vard�r. Gelenek ve g�reneklerini b�y�k �l��de koruyan biri YA�CIBED�R a�iretidir.
Ya�c�bedir y�r�kleriyle ilgili bilgi �eriye sicilinde vard�r. Bal�kesir ve y�resinde XVII yy ba��ndan itibaren g�r�lmeye ba�lar.
Sibiryada Altay Da�lar�n�n eteklerinde V. Paz�r�k kayan�n da ele ge�irilen hak dikkat �eker. M.�. 5-3.
Bu hal�n�n G�rdes d��m� (T�rk d��m�) yap�lm�� oldu�u s�ylenmektedir.

YA�CIBED�R HALILARININ GENEL �ZELL�KLER�
Ya�c�bedir hal�s�na "K�m�rc� Hal�s�" da denir.
Hal�da Kullan�lan Malzeme
a-Hammadde: Ya�c�bedir hal�lar�n�n t�m� saf y�nden dokunmu�tur. Yaln�z yak�n tarihimizde dokunan hal�lar�n sa�aklar�nda orlon ve pamuk ipli�i kar��m�n� g�rmek m�mk�nd�r.
b-�pli�in Haz�rlanmas�: Hayvanlardan k�rk�lan y�nler y�kand�ktan sonra temizlenerek, sivri u�lu ince taraklarla taran�r. Liflerine ayr�l�r. Sonra pamuk topu haline gelen bu y�nler "i�" veya "kirmanlar" la "z" �eklinde b�k�lerek ip haline getirilir. �pler renklendirilerek ��kr�klarla veya elle yumak yap�l�r. Yumaklar da hal� dokunmas�nda kullan�l�r.

KULLANILAN TEZGAHLAR
Hal� dik, yat�k veya duvara dayal� �ekilde kurulmu� tezgahlarda dokunur. Y�r�klerde ve do�u illeri a�iretlerinde yere paralel tezgahlar kullan�lmas�na kar��n, Ya�c�bedir y�r�klerinde ta��nabilir duvara dayal� �star tipi tezgahlar kullan�l�r. Bu tezgahlar�n iskeleti, iki ya

HALININ YIKANMASI

9/7/2010

HALININ YIKANMASI
Halk aras�nda, "Hal� y�kanmaz." diye yayg�n ve yanl�� bir kanaat varsa da, aksine hal�n�n y�kanmas� laz�md�r. ��nk�; hal�n�n dokunmas� esnas�nda meydana gelen abraj hatalar�n�n, y�rt�klar�n a��a ��kmas�, renklerinin canl�l�k kazanmas� ve hal� �zerinde bulunan her t�rl� kirden ar�nd�r�larak temiz bir hale gelmesi i�in y�kanmas� gerekir.
1- YIKAMADAK� ��LEMLER
Hal�n�n arka y�zeyi yukar� gelecek �ekilde, y�kama yap�lacak yere serilir. Hal�n�n arka y�zeyindeki k�llar, atk� f��k�r�klar�, p�r�zler alev p�sk�rten p�rm�z aletiyle yak�larak temiz bir hale getirilir. Yakma i�leminden sonra, hal� s�p�rgesiyle yan�klar temizlenir. Hal�n�n arka y�zeyine temiz su sal�narak,hal�dan ne derecede boya ��k�p ��kmad��na bak�l�r. Renklerin boya sal�� durumuna g�re, havuzlarda haz�rlanm�� deterjanl� su verilir. Verilen bu deterjanl� su temizleme f�r�as�yla ileri geri f�r�alanarak temizleme i�i yap�l�r.
Deterjan a�art�c� bir madde oldu�undan dolay�, y�n�n ip haline getirilme i�lemleri s�ras�nda verilen Borya��, b�ylelikle deterjan sayesinde ��kar�lm�� olur.

Y�kama esnas�nda yukar�da yap�lan i�lemlerden sonra, hal� havl� y�zeyi yukar� gelecek �ekilde serilir. Yaln�z, hal�n�n ba�lang�� k�sm�n�n su hortumu y�n�nde olacak �ekilde serilmesine dikkat edilmelidir. Bundan sonra hal�n�n b�t�n y�zeyi ayn� �l��de �slat�l�r. Boya sal�� durumuna g�re, hal�n�n havl� (�n) y�z�ne deterjan suland�r�lmadan serpilir. Hal�n�n arka y�zeyinde kullanaca��m�z f�r�a yard�m�yla, deterjan� eriyecek �ekilde havl� y�zeye yedirilir. Az bir deterjan verip, el f�r�as�yla f�r�alamak suretiyle sa�aklar�n kiri ��zd�r�l�r.
Bu i�lemlerden sonra 15 dakika beklenir. Kir kabard�ktan sonra, hal�n�n alt k�sm�na su verilir. Verilen bu su hal�n�n �st�ne ��kar. Gelberi yard�m�yla hal�n�n havl� y�zeyindeki deterjan temizlenir.
Hal�n�n havl� y�zeyindeki suyu giderdikten sonra, sa�ak k�sm�na "Klor ve kire� kayma��" suland�r�lm�� olarak verilir. Klor ve kire� kayma�� bomesine (Sertlik derecesine) g�re suland�r�l�r. Suland�rma 3 litre su, 1 litre klor �eklinde olmal�d�r.
Y�kamada, 200 litre lik su bidonuna 3 litre s�lf�rik asit verilerek iyice kar��t�r�l�r ve bu kar��m hal�n�n b�t�n y�zeyini tamamen �slatacak �ekilde uygulan�r. Bu uygulamadan sonra 15 dakika beklenir.

B�t�n bu i�lemler bittikten sonra, hal� �zerinde gelberi aletiyle ileri geri hareket ettirilerek temiz su ile hal� �zerinde kimyasal madde kalmay�ncaya kadar temizlemeye devam edilir.
Hal� su ile temizlendikten sonra, ya silindir s�kma aletinden ge�irilerek suyu s�k�l�r, yada rule yap�l�p dik olarak suyunun akmas�, i�in en az 4 saat bekletilir. Son i�lem olarak, hava g�ne�li ise hal�n�n arka y�zeyi yukar� gelecek �ekilde, hava kapal� ise d�z olarak serilir ve kurutulur. Hava �artlar� kurutmaya m�sait de�ilse, �zellikle hal� kurutmak i�in tahsis edilen kurutma odalar�nda kurutulurlar. Hal�n�n y�kama ve kurutma i�lemleri tamamland�ktan sonra, hal� k�rk�m i�lemine tabi tutulur.
HALIYI YIKARKEN �ZER�NDE T�T�Z

T�RK RES�M SANATININ TAR�H�ES�

9/7/2010

��NDEK�LER
��NDEK�LERi
�NS�Zii
G�R��iii
1. T�RK RES�M SANATININ TAR�H�ES�1
1.1. T�rk Resminde Minyat�r D�nemi2
1.2. Bat�l�la�ma D�neminde T�rk Resmi ve Asker Ressamlar Ku�a��4
1.2.1. Primitifler Ku�a��5
1.2.2. �all� Ku�a��6
1.2.3. M�stakil Ressamlar ve Heykeltra�lar Birli�i6
1.2.4. D Grubu7
2. YEN�LER GRUBU"NUN T�RK RESM�NDEK� YER� VE �NEM�8
2.1. Yeniler Grubu"nun Olu�um S�reci8
2.2. Yeniler"in Ama�lar� ve Geli�im A�amas�8
2.3. Sanat��lar�10
2.3.1. Nuri �YEM10
2.3.2. Avni ARBA�11
2.3.3. Selim TURAN12
2.3.4. Ferruh BA�A�A13
2.3.5. Nejat Melih DEVR�M13
2.3.6. Turgut ATALAY14
2.3.7. Fethi KARAKA�14
2.3.8. Ha�met AKAL14
2.3.9. Agob ARAD15
2.3.10. M�mtaz YENER15
2.3.11. Abidin D�NO16
2.4. Yeniler Grubu"nun Da��l�� A�amas�17
3. ON"LAR GRUBU"NUN T�RK RESM�NDEK� YER� VE �NEM�18
3.1. On"lar Grubu"nun Olu�um S�reci18
3.2. Onlar Grubunun Ama�lar� ve Geli�im A�amas�19
3.3. Sanat��lar�20
3.3.1. Bedri Rahmi EY�BO�LU20
3.3.2. Mustafa ES�RKU�21
3.3.3. Nedim G�NSUR21
3.3.4. Orhan PEKER22
3.3.5. Mehmet PESEN24
3.3.6. Turan EROL24
3.3.7. Leyla GAMSIZ25
3.3.8. Osman Zeki ORAL25
3.3.9. Adnan VARINCA26
3.3.10. Di�er �yeler26
3.4. Onlar Grubunun Da��l��26
4. SONU�27
RES�M KATALO�U28
KAYNAK�A32

�NS�Z
T�rk resim sanat� �ok koklu e zengin bir ge�mi�e sahiptir. Ancak bat�l�la�ma s�recinde bir kimlik aray��na girmi� olan T�rk Sanat�nda yeni e�ilimler ve olu�umlar meydana gelmektedir Haz�rlanan bu ara�t�rmada T�rk Resim Sanat�n�n tarih�esine de�inilmi� ve 1950li y�llar�n sonlar�na kadar olan geli�im i�inde T�rk Sanat� incelenmi�tir. As�l ele al�nm�� olan konu ise bu s�re� i�inde olu�mu� olan Yeniler ve Onlar Grubunun T�rk resmindeki yeri ve �nemidir. Bu iki grubun T�rk resminde nas�l bir de�i�im yaratm�� oldu�u ara�t�r�lm��t�r.
Bu ara�t�rman�n olu�umunda Yard�mlar�na ba�vurmu� oldu�um �dev dan��man�m Yrd. Do� Dr. H�seyin ELMASa ve bilimsel ara�t�rma teknikleri konusunda yard�mlar�n� esirgemeyen ��r G�r. Baki YE��Le te�ekk�rlerimi sunar�m.

G�R��
T�rk Resim Sanat� Milattan �ncesine dayanan bir ge�mi�e sahiptir. �lk resim �rneklerine hal�, kilim motiflerinde yada seramikten yap�lm�� kaplarda rastlanmaktad�r. Sava�an hayvan Fig�rleri, geometrik s�slemeler, balballar donemin �slubunu g�n�m�ze ta��maktad�r. En eski portrecilik ve minyat�r �rnekleri ise Uygurlarda g�r�lmektedir.
12. ve 13 y�zy�lda Sel�uklu d�neminde minyat�rl� eserlere bolca rastlanmakta ve birbirinden g�zel �al��malardan olu�an eserler g�n�m�zde de g�r�lebilmektedir. Osmanl� d�neminde ise minyat�r sanat� doruk noktalar�na ula�makta ve nakka�lar saray taraf�ndan desteklenmektedir Ekonomik g�c�n ve saltanat�n en g�zel g�stergesi niteli�inde olan minyat�r sanat�, Osmanl� D�neminin bitimiyle de etkinli�ini yitirmektedir
Bat�la�ma d�nemini ya�ad��m�z 18 y�zy�lda s�rekli Bat�"n�n taklidi niteli�inde �al��malar yap�lmakta ve �zg�n eserler verilememektedir. 1940"l� y�llara gelindi�inde ise yap�lm�� olan Bat� tarz� resimler sanat��lar� tatmin etmemektedir. Bat�ya �zenerek, al�nt� yaparak �zg�n T�rk Sanat� olu�turulmayaca��m anlayan T�rk Sanat��lar�, kimlik aray��lar�na y�nelmektedir
��te bu noktada meydana gelen �nce Yeniler, ard�ndan Onlar Grubu T�rk Sanat�n�n d�n�m noktas� niteli�ini ta��maktad�r
Yeniler toplumsal ger�ek�ilik kayg�lar�ndan hareketle T�rk Sanat�"na kimlik ararken, On"lar ise �zg�n kimlik, ancak ulusal de�erlerle olu�turulan y�resel konulardan olu�maktad�r, demektedir Her iki grup 18 y�zy�ldan ben s�regelen Bat� taklit�ili�i zincirini k�rmakta, yaln�zca teknik a��dan Bat�dan yararlanmaktad�r
B�ylece l940"l� y�llar�n bu usta sanat��lar� ger�ek T�rk motiflerini ve Anadolu insan�n� Bat� tekni�iyle ayn� potada eritirken, gelecek ku�aklara da �nc�l�k etmektedirler.

1. T�RK RES�M SANATININ TAR�H�ES�
Sanat her zaman toplumsal de�i�imlerden etkilenmekte, sanat�� da buna ba�l� olarak eserlerini �a��n�n �zelliklerini yans�tarak olu�turmaktad�r. Resim sanat�nda da bu de�i�imlere rastlanmaktad�r.
T�rk Resim Sanat� da olu�mu� oldu�u d�nemden g�n

KALIP TASARIMI

9/7/2010

1. G�R��
Kal�p tasar�m�nda dikkat edilmesi gereke kurallar� su basl�klar alt�nda toplayabiliriz.
PARCA RESMI:
* Par�an�n kullanabilirli�i par�an�n t�m �l��leri do�ru mu?
* Par�a kal�plamaya uygun mu?
* Par�ada ��k�� ac�lar� verildi mi?
* Par�a modeline �ekme pay� verildi mi?
BASILACAK MALZEME:
* Bas�lacak malzeme biliniyor mu?
* ��indeki katk� malzemeleri biliniyor mu?
* Belirlenen �ekme pay� do�ru mu?
* ��kacak urunun kullan�laca�� yer biliniyor mu?
* Y�ll�k urun ihtiyac� nedir?
KALIP:
* Kal�p ka� g�zl� isteniyor?
* Par�an�n g�r�nen y�zeyi neresi?
* �tici izleri nerede olmal�?
* Enjeksiyon flan� �ap� do�ru mu?
* Al��t�rma y�zeyi do�ru belirlendi mi?
* Kal�pta dik �al��an al��t�rma y�zeyi var mi?
* �tici stoku do�ru belirlendi mi?
* �ekme pay� uygun verildi mi?
* Yolluk tipi belirlendi mi?
* Kal�p s�cak yolluklu ise, manifold secimi do�ru mu?
* Rezistanslar ve termokupul (thermocouple) say�s� do�ru mu?
* So�uk yollukta;
* Meme �ap� ve boyu do�ru olarak belirlendi mi?
* Par�ada plastik giri� noktas� belirlendi mi?
* �tici �aplar�, pozisyonlar� tipi par�an�n d�zg�n ��kmas�na uygun mu? (lama,
* Silindirik, boru vs)
* �elikte sokup takma problemi var mi?
* Yan duvarlara ac� verildi mi?
* So�utma sistemi belirlendi mi?
* S�zd�rmazl�k yap�lmas� gereken yerler var mi?
* Rakor tipleri?
* S�rt�nmesi gerekmeyen yerlere bo�luk verildi mi?
* Kal�p kilit gerektiriyor mu?

E�er ma�a varsa;
* Ma�a hareket mesafesi belirlendi mi?
* Boynuz pim kitlemesi ve a��s� do�ru mu?
* Ma�a so�utma gerektiriyor mu?
* Kal�pta uygun yerlere hava tahliye kanallar� acildi mi?

Detayland�rma:
* Kal�p par�a detay resmi
* Resim ifadesi anla��labilir mi?
* Kesitlerde eksiklikler var mi?
* G�r�n��ler do�ru ��kar�ld� mi?
* Toleranslar nedir?
* Y�zey isleme i�aretleri?
* Elektrot referans resimleri...

�ste bir kal�b� �izerken bu sorular� kendimize sorarsak kal�p tasar�m� yaparken
nelere dikkat etmemiz gerekti�i ortaya ��kacakt�r.

��phesiz bu bilgilere eklenecek �ok �eyler vard�r. 3 y�ll�k meslek hayat�m�zda
kal�p tasar�m� konusunda ��rendi�imiz bilgileri bu sayfalara s��d�rmak m�mk�n de�il
ancak bu k�sa bilgilerle bile size yard�mc� olabildiysem ne mutlu bana.

2-PLAST�K HAC�M KALIP�ILI�I
G�nl�k hayat�m�za girmi� ve hayati �nemi olduk�a fazla olan par�alar�n b�y�k bir b�l�m� plastik maddelerden �retilmektedir. Ba�l� ba��na bir sanayi kurulu�unu olu�turan hacim kal�p��l��yla plastik maddelerden hafif metallerden ve �elik malzemelerden arzu edilen bi�im ve boyutlarda pek �ok par�alar�n �retimi yap�lmaktad�r. Bu par�alar mutfak e�yas� elektrik ve elektronik otomotiv ve makine sanayisinde b�y�k bir bo�lu�u h�zla doldurmaktad�r.
Hacim kal�p��l��yla kal�p bo�lu�unu de�i�ik malzemelerden �e�itli metotlarla doldurmak suretiyle istenilen �l�� ve bi�imdeki par�alar�n �retimi ama�lanmaktad�r. Kal�planacak par�a boyutlar�na uygun hacim (kal�plama) bo�lu�u bulunan ve herhangi bir kal�plama metoduyla par�an�n �retimi i�eren meslek dal�na da hacim kal�p��l�� denir.
Hacim kal�plar�yla seri �retim sa�lanmakta, art�k malzeme miktar� en az d�zeye indirilmekte, kal�planan par�aya �zl�l�k kazand�r�lmakta, i��ilik ve par�a maliyeti d��r�lmektedir(1).
Hacim kal�p��l��, kal�planacak malzeme ve kal�plama metotlar�na g�re �� ana gruba ayr�l�r(1).
1)Plastik hacim kal�p��l��,
2)Bas�n�l� d�k�m hacim kal�p��l��,
3)S�cak d�vme hacim kal�p��l��.
Plastik hacim kal�p��l��nda ham madde olarak d��k s�cakl�kta eriyebilen �e�itli plastik malzemeler kullan�lmaktad�r. D��k s�cakl�kta eriyebilen plastiklerden mutfak e�yas�, �ocuk oyuncaklar�, elektrik, elektronik ve otomotiv sanayisinde kullan�lan pek �ok par�alar hacim kal�plar�yla �retilmektedir(1).
Plastik malzemelerden yap�lan par�alar�n arzu edilen kalite ve �zellikte olabilmesi i�in, kal�p yap�mc�s�na b�y�k sorumluluklar d��mektedir. ��nk�, kal�planacak par�an�n malzemesi ve �zellikleri, kal�plama metodu, kal�plama tezgah�, kal�p tasar�m� ve yap�m�n� i�eren mesleki �ncelikle bilinmesi gerekmektedir(1).
Tasar�m� iyi yap�lm�� ve konstr�ksiyon hatas� bulunmayan plastik hacim kal�plar�yla yap�lan �retimin sa�lad�� faydalar� a�a��daki �ekilde s�ralayabiliriz(1).
1-�retim oran� y�ksek,
2-Seri �retimi kolay,
3-Her par�a i�in

�OCUK OYUNCAKLARI

9/7/2010

�OCUK OYUNCAKLARI

OYUNCA�IN TANIMI VE �NEM�
Oyunun, �ocu�un geli�imi �zerindeki etkileri ne kadar �nemliyse, ayn� �ekilde oyun materyalleri de �ok �nemlidir.
Oyuncaklar, �ocu�un se�me, de�erlendirme duygusunu ve yarat�c�l��n� geli�tirirken ayn� zamanda da kendi kendine karar verebilme ve belirli alanlarda beceriler kazanmas�na da olanaklar haz�rlamaktad�r.
Bu durumda bizler oyuncaklar�, "geli�im basamaklar� boyunca �ocu�un hareketlerine d�zen getiren zihinsel, bedensel ve psiko-sosyal geli�imlerinde yard�mc� olan hayal g�c�n� ve yarat�c� yeteneklerini geli�tiren t�m oyun malzemeleridir" �eklinde tan�mlayabiliriz.
�ocuklar i�in b�y�k �neme sahip olan �e�itli boyutlar ve renklerdeki oyun malzemeleri ayn� zamanda, �ocuklar�n oynarken hem e�lenmesine hem de renk, boyut, bi�im, �ekil gibi kavramlar� ��renmelerine yard�mc� olur. �ocuk arkada�lar�yla birlikte oynarken payla�may�, beklemeyi, i�birli�i yapmay� da ��renebilir. Buna ilaveten �ocuklar ellerine ge�en oyuncaklar� bozarak, k�rarak, par�alar� ay�r�p birle�tirerek hem meraklar�n� giderir tatmin olurlar hem de objelerin �zelliklerini inceler ve ke�federler.
Okul�ncesi d�nemde �ocuklar�n oyuncaklara ve oyun materyallerine kar�� olan bu ilgilerinin yan� s�ra, artan bir yarat�c�l�k, yeti�kine benzeme ve taklit �abas� da vard�r. Bu noktada anne babaya d��en en b�y�k g�rev al�c� ve ��renmeye haz�r olan �ocu�a uygun oyuncaklar�n sunumudur.
Anne baba bu d�nemde, �ocu�un geli�im �zelliklerine uygun, ihtiya� duydu�u ortam� ve materyalleri sa�lamaktan sorumludur.
Bu d�nemde, anne babalar taraf�ndan �zerinde �nemle durulmas� gereken bir ba�ka konu da �ocuklar�n geli�imlerine katk�s� olmayan pahal� ve s�sl� oyuncaklar�n yerine ya�lar�na ve geli�im d�zeylerine uygun, uyar�c� ve d��nd�r�c� oyuncaklar�n tercih edilmesidir.
Yine bu d�nemde yeti�kinler �ocuklar�na gere�inden fazla oyuncak alarak, onlar�n t�m gereksinimlerine cevap vereceklerine inan�rlar. �nemli olan, oyunca��n �oklu�unun de�il, nitelikli olmas�d�r.
YA�LARA G�RE OYUNCAK TERC�HLER�
Bilindi�i gibi yeni do�an bebe�in en de�erli oyunca�� kendi bedenidir. Bebek elini, kolunu sallayarak, a��p kapayarak, aya��n� a�z�na g�t�rmeye �al��arak ve parmaklar�n� emerek kendi kendine e�lenir. Ayr�ca do�umu izleyen aylarda �ocuk ses, renk ve �ekilere kar�� da �ok hassast�r. Bu nedenle bu aylarda bebeklerin oyuncaklar�n� g�rsel ve i�itsel duyulara hitap eden oyuncaklar olu�turmaktad�r. �lk aylarda bebe�in yata��n�n �zerine as�labilen veya yata��n kenar�na tutturulabilen, hareket eden, ses ��karan, mobil t�r� renkli oyuncaklar tercih edilebilir.
6-7. aylarda �ocu�un oturmaya ba�lamas�yla mekan� da geni�ler. Bu nedenle �ocu�un oturmaya ba�lad�� aydan itibaren �ocu�un elinde tutabilece�i ve avucuna s��abilecek esnek plastikten, yumu�ak kau�uktan yap�lm��, �ok b�y�k veya k��k olmayan bebekler, hayvanlar, renkli halkalar verilebilir. Yine bu aylarda �ocuklar i�in en �ok ilgi �eken oyuncaklardan biri de �zeri resimli veya zilli ��ng�raklard�r. ��ng�raklar hareket ve etmesi ve ses ��karmas� nedeniyle b�t�n bebekler taraf�ndan ilgi �ekici durumdad�r. Ayr�ca bu d�nemde bebeklerin di� ��karmas� nedeniyle emniyetli ve bebe�in sa�l�� i�in zararl� etkiler yaratmayacak di� ka��y�c�s� veya plastik halkalar verilebilir.
8-12. ay dolaylar�nda bebeklerin emeklemeye ve y�r�meye ba�lamalar� nedeniyle, �ocuklar i�in tercih edilebilecek en iyi oyuncaklar d��t��nde k�r�lmayan fakat ses ��karan renkli toplard�r. Ayr�ca bu d�nemde, �arp�p geri d�nen oyuncaklar veya itme ve �ekme ile gidebilen tekerlekli hayvanlar, otomobiller yeni y�r�yenler i�in en uygun oyuncaklard�r ve bu t�r oyuncaklar bebekleri �ok mutlu eder. Yakla��k bir ya��ndaki bebekler �ok ilgilerini �eken oyuncaklardan biri de "d�kme-doldurma" oyuncaklar�d�r. B�y�k renkli �ekiller ve bunlar�n i�erisine at�labilece�i bir kutudan ibaret olan bu oyuncaklar �ocu�un ilgilerini �ekmesine ra�men bu oyunca�a ilgilerini �ok �abuk kaybederler.
Yine bu d�nemde parlak ve basit resimleri bulunan resimli kitaplar da �ocuklar i�in uygun oyun ara�lar�ndand�r. �zellikle hem bebek hem de kitap yeti�kin taraf�ndan tutulur ve resimlere bak�l�rsa, bu olay �ocuk i�in cazip olabilir.
15-18. aydan itibaren �ocu�un y�r�meye ba�lamas�yla bir odadan di�erine ge�mesi kolayla��r. Bu d�nemde eline ge�irdi�i e�yalar� bir odadan di�erine ta��yabilir. Bu nedenle itilebilen, �ekilebilen, itildi�inde ses ��kartan, m�zik �alan otomobiller, tekerlekli veya yumu�ak t�yl� hayvanlar ve bebekler e

��N� SANATI

9/7/2010

�NS�Z

Bu �al��man�n konusu ; "T�rk �ini sanat�nda kullan�lan desen ve motiflerin k�lt�rel de�i�imlerden etkilenimidir.�ini sanat�, uzun bir ge�mi�e sahip olan geleneksel sanatlar�m�zdand�r. T�rk sosyo- k�lt�rel yap�s�nda meydana gelen de�i�iklikler bu sanat�nda �zerinde baz� de�i�imlerin ya�anmas�na yol a�m��t�r. G��, din de�i�tirme, di�er k�lt�rlerle etkile�ime ge�me sonucunda bu sanatta kullan�lan desen ve motiflerde de farkl�l�klar olu�mu�tur.

�al��man�n ba��nda �ininin tan�mlamas� yap�lm��t�r.Boyama ve desenleme teknikleri anlat�lm��t�r. B�y�k Sel�uklular D�nemi , Anadolu Sel�uklular D�nemi ve Osmanl�lar D�nemi " nde �ini sanat�n�n nas�l bir durumda oldu�undan bahsedilmi�tir. Ard�ndan g�n�m�zde �ini sanat�n�n durumu ve ya�ad�� sorunlar �zerinde durulmu�tur.

Daha sonraki b�l�mlerde ise ; �al��mada as�l de�inilmek istenen konu , desen ve motifler yer alm��t�r.D�rt ba�l�k alt�nda bu desen ve motifler ile bunlar�n anlamlar� a��klanm��t�r. Bu desen ve motiflerin k�lt�rel de�i�imlerden nas�l etkilendi�i anlat�lm��t�r. Yani , " K�lt�rel de�i�meler ( g��, din de�i�tirme ....) , T�rk �ini sanat�nda kullan�lan desen ve motifler �zerinde de�i�ikliklere yol a�maktad�r " hipotezi kan�tlanmaya �al��lm��t�r.

�al��mada konuyla ilgili yaz�lm�� kitaplardan , makalelerden ve el sanatlar� ile ilgili sempozyum bildirilerinden yararlan�lm��t�r.

A.G�R��

�nsano�lu bir yandan ya�am�n�n gerektirdi�i zorunlu maddeleri elde etmek i�in �al��rken , bir yandan da yarat�l��nda var olan iyiyi , do�ruyu ve g�zeli arama duygular�n�n y�nlendirmesiyle resim, m�zik , edebiyat ve mimari gibi g�zel sanatlarla u�ra�mak ihtiyac�n� duymu�tur. Mimari eserlerin i� ve d�� s�sleme ara�lar�ndan birisi olan �inicilik sanat�n�n do�u�ununda b�yle bir ihtiya�tan kaynakland��n� s�ylemek yanl�� olmayacakt�r.

�e�itli devir ve b�lgelere g�re teknik de�i�iklikler g�stererek zenginle�en �ininin ilk �rnekleri , tu�la �zerine renkli s�r�n kullan�lmas� ile eski M�s�r ve Mezopotamya " da olu�turulmu�tur.

Mimari eserlerde �ini s�slemelerin, bu sanat dal�n�n as�l geli�mesini sergiledi�i T�rk - �slam sanat�nda Karahanl�lar , Gazneliler ve Harizm�ahlar " dan itibaren kullan�ld�� g�r�lmektedir. Horasan ve �ran " daki 11.-12.yy " lara ait B�y�k Sel�uklu yap�lar�n�n �inilerle s�sl� oldu�u , yaz�l� kaynaklardan ve kal�nt�lar �zerindeki izlerden ��renilmektedir.

�ini sanat� Anadolu " ya Sel�uklularla girmi� , �e�itli tekniklerle en g�zel ve ba�ar�l� �rneklerini vermi�tir . Bizans mimarisindeki mozayik ve fresklerin yerini T�rk sanat�nda �ini alm��t�r.

Anadolu Sel�uklu �ncesi �slam mimarisinde olduk�a k�s�tl� olan �ini bezemenin ilk b�y�k a�amas� 13. Y�zy�lda Anadolu Sel�uklu devrine rastlam��t�r. Bu yeni denemeler daha sonra �zellikle �ran b�lgesi �lhanl� mimarisini etkilemi�tir. Eserleri �iniyle bezeme modas� y�zy�llar boyunca giderek zenginle�erek �slam mimarisinin ana s�s unsurlar�ndan olmu�tur.

�inicilik , Osmanl� Devleti " nde ve �zellikle 15. - 16.y�zy�llarda en olgun d�nemini ya�am��t�r.Bu d�nemde meydana getirilen �ini sanat eserlerinin bir benzerinin yap�lamad�� kabul edilmektedir. 17. Y�zy�l�n ikinci yar�s�ndan itibarende �lkenin i�inde bulundu�u ekonomik ve siyasal durumdan dolay� bu sanatta gerilemeye ba�lam��t�r. Bu geli�meler , �znik "teki �inicilik sanayiinin 18. Y�zy�l�n ikinci yar�s�nda t�m�yle yok olmas� sonucunu do�urmu�tur.�inicilik �znik " te ya�ama olana�� bulamamas�na kar��l�k K�tahya" da ya�am�n� s�rd�rmeyi ba�arabilmi�tir.

�e�itli tekniklerle zenginle�en bu sanat daima mimariye ba�l� kalm�� ve onun �st�nl��ne g�lge d��rmedi�i gibi renkli bir atmosfer yaratarak binalar�n mekan etkisini de artt�rm��t�r. Her d�nemin �ini s�slemesi , daha �nceki d�nemlerin �st�n vas�flar�n� devam ettirirken yeni teknik bulu� ve renklerle de bu sanat� zenginle�tirmi�tir.�ncelikle �iniyi tan�mlamam�z yerinde olacakt�r:

1.��N�

" En genel �retim a�amalar�yla " �ini ", �nceden pi�irilmi� ve sertle�tirilmi� bir taban malzemesi (

T�RKLERDE ��N�C�L�K

9/7/2010

T�rklerde �inicilik:

�lk olarak T�rkler, Orta Asya"da �ini imal etmi�lerdir. Orta Asya"daki Ka�an �ehrinden dolay� �iniye "Ka�i" denildi�i bilinmektedir. Ka�an �ehrinde yap�lan kaz�larda bulunan f�r�n art�klar� ve par�a �iniler g�steriyor ki, �ini, T�rkler taraf�ndan bir sanat olarak de�erlendirilmi� ve birbirinden g�zel eserler verilmi�tir.
Orta Asya"daki Hunlar, Karahanl�lar, Uygurlar, Gazneliler, �ini ve seramik sanat�n� kitabelerde ve binalarda yap� malzemesi olarak kullanm��lard�r. Aralar�nda ihtilaflar olmas�na ra�men T�rkler, genellikle ayn� sanat anlay�� ve �slup i�inde olmu�lard�r. Meng�c�kler, Sel�uklular, Eretnao�ullar�, Germiyano�ullar�, Karamano�ullar� ile Ramazano�ullar�na ait eserlerde teknik ve desen bak�m�ndan bir�ok benzerlikler, bunu a��k�a meydana koymu�tur.
T�rk Boylar�, yapm�� olduklar� eserlerde, cephe kaplamas� olarak, s�rl� tu�lay� kullanm��lard�r. �slamiyet �ncesi T�rk topluluklar� i�inde, seramik sanat�, G�kt�rklerle beraber K�rg�z T�rklerinde de g�r�lmektedir. K�rg�z seramikleri madeni kapkaca��n taklididir. Bu seramikler �zerindeki �al��malar, M.S. 1209"da K�rg�zlar ile birlikte Mo�ollarda da son bulur. T�rk kavimleri i�inde Karluklar �zel bir yer tutar. Tek renkli Karluk �ini ve seramiklerinde insan ve hayvan fig�rlerine geni� yer verildi�i, dokuz ve onuncu y�zy�lda g�r�lm��t�r. Daha sonra Samano�ullar�n�n elinde �slami dekorlar i�lenmi�tir. Anadolu; Samano�ullar�, Abbasiler, Karahanl�lar, Gazneliler, Fat�miler ve �zellikle Sel�uklular devirlerinde, �ini ve seramik sanat�n�n en �ok yap�ld�� yer olmu�tur. Orta Asya"dan gelen Sel�uklular, 1037 tarihinde Suriye"yi almakla yeni bir stil geli�tirmi�lerdir. Sel�uklular, imalatta birka� de�i�iklik yaparak, �ini mozaik imal etmi�lerdir. Bunun yan�nda ayr�ca kitabeler ve pano bord�rleri, ��gen, d�rtgen ve kabartma �inilerle mezar kitabeleri yazm��lard�r. Bu imalatta siyah, beyaz, turkuvaz, koyu mavi renklerde yald�z �ok kullan�lm��t�r. �ini merkezleri olarak, Konya, Sivas, Tokat en �n

�ANAK ��MLEK SANATI

9/7/2010

��NDEK�LER
TABLOLARIN L�STES�i
KISALTMALARii
�NS�Ziii
G�R��1
HACIBABA K�Y�N�N SON ��MLEK��S�3
B�R ��MLEK�� K�Y�NDEN B�R ��MLEK�� KASABASINA "G�KEY�P"8
KAYAPA ��MLEKLER�14
Toprak, Emek ve ��mlek15
�ekillendirme15
Kurutma16
F�r�n Doldurma ve Pi�irim16
SORKUN ��MLEK��L��18
TER�M L�STES�19
SONU�20
KAYNAK�A21

TABLOLARIN L�STES�

Tablo 1: G�key�p"de kullan�lan topraklar�n kimyasal analizi10

KISALTMALAR
M�: Milattan �nce
Cm: Santimetre
El: Santi Yrold derece
R: Resim
MS: Milattan Sonra
Km: Kilometre

�NS�Z
�anak - ��mle�in tarihi ge�mi�i ve nas�l yap�ld��n� ara�t�rd�m. Ayn� zamanda g�n�m�ze kadar geli�ini ara�t�rd�m. K�t�phaneden ald��m Geleneksel ��mlek Sanat� adl� kitaptan faydaland�m. Ba�ka kaynak bulamad�m. Bu da g�n�m�zde �anak-��mle�in de�erini kaybetti�inin bir g�stergesidir. �anak - ��mlekle ilgilenen insanlar�n bu kitaptan yararlanmalar�n� tavsiye ederim. Anlat�m� �ok rahat ve anla��labilir bir tarzda yaz�lm��.
Bu kitab�n yazar� olan Ay�eg�l T�redi �ZEN"E te�ekk�rlerimi sunuyorum.

G�R��
�� g�r�� ama�lanarak, elle ya da tornada �amurdan �ekillendirilip belirli bir dayanakl�l�k kazand�r�l�ncaya kadar pi�irilen, istenildi�inde i�i ve d�� bezenen bir gere�tir diye tan�mlanabilen ��mle�in yarat�c�s� insan; d��nmesiyle di�er varl�klardan ayr�lm��, do�aya egemenlik kurmu� ke�fi ve icatlar�yla kendisine daha iyi ya�anabilir bir d�nya yaratma �abas�nda olmu�tur.
Toprak, hava, su ve ate�in ahenkli bir bi�imde bir araya getirilmesiyle olu�an ��mlek, uluslar�n kimliklerinin belirlenmesinde de �nemli yer tutar. �ngiliz �air, filozof, sanat kritik�isi Herbert Read, bir toplumun k�lt�r seviyesini anlamak i�in serami�ine bak�lmas�n� �nerir.
-��mlek, i� g�rmesi ama�lanarak �amurdan �retilen belirli bir dayan�kl�l�k kazand�r�l�ncaya kadar pi�irilmi�, istendi�inde i�i ve d�� bezenen bir gere�tir.
-Kille yap�lan, elle ya da tornada bi�imlendirilen, s�rl� ya da s�rs�z, tencere bi�iminde seramik kap.
-Topraktan k��k k�p.
��mle�in yap�m�nda kullan�lan hammadde toprakt�r, toprak su ile belirli oranda birle�ti�inde, kolayca �ekil alabilen plastik bir yap�ya d�n��r. Havayla temas etti�inde ise kurudu�u i�in sertle�ir, dolay�s�yla verilen formu koruyan bir yap�ya kavu�ur. Pi�irildi�inde ise, as�rlarca varl��n� koruyabilen bir e�yad�r art�k.
Konumuz gere�i, Tarih �ncesi D�nemlerde Anadolu"da yap�lan ilk ��mleklerin tarih�esi hakk�nda k�saca bilgi vermek yerinde olur.
Anadolu"da, Neolitik �a�da (M� 6800) ilk seramik �r�nlere �atalh�y�k"te ve Can Hasan"da rastlanmaktad�r.
"Elde yap�lan ��mleklerde oval formlar egemen olup kahverengi, k�rm�z�, siyah tonlar� kullan�lm��t�r. �a��n sonlar�na do�ru kaplar�n basit geometrik motiflerle desenlendi�i g�r�lmektedir. Hac�lar kaplar� k�rm�z� kahverengi veya k�z�l kahve tonlar�nda yap�lm��lard�r" (�z�do�ru, 1990: 10). "Tek renkli siyah �anak, ��mlek Hac�larda g�r�lmedi�i gibi kabukla veya �iviyle yap�lan bezeme ve barbutin tekni�i

KA�IT BEBEKLER �ZER�NE BOYASAL DENEMELER L�SANS TEZ�

9/7/2010

T.C.
S�LEYMAN DEM�REL �N�VERS�TES�
G�ZEL SANATLAR FAK�LTES�
RES�M B�L�M�

KA�IT BEBEKLER �ZER�NE
BOYASAL DENEMELER

L�SANS TEZ�

DANI�MAN

Yrd. Do�. T�rkan ERDEM

HAZIRLAYAN

Keziban EK�NC�
9711901004

ISPARTA - 2001
T.C.
S�LEYMAN DEM�REL �N�VERS�TES�
G�ZEL SANATLAR FAK�LTES�
RES�M B�L�M�

KA�IT BEBEKLER �ZER�NE
BOYASAL DENEMELER

DANI�MAN

Yrd. Do�. T�rkan ERDEM

HAZIRLAYAN

Keziban EK�NC�
9711901004

ISPARTA - 2001

��NDEK�LER
G�R��1
KA�IT BEBEKLER �ZER�NE BOYASAL DENEMELER2
RES�MLER VE A�IKLAMALARI4
Resim : 1. "�� G�zeller", 90 x 100 cm, 2001. Kar��k Teknik.5
Resim : 2. "Mankenler", 100 x 150 cm, 2001, Ya�l� boya.6
Resim : 3. "Vitrinde Suskunluk" 90 x 110 cm, 2001, Ya�l� boya.7
Resim : 4. "Vitrinde Sunum", 90 x 110 cm, 2001, Ya�l� boya.8
Resim : 5. "Vitrinde Cinsellik" 100 x 150 cm, 2001, Ya�l� boya.9
Resim : 6. "Podyumda Fig�rsellik", 90 x 110 cm, Kar��k teknik.10
Resim : 7. "Vitrinde Yarat�l��", 90 x 110 cm, 2001, Kar��k teknik.11
Resim : 8. "I��klar", 100 x 140 cm, 2001, Kar��k teknik.12
Resim : 9. "Vitrinde Dans", 100 x 140 cm, 2001, Kar��k teknik.13
Resim : 10. "�simsiz", 100 x 110 cm, 2001, Ya�l� boya.14
Resim : 11. "�simsiz", 90 x 110 cm, 2001, Ya�l�boya.15
Resim : 12. "�simsiz", 110 x 110 cm, 2001, Kar��k teknik.16
Resim : 13. "�simsiz", 110 x 120 cm, 2001, Ya�l� boya.17

G�R��
Y�zey �zerine yapm�� oldu�um fig�rsel anlamdaki bu �al��malar�mda ba��ms�z, �zg�r �al��malar ��karmaya �al��t�m.
Sanat tarihi i�inde de yer alan fig�rsel anlay�� farkl� bir �ekilde kavramsal denemeler olarak yans�tmaya �al��t�m.
Renk - devingen - espas gibi �ekillenmeleri kendi g�rsel anlay��m �er�evesinde ele ald�m.

KA�IT BEBEKLER �ZER�NE BOYASAL DENEMELER
Bir sanat yap�t�n�n olu�tu�u s�re�leri incelemek ifade ara�lar�n� iyi tan�mak, yeni teknik ve y�ntemlerin sanat yap�t�na kazand�rd�� yeni ifadeleri de�erlendirmek g�ncel sanat ortam�n kavramsal denemelerini ��zebilmek amac�yla mankenlere -ka��t bebeklere- dair boyasal denemeleri ger�ekle�tirdim.
Y�zeyin ayr�lmaz bir b�t�nleyicisi olan fig�r�, �al��malar�mda �evre g�zlemlerimden ve g�n�m�z�n sanatsal de�erlendirmelerinden yola ��karak resim y�zeyinde anlatmaya �al��t�m. �izgimde, rengi kullan��m da, bi�imi ve her t�rl� malzeme ve y�ntemleri �al��malar�mda olabildi�ince �zg�r kullanmaya �al��t�m. Vitrinlerin ve podyumlar�n ka��t bebekleri olarak ele ald��m mankenlerin do�alar�nda da var olan statik -dura�an- g�r�nt�lerini tuvallerime yans�tt�m. �al��malar�m mankenlerin devingen olu�umlar� ve birebir g�r�nt�leri, duru�lar�, reklamsal, moda sekt�r�ndeki �nemine de�in g�zlemlerim �zerinedir.
�al��malar�m�n ilk a�amas�n� olu�turan alt� tuvalim de transfer bask� ve boyasal denemeler ile birebir boyamalarla mankenlerin fiziksel, psikolojik ger�eklili�i �zerine �al��malar olmu�tur. Renk kullan�m�nda ise donuk-dura�an etkiyi elde etmede ve boyasal derinli�i ifade etmesi a��s�ndan ye�ilin ve mavinin tonlar� kullan�lm��t�r. Fig�rlerin bo�luk i�indeki fiziksel konumlar�nda ama� devingenlik -espas- yada birbiriyle ba�lant�s�n� kavramlar teman�n plastisitesi vurgulanm��t�r.
�kinci a�ama olarak nitelendirebilece�imiz d�rt tuvalimde ise dokusal etkiyi vermeyi ama�lad��m ready-made �zerine olan maddeleri birbirleriyle kayna�t�rarak fig�rlerle olan uyumlar�na i�levsellik kazand�rmaya �al��t�m. Bu a�amada �al��malar�mda art�k yava� yava� fig�rlerin kendi fiziksel ger�ekli�inden uzakla�arak daha �ok k��k�rt�c�l� ile -atmosferleriyle olu�umlar�na y�nelik ilgilenmeye ya da gidip gelen d��sel g�c�m� yorumlamaya �al��t�m.
�al��malar�m�n son a�amas�n� olu�turan �� tuvalimde ise d��nsel boyut daha belirgin bir �ekilde kendini hissettirir. Hem kendi ufkumu hem de izleyicinin ufkunu geni�letmeye y�neliktir. �izgiselli�in daha belirgin oldu�u �al��malard�r. Daha geni� bir a��dan yakla��lm�� lekeyi, �izgiyi, kompozisyonu kavrayan g�r�nt�ler a��r b

K�TAHYA ��N�LER�

9/7/2010

K�tahya"n�n tarihi ve co�rafi yap�s� hakk�ndaki bilgiler ara�t�rmam�n ilk b�l�m�nde verilmektedir.
El sanatlar� i�erisinde yer alan �ini ve �inicili�in tan�m�, kullan�lan malzemeler, �retim a�amalar�, kullan�lan desen ve kompozisyon ile renkler hakk�nda bilgiler toplanm��t�r.
�inicili�in K�tahya"da yap�m� �nceleri say�lar� az olup, daha sonra merak ve ilginin artmas� nedeni ile say�lar� artm�� olan �inici esnaflar ile g�n�m�zde yap�lan �a�da� tasar�mlar ve �r�nleri,�inicili�in g�n�m�zdeki durumu hakk�nda bilgiler edinilmi�tir.
Uygulama a�amas�nda ise K�tahya"da �inicilikte kullan�lan motiflerden yola ��karak �zg�n, �a�da� tasar�m ilkeleri ile dekoratif ama�l� tabak yap�lm��t�r.

2. MATERYAL VE Y�NTEM
2.1. Materyal
Bu ara�t�rmay� haz�rlarken ilgili kaynak taramas� s�ras�nda, K�tahya"daki at�lyelerden, K�tahya Halk K�t�phanesinden, S�leyman Demirel �niversitesi Hasan G�rb�z K�t�phanesinden, �nternet Sitelerinden, K�tahya Anadolu El Sanatlar� Galerisinde alt yap�da �al��an Mustafa Yavuz"dan, K�tahya Valili�i"nin ��karm�� oldu�u kitaptan, okulda daha �nce mezun olan arkada�lar�m�n seminerlerinden yararland�m.
Kullan�lan materyaller; ara�t�rma alan� ile ilgili kaynaklar�n fotokopileri ve alan ara�t�rma s�ras�nda yap�lan �r�nlerin �ekiminde kullan�lan foto�raf makinesidir.
Uygulama a�amas�nda ise 30 cm. tabak, f�r�a ve boya materyalleri kullan�lm��t�r.
2.2. Y�ntem
Ara�t�rma haz�rlarken ara�t�rma alan�na g�re incelemeleri yap�lm��t�r. K�tahya ilinin co�rafi, n�fus tarihi, sosyo-ekonomik durumu, �inicili�in ve K�tahya �inicili�in tarih�esi, yap�m teknikleri kullan�lan terimler, faaliyet g�steren at�lyeler ile K�tahya"da �ini sanat��lar� ile g�r��meler yap�lm��, bunun i�in de alan ara�t�rmas� y�ntemi kullan�lm��t�r. Bu g�r��melerde yapt�klar� �r�nlerin yap�m� ve teknik �zellikleri, kulland�klar� desen ve renkler hakk�nda bilgiler edinilmi�tir. G�zlemler yap�lm��, foto�raflar �ekilmi�tir.

3. ARA�TIRMA BU

KASTAMONU EL SANATLARI VE G�Y�M-KU�AM �ZERE KASTOMUNU ��NE OYALARI �NEBOLU EVLER�

9/7/2010

G�R��

Halk Mimarisini evler olu�turur. Ortak kullan�m alanlar� olan camiler, okullar, hamam ve �e�meler kamu yap�lar�d�r. Bunlar, halk i�in yap�l�r, ancak halk mimarisi de�ildir.
Halk mimarisini �evresi ile birlikte incelemek gerekir. Evlerin �evreleri olarak, i�inde bulunduklar� k�yleri ve kasaba ile kentlerdeki sokaklarla mahalleleri d��nmek gerekir.
Yerle�im yerindeki tarihsel geli�im, bize bug�nk� durumun nedenlerini a��klamada �nemli bir kaynak olu�turur. Tarih i�inde s�regelen geli�meler yerle�im yerinin bug�nk� durumunu olu�turan ��elerden biridir.
Halk mimarisini incelemek, halk�n do�a! ve toplumsal �evresini incelemektir. Evlerin do�al �evresine ba�l� �zelliklerini saptamak i�in yerle�im yerinin co�rafi durumu, arazi bitki �rt�s�, kullan�lan yap� malzemelerinin t�rleri, toplumsal �evrenin �zelliklerini ara�t�rmak gereklidir. Evleri �evrelerinden soyutlayarak yaln�z ba��na ele al�p incelemek, bir�ok sorunun yan�ts�z kalmas�na neden olur. Pencerelerin boyutlar�n�n iklim ve toplumsal ya�amla ilgisi vard�r. S�slemede kullan�lan malzemeler ve s�slemedeki anlamlar ancak do�al toplumsal �evreler ve tarihsel geli�imle a��klanabilir. Bu nedenle bu ara�t�rmada �nebolu evleri, �evrelerinden soyutlanmadan incelenmeye �al��lm��t�r.
�nebolu evlerinin kendine �zg� yap�lar� vard�r. Bu evler halk mimarisi ve sanat tarihi a��s�ndan �nemli evlerdir. �u an i�in kaderlerine terk edilmi� g�r�nmektedirler. Bu �al��mada y�k�l�p gitmekte olan �nebolu evlerinin belgelenmesi d��n�lm��t�r.

�NEBOLU EVLER�N GENEL �ZELL�KLER�

Evlerin t�m� iki ya da �� katl�d�r.
Evlerin �o�unda c�mle kap�s�ndan birinci kal�n salonuna ��kan sete girilir. Bah�elerin hemen hepsi evlerin arka taraf�nda yer al�r. Evlerin �o�unda alt katlar depolara ayr�lm��t�r. �nebolu halk�n�n �o�u esnaf oldu�u i�in mallar�n� koymak �zere depolara gereksinim duyuyorlard�.
Evlerin bir k�sm�nda �imdi kullan�lmayan �araphaneler yer al�yor. Her evde, avluda ya da yer kat�nda kuyu ve �ama��rl�k bulunuyor.
Evlerin hepsinde yatak odalar�ndaki g�mme dolaplar�n i�inde gus�lhaneler var. Hi�bir evde banyo bulunmuyor. Ancak baz� evlere sonradan banyo eklenmi�tir.
Evlerde birer ba� oda var. Bu oda genellikle �st katta ve soka�� en iyi g�rebilecek k��ede yer al�yor. Usta, b�t�n i�lemecili�ini bu odan�n tavan, kap�, dolaplar�nda g�steriyor.
Ba� odada bulunan �ok say�da pencere, i�erden bakana �ok geni� bir seyir alan� sa�l�yor.

�NEBOLU"NUN TAR�H� EVLER�NDEN �RNEKLER

Tarihinde Sel�uklularla ba�layarak h�zl� bir �ekilde T�rkle�en �ehrin ilk merkezini Bizans devrinde yap�ld�� tahmin edilen �� Kale meydana getirmektedir. Osmanl�lar zaman�nda eyalet merkezi olarak geli�imini s�rd�ren Kastamonu fiziki yap�s� nedeniyle s�n�rl� yerle�im alanlar�na sahiptir. �ehir merkezi ilk kurulan ve geli�en k�s�mlar�nda T�rk-�slam k�lt�r�n�n etkisi ile meydana getirilmi� dar ve dolamba�l� sokaklar i�inde yer almaktad�r. Bu sokaklar ayn� zamanda sivil mimarinin a

KIBRISLI RESSAMLAR

9/7/2010

KIBRISLI RESSAMLAR

A�IK FARUK MENE

1955"te Limasol"da do�du.Orta ��remini Limasol 19 May�s Lisesi"nde tamamlad�.1973"te �stanbul Devlet G�zel Sanatlar Akademisinde resim ��renimine ,1982"de Ne�et G�nal At�lyesinden mezun oldu ve K�br�sa d�nd�,serbest �al��maya ba�lad�.��rencilik y�llar�nda 1976 "da Londra"da m�ze ve galerilerde sanat incelemeleri yapt�.Ayn� y�llarda ��l� ve d�rtl� grup sergilerine kat�ld�.Moda Cumal� Galerisinde karma sergilere kat�larak,ba�ar� �d�l� ald�.1987"de geleneksel Akademi sergisine (kurulu� y�ld�n�m� kutlama sergisi) yap�t verdi.Atat�rk K�lt�r Merkezinede,Lefko�ada Fluxus Sanat Galerisinde(nisan 1989) ki�isel sergilerini a�t�.Yenid�zen gazetesinin Yasemin sanat ekini yay�nlad�.��retmenlik yapmaktad�r.
A��k Faruk Mene,lise y�llar�ndayken Limasolda yay�nlanan Kaynak,Kemeralt� dergilerine karikat�rleriyle ve �iirleriyle,ilk olarak g�r�ld��nce 1973 te Abdullah Cevdet,�smail Mehmet,Mustafa Cemalle birlikte Y�regimiz sapad�r adl� �iir kitab�nda g�r�ld�.

�SMET VAH�Y G�NEY

1923"te Limasolda do�du.1948"de K�br�s �slam Lisesine(sonradan Lefko�a t�rk Erkek Lisesine)resim ��retmeni olarak atand�.�brahim �all� at�lyesinda �al��t�(1960).1967de bir y�ll�k bursla �rlanda"da Belfast Queen"s University Stranmill"s College"e giderek orada diploma ald�.K.K.T.C Devlet �d�l�ne lay�k g�r�ld�.Grafik ve renk ay�r�m� i�leriyle u�ra�d�.�e�itli karma sergilere kat�ld�,ki�isel sergiler a�t�.Ate�,K�yl�,�stiklal vb. gazetelerde
�iirleri ve karikat�rleri yay�mland�.Ressam olarak �n yapt�.

MUSTAFA �ZTUN�

1966"da Lefko�ada do�du.�lk ��renimini Karao�lano�lu �lkokulunda,orta ve liseyi Girne Anafartalar Lisesinde okudu. 9 Eyl�l �niversitesi Buca E�itim Fak�ltesi Resim-�� B�l�m�ne girdi(1984).Burada Grafik AnA Sanat Dal� Yar.Do�.Dr. Ali Selamet At�lyesinden mezun oldu(1988).9 Eyl�l �niversitesi Buca e�itim fak�ltesi,1. Sanat �enli�inde grafik dal�nda bir linol bask�s�,mansiyon kazand�.III . Devlet Resim Heykel Sergisinde(1988) ve �e�itli karma sergilerde g�r�ld�.

N�LG�N KOZAL

1952de Lefko�ada do�du.Sanatc� �smet V. G�ney"in k�z�d�r.1976"da �stanbulDevlet G�zel Sanatlar Akademisinin Y�ksek Grafik B�l�m�nden mezun oldu.1977"den beri orta okullarda resim ��retmenli�i yapmaktad�r.K�br�sta bir�ok karma sergiya kat�ld�.1983 ve 1985de iki ki�isel sergi a�t�.Grafik dal�nda,kitap kapa��,pul ve bir�ok afi�i bas�ld�.K�br�s i�inda grafik dal�nda birincilik ,ikincilik ve ��nc�l�k �d�lleri vard�r.1986"da Ankarada I. Asya-Avrupa Sanat Bienali"ne;1986"da,1987"de ve 1988"deki.....Devlet Resim Sergisi I.,II.,III. Ye kat�ld�.

MUSTAFA HAST�RK
1961 de Hisark�y"de do�du.Gazi �niversitesi Resim End�stri Tasar�m� B�l�m�nden mezun oldu.II. ve III. Devlet resim Heykel sergilerinde g�r�ld�.Degirmenlik Ortaokolunda resim ve i�-teknik dersleri ��retmeni

T�RK�YEL� RESSAMLAR

ERTU�RUL TOPSAKAL

1953 y�l�nda Bursada do�du. 1975 y�l�nda Bursa �ktisadi ve Ticari �limler Akademisi �ktisat B�l�m�nden mezun oldu. 1970 y�l�ndan beri s�rd�rmekte oldu�u �al��malar�n�n ilk �r�nlerini 1980 y�l�nda sergilendi.
1973 ve 1982 y�llar�nda Hollandaya giderek m�zelerde resim hakk�nda ki�isel g�zlemlerde bulundu.
1983-84-85 Yaz aylar�nda Bursan�n muhtelif yerlerinde ve Kozahanda d�zenlenen A��khava Sergisi ve Sokak �al��malar�na kat�lm�� ve karma sergilere i�tirak etmi�tir.
Klasik ustalara ve resim sanat�na duydu�u ilgi ve sevgi ile bu ustalar�n kopyelerinden modern sanata kadar geni� bir yelpaze i�inde sanat� anlamaya, ya�amaya ve ara�t�rmaya y�nelik �aba ve �al��malar i�indedir.
1981 y�l�ndan beri resim �al��malar�n� Bursa da kendi at�lye galerisinde s�rd�rmektedir.
�HAP HULUS� G�REY
1898de M�s�r�n Kahire �ehrinde do�an �hap Hulusi, ilk ve orta tahsilini Kahire nin �ngiliz okullar�nda yapt�. 1920 y�l�nda resim e�itimi g�rmek �zere Almanyaya gitti. �nce M�nihde Heimann Schule at�lyesinde �� y�l �al��t�, daha s

TURKISH CARPETS AND RUGS

9/7/2010

TURK�SH CARPETS AND RUGS
Turkish Carpets and RugsAlthough no one knows presicely when and where the technique of weaving first started, There is no doubt that the weaving art, in general, started in Central Asia.
History of Rug and Kilim Weaving
A popular explosion coused the inhabitants of that area to migrate to the western parts of Asia in order to find more presperous land. These migrating tribes were caled yoruks or nomadic tribes. During their migrations, these nomads, who were exposed to severe weather conditions, learned to use goat hair in the making of their tents. Goat hair is longer and much siffer than sheeps wool. The flatweave technique was used in the making of nomadic tents.
Just as with a little girls braided pony-tail where strants of the shorter and stiffer hair stick out, the goat hair sticks out of the woven fabric, gets wet, drops and partially cover the holes in the flatweave, thus making tent almost waterproof. Later on, these nomadic people felt the need to isolate themselves from the humidity present in the earthen foolrs of their tents. They then applied the very same techniques of flatweave to the making of of floor coverings and called them "Kilims". Since this was the area of paganism, most flatweave designs reflected stylised depictions of the worshipped sembols.
Over a period of time, the art of weaving improved and many items usefull in every day life were woeven-for example saddle bags for horses and camels that could be used in the transportation of many types of items. The Yoruks also wove kilims with goat hair and used them as warm blankets since the fibers were so long-just as in todays Siirt blankets. Its thought that these early blanket were woven in imitation of actual animal felts. Kilims were also woven as room dividers in the tents, as well as for cradles, with the corners tied to the overhead tent poles so that the cradle could be swung back and forth to rock the babies to sleep. These many types of woven pro

YUNT DA�I HALILARI

9/7/2010

YUNT DA�I HALILARI

�ND�GO:1000gr iplik i�in �l��:20-25Lt su, 25-30gr boncuk tutkal� �nceden eritilir 80-100grHidros�lfit 20-25gr S�d kostik 15gr indigo

BOYAMA ��LEM��: boncuk tutkal �nceden bir kap i�inde eritilerek boya kazan�ndaki suyun i�ine d�k�l�r.Sonra hidros�lfit ile kar��t�r�lm�� olan s�d kostik ilave edilerek kar��t�r�l�r.Suyun 62Cden fazla olmamas�na dikkat edilmelidir.yeterli s�cakl�k elde edildikten sonra indigo at�larak kar��t�r�l�r suyu�n rengi ye�ildir. Normal su ile �s�t�lm�� iplikler boysa bonyosunun i�ine bas�l�r. �stenilen tona g�re bekletilewrek,birka�kez suyund��na ��kar�lmadan y�nler alt �st edilir Buaradaate� s�nd�r�l�r Banyodan al�nan iplikler �nce ye�ildir.Fakat i�leri a��larak fermantasyon(oksijen ile temas) i�lemi ger�ekle�tirilir.
15-20 dak sonra sonra y�nler mavi renge d�n��r.
Daha sonra s�k�l�r ve kurutulur.Haz�rlanm�� boya banyosundan mavinin bir �ok tonlar�n� elde etmek m�mk�nd�r.�stelik bu �l�� ile 2,5-3Kg y�n iplik boyana bilir. Her iki y�
rede de indigo �ok kullan�lan renktir
SARI(Papatya sar�s�):1000 gr iplik i�in �l��:20Lt su,200gr �ap,500gr kuru papatya

BOYAMA ��LEM�: �nce kazana 20Lt su,200gr �ap ve 500gr kuru papatya konularak 2-3 saat kaynat�lr. Elde edilen renk limon sar�s�d�r. E�er bu rengin daha koyu bir renge d�n��t�rmek istersek i�ine 30gr k�ktozu at�l�r. Hardal sar�ya yak�n renk elde edilir. Su so�umaya b�rak�l�r. Sonra y�nler so�umu� boya bonyosuna b�rak�l�rarak soguktan 100C de kaynamaya getirilir ve bir saat s�re ile kaynat�l�r. Yine so�umaya terkedilir. Daha sonra banyodan ��kart�lan y�nlr durulanarak kurutulur.

MUHABBET ��E��: Bubitkide sar� renk vermektedir. Burada kullan�lan �l��le ayn�d�r. Fakat y�n �nceden �ap ile mordanlanmal�d�r daha sonra muhabbet �i�e�i ile ayr� kazanda kaynat�lmal�d�r. Bu bitkiden elde edilen rengin ��k ve s�rt�nme hasl�� papatya bitkisine g�re daha y�ksektir. Genelde her iki y�rede de kullan�l�r. Fakat her yerde bulunmad�� i�in temini zordur. Daha �ok ye�il elde ediminde kullan�l�r.
MOR:Mor,mavi ve k�rm�z�n�n kar��m�n�n rengidir ve ara�t�rmalara g�re y�n,�nce indigo ile daha sonra k�k boya ile boyanmaktad�r. Anadolu"da birbirinden farkl� mor renkler �retilmi�tir. Mordanlama i�leminde �ap,kremtartar ve demir s�lfat maddeleri de�i�ik oranlarda kullan�larak farkl� tonlarda mor elde edilmi�tir.
Bu y�relerde kullan�lan mor �u �ekilde elde edilmi�tir.daha �nce indigo boya ile boyanm�� y�nler �nceden �slat�larak nemlendirilir.Bu arada k�rm�z� elde edilecek �ekilde k�k boya banyosu haz�rlan�r.Boyama i�lemine haz�r olan banyoya indigo ile boyal� �slat�larak nemlendirilmi� y�nler bat�r�larak bir saat hafif ate�te tutlur.bu s�re i�inde y�nler alt �st edilerek kar��t�r�l�r.istenilen mor rengin tonuna g�re bu s�re uzat�labilir.kazandan ��kart�lan y�nler �nce kurutulur daha sonra durulan�r.

YE��L:Ye�il sar� ve mavinin kar��m�ndan elde edilir.
�ndigo i�erisinde y�kanm�� ve kurutulmu� renkli y�nler normal su ile �slat�larak nemlend

RES�MDE ��ZG�, RENK VE B��M �L��K�S�

9/7/2010

RES�MDE ��ZG�, RENK VE B��M �L��K�S�
Herhangi bir fig�r�n alg�lanma s�recine do�all�kla e�lik eden renk, �izgi ve ��k gibi ��eleri, bu fig�r�n yeniden �retimi s�z konusu oldu�u zaman, daima ayr��t�rmak zorunda kal�r�z. ��nk�, bu ��elerin g�rmeyle �zde�le�en e� anlaml� birlikteli�i aynen yinelemek m�mk�n de�ildir. Dolay�s�yla her resme bir se�im yaparak ba�lan�r. �nce; ama imgelemde oldu�u gibi de�ildir bu; uygulamada renk yahut �izgi ikilemiyle ku�at�lm�� ressam�n bunlardan birine �ncelik tan�maktan ba�ka ��kar yolu yoktur.
Ger�i renk, �izgi ve ��n i�levlerini kesin bir bi�imde birbirinden ay�rmak hayli g�� olmas�na kar��n, yine de renkle nitelik, �izgi ile oylum, ��kla titre�imler aras�ndaki ba��nt� konusunda genel bir uzla�ma oldu�unu s�yleyebiliriz.
Bug�n, tarih �ncesi ma�ara duvar�na yap�lm�� resimlerdeki �al��ma tarz�na ili�kin bildi�imiz son derece s�n�rl� olsa bile inanc�m�z de�i�miyor. �nsano�lu renkten �nce �izgiyi ke�fetmi�tir. G�r�nenin �izgi ile kan�tlanmas� yolundaki yayg�n, e�ilim, hala tan�k oldu�umuz temel d�rt�lerden biridir asl�nda; betimlemekte g��l�k �ekti�imiz bir bi�imi ilk f�rsatta �izeriz.
Bi�im, �e�itli y�nlerde devinen bir �izginin ba�lang�� noktas�na gelmesiyle olu�ur: B�ylece, kar��m�za temsil edilen fig�r�n (nesne) �evrelemi ��km��t�r. Bu �evrelemin i�inde kalan bo�luk, t�pk� d�� gibi, kendisine ili�medi�imiz s�rece genelde iki boyutludur. Oylumlama ve tonlu ge�i�, bu �evrelemin hem i�i, hem de d��nda kalan b�l�m�n i�lenmesiyle g�ndeme gelir; birincisinde (oylumlama) tek ba��na �izgi yeterli olabilmesine kar��n, di�erinde sadece renk zorunlulu�u vard�r.
�izgi, resme duydu�umuz gereksinmeyi tek ba��na kar��lamaya yeten bu �zelli�i nedeniyle, y�zy�llar boyu renge meydan okuyabilmi�tir. Nitekim, yaln�z desende de�il, rengin y�zeysel niteli�ini korudu�u durumda da bu olgu ge�erlidir.
Y�zeysel renk eyilimi ile �evrelem aras�ndaki ba��nt�, ��k��tan �ok, zorunlu bir var�� noktas�n�n sonucudur asl�nda: �izgi, renk kar��s�ndaki ayr�cal�kl� konumuna imgeleme s�recinde sahip ��km��t�r bu kez.
E�itimde izlenen yol da bunu do�rulamaktad�r; renge daima desenden sonra ge�ilir. Desenin amac� ise bi�im vermektir; ��nk� kopya amac�n� ta��yor bile olsa her bi�im, bir bi�im verme etkinli�inin �r�n�d�r. Bu s�re�, gerekli�inde bi�imi yok etmeye kadar varan deformasyon isteminin zorunlu �n ko�uludur. O halde deformasyon, bi�imin ancak kendisinden hareketle d��lanabilece�ini g�stermektedir bize.
Her fig�r, resmin 20. y�zy�la kadar varan tarihi boyunca az veya �ok, kendi sil�eti �zerine kurulu bir yan�lsamad�r asl�nda. Fig�r�n salt renk lekesiyle verilmesi bir s�re i�in bizi �a��rtabilir, ama sonu� de�i�mez: Sil�et, �z�nde zihinsel bir soyutlama i�leminin temel ��k�� noktas� olarak, �evrelemine indirgenen fig�r�n ilk konumudur ve renk, bu sil�ete sonradan eklenmi� bir �e�itlemedir hi� ��phesiz.
Uzakdo�u resmi bu anlay��n en u� �rneklerinden biri olup renge d�ped�z sava� a��lm��t�r. Burada resim, kusursuz bi�imler arac�l�� ile yarat�lan bir atmosfer aray��d�r. Sanat�� i�in; resmin amac� bi�imdir. B�yle bir ama� i�in �izgi tek ba��na yeterli oldu�una g�re renge yer kalmam��t�r. �izgiden beklenen ise ritim ve kesinliktir. Siyah �ini m�rekkebi ve f�r�ayla yetinen sanat�� ok say�daki yap�ta imza atabilmi�tir.
�izgiyi insan ile �zde�le�tirme yolundaki genel eyilim, giderek f�r�an�n her t�rl� ruhsal titre�imi yans�tan duyarl� bir ayg�t oldu�u inanc�na yol a�m��t�r sonu�ta. �yle ki f�r�ay� tutan parmaklar�n konumu ve tutma a��s�ndan, f�r�an�n hangi h�z ve y�nde kullan�ld��na kadar bir�ok �ey daha sonra de�ifre edilebilmektedir. Bu resimlerde; ritim, bilekte odaklanan bir dansa d�n��m��t�r sessizce.

Kaligrafik dil, bir bak�ma bu �zg�r devinimin �r�n�d�r. �te yandan y�n�n� belli eden d�z �izgiye Uzakdo�u resmi yabanc�d�r. Bat�, edimsel (akt�ell) bi�imi belirgin ve mekan i�inde belli g��ler taraf�ndan hareket eden yahut ettirilen nesnelerin bir toplam� olarak d��nmektedir ger�ekli�i.
Bat� resminde �ok daha

BASKI SANATI TAR�H�

9/7/2010

BASKI SANATI TAR�H�

Bask� kelime ve resimlerin mekanik olarak m�rekkep kullanarak �o�alt�lmas�d�r. Bask� genellikle az miktarda kopya yerine �ok miktarda �o�altma �eklidir.
Bask� tekni�inin ilk do�u�unun �in ve Kore oldu�u san�lmaktayd�. Ancak bask�n�n 1450 civar�nda Almanya"da, Mainz"da Johann Gutenberg ile ba�lad�� kabul edilir. Tekni�in do�u�u ile kitap daha ucuza imal edilmi�tir ve daha yayg�n olmu�tur.
�nsanl�k k�lt�r�n�n tarihi yaz�n�n icad� ile ba�lar. ��nk� yaz� tarih belgelenmi�tir. �lk yaz� ise k�y ve kentlerin kurulmas� ile Mezopotamya ve eski M�s�r"da do�mu�tur. Ta� �a�� ma�ara resimleri ile yaz�n�n icad� aras�nda uzun bir �a� vard�r. Bu y�zden ilk yaz� resimlerin devam� de�ildir.
M.�. 3000 y�llar�nda ilk harfi alfabenin bulunmas� ile g�rsel yaz�l� ileti�im sorununun ��z�lmesinden en b�y�k a�ama olmu�tur. B�ylece insanl�k tarihinin ve her t�rl� bilgi ve ifade bi�imi asl�n�n ayn�s� olarak yaz�lmas� ve bu bilgileri sanat eserleri bask�dan yararlanarak, �o�altma i�lemi sayesinde olmu�tur.
G�rsel sanatlar�n ba�lang�c� M.�. 10.000 y�llar�nda yap�ld�� tahmin edilen Ma�ara duvarlar�ndaki resimlere dayan�r. Bunlar�n en �nl�leri �spanya"da Altamira Ma�aralar�ndaki duvar resimleridir. En eski devir diye adland�r�lan paleolitik k�lt�rde insanlar, ya�amlar�n� an�lar� anlatmada kulland�klar� teknik sert, keskin aletlerle d��ncelerin kayalara oyarak, olu�turmaktad�r "�o�u av sahnesi olan bu resimler ilk �izilmi� eser olarak kabul edilir." Ayn� zamanda grafik-resim sanat�n�n ba�lang�c� say�l�r.
Ma�ara duvarlar�na yap�lan resimlerin gayesi resim yapmak, sanat icra etmek de�il ruhlardan ve do�al g��lerden korunmakt�. "�lkeler i�in, yararl�l�k a��s�ndan, bir kul�benin yap�m�yla bir imgenin �retimi aras�nda hi�bir ayr�m yoktur. Kul�beden onlar� ya�murdan, r�zgardan, g�ne�ten ve kendilerini yaratm�� olan ruhlardan korurlar. �mgeler ise, onlar� do�al g��ler kadar ger�ek olan �teki g��lere kar�� korurlar. Ba�ka bir deyi�le, resimler ve heykeller, b�y�sel ama�la kullan�l�r."
Paleolitik k�lt�r insan� ya�am�n�, s�rekli de�i�tirdi�i aletler ile olu�turdu�u �izimler ise ilk �izilmi� (resim-grafik) eserlerdir.
Yaz�n�n bulunmas�ndan �nce grafik sanatlar� yap�l�yordu. Bu y�zden yaz�n�n ba�lang�c� sonrad�r. "seyredilmek �zere yap�lanlar bizim i�in resimdir (grafiktir)" okunmak i�in yaz�lan �izilen simgeler insanl�k i�in �nemlidir. Yaz�n ile tarih belgelenmi�tir.
M.�. 8. yy"dan itibaren deri veya yumu�ak metale m�h�rle vurularak ��kart�lan �ekiller para olarak kullan�lm��t�r. �zerinde yap�lan yerin belirtildi�i r�lgef �eklindeki yaz�l� killer Roma imparatorlu�u, Galya ve Mezopotamya"da g�r�lmektedir. Daha sonralar� deri olan kitap kapaklar� �zerine rulo m�h�rlerle b�y�k boyda kompozisyonlar �eklinde bas�lm��t�r.
Bask� grafi�i m�h�r kal�plar�n�n boyay� ba�ka bir y�zeye aktarma i�levini g�rmesiyle ba�lar. Hayvanlar ve k�leler bu t�r m�h�rlerle m�h�rlenmi�lerdir.
M. �. 2000 y�llar�nda Orta Amerika"da seramikten yap�lm�� r�lyef silindirler bask� i�in kullan�lm��, M�s�r"da Milla"�n ilk y�llar�nda bu bask� tekni�i kullan�lm��t�r. �in"de ipek �zerine m�h�rlerle bask�lar yap�lm��t�r.
M. �. 3000 y�llar�nda harfli alfabenin bulunmas�yla sanat eserleri ve yaz�l� bilgiler bask� yoluyla �o�alt�lm��t�r.

�ZG�N BASKI RES�M
�e�itli ara� ve malzeme kullanarak do�rudan veya kal�plar yolu ile ka��da veya benzeri malzeme �zerine sanat�� taraf�ndan yap�l�p bas�lan resimlere "�zg�n bask� resim" denir. Bunlar kal�b�n yap�lmas� ve bas�lmas� s�reci i�inde yarat�lm�� grafik resimlerdir.
Bat� dillerinde; �talya"da stampa, Fransa"da estampa, �ngiltere"de print s�zc��yle tan�mlanan bu teknik, dilimizde "�zg�n Bask�" olarak kar��l��n� bulmu�tur.
1970 y�llar�na kadar sanat��s� taraf�ndan yaratma s�reci i�inde kal�b� oyarak bas�lan resimlere grav�r, resim sanat�n�n bu dal�na da grav�r sanat� denirdi. Oysa ki grav�r oyularak yap�lm�� kal�p ve oyulmu� anlam�n� ta��maktad�r. Litografi ve serigrafi tekniklerinde oldu�u gibi oyma i�lemi yap�lmadan yap�lan kal�plarla da

E�ME K�L�MLER�

9/7/2010

E�ME K�L�MLER�G�R��G�n�m�zdeki E�me Kilimleri, genelde, tacirlerin sipari�leri ile, ticari ama�la dokunmaktad�r, bunlar�n yan�s�ra, E�me halk�n�n kendi evleri i�in dokuduklar� kilimler varsa da, say�lan azd�r. Kilim tacirleri taraf�ndan ticari ama�la dokutturulan kilimler, her g�n biraz daha artarken, buna kar��, �eyiz ve ev ihtiyac� i�in dokunan kilimler, gittik�e azalmaktad�r. E�me y�resinde kilimlerin yan�s�ra zili, sumak, sarma motifli cecim, hopan ve t�l� gibi dokumalar da yap�lm��t�r. Fakat bug�n, sumak ve t�l� dokuma, tamamen b�rak�lm��; az olmak �zere yer yer, zili ve sarma motifli" cecim dokumalar g�r�lmektedir. E�me kilimlerini, halk�n kendi ihtiya�lar� i�in dokuduklar� ve t�ccar�n sipari� vererek, ticari ama�la dokutturduklar� kilimler olmak �zere, iki ana kolda incelemek yerinde olur. Bu iki ana koldan, halk�n ihtiya� i�in dokudu�u kilimler, eski g�nlerde dokunmu� olanlarla, g�n�m�zde dokunmu� olanlar farkl� �zellikler g�sterdi�inden, bunu da, iki ayr� dal olarak ay�rmak uygun g�r�lm��t�r. E�mede ge�mi� g�nlerde: "Alt�nba�", "Toplu", "Takmak", "Alba�" adlar� ile tan�nan ve birbirinden farkl� �zellikler ta��yan kilimler dokunmu�tur. Ayr�ca, hayat a�ac� motifleri ile s�sl� namazla�� kilimlerle, zemini alt�gen madalyonlarla ve �e�itli yang��larla dolgulu kilimler de, bu ara�t�rmada tesbit edilmi�tir. �e�itli b�lgelerde yapt��m incelemelerde, b�lgeye has �zellik g�steren bu kilimlerin benzerlerinin, Anadolunun baz� yerlerinde de dokundu�u g�r�lm��; fakat, "Takmak Kilimleri" nin benzerlerine rastlanmam��t�r. Benzer kilimler, ayr� bir grup olarak verilmi�tir. B�l�mlerde kilimlerin �zellikleri ayr� ayr� tan�t�lm��, ara�t�rmamda bizzat yerinde tesbit edilip �ekilen kilim resimleri, "Orijinal" i�areti ile belirtilmi�tir. �teden beri halk�n kendi ihtiyac� i�in dokudu�u eski kilimlerde iplikler, dokuyucu taraf�ndan evde e�irilip b�k�lm��; ve yine evlerde k�k boya ile boyanarak haz�rlanm��t�r. Bu kilimler rengi, yang�s� (motifi) ve kompozisyonu ile, b�lgey

GELENEKSEL HAT SAN"ATIMIZ HAKKINDA BAZI D��NCELER

9/7/2010

Geleneksel Hat San"at�m�z Hakk�nda Baz� D��nceler
D�nyam�z�n g�n�n moda deyimi ile globalle�mesine kar��l�k, yeni yeni milletlerin kimliklerini kazan�p siyasi arenaya ��kt�klar�na �ahit oluyoruz.
Baz� teknik ve ekonomik konularda b�t�nle�me ve standardizasyona gidilmesine ra�men, k�lt�rel ve sanat konular�nda bunun tam aksi, b�lgeselle�me ve daha do�rusu ulusalla�ma hareketini g�zl�yoruz. �lk bak��ta. ba�ta s�yledi�imiz globalle�meye ters bir hareket gibi g�r�nmesine ra�men, bu ki�isel kimlik bulma aray��. belki de �a��m�z�n sosyolojik bunal�m�n�n do�al bir sonucu olsa gerektir. �lkeler giderek milli ve manevi de�erlerine daha �ok �nem vererek, millet olma �zellikleriyle �n plana ��k�yorlar. "Oysa ki globalle�en d�nyada her �eyin globalle�mesi gerekmez miydi?" diye d��n�rsek �nemli bir problemin varl��n� da bu soru ile g�ndeme getirmi� oluruz. Bu ve buna benzer sorular ve konular, esasen sosyologlar�n ve k�lt�r bilimcilerin konular� aras�ndad�r. Biz ise daha �ok estetik konularla ilgili ki�iler olarak, konunun bu y�n�yle ilgilenmeliyiz.
Hi� ku�kusuz ki sanat, milletlerin �nemli k�lt�r birimlerinden biri belki de en ba�ta gelenlerden biridir. n san topluluklar� ilk�a�lardan beri ya�ant�lar�na "estetik" kayg�lar� da katarak g�n�m�ze dek gelmi�lerdir. Bu "es tetik kayg�lar" tarihin her devrinde ve hemen her konu da kendini g�stermi�tir. Giysiden bar�n�lacak mekana. el ara� ve gere�lerinden. ileti�im i�in kullan�lan yaz�ya kadar g��l� bir bi�imde estetik kendini g�stermi�tir. Yaz� insan topluluklar�n�n ileti�im i�in kulland�klar�, insanl��n �ok �nemli bir bulgusudur. Dil kadar �nemli bir olgu olmakla birlikte yine estetik olgular� �zerinde ta��ma s� a��s�ndan benzer plastik olgulardan hem daha eski ve tarihi hem de bu olguyu tebar�z ettirmede en �n s�ralar� almaktad�r. Belki de ilk s�ray�... Zira insanl�k tarihi yaz� ile ba�l�yor ve tarihi onun sayesinde ��reniyoruz. S�merlerin �ivi yaz�s�ndan eski M�s�r hiyerogliflerine ve fonetik alfabeye uzanan geni� yelpazede yaz�, tarih devirlerinin en �nem!; bir fenomeni olarak kar��m�za ��k�yor.
Milletler tarih sahnesinde siyasi ve dini de�i�imlere u�rad�k�a, yaz�lar� da buna paralel birtak�m de�i�ikliklere u�ram��, bazen kulland�klar� alfabe de de�i�mi�tir. T�rklerin �slam dinini kabul ettikten sonra kullanmaya ba�lad�klar� Arap alfabesi, onlar�n daha sonra benzeri ol mayan bir sanat dal�n�n geli�iminin temel ta�� olmu�tur. Yeni dinlerini b�y�k bir heyecan ve samimiyetle benimseyip, onun hizmetinde ya�amaya devam eden T�rkler, yaz�ya ayr� bir �nem vermi�lerdir. Gerek Sel�uklular, gerekse Osmanl�lar ger�ekten yaz�y� "sanat" haline getirmekte sanki g�revlilermi� gibi, olduk�a yo�un gayret sarf etmi�ler ve ba�ar�l� da olmu�lard�r."
Burada yeri gelmi�ken hemen belirtelim. "Yaz�n�n T�rkler elinde geli�mesine, �slam"�n resim yasa�� neden olmu�" �eklindeki klasik ve pop�ler tart��ma �yle san� yorum ki art�k de�erini yitirmi� bir konudur. ��nk�, resme, yaz�dan daha yak�n bir san"at mevcuttur. Minyat�r sanat�... Kald� ki minyat�r sanat� T�rklerde yaz�dan da ha eskidir. Orta Asya"da Uygurlar"dan beri T�rkler minyat�r yap�yorlard� ve �slam dinine girdikten sonra g�n� m�ze kadar da yapmaya devam ettiler. Mutlaka resim kar��l�� bir san"at g�sterilmek istenirse. bu hat sanat�n dan �ok, minyat�r ve bezeme (s�sleme) sanatlar� olmal�d�r.
Arap harfleri, X. y�zy�ldan itibaren T�rklerin elinde yeni bir hayata kavu�tu ve ileti�im arac� olman�n, yan� s�ra estetik unsurlarla b�t�nle�ip, d�nya sanat tarihindeki yerini ald�. Gerek Sel�uklular"�n ve gerekse �zellikle Osmanl�lar"�n hat sanat�na yapt�klar� katk� yaln�zca geli�tirmek olmam��, yeni yaz� �e�itleriyle de zenginle�tirmi�lerdir. Say�s�z eserler hat sanat�n�n en g�zel �rnekleriyle olu�turulmu�, kitap sanat� da el yazmalar�n�n �aheserleriyle tarih sahnesine ��km��t�r.
Yaz� yaln�zca kitaplarda kalmam�� d�� ve i� mimari mekanlarda geni� bir kullan�m alan� bulmu�tur. Mezar ta�lar�ndan kitabelere kadar uzanan geni� bir alanda heykel sanat�n�n plastik de�er

GEL�R DA�ILIMI - BE�ER� SERMAYE �L��K�S� VE T�RK�YE �ZER�NE B�R DE�ERLEND�RME

9/7/2010

GEL�R DA�ILIMI - BE�ER� SERMAYE �L��K�S� VE T�RK�YE �zerine Bir De�erlendirme

Giri�
Keynes, bilinen eserinin1 ilk sayfalar�nda, Ricardonun k�t�mser n�fus teorisinin yazan Maltusa g�ndermi� oldu�u bir mektuptan s�z etmektedir2. Ad� ge�en mektubun bir yerinde Ricardo ��yle demektedir. Size g�re iktisat bilimi ulusal refah�n art�� nedenlerini ara�t�rmaktad�r. Bana g�re ise bu bilim, bu refah art��n�n �retime kat�lanlar aras�nda nas�l payla��laca��n� ara�t�rmal�d�r. G�n ge�tik�e birinci tan�m�n bo� ve aldat�c� oldu�una, ikincinin ise bilimin ger�ek amac�n� yans�tt��na daha �ok inanmaktay�m.
Gelir da��l�m�, insanl�k tarihinde hep bir sorun olarak var ola gelmi�tir. Fakat bu sorun, son bir ka� y�zy�ld�r varl��n� daha �ok hissettirmi�tir. Modern �a�larda ekonomi biliminin insanl��a sundu�u ekonomik optimizasyonlar, g�z ard� edilen gelir da��l�m� sorunu hakk�nda �ok fazla bir �ey �nerememi�tir. �rne�in liberal piyasa ekonomisi, gelirin adil da��t�lmas� konusunda, ekonomik b�y�menin sa�lanmas� konusunda oldu�u gibi iyi bir ��z�m ortaya koyamam��t�r. Nitekim gelirin adil da��t�lamamas�, alternatif sistem �nerisinin veya XX. y�zy�l�n ikinci yans�nda sosyal refah devleti anlay��n�n meydana gelmesinde en b�y�k rol sahibi olmu�tur. Bu bak�mdan, �rettikleri refah�n, kabul edilebilir bir bi�imde b�l�nmesi her �lke i�in �zerinde �nemle durulmas� gereken bir konudur.
Adil gelir da��l�m�n�n sa�lanmas�na y�nelik olarak �e�itli politikalar �nerilmektedir. �al��mam�z gelir da��l�m�nda adaletin sa�lanmas�na y�nelik olarak sadece be�eri sermaye yat�r�mlar�n� kapsamaktad�r. Bu anlamda �ncelikle T�rkiyedeki gelir da��l�m� problemi ve olu�mas�ndaki sebepler ele al�nacak daha sonra ise bu problemin ��z�m�nde be�eri sermaye yat�r�mlar�n�n etkileri tart��lacakt�r.
L T�rkiyede Ki�isel ve Fonksiyonel Gelir Da��l�m�n�n G�r�n�m�
Gelir da��l�m�; bir �lkede belirli d�nemler i�inde �retilen gelirin fertler, fertlerden olu�an gruplar veya �retim fakt�rleri aras�nda b�l�nmesidir. Gelirin fertler, aileler ve �e�itli t�ketici birimler aras�nda b�l�nmesine ki�isel gelir da��l�m�, �retim fakt�rleri aras�ndaki da��l�m�na ise fonksiyonel gelir da��l�m� denir. Genelde iktisat teorisinde gelir da��l�m�, birincil gelir da��l�m� �er�evesinde ele al�nm��t�r. Birincil gelir da��l�m� fonksiyonel gelir da��l�m�, ikincil gelir da��l�m� ise bireysel gelir da�l�m� olarak ifade edilmektedir. Ara�t�rmam�z�n bu k�sm�nda �ncelikle �lkemizde ki�isel ve fonksiyonel gelir da��l�m�n son durumu analiz edilecek ve bu analiz �er�evesinde gelir da��l�m�n�n bozulmas�nda veya d�zelmesinde etkili olan sebepler �zerinde durulacakt�r.
A. Ki�isel Gelir Da��l�m�
�lkemizde ilki 1963de olmak �zere, daha ziyade ki�isel gelir da��l�m�n�n geli�imin g�zlenmesi i�in �e�itli kurumlar taraf�ndan bir�ok gelir da��l�m� ara�t�rmas� yap�lm�� veya yapt�r�lm��t�r. Bu ara�t�rmalarda, gerek de�i�ik y�ntemler kullan�lmas�, gerekse de�i�ik kurumlar taraf�ndan yap�lmas� sebebiyle kapsamlar� belli �l��de birbirlerinden farkl�l�klar g�stermektedir3.
Dr. Ara�t�rma G�revlisi, Kocaeli �niversitesi �ktisadi ve �dari Bilimler Fak�ltesi, �ktisat B�l�m� ** Ara�t�rma G�revlisi, Sakarya �niversitesi �ktisadi ve �dari Bilimler Fak�ltesi, �ktisat B�l�m�
1Keynes, J. Maynard, istihdam Faiz ve Para Genel Teorisi, �eviren: As�m Baltac�gil, Minneto�lu Yay�nlan, �stanbul ,1980, s.2
2Keynes, her ne kadar eserinin ilk sayfalar�nda gelir da��l�m� konusuna �nem atfedecek bir g�ndermeyle ba�l�yorsa da ger�ekte gelir
da��l�m� konusuyla ayr�ca ilgilenmedi�i bilinmektedir.
3�fade edilen ara�t�rmalar�n y�ntemleri konusu bu ara�t�rman�n kapsam�n� a�maktad�r. Bu konuda detayl� bilgi i�in bak: �zmucur, S�leyman,
T�rkiyede Gelir Da��l�m� Vergi Y�k� ve Makroekonomik G�stergeler, Bo�azi�i �niversitesi Yay�n�, �stanbul, Mart 1996.
Tablo 1. �e�itli Ara�t�rmalarda Gelir Gruplar�n�n % 20 lik Dilimlere G�re Kar��la�t�r�lmas�

Gelir Gruplar� 1963 DPT 1 1968 DPT
2 1973 DPT
3 1986 T�S�A D4 1987 D�E
5 1994 D�E 6
En d��k % 20 4,5 3,0 3,5 3,9

HALICILIK TEZGAH T�PLER�

9/7/2010

��NDEK�LER
B�L�M TEZGAH VE AVADANLIKLAR
HALICILIKTA KULLANILAN TEZGAH T�PLER�:
Bug�n yurdumuzda hal� imalinde �� tip tezgah kullan�lmaktad�r.
1. Sarma Tip Tezgahlar.
A- Sarma tip ah�ap tezgahlar
B- Sarma tip metal (madeni) tezgahlar.
2.Germe tip (d�z) tezgahlar
3.Yer tezgahlar�.
�imdi bu tezgahlar� �zelliklerine g�re ayr� ayr� inceleyelim.
1- SARMA T�P TEZGAHLAR:
Bu tezgahlarda, ��zg� ve dokunan hal� �st ve alt levente sar�ld�� i�in sarma tip tezgah ismini alm��t�r. Bu t�r tezgahlar daha ziyade Isparta, Burdur ve Tokat illerinde, Ceza ve Tevkif evi at�lyelerinde kullan�lmaktad�r.
Bu tezgahlarda, dokunacak hal�n�n ��zg�s�; tezgah �zerinde ��z�lmeyip ba�ka bir ��zg� aparat�nda ��z�ld�kten sonra tezgaha aktar�lmaktad�r. ��zg�n�n tezgaha tak�l�p aktar�lmas�ndan sonra, ��zg� tellerinin hepsinde ayn� gerginli�i sa�lamak imkans�zd�r. Onun i�in, bu tip tezgahta;
a- ��zg� aparat�n�n hatas�z ayarlanmas�,
b- ��zg�n�n hatas�z ��z�lmesi,
c- ��zg�n�n tezgaha d�zg�n tak�lmas� ve aktar�lmas�,
d- Tezgaha tak�l�p aktar�lan ��zg�n�n gev�ek olan telleri varsa, teker teker ba�lanarak m�mk�n oldu�u kadar hepsinin ayn� gerginli�e getirilmesi gerekir. (Buna �eytan d��m� denir.) Bu tezgah�n yan a�a�lar�nda bulunan levent ba�lar�n�n ge�ti�i iki yuvan�n ar�s�ndaki mesafede ayn� olmal�d�r.
Leventlerin iki ba��n�n �aplanda e�it olmal�d�r. Aksi takdirde hal� dokunup sar�ld�k�a, ��zg�n�n bir taraf� gergin, di�er taraf� gev�ek kal�r. Dokuyucu bunu gidermek i�in �st levent ile ��zg� aras�na a�a� par�as� koyarak telafi cihetine gider ki, bu da hal�da potluk meydana getirir.

A- SARMA T�P AH�AP TEZGAHIN PAR�ALARI
A�A� AKSAMI ADED� DEM�R AKSAMI ADED�
1 -Tezgah Tablas� 1 Adet 1 -�ubuk demiri 2 Adet
2- Yan a�ac� 2 Adet 2-K�stek (kol) demiri 1 Adet
3-Levent 1 Adet 3-K�stek �emberi 1-2 Adet
4-G�c� yata�� 1 Adet 4-�engel 1 Adet
5-G�c� a�ac� 1 Adet 5-Halkal� do�ru dem. 1-2 Adet
6-G�c� kal�b� 1 Adet 6-Halkal� e�ri demiri 1-2 Adet
7-Varan gelen 1 Adet 7-Gerdirme makinas� 1-2 Adet
8-K�stek takozu Yeteri kadar.
9-Payanda 2 Adet
10-Oturak tahtas� 1 Adet

Isparta Tipi Sarma Ah�ap Tezgah�

1.Yan Tahtas�
2.Levent (Merdane, top)
3.G�c� A�ac�
4.Varan-Gelen A�ac�(var-gel a�ac�)
5.Oturma Tahtas�
6.Kol Demiri (Takoz Demiri)
7.Desen Ka��d�
8.Gerdirme Makinas� (Gergi Mak.)
9.E�ri - Do�ru Demir
10.K�stek (�ember)

11.��zg� (Direzi, Eri�, Ar��)
12.��lenmi� Hal�
13.�apraz
14.Takoz
15.Merdanenin Fili Ba��
16.Payanda
17.�apraz �pi
18.Yumak (Y�n �pi)
19- G�c� A��p Kapama Kolu (Manivela Kolu)
ISPARTA T�P� SARMA AH�AP HALI TEZGAHININ DEM�R A
i
��NDEK�LERii
B�L�M TEZGAH VE AVADANLIKLAR1
HALICILIKTA KULLANILAN TEZGAH T�PLER�:1
1- SARMA T�P TEZGAHLAR:1
A- SARMA T�P AH�AP TEZGAHIN PAR�ALARI2
ISPARTA T�P� SARMA AH�AP HALI TEZGAHININ DEM�R AKSAMLARI3
A�A� AKSAMI3
DEM�R AKSAMI5
SARMA T�P AH�AP TEZGAHIN KURULMASI7
SARMA T�P �K� AH�AP TEZGAHIN KAR�ILIKLI OLARAK KURULMASI9
B- SARMA T�P METAL (MADEN�) TEZGAHLAR9
SARMA T�P METAL TEZGAHIN PAR�ALARI10
METAL (MADEN�) TEZGAHIN KURULU�U11
2. GERME T�P (D�Z) TEZGAHLAR12
3. YER TEZGAHLARI14
AVADANLIKLAR15
DOKUMADA KULLANILAN ALETLER.15
DOKUMAYA GE�MEDEN �NCE YAPILACAK ��LEMLER.16
1-��ZG� ALET� (APARAT)17
2- SARMA TEZGAH ��N ��ZG�N�N ��Z�LMES�17
3- ��ZG� ��ZMEYE BA�LAMADAN �NCE D�KKAT ED�LECEK HUSUSLAR17
4- ��ZG� ��ZERKEN D�KKAT ED�LECEK HUSUSLAR18
5- ALT VE �ST �UBUK DEM�RLER�NDE BA� VE SON AYARININ YAPILI�I19
6- SARMA T�P TEZGAHA ��ZG�N�N TAKILIP AKTARILMASI21
7- AH�AP GERME TEZGAHTA ��ZG�N�N YAPILI� �EKL�22
SARMA TEZGAHLAR23
SARMA TEZGAHIN PAR�ALARI24
1- LEVENT24
2- YAN A�A�LAR24
3- G�C� A�ACI24
4- VARANGELEN25
5- G�C� ALTI VE KAR�ILIK TAKOZU25
6- K�STEK TAKOZU25
7-GERD�RME MAK�NASI (Mengenesi)26
8- HALKALI DO�RU DEM�R26
9- KALKALI E�R� DEM�R27
10-K�STEK (KOL) DEM�R�27
11- K�STEK �EMBER� (Z�NC�R�)27
12-YUVARLAK �UBUK DEM�R�28
13- TABLA28
14- PAYANDA28
15- �ENGEL (KANCA)28
2.1.2. GERME TEZGAHLAR29
2.1.3. YER TEZGAHLARI29
2.2- SARMA TEZGAHIN KURULMASI30
2.3- ��ZG� APARATI31
2.4. AVADANLIKLAR32
2.4.1. K�RK�T32
2.4.2. MAKAS32
2.4.3- BI�AK32
DOKUMAYA GE�MEDEN �NCE YAPILACAK ��LEMLER32
3.1- SARMA TEZGAH ��N ��ZG�N�N ��Z�LMES�32
3.2. SARMA TEZGAHTA ��ZG�N�N TEZGAHA TAKILIP AKTARILMASI33
3.3. A�IZLIK �PLER�N�N TAKILMASI34
3.4. Z�NC�R YAPILMASI34
3.5. K�L�M DOKUMASI35
��ZG�N�N HAZIRLA

TA�BASKI KALEM�

9/7/2010

TA�BASKI KALEM�

"Ta�bask� kalemi 19. y�zy�l sonunda olduk�a �ok kullan�lm��t�. �zellikle de Toulouse Lautrec ve H. Daumier sayesinde geli�ti. Bug�n ister tek ba��na ister f�r�ayla birlekte olsun �ok say�da sanat�� taraf�ndan kullan�lmaktad�r. Bu teknik siyahtan �ok a��k griye varan ara de�erler i�inde �e�itlilik sa�lar. Sanat��, desenini ger�ekle�tirirken ta��n grenine yap��arak ya�l� bir b�l�m olu�turarak �zel bir kalem kullan�r. Ya�l� kalemle yap�lan ta�bask�, siyah tebe�ir veya kur�un kalemle �al��ma, greninden,dokusundan tan�n�r.
Ta�bask� kalemleri, mum, sabun, i�ya��, gomalak ve iskaras�ndan yap�l�r. Kar��mdaki ya�, ta�la birlikte kalkerli bir sabun, gomalak ise s�k��t�r�lm�� z i�indir.
Farkl� kalem t�rleri vard�r. Sert kalem hafif ve ince g�lgeler i�in yumu�ak kalem ise kal�n g�lgeler �izmeye yarar. Kalemin kaplad�� b�lgeler bir bez par�as� ile s�rt�lerek derece derece yumu�ayan de�erler elde edilir. Eugene Carriére s�k s�k bu y�ntemi uygulard�. Kalemler hep ucundan ba�layarak yontulur. �ok hassas bask�lar i�in ucu iyice inceltilmi� kalemler kullan�l�r."(7)Loche, Renée.
Ta�bask� kalemleri bir�ok ta�bask�c� ve sanat�� taraf�ndan de�i�ik form�llerle imal edildi, kullan�ld�.
Mum48488882
Sabun644456
�sperme�et44
Gomalak44
��ya��546
�s Karas�33333332
Zincifre2

�izelge 1. Senefelder"in 8 �zel ya�l� kalem form�l�.

Kaleme k�vam verem mum ve gomalakt�r. ��ya�� ve isperme�et ise ezilme e�ilimini artt�r�rlar. "Engelmann"�n �k tutulan ya�l� kalem form�l�:
��ya��, 4 k�s�m; erimi� nitrat tuzu (G�her�ile), 1 k�s�m; su, 7 k�s�m; iskaras�, 7 k�s�m.
Senefelder, �nce mum ile sabunu kaynat�yor, iskaras�n� kar��t�r�yordu. Kar��t�rma s�cak bir plaka �zerinde yap�l�yor, ak��kan hale gelene kadar ate�te tutuyordu. Daha sonra da ta� plaka �zerine bo�alt�lan kar��m ya�la ovarak hamur haline getirip b��akla ince uzun par�alara b�l�yordu.
"Birinci s�n�f ta�bask� sanat��lar� kalemlerini ve m�rekkeplerini kendileri haz�rlarlar. Bug�n �zel yap�mc�lar farkl� kalitede kalem �retmektedir. Ta�bask� kalemleri iki farkl� bi�imde bulunur. �lki bilinen kalem boyutunda g�vde kullan�ma uygun spiral bi�imde soyulan ka��ttan yap�l�r. �kincisi Amerikan kalemi olarak da an�lan, uzunlu�u 5 cm dolay�nda farkl� sertlikteki k��eli �ubuklardan meydana gelir. Kalemlerin sertlik dereceleri, yuvarlaklar i�in 1-5, k��eliler i�in 0-5 numaralarla belirtilir." (9) Loche, Renée. A.g.y. Numara b�y�d�k�e kalem yumu�ar. En sert kalem sert bir t�r re�ine de ihtiva eder. Elde edilmek istenen siyah�n koyulu�una ve �al��maa uygun kalem se�ilmelidir. �ok ya�l� kalem, el s�cakl��nda yumu�ar ya da ta� �zerinde k�r�l�r. Kalemler daha rahat kullan�m i�in f�zen ta��y�c�ya tak�l�r. Ya�l� kalem bulunamad��nda yerine asetat kalemi ya da g�z kalemi de kullan�labilir.
Sanat��, �al��mas�n�n eskizini �izmek i�in bazen ya�s�z normal bir kur�un kalemden yararlan�r. Ama genelde de bask� s�ras�nda ka��da ge�meyen ya�s�z "sangin" ad� verilen bir tebe�ir kullan�l�r.
TA�BASKI M�REKKEB�
F�r�a veya u�la yap�lan bir ta�bask�da ta�bask� m�rekkebi ad� verilen bir m�rekkep kullan�ld��nda farkl� de�er ve g�r�n��ler elde edilse bile her zaman ayn� temel malzemeleri i�erirler. Bunlar, i�ya��, balmumu, gomalak ve iskaras�d�r. Bu m�rekkep iki fonksiyona sahiptir. Bir yandan ta��n i�ine n�fuz ederek bask� m�rekkebini i�ine �ekmek, di�er yandan da asit etkisine diren� g�stermek.
Ta�bask� m�rekkebi kat� ve s�v� �eklinde bulunmaktad�r. �nceden suland�r�lm��, Bazen �elik u�lu kalem �al��malar� i�in bazen de f�r�a ile bir y�zeyi �rtmek i�in kullan�l�r. Yumu�ak m�rekkep genellikle terebentinle eritilir ve desinat�r m�rekkebi olarak da adland�r�l�r. Kat� olan� dikd�tgen bir plaka bi�imindedir. Bu m�rekkep porselen bir godenin i� kenar�na s�r�lerek �zerine birka� damla su damlat�l�r. Kullan�lacak kadar m�rekkep birikti�inde kap i�inde eriyinceye kadar parmakla ezilerek "lavi" uygulamalar� i�in gerekli m�rekkep elde edilir.
TA�BASKI TEKN�KLER�
�EL�K

EBRU SANATI VE G�N�M�ZDEK� UYGULAMALARI

9/7/2010

Her toplumun kendine �zg� baz� k�lt�rel �zellikleri vard�r. Bu �zellikler daha sonraki nesillere aktar�larak gelenek ve g�reneklerin devam�n� sa�lar, ge�mi�ten g�n�m�ze olan de�erlerin ve topluma has k�lt�r�n �zelli�ini yitirmemesi i�in �rf ve adetlerin aktar�m� �nemlidir.
K�lt�r toplumun bir ��esi olan insan�n, do�an�n yaratt�klar�na kar��l�k ortaya koydu�u ve toplumdan edindi�i, maddi ve manevi her �eydir. Bilgi, inan�, sanat, ahlak, gelenek ve g�reneklerle yemek yeme al��kanl�� di�er bir deyi�le, insanlarla ilgili her �ey k�lt�r� olu�turmaktad�r. (Demirel 1995:22)
K�lt�r ve medeniyet birbirinden ayr�lmas� m�mk�n olmayan iki temel unsurdur. K�lt�r�ne sahip ��kmayan milletlerin medeni olmalar� ve varl�klar�n� devam ettirmeleri imkans�zd�r. (K�lt�r Bakanl�� 1998:5)
Di�er bir tan�ma g�re k�lt�r, insan t�r�ne �zg� bilgi inan� ve davran��lar�n b�t�n� ile bu b�t�n�n par�as� olan maddi nesnelerdir. (Anabiritannica Ansiklopedisi 1957:157)
K�lt�r�n�n ��elerinden biri olan sanat halk�n duygular�n� gelenek ve g�reneklerini yans�tan bir b�t�nd�r.
Sanat dillerinin anlat�m g�c�, zaman ve �lke s�n�rl�l�klar�n� a�arak insanlar aras�nda anla�ma sa�layabilen ve insanl��n ortaya ��k��ndan bu g�ne kadar s�rd�rm�� olan bir k�lt�r unsurudur. (Akg�l 1998:1)
Sanat baz� d��ncelerin, ama�lar�n, durumlar�n� yada olgular�n becerilerin ve d�� g�c� kullanarak ifade edilmesine yada ba�kalar�na iletilmesine y�nelik yarat�c� insan etkinli�i (Anabiritannica 1993:127)
Sanat insano�lunun milyonlarca y�la varan uzun ge�mi�i i�inde ta� yontma ve Ma�ara resimleriyle ba�lar ve neolitik �a�dan basit ama zarif bi�imlerde �al��lm�� ve sepetten, �anak-��mle�inden kusursuz g�zellikteki sanat eserlerine ve g�n�m�z�n modern sanat�na uzan�r. (Atay, 1987:21)
Sanat dillerin anlat�m g�c�, zaman ve �lke s�n�rlar�n� a�arak insanlar aras�nda anla�ma sa�layabilen ve insanl��n ortaya ��k��ndan bug�ne kadar etkisini s�rd�rm�� olan bir k�lt�r unsurudur. (Z�ber, 1972:21)
T�rklerin �slam dinini kendi ist

SULUBOYA TEKN��

9/7/2010

SULUBOYA

Ka��t veya benzeri emici sat�h �zerinde tabaka yapmayan su ve sulu boya �e�itleriyle yap�lan bir tekniktir.
Suluboya tekni�i, h�zl� d��nmeyi, h�zl� hareket etmeyi, g��l� duyumu, sab�rl� ve titiz �al��may� isteyen, hata kabul etmeyen, olduk�a zor bir tekniktir. Hata kabul etmemesi suluboyan�n zorlu�unu artt�r�r. Suluboyay� di�er boyalardan ay�ran en �nemli �zellik, onun saydaml��d�r ve zor olan da bu saydaml�� sa�lamakt�r. Sat�h �zerine s�r�len renkler �st �ste geldi�inde iyi kontrol edilmezse, suluboyada makbul olan �effafl�k bozulabilir ve kirlenmeler ba�lar. Kirlenen sahalar y�kanarak emici ka��tla temizlenebilirse de b�yle bir �al��ma sulu boya tekni�inde ustal�k ister.
Tekni�in kendisinin oldu�u kadar uyguland�� ka��ttan dolay� da suluboya genellikle hakim olunmas� g�� bir teknik olarak bilinir. Hernekadar dayan�kl�l�k konusunda ya�l�boya ile rekabet edemese de suluboya dayan�kl� ve se�kin bir tarihe ve gelece�e sahiptir.

TAR�H�ES�

Suluboyan�n bu heyecan verici maceras� g�n�m�zden 33.000 y�l �nce ma�ara duvarlar�nda ba�lam��t�r. �� amat�r ma�arac� ilk kez 1994 y�l�nda g�neybat� Fransan�n Ardéche b�lgesindeki bir ma�arada, ma�ara duvarlar�na suluboya ile yap�lm�� k�z, ay� ve rengeyi�i resimleriyle kar��la�m��lard�r.
Pigmentlerin arap zamk�yla ezilmesinden elde edilen ve suyla kar��t�r�larak kullan�lan suluboyan�n �nce renk yelpazesi geli�mi�, daha sonra suluboya 4.y�zy�lda s�ras�yla a�a� kabu�undan yap�lm�� ka��t, ipek ka��t ve pirin� tabanl� bir ba�ka t�r ka��tla tan��m��t�r.
�ran, Hindistan, Japonya ve �inden sonra d�nyan�n her yan�nda suluboya eserler verilmi�tir. Avrupada Botticelliden (1470), Vinciye (1497), Albrecht Durerden (1503), Cezannea, Turnera, John Sell Cotmana d�nyan�n en �nl� ressamlar� suluboyan�n sihirli yans�malar�na g�n�l vermi�lerdir. T�rklerde minyat�rc�lerle geli�en suluboya, Tanzimat D�nemi"nde Hoca Ali R�za, Osman Hamdi gibi ressamlar�m�zla �l�ms�zle�mi�tir.
Suluboya bir resim tekni�i olarak kullan�lmadan �nce ilk ba�larda �ngiltere"de mimarlar ve topografya uzmanlar� taraf�ndan kullan�lmaktayd�. 19. yy"�n ba�lar�nda Amerika"da suluboya tekni�i, ya�l�boya ve oymac�l�k i�in bir t�r taslak ��karma arac� olarak kullan�l�rken; �ngiliz sanat��lar suluboyay� ya�l�boyaya e� de�erde apayr� bir teknik olarak kabul etmi�lerdir. Bundan sonra suluboya do�al parlakl�� ve h�zl� uygulanma kapasitesi sayesinde peyzaj ressamlar� i�in ideal bir teknik olmu�tur.

SULUBOYA TEKN��N�N DETAYLARI

Suluboya yapmak i�in gerekenleri ��yle s�ralayabiliriz:
-Sulu boya ve paleti
-Ka��t veya ba�ka bir sat�h (bez, tahta vb. su emici sat�hlar)
-Sulu boya f�r�as�
-Ka��t germek i�in sert bir sat�h (tahta, kontraplak, cam vb.)
-Ka��t yap��t�rmak i�in bant
-S�nger, papye ka��d� veya suyu emen ka��t veya bez geni� a��zl� bir su kab�

Palet/Gode: Suluboya tekni�inde boyalar�n kar��t�r�labilmesi ve istenilen suland�rman�n yap�labilmesi i�in palet ve gode kullan�l�r. Tablet sulu boya kaplar�n�n kaplar� da bu i�i g�r�r.

Sat�h (Zemin): Suluboya yap�lacak sat�h, sonucun iyi olmas� i�in �nemlidir. Sat�h�n emicili�i, gerili olup olmamas�, dokusu, kuru veya nemli olmas�, gibi nedenler boyan�n yapaca�� lekeyi etkileyebilece�inden, suluboya yapan ki�inin deneyimi ve g�zlemleri ile ne t�r bir leke elde edece�ini ara�t�rmas� gerekir.
Tek renkle yap�lan suluboya t�r�ne Lavi ad� verilir. Bu teknikte boya suyla az veya �ok kar��t�r�larak de�i�ik tonlar elde edilir. Tek renk kullan�lan ka��tlar sert bir zemin �zerine �slat�larak yap��t�r�lmal�d�r. S�ngerle veya f�r�ayla nemlendirilen ka��t geni�leme yapt��nda sert zemin �zerine bantlarla yap��t�r�l�p kurumaya b�rak�l�r. Kuruyan ka��t k��lerek gerginle�ir. Bu ka��t �zerinde iste�e g�re; nemliyken veya kuruyken, ya da kuruyan yerler tekrar nemlendirilerek �al��l�r. Resim bitti�inde kuruyan ka��t keskin bir u�la kesilerek ��kart�l�r.
Ka��tta istenen gerilmeyi sa�layan haz�r suluboya bloklar� da vard�r. Kenarlar�ndan zamkla birbirine ve en altta sert bir mukavvaya yap�

S�SLEME SANATLARI

9/7/2010

��NDEK�LER

Sayfa

1.P�KO1
1.1 D�z Piko (Basit Piko)2
1.2 Fisto �lmikli - Ri�liy�l� D�z Piko (Venedik Pikosu)2
1.3. K�pe Piko (Yuvarlak Piko)3
1.4. Ba�ak ��nesi Piko (Rokoko Piko)4
2.MARKA, MONOGRAM5
3. DANTELLER6
3.1 T�� Danteli6
4.�NG�L�Z DANTEL� (Dantel Anglez)7
5.OYALAR8
5.1. ��ne Oyas�8
6. KORDON ve �ER�TLER9
6.1. D�rtl� Sa� �rg�s� �erit9
7. F�YONKLAR10
8. HAZIR GERE�LERLE YAPILAN S�SLEMELER10
8.1. Suta�lar�10
8.2. Kurdele - Kurdela veya Kordele11
8.3. Haz�r Danteller11
8.4. �eritler11
8.6. Har�lar12
8.7. Tutturma ��neleri12

1.P�KO

Piko, bir i�i s�slemek ve daha zengin g�stermek i�in yap�l�r. Kenar temizlemelerinde uygulanan fistolarda, kolber i�lerinde, her t�rl� beyazi� i�nelerinde ve �e�itli oya, dantel motiflerinin s�slenmesinde kullan�l�r.

Yap�l�� bi�imlerine g�re isim al�rlar:

1- D�z piko (Basit piko)
2- Ri�liy�l� d�z piko (Venedik pikosu)
3- K�pe piko (yuvarlak piko)
4- Ba�ak i�nesi piko (Rokoko piko)

1.1 D�z Piko (Basit Piko)

Ri�liy� ilmikleri aras�ndan ipli�in bol b�rak�larak ba�lanmas� �eklinde yap�l�r.

��lem Basamaklar�:

1- Yap�lacak yeri sarma veya ri�liy� i�leyiniz.(istenilen piko aras� kadar).
2- 5 - 6 cm uzunlu�unda bir iplik kesiniz ve ikiye katlay�n�z.
3- �kiye katlanan ipli�i sol elinizle tutunuz.
4- ��neyi bu ipli�in i�inden ge�iriniz ve geriye d�nerek son ilmi�in i�in den ��k�n�z.
5- ��leme ipli�ini �ekerek piko boyunu ayarlay�n�z.
6- Piko ipliklerinin �st�nden bir ilmek yaparak pikoyu peki�tiriniz. (�ekil 1)
7- Ri�liy� i�lemesine ikinci pikoya kadar devam ediniz.

�ekil - 1

Not: �ekil 1 de g�r�ld�� gibi kolber i�lemesine ve makrame danteline uygulanabilir.

1.2 Fisto �lmikli - Ri�liy�l� D�z Piko (Venedik Pikosu)

D�z pikonun �st�ne ri�liy� i�lenerek yap�l�r.

��lem Basamaklar�:

1- Kuma� kenar�n� (A) noktas�na kadar ri�liy� yap�n�z. (ri�liy� veya sarma)
2- �pli�i d�z pikoda oldu�u gibi ba�ka bir ipli�in veya toplu i�nenin �st�nden ge�iriniz.
3- D�z pikoyu uygulay�n�z.
4- (A) noktas�ndan ilmik i�inden ��k�n�z.
5- Bu i�lemi 2 - 3 defa tekrarlayarak birit kal�nl��n� veriniz.
6- (B) noktas�ndan ba�lay�p biritin �st�n� (e) ye kadar ri�liy� ile sar�n�z. (�ekil 2)
7- E�it aral�klarla i�lemi tekrarlay�n�z.
Not: Bir ilmek arayla ikili, ��l� gruplar halinde yap�labilir.
Birit ipli�inin ucuna pul, boncuk, inci ge�irilerek boncuk oyas� g�r�n�m� verilebilir.

�ekil - 2

1.3. K�pe Piko (Yuvarlak Piko)

Bu piko ri�liy� veya sarma ile yap�l�r,

��lem Basamaklar�:

1- Kuma��n kenar�n� (A) noktas�na kadar ri�liy� veya sarma i�leyiniz.
2- Geriye do�ru 5 - 6 ilmik sayarak (B)noktas�ndaki ilmi�in i�inden ��k�n�z.
3- Ayn� i�lemi 2 - 3 defa tekrarlayarak biritin kal�nl��m bulunuz.
4- (D) noktas�ndan (A)"ya kadar biriti ri�liy� ile sar�n�z. (�ekil 3)
5- E�it aral�klarla i�lemleri tekrar ediniz.

Not: Ayni i�lem uygulanarak ��l�, be�li gruplar halinde i�lenebilir. (�ekil 4-5)

�eki

CAM SANAY�� SEKT�R�

9/7/2010

��NDEK�LER

�NS�Z

GENEL B�LG�LER

1. B�L�M: CAMIN TEKN�K �ZELL�KLER�
1.1. CAMIN K�MYASAL �ZELL�KLER�
1.2. CAMIN F�Z�KSEL �ZELL�KLER�
1.3. CAMIN MEKAN�K �ZELL�KLER�
1.4. CAMIN ELEKTR�KSEL �ZELL�KLER�
1.5. CAMIN OPT�K �ZELL�KLER�

2. B�L�M: SEKT�R�N SINIRLARI

3. B�L�M: CAM B�LE��MLER�, CAM ANA VE �LKEL MADDELER�
3.1. CAM B�LE�ENLER�N�N ETK�LER�
3.2. CAM HAMMADDELER�
3.2.1. KUVARS KUMU
3.2.2. SODA
3.2.3. K�RE�TA�I-KALKER
3.2.4. DOLOM�T
3.2.5.FELDSPAT
3.3. YARDIMCI MADDELER
3.3.1. ARITMAYI-AF�NASYONU HIZLANDIRICI MADDELER
3.3.2. �ZABEY� HIZLANDIRICI MADDELER
3.3.3. RENK VER�C� MADDELER
3.4. KIRIK CAM

4. B�L�M: CAM ERG�TME FIRINLARI
4.1. POTA FIRINLAR
4.2. HAVUZLU FIRINLAR

5. B�L�M: CAM �RET�M TEKNOLOJ�LER�
5.1. D�Z CAM
5.1.1. FOURCOULT D�KEY �EKME Y�NTEM�
5.1.2. L�BBEY- OWENS (COLBURN) Y�NTEM�
5.1.3. P�TTSBURGH- PPG- D�KEY �EKME Y�NTEM�
5.1.4. FLOAT Y�NTEM�
5.2. BUZLU- TELL� CAM
5.3. ��FT CAM (YALITIM CAMI)
5.4. EMN�YET CAMLARI
5.5. AYNA
5.6. CAM AMBALAJ MALZEMELER�-CAM KAPLAR
5.7. CAM EV E�YASI
5.8. CAM BORU VE �UBUK
5.9. CAM Y�N�
5.10. CAM ELYAF
5.11. F�T�L
5.12. DOKUNMU� F�T�L
5.13. KIRPILMI� DEMET
5.14. �PL�K
5.15. KE�E
5.16. OPT�K CAMLAR
5.17. TV T�P CAMLARI

6. B�L�M: CAM SEKT�R�N�N YAPISAL VE EKONOM�K �ZELL�KLER�
6.1. CAM SEKT�R�N�N YAPISAL �ZELL�KLER�
6.1.1. �ZABE TEKNOLOJ�S�NE DAYALI ENERJ� YO�UN �RET�M �ZELL��
6.1.2. HAMMADDE YO�UN �RET�M �ZELL��
6.1.3. S�REKL� �RET�M �ZELL��
6.1.4. S�REKL� YATIRIM �ZELL��
6.1.5. �E��TL� MADDELER�N ELDE ED�LMES�NDE KULLANIM �ZELL��
6.1.6. TEKNOLOJ�K GEL��ME ETK�S�N�N Y�KSEK OLMA �ZELL��
6.1.7. CAMDA ALTYAPININ �NEM� �ZELL��
6.1.8. YEN�L�KLERE BA�IMLILIK �ZELL��
6.1.9. ESNEKL�K YARATMA G��L�� ZELL��
6.1.10. �EVRE �L��K�S� �ZELL��
6.2. EKONOM�K �ZELL�KLER
6.2.1. �L�EK EKONOM�S�NE BA�IMLILIK �ZELL��
6.2.2. D�KEY ENTEGRASYON ZORUNLULU�U �ZELL��
6.2.3. �LK YATIRIM MAL�YET�N�N Y�KSEKL�� ZELL��
6.2.4. BA�ABA� NOKTASININ Y�KSEKL�� ZELL��
6.2.5. SEKT�R�N �LER�YE VE GER�YE BA�LARI �ZELL��
6.2.6. TEKELC� - OL�GOPOL YAPI �ZELL��
6.2.7. GLOBAL �ZELL��
6.2.8. TALEB�N DE��KENL�� VE �R�N �M�RLER�N�N KISALMASI �ZELL��
6.2.9. DAMP�NGL� SATI�LAR �ZELL��
6.2.10. STOK OLU�TURMA ZORUNLULU�U �ZELL��
6.2.11. BASAMAKLI KAPAS�TE OLU�TURMA �ZELL��
6.2.12. OLGUNLUK D�NEM� �R�N� �ZELL��
6.2.13. D�N�N, BUG�N�N VE YARININ �R�N� �ZELL��
6.2.14. �R�N �E��TL�L��N�N FAZLALI�I �ZELL��
6.2.15. M��TER� �E��TL�L�� ZELL��
6.2.16. MEVS�MSEL HAREKETLER�N GE�ERL�L�� ZELL��
6.2.17. TALEP UYARMA �ZELL��
6.2.18. MARJ�NAL KALMA �ZELL��
6.2.19. ULUSAL �MAJ VE MARKA �ZELL��

7. B�L�M: D�NYA"DA CAM SEKT�R�N�N DURUMU
7.1. MEVCUT KAPAS�TE VE �RET�M
7.2. D�NYA CAM SEKT�R�NDE MEVCUT DURUM
7.2.1. D�Z CAM
7.2.2. CAM EV E�YALARI
7.2.3. CAM AMBALAJ �R�NLER�
7.2.4. CAM Y�N�
7.2.5. CAM ELYAF
7.2.6. TEKN�K CAMLAR

8. B�L�M: T�RK�YE"DE CAM SEKT�R�
8.1. CAM SANAY� MEVCUT TES�SLER, KAPAS�TE VE �RET�M
8.2. CAM SANAY� �HRACAT, �THALAT VE GELECEK PROJEKS�YONU
8.3. CAM SANAY��NDE TE�V�KLER

9. B�L�M: SONU� VE DE�ERLEND�RME

KAYNAKLAR

EKLER

�NS�Z

Cam sanayii, in�aat, otomotiv, i�ki, me�rubat, g�da, beyaz e�ya, mobilya, ecza, denizcilik, elektrik, elektronik, ve di�er sekt�rlere girdi veren ana sekt�rlerden birisidir.

�zabe teknolojisine dayal� olan cam sekt�r�nde, enerji yo�un olarak �retim yap�lmaktad�r. Kesintisiz-s�rekli �retim yapma zorunlulu�u olan bu sekt�rde, ba�a ba� noktas�n�n % 75"lerin �zerinde olmas�, kapasite kullan�m oran�n�n % 90"lar seviyesinde ger�ekle�mesini sa�lamaktad�r.

�lkemiz cam sekt�r�nde faaliyet g�steren, cam �reten ve cam �r�nlerini i�leyen 200"�n �zerinde firma mevcut olup, �lkemiz cam, cam hammaddeleri ve cam mamulleri �retiminin yakla��k % 85"ini sekt�rdeki en b�y�k �retici firma olan T�rkiye �i�e ve Cam Sanayii Anonim �irketi" ger�ekle�tirmektedir.

�lkemiz cam sekt�r�nde; genelde, en son ve yeni teknolojiler kullan�lmakla birlikte, eski teknoloji kullanan tesisler

SOYUT RES�M

9/7/2010

SOYUT RES�M

��NDEK�LER
1.Soyut Nedir? �a��n Anlay�� i.inde "soyut" un belirlenmesi
2.Soyut Sanat
3.�a�da� soyut sanatta "soyutluk"
4.Soyut Sanatta "derinlik ve �z"
5.Soyut Sanatta "temel varl�k"
6.Soyut Sanatta "bi�im-verme"
7.Soyut Sanatta "b�y�k-ger�ek" ve "b�y�k-soyut"
8.Modern sanat�n soyutla�ma nedenleri
9.Soyut resim �rnekler

"SOYUT" NED�R? �A�IN ANLAYI�I ��NDE "SOYUT"UN BEL�RLENMES�
�a��n ba��nda Wilhelm Worringer, sanat tarihine yeni bir ara�t�rma mant�� getirirken, t�m sanat yaratmalar� i�in iki kavram saptamak ister. Bu iki kavram, iki temel i�tepiyi, iki psikolojik fenomeni kar��lar. Bunlardan biri, b�t�n nat�ralist e�ilimli sanat anlay��lar�n�n dayand�� zde�leyim (Einf�hlung) i�tepisi, �b�r� de t�m anti-nat�ralist, soyut e�ilimli sanat anlay��lar�n�n dayand�� soyutlama (Abstraktion) i�tepisidir. �zde�leyim kavram�n�, Theodor Lippsden alan Worringer, bununla; do�aya y�nelik, do�a ile mutlu bir ilgi kurmak isteyen sanat �sluplar�n� a��klamak ister. ��yle ki, �zde�leyim de insan, kendi varl��n�n d��nda bulunan objelere y�nelir, onlar�n varl��nda kendi duygular�n� ve tinsel etkinli�ini, �zg�rl��n� ya�ar. Ancak, bunun olabilmesi i�in, �nce insan ile insan s�jesi ile do�a ve do�al nesneler aras�nda bir g�ven ve bir sempati ilgisinin do�mu� olmas� gerekir. B�yle bir g�ven ve sempati ilgisi, insan� do�aya ve nesnelere g�t�r�r. �nsan, kar��la�t�� bu nesnelere kendi duygu ve tinsel etkinli�ini y�kler. Estetik haz, b�yle bir s�re� i�inde do�an bir �r�n olur. ��nk�, estetik haz, insan�n duygular�n� y�kledi�i bir nesnede, kendi duygular�n� ya�amas�ndan do�ar.
Ancak, Th. Lippsden ald�� ve Lippsin de t�m sanat yaratmalar�na uygulad�� bu �zde�leyim i�tepinin Worringer t�m sanat yaratmalar�na uygulanamayaca��n�, yaln�z bir t�r sanat yaratmalar�na, nat�ralist sanat yaratmalar�na uygulanabilece�ini saptamak ister. Buna g�re anti-nat�ralist sanat anlay��lar� �zde�leyim kavram� ile a��klanamaz. Bu anti-nat�ralist sanat anlay��lar� ise "soyut" kavram� alt�nda toplan�r. �u halde, soyut sanat anlay�� zde�leyim ile a��klanamad��na g�re, soyut sanat� a��klayacak bir ba�ka kavrama gereksinme vard�r. Bu kavram� Worrin-ger soyutlama i�tepisinde bulur. Soyutlama i�tepisi, �zde�leyimin nat�ralist sanat �sluplar�n� a��klamas�na kar��l�k, soyut sanat �sluplar�n� a��klayacakt�r. B�ylece, Worringer, t�m sanat �sluplar�n� ve sanat tarihini a��klayabilecek iki temel i�tepi ve iki temel kavram ele ge�irmi� oluyor. Bu iki kavram iki psikolojik yetiyi ifade etti�ine g�re, t�m sanat �sluplar� ve �sluplardan olu�an t�m sanat tarihi, psikolojik bir temele oturtulmu� oluyor. Genellikle sanat fenomenini b�yle psikolojik olarak a��klama ki bu, Worringere g�re biricik m�mk�n a��klama bi�imidir, �a�da� en sa�l�kl� ara�t�rma y�ntemidir. Hatta, bu, Worringer i�in estetik"i modern bir bilim olarak belirleyen en �nemli bir niteliktir. Worringer bunu ��yle belirtir: «Estetik objektivizmden estetik s�bjektivizme en kesin ad�m� atm�� olan, yani ara�t�rmalar�nda art�k estetik objenin bi�iminden de�il de, estetik objeye bakan s�jenin davran��ndan hareket eden modern estetik�» derken, modern estetikin bu ana niteli�ini, s�bjektivist-psikolojik niteli�ini vurgulamak ister.
Buna g�re, iki i�tepimiz var: �zde�leyim ve soyutlama i�tepileri. Bir de bunlar�n kar��l�klar� olan iki �slup var: nat�ralizm ve soyut �slup. Yukarda, nat�ralist �slup ile �zde�leyim aras�ndaki ilgiye k�saca de�inmi�tik. Bu ilgi, insan s�jesi ile do�a varl�� aras�nda kurulan mutlu bir ilgiye dayan�yordu. �imdi, soyutlama i�tepisi a��s�ndan insan ile do�a aras�ndaki ilginin nas�l bir ilgi oldu�unu sorabiliriz. Hemen s�ylememiz gerekir ki, bu ilgi, insan�n d�� d�nya ve d�� d�nya olaylar� kar��s�nda duydu�u bir i� huzursuzlu�unu ve tinsel bir korkuyu dile getirir. �nsan�n, ba�lan��z, karma��k ve s�n�rs�z d�nya olaylar� kar��s�nda duyabilece�i en belirgin duygu, i�-huzursuzlu�u ve korku duygular� olacakt�r. Ama, �te yandan, insan evrende g�ven ve huzur i�inde, korkusuz ya�amak ister. �nsan bu huzur ve g�ven ihtiyac�m nas�l ger�ekle�tirecektir? �nsan, bu huzur ve g�veni sanatta, sanat bi�imlerinde bulacakt�r. Ancak, sanatta huzur ve g�ven bulma olana��, art�k �zde�leyimde oldu�u gibi, «d�� d�nyan�n nesnelerine kendini vermek, onlar arac�yla kendi kendinden haz duymak de�ildir; tersine her tir nesneyi keyfili�inden ve g�r�n��teki tesad�fili�inden kurtarma, onu �» oyut bi�imlere yakla�t�rarak �l�ms�z k�lma ve b�ylece g�r�n��ler d�nyas�

GRAF�K SANATLAR�N TAN�M�

9/7/2010

Grafik Sanatlarin Tanimi

Grafik Sanatlar resim, heykel, mimari ve dekoratif sanatlar gibi plastik sanatlarin �nemli kollarindan biridir. Diger sanat dallarinda estetik �n planda oldugu halde grafik sanatlar estetik ve mekanigin i� i�e oldugu bir sanat dalidir, ��nk� bu sanat dalinda yapilan her is baskilanmak (kopyalanmak) i�in yapilir. Baski da bir teknik gerektirdiginden o teknigi bilmek gerekir. Resim, fotograf, yazi ve karikat�r sanatlarindan yararlanan bu sanat dali diger sanatlardan farklidir. Grafik Sanatlar iki ana b�l�me ayrilir.

1)�zg�n Grafik Sanatlar

Burada grafik sanat�isi bir ressamdir. Eserini bir ressam gibi planlar ve d�zenler; ancak yaptigi �alismayi �zg�n baski t�rlerinden birisi ile �ogaltmasi gerekir, bunun i�in bu baski t�r�n� �ok iyi bilip uygulayabilmelidir. Bu b�l�mde uygulanan baski t�rleri, linol, aga� baski, litografi ve serigrafi gibi baski t�rleri. Bu baski t�rleri sanat�inin tek basina uygulayabilecegi baski t�rleridir.

2)Reklam Grafik Sanatlar

Reklam, ekonomik gelismede satisa �ikarilan mallar, �r�nler ve kavramlar hakkinda topluma bilgi vermek ve onlarin satin alinmasini saglamak i�in ikna etmektir. Reklamlar hazirlanis bi�imi a�isindan �� grupta hazirlanir:

a)G�ze hitap eden reklamlar: afis, pankart, bros�r, katalog, gazete ve mecmua reklamlari vs. g�z�n etkilendigi reklamlardir. Grafik Sanatlar g�z�n etkilendigi sanattir ve reklamin bu b�l�m� ile ilgilidir.
b)Kulaga hitap eden reklamlar: Radyo ve �igirtkan reklamlar
c)Hem g�ze hem de kulaga hitap eden reklamlar: Sinema ve televizyonlar

Reklam Resmi �alismalari:

Reklam resmi �alismalarinda konu ne olursa olsun asagidaki islem sirasini izlemek �alismayi kolaylastiracaktir.

1-Konu is esasina g�re tespit edilir. �r�n�n veya hizmetin pazarlama stratejisi belirlenip seslenecegi hedef kitle se�ilip maliyet yaklasik olarak hesaplanir.
2-�alisilan konu ile ilgili �ok genis bilgi toplanip benzeri �alismalar izlenip kaynaklar taranir ve her asamada bazi notlar alinir.
3-Kaynak taramasi sonucunda olusan bilgi yogunluguna g�re pek �ok �n eskiz olusturulur.
4-�n eskizlerden yola �ikarak daha b�y�k boyutlarda daha saglam �izgilerde, konu renkli ise renkli gelistirilmis eskizler hazirlanir.
5-Gelistirilmis eskizler grafikeri orijinal"e ulastirir, bunun i�in �ok iyi et�t edilmelidir.
6-Orijinal yapilirken amaca uygun ara� gere�ler iyi belirlenmelidir.
7-Belirlenen ara� gere�ler kullanim sirasina g�re masada konulmalidir.
8-Amaca uygun kalite ve boyutta kagit se�ilip �alisma masasina bantla tutturulur.
9-Kursun kalemle yazilar hari� diger �geler gelistirilmis eskize teknige uygun olarak �izilir ve renklendirilir.
10-Orijinal �alismasi asil isin boyutundan k��k olmalidir daha b�y�k �alisilabilir.
11-Yazili kisimlar bilgisayarda dizilip orijinal"e eklenmelidir. B�y�k boyutlu yazilar daha b�y�k yeni bir karakterde elle �alisilabilir.

Amblem Tasarimlari:

Amblem kurulusun �alisma alanlarini piyasada adi hakkinda olusmus d�s�nceleri anlattigindan bir yerde kurulusun imzasidir. Amblem tasariminda su �neriler g�z �n�ne alinmalidir:

1-Amblem tasarimi gotik �r�n tasariminda en zor �r�nlerinde en zorudur. Bunun i�in �ok arastirma yapip ve �zg�n bi�imler aranmalidir.
2-Harfle mi, sekille mi hem harf hem de sekil kullanarak mi yoksa tamamen soyut bir bi�imler mi olusturacaginiza karar verilmelidir.
3-Amblem �alismalarinda siyah zeminde beyaz, beyaz zeminde siyah lekeler aramak iyidir.
4-Bi�im aramalarinda geometrik bizim aramak tasarim �alismalarini kolaylastirir.
5-Tasarim yapilirken orijin yaziyla b�t�nlesmesi yararlidir. �nceden yapilmis bir orijin yazim varsa amblem buna g�re d�s�n�lmeli yoksa ikisi beraber tasarlanmalidir.
6-Amblem firmanin imzasi olarak kabul edildiginden istigal alanini yansitmalidir.
7-Amblemde kartvizitlerden tutun her t�rl� matbu evrak �zerinde her t�rl� reklam arasinda kullanildiginda kolay basilabilir nitelikte olmali, hem tipo hem de ofset makinelerde basilabilmelidir.
8-�ok renkli olmamali, �ok renkli o

KALEM �� DESENLER TAHR�BATI VE RESTORASONU

9/7/2010

KALEM �� A�AMALARI:
1.Belgeleme:
Restorasyonu yap�lacak motifler ilk olarak foto�raf, video gibi g�rsel tekniklerle belgelenmelidir. Yap�lacak restorasyonda belgeleme eserin ilk halini ortaya koyacakt�r.
2.Mevcut Motiflerin �izimi:
Motiflerin ayd�nger ka��d�na �izilerek eksik k�s�mlar tamamlanarak yap�lacak restorasyonda kullan�l�r.
TEM�ZLEME:
Yumu�ak f�r�alarlarla y�zey tozlardan ar�nd�r�l�r. Y�zeyde kalan ve esere i�lemi� kir tabakas� ise eser b�nyesine zarar vermeyen kimyasal maddeler temizlenir.
BOZULMU� Y�ZEYLER�N ALINMASI:
Duvar ve tavan y�zeylerinde kabarm�� olan k�s�mlar�n spatula veya bist�r� yard�m�yla temizlenmesi.
ONARIM:
D�k�len ve bozuk y�zeyleri dolgu malzemesi kullan�larak zemin d�zg�nle�tirilir. Bu i�lem yap�l�rken t�m y�zeyin ayn� seviyede ve d�zg�n olmas� sa�lan�r.
ASTARLAMA:
Bozuk olan y�zeylerin ilk kat�na astar at�l�r.
TOZLAMA:
Daha �nceden y�zeylerden �izimleri yap�lan motifler �ablonlarla d�zeltilir. �izilmi� olan motifler ince u�lu i�nelerle delinir.
BOYAMA:
Mevcut motiflerin renklerine en uygun olan tonlar bulunur. Motiflerin �ekline g�re uygun f�r�alar kullan�larak motifler boyan�r.

FIR�ALARIN UCUNDA HAYAT BULAN G�ZELL�K. KALEM��
Rop�rtaj-�brahim Ethem G�ren
G�n�m�zde orijinal kelami�leri nerelerde bulunmaktad�r?
Topkap� saray�n�n 1467"lerde kuruldu�unu s�ylersek 400 y�l oluyor. Bu 400 y�ll�k ge�mi� i�erisinde topkap� saray�"nda bir �ok farkl� kalem i�i �rnekleri var. Hem teknik a��s�ndan, hem de geli�mesi a��s�ndan. Hem de bize kalan �rnekleri aras�ndan. 15. Y�zy�ldan kalan kalemi�i �ok azd�r. Edirne"de var Bursa"da var. Ve bunlar restore ediliyor. Bu restorasyonlarda bunlar�n kendi �sluplar� �ok k�t� bir �ekilde yap�lanlar var. Bunlar �ok �z�c�d�r. Ama ��yle �zetleyebilirim. Kalifiye yeti�memi� elemandan kaynaklanan bir olay. Ekonomik sebepler de s�z konusu. Denetimsizlik her zaman var. Denetleyenin bu i�i iyi bilmesi gerekir ki denetleyebilsin. �yi niyet yeterli olmuyor. Bug�n 15. Y�zy�ldan kalan kalemi�i �rnekleri var. Rast dedi�imiz s�valar. Bizde hi�bir zaman orijinal tabaka ba�lad�� g�nden g�n�m�ze kadar ula�amam��. Tamirat s�ras�nda devrin �slubu ne ise o yap�lm��. 15. Y�zy�l�n bir �rne�i 17. Y�zy�lda tamir g�rm��, 17. Y�zy�l�n�n �slubuna �evrilmi�. Bu g�n yap�lan ara�t�rmalarda 15. Y�zy�ldan kalan kalemi�i �rneklerine rastlamaktay�z. Bu fevkalade bir olayd�r. Bu �rne�i buluyorsunuz, bu �rne�i bilin�siz bir �ekilde restore ediliyor ve elimizde 15. Y�zy�ldan gelen bir eser elimizde kalmam�� oluyor. bu i� nas�l olmal� denetimden ziyade e�itim olmas� laz�m ve bu i�inde e�itimli ki�ilere verilmesi laz�m.
E�itim
Bug�n bu konuda e�itim veren �niversiteler var. Ama yetersiz. Tamamen yetersiz. Trakya"da iki y�ll�k restorasyon b�l�m� var. Burada gelen bir talebe bir kere T�rk s�slemesinin ne motifini biliyor nede kompozisyonunu...Ne �sluplar� ne de ekolleri biliyor. Bunlar�n eline sadece bir f�r�a tutu�turuyorlar. Bu ��renci be�-alt� ay duvarda �al��p duruyor. Bu i� b�yle olmaz. Bu i�in g��l� bir �ekilde e�itimini almak laz�m. Bu belki iki y�lda da olmaz. Ve yahut iyi bir hoca laz�m. Hocalar da yetersiz. Anadolu"da bir tak�m okular var. Isparta var, Erzurum var Konya var. Buralarda da bir tak�m faaliyetlerin oldu�unu duyuyoruz. Kalem i�i �zerine k�kl� bir ara�t�rma yap�lm�� de�il. E�itim veren okul da yok. �stanbul"da da yok. Oralarda da yeterli de�il.
Orijinalitesini devam ettiren
En iyi kalemi�i �rnekleri 16. Y�zy�ldan kalm��t�r. Ve g�n�m�zde bunlar�n s�va �st� �rneklerinin az olmas�na ra�men bir �ok yerlerde var. �stanbul"da Kad�rga Sokullu camii var. Sokullu s�va �st� kalemi�inin yan� s�ra, Camii"nde m�ezzin mahfilinin tavanlar�nda ah�ap �st� kalemi�inin en g�zel �rnekleri var. G�n�m�ze kadar hi� bozulmadan gelen �rnekler bunlar. Yine ah�ap �st� kalem i�inin en nadide �rnekleri K�l�� Ali Pa�a, Takkeci �brahim Aga, ve Topkap� da Ahmet Pa�a camilerinde bulunmaktad�r. Yeni restore edilen R�stem Pa�a Camii"nde de ah�ap �st� kalem i�leri orijinaldir. Bunlar raspa alt�ndan ��kar�ld� i

GRAF�K TASARIMIN TAR�H�ES� VE GRAF�K TASARIM AKIMLARI

9/7/2010

GRAF�K TASARIMIN TAR�H�ES� VE GRAF�K TASARIM AKIMLARI

Zorunlulu�un T�kanmas� ve Postmodernizme Ge�i�
Modernizm"in felsefi ba�lang�c� R�nesansla ba�lar ve ger�ek anlamda uygulanmas� 19.yy ba�lar�d�r. Do�an�n bir par�as� olmaktan kendini r�nesansla kurtaran insano�lu, do�aya kar�� rasyonel duru�unu bu d�nemde belirgin hale getirdi. Empirik ve Matemetik kan�t, kabul edilebilir bilgi i�in �art ko�uldu. Din ve hayat�n anlam� gibi metafizik konular�n anlams�zl�� vurguland� ve yaln�zca empirik kan�tlarla do�rulanabilir �nermeler olu�turulabilen bilgi alanlar� rasyonel ak�l y�r�tme �abas�na de�er g�r�ld�. Eski olan ve do�al olarak ge�mi�te olan her�ey d��land�. ��nk� ihtiya�lar yeniydi, yepyeni ak�l y�r�tme ve ��z�m �retme y�ntemleri bulunmu�tu, A.N. Whitehead"in dedi�i gibi, 19. Yy"�n en b�y�k ke�fi ke�fetmenin y�ntemini ke�fetmekti, en �nemli ke�if tren, radyo, yada telgraf de�il, bunlar� ke�fetmenin, uygulan�r hale getirmenin y�nteminin ke�fedilmesiydi... Ve bu pratiklerin i�inde eskiye yer yoktu. Yeni y�ntemle elde edilen ba�ar�lar, insano�lunun yeni �topyalar olu�turmas�na sebep oldu. Devlet kurumlar�n�n ve b�rokrasinin rasyonel yap�lanmas�yla insanlar, �zg�rl�k��, e�itlik�i , demokratik bir d�nyada, konforlu ve mutlu ya�ayacaklard�. Her �ey akl�n y�netiminde ve insanl��n hizmetinde olacakt�. Bilginin evrensel ge�erlili�i oldu�una g�re, tek bayrak, tek dil ve tek dinde hayal olmamal�yd�.
Hen�z 1847 y�l�nda Journal of Design and Manufacturers"da sanat ele�tirmeni Henry Cole ��yle diyordu: S�sleme, s�slenen nesnenin kendisinin yan�nda ikincil olmal�d�r.
Modern grafik tasar�m, end�stri devriminin ve yeni sosyal ya�am�n ihtiya�lar�na cevap vermeye ba�lam��t�. Mutlak ve s�rekli bir deneysellik i�inde daima, bir �nceki ile yetinmeyen yeni ak�mlar ��k�yor, yapay dil, gerekli olan esneklik i�inde varolu�unu s�rd�r�yordu. Geli�im ve ilerleme �abas�n� kurallara ba�layan ve kendi s�zl��n� olu�turan modernizm grafik tasar�m� da bir tak�m y�ntem ve kurallara indirgemi�ti. Bu kurallar 50"li y�llara kadar esnekli�ini ve de�i�tirilebilirli�ini s�rd�rm��, de�i�ik ak�mlar yeni kurallar getirmi�, veya baz� kurallar� g�rmezden gelmi�ti.
B�t�nleme ve teke indirme d�nem tasar�mc�lar�n�n ilkelerinden bir di�eriydi. Problemin �oklu par�alar� irdelenmeli, birle�tirilip tek bir sorun haline getirilmeli ve bu soruna ��z�m aranmal�yd�. Bu sayede tasar�mlar gereksiz ��elerden gittik�e daha fazla ar�n�yordu.

Modern Sonras� Grafik Tasar�m ve Zorunsuzlu�un Geli�imi
Postmodernizmin anlam� ba�larda modern kar��t�, ge�mi�e y�nelme olarak g�r�lse de daha sonra i�eri�inin, me�rula�madan, �o�ulculu�a, hi� merkezlilikten, gibicili�e kadar geni�ledi�i g�r�lebilir. Frederic Jameson ve Postmodern Teorinin S�n�rlar� yaz�s�nda Sean Homer Postmodernizmin tan�m�nda tan�ma kar�� koyma oldu�unu s�yl�yor, ve Postmodernizmin karakteristik �zellikleri tan�mlanmaya �al��ld�k�a, bu karakteristik �zelliklerin dahada azald��n� s�yl�yor. Her g�n biraz daha geni�liyor Postmodernizmin tan�m�. Bu durumu onun en basit tan�m�n� yapmak i�in kullan�rsak, iyi, k�t�, do�ru, yanl��, g�zel, �irkin demeden, insano�lunun �retti�i her�eyi kucaklad��n� s�yleyebiliriz Postmodernizmin. Z�tl�klar� iki yana a�ar, �n�n�, aras�n� ve arkas�n� doldurur. Her�ey m�bah, her�ey me�rudur. Yeni bir �r�n� i�selle�tirmek i�in �ng�rd�� artlar� yoktur. Bu y�zden Postmodern paradigma tasar�m esteti�indeki hiyerar�iyi ortadan kald�rm�� g�r�n�yor. Grafik tasar�mda da normsuzluk, iyi k�t� kriterinin ge�erlili�ini yitirmesine neden oldu ve g�r�nt�s� yeni olan her�ey ba� tac� edildi. �nerilen, tasar�m problemlerine genel ��z�m yollar� de�il ki�isel �sluplar oldu. Ve bu �sluplar yaln�zca g�r�nt� �retme teknikleri olarak kar��m�za ��k�yorlar bug�nlerde.
Modernizmin t�kand�� alanlara ��z�m �nerileri sunarak ortaya ��ksa da, ve bu �neriler bir �ok bak�mdan �zelliklede form i�levi izler ba�nazl��ndan kurtulma ad�na devrim yaratm�� olsa da, postmodern grafik tasar�mda bir t�kanma noktas�na gelmi�tir. Girilmeyen yer

ESK��EH�R S�VR�H�SAR K�L�MLER� VE �ZELL�KLER�

9/7/2010

ESK��EH�R S�VR�H�SAR K�L�MLER� VE �ZELL�KLER�

Be� Bacal� Seccade
Sivrihisar�n en tipik ve en tan�nm�� seccade �rneklerindendir. Kuzeyde yer alan Karaburhan, Sar�kavak, D�mrek, Zey k�ylerinde dokunmaktad�r.
Bu kilim seccadenin tasavvuftaki be� merhaleyi anlatt��, insan ruhundaki ar�nmay� g�sterdi�i s�ylenmektedir. Bu konu ayr� bir ara�t�rmaya neden olabilir.
Renkler olgunla�m�� ulvi bir uyum sa�lam��t�r. �ok ince i��ilik hakimdir. B�lgeden �e�itli �ekillerde toplana toplana �ok az say�da �rnek kalm��t�r.

Be� bacal� seccade

Kilimin �zellikleri
Kilimin dokumas�na di�emekle ba�lanmaktad�r. �� s�ra �ubuktan sonra geni� bir su bulunur. Bordur s�slemesine b�lgede etek aynas� denmektedir. Bord�rde kullan�lan s�sleme motifine boynuzlu ayna denmekte olup, onun i�inde de "Selvi" bulunur. Sekinin i�ine bir B�delek yerle�tirilmi�tir. Kilimin yan kenar�nda testere di�i gibi "Kenar Suyu" vard�r. Yan bord�rlerde "Etek aynas�"n�n ayn� bi�imde s�slemi�lerdir.
Yan bord�rler ana desenden parmakl� dikey �izgilerle ayr�lm��t�r. Bu parmakl� ay�rma�lardan d�rt ayr� baca ��kar. Ortada bir d�zl�k b�rakarak birer "b�y�k gagak" yapt�ktan sonra birle�irler. Bunlar d�rt ayr� bacay� meydana getirirler. Bir de etek aynas�n�n ortas�ndan ��kan baca vard�r. Beraberce be� bacay� te�kil ederler. 1-3-4-5inci bacalar�n i�inde "Ko� i�i" denilen desen vard�r. Desen �st �ste �� aynadan meydana gelir. Ortadaki aynan�n boynuzlu ayna oldu�u dikkati �eker. Yine ko� i�indeki bu aynalara "Kutu" da denmektedir. Ko� i�inde kullan�lan "Ak�tma" denilen bir motifin ar�nmay� simgeledi�i s�ylenmektedir. �kinci bacan�n tamam�n�n, di�erlerinin k�smen "Kabak Ayna", "Top", "Kedi Aya��", "Kurt �zi" gibi motiflerle dolduruldu�u g�r�lmektedir.
�rnek olarak inceledi�imiz Vak�flar Hal� ve Kilim M�zesinde bulunan bu �rne�in renkleri tamamen do�al boyalardan yap�lm��t�r. K�rm�z� renk boya �ilinden, mavi renk indigodan, ye�il renk eynik otundan, kahverengiler ceviz meyve kabu�undan, sar�lar kurt odunundan elde edilmi�tir.

Bacal� Kilim ve Bir S�ylence
Bacal� kilimin deseni Sivrihisarl�larca Sivrihisar Kalesine atfedilmektedir. Bacal� kilimin tarih�esi kaynak ki�i taraf�ndan ��yle dile getirilir:
Kale ku�at�lm��, g�nlerce muhasara alt�nda kalm��, ancak ele ge�irilememi�tir. Ele ge�irmek i�in bir T�rk k�z�n�n kas�tl� olarak d��mana esir d��mesine karar verilir. K�za belli simge ve i�aretler ��retilir. Her simge ve i�arete belli anlamlar verilmi� ve bu simgelerle i�aretleri kullanarak kalenin plan�n� bir kilime dokumas� istenmi�tir. Bu dokunan kilimlerden biri nas�lsa kale d��na ��kacak ve T�rkler bunu ele ge�ireceklerdir. B�ylece kilimin desenlerinden nerede oklu, nerede atl� askerlerin bulundu�u ��renilecek, bu plana g�re sald�r� d�zenlenecektir.
K�z, kale �evresinde gezinerek d��mana esir d��er. Kaleye giren k�z, hemen a�ac�n� (tezgah�n�) haz�rlar, subay ve askerlere kendilerine kilim dokuyaca��n� s�yleyerek ip sa�lar. Bu arada kalenin i�inde gezerek plan� kafas�nda olu�turur. Sonra subaylarla askerlere kalenin plan�n� simge ve i�aretlerle anlatan desenleri kale plan�na g�re yerle�tirip kilimleri dokur. D��n�ld�� gibi bu kilimlerden kale d��na ��kan olur. Kilimi ele ge�iren T�rkler, simge ve i�aretleri ��z�mleyerek sald�r� plan� haz�rlarlar. Kalenin i�ini ad�m ad�m ��renen T�rkler sald�r�ya ge�erler ve bir t�rl� ku�at�lamayan kale "Bacal� Seccade" sayesinde fethedilir.

Baklaval� Kilim
Sivrihisar civar�nda kendi t�r�nde tek �rnektir. �likli dokuma tekni�i ile dokunmu�tur. Alt ve �st bord�rlerde �nce siyah bir �er�eve, ard�ndan s�sleme suyu, daha sonra da aynal� bir �erit bulunmaktad�r. Aynalar yer yer �oban ili�i yer yer b�deleklerle s�slenerek zenginle�tirilmi�tir. Yan bord�rlerde iki geni� �erit bulunmakta, �eritler birbirlerinden parmakl� �izgilerle ayr�lmaktad�r. K�rm�z� dolgusu olan birinci �erit kurt izi motifleri ile s�slenmi�tir. Ye�il dolgusu olan ikinci �erit aynalarla s�slenmi�tir. Bu �er�evenin i�inde iki s�ra halinde gagakl� zikzak �izgilerden meydana gelen a�a��ya do�ru be� baklava dilimi bulunmaktad�r. Baklavalar�n i�i kavak motifleri ile doldurulmu�tur. Kullan�lan renkler, k�rm�z�, ye�il ve siyaht�r. Ye�il renk, zaman i�inde �zelli�ini yitirerek solmu�tur. Yer yayg�s� olarak kullan�lmak �zere yap�lm��t�r.

GLOBALLE�ME, B�LGESELLE�ME, MEGA REKABET VE T�RK�YE

9/7/2010

GLOBALLE�ME, B�LGESELLE�ME, MEGA REKABET ve T�RK�YE

20. y�zy�l�n sonlar�nda sosyal, ekonomik, politik ve k�lt�rel alanda d�nyada esen de�i�im r�zgarlar�; devletleri, �irketleri ve bireyleri h�zla etkisi alt�na alarak, yeni bir d�nya d�zeninin kurulmas�na yol a�m��t�r. D�nya h�zla de�i�mektedir. Eski de�erler, e�ilimler yerini yenilerine b�rakmaktad�r. Bug�n hi�bir �lke bu de�i�imin d��nda kalmak, bildi�ini okumak gibi bir l�kse sahip de�ildir. Bilgi teknolojisindeki devrim, �lkeleri birbirleriyle daha yak�n ili�kiler kurmaya ve d�nyadaki trendleri yakalamaya zorlamaktad�r. Art�k �lkeler d��a kapal� bir ekonominin g�n�m�z d�nyas�nda yeri olmad��n� anlam��lard�r. Bug�n hi�bir ekonomi kendi kendine yeterli olamaz. Kendini global d�nyaya a�mayan bir ekonomi, de�i�imin gerisinde kal�r ve geli�emez. Bunun bilincine varan �lkeler, ulusal ekonomilerini d�nyaya a�maya; mal, emek ve sermaye hareketlerinin s�n�r tan�mad�� d�nyada bir yandan uluslararas� rekabet yar��nda �ne ge�meye, di�er yandan rekabet g��lerini artt�rmak i�in ekonomik i�birli�ine ve b�lgesel birle�melere a��rl�k vermeye ba�lam��lard�r.
Bu �er�evede, bu �al��mada globalle�me s�reci ve b�lgeselle�me e�ilimleri analiz edilecek, globalle�menin zorunlu k�ld�� rekabet olgusu de�erlendirilecek ve bu a��dan T�rkiyenin durumu tart��lacakt�r.

I. Globalle�me, B�lgeselle�me ve Mega Rekabetin Getirdikleri
�a��m�zda, d�nyada ya�anan en �nemli de�i�imlerden biri "globalle�me"dir. Globalle�me, "�lkeler aras�ndaki ekonomik, siyasi, sosyal ili�kilerin yayg�nla�mas� ve geli�mesi, ideolojik ayr�mlara dayal� kutupla�malar�n ��z�lmesi, farkl� toplumsal k�lt�rlerin, inan� ve beklentilerin daha iyi tan�nmas�, �lkeler aras�ndaki ili�kilerin yo�unla�mas� gibi farkl� g�r�nen ancak birbirleriyle ba�lant�l� olgular� i�eren, bir anlamda maddi ve manevi de�erlerin ve bu de�erler �er�evesinde olu�mu� birikimlerin milli s�n�rlar� a�arak d�nya �ap�nda yay�lmas�" anlam�na gelmektedir. Globalle�me, siyasi, ekonomik ve sosyo-k�lt�rel de�i�imleri kapsayan �ok y�nl� bir s�re�tir. Siyasi a��dan globalle�me, devletin rol� ve g�revlerinin yeniden tan�mlanmas� �eklinde kar��m�za ��kmaktad�r. Globalle�me s�recinde, ulus devletin hakimiyeti sars�lm��, devletin etkin ve s�n�rl� bir yap�ya kavu�turulmas� gere�i yo�un bir �ekilde tart��lmaya ba�lanm��t�r. Bununla birlikte, ulus-devlet halen �lke i�inde ger�ekle�tirdi�i uygulamalar, yapt�� d�zenlemeler ve izledi�i politikalarla �lke potansiyelini geli�tirme veya israf etme konusunda belirleyici bir rol oynamakta ve bu da globalle�me s�reci �zerinde etkili olmaktad�r.
Sosyo-k�lt�rel a��dan ise globalle�me; demokrasi, insan haklar�, �zg�rl�k, �evrenin korunmas�, uyu�turucu, ter�r, organize su�larla m�cadele gibi t�m insanlar� ilgilendiren konular�n uluslar �st� d�zeyde ortak bir platforma ta��nmas�n� ifade etmektedir. Globalle�me, d�nyadaki toplumlar�, ortak bir k�lt�r�, Bat� k�lt�r�n� benimsemeye y�nlendirmektedir. Ancak farkl� k�lt�rlere sahip t�m toplumlar�n bu kimliklerini terk ederek Bat� k�lt�r�n� kabullenmelerini beklemek hayalcilik olacakt�r. Her ne kadar t�m insanl��n ortak bir k�lt�r etraf�nda birle�mesi, d�nya genelinde t�m insanlar�n yak�nla�mas�n� sa�layacak olsa da, bu konuda her toplumun kendi k�lt�rel de�erlerine sahip ��kmak ve korumak isteyece�i, k�lt�rel globalle�meye diren� g�sterece�i a��kt�r.
Ekonomik globalle�me ise, teknolojik devrimle birlikte, GATT, WTO ve IMF gibi uluslararas� kurulu�lar�n �abalar�yla d�nya ekonomisinde sa�lanan liberalle�me hareketleri, �lkelerin h�zl� ve s�rd�r�lebilir ekonomik kalk�nmay� ger�ekle�tirmede piyasa ekonomisinin �nemini kavramalar�, uluslar aras� firmalar�n s�n�r-�tesi sat�� yapma ve maliyeti d��rmek amac�yla daha ucuz kaynak sa�lama istekleri gibi fakt�rlere ba�l� olarak ortaya ��km��t�r.
20. y�zy�l�n sonlar�nda ger�ekle�en teknoloji devrimi, d�nya ekonomisinde ba�ta globalle�me olmak �zere h�zl� ve k�kl� de�i�imlerin ya�anmas�na yol a�m��t�r. Bu de�i�imleri de�erlendirebilmek i�in �ncelikle ya�a

TEZH�P HAT M�NYAT�R TA� TEZH�PLER� SERLEVHALARDAK� TA� TEZH�PLER

9/7/2010

SERLEVHALARDAK� TA� TEZH�PLER
Zahriye"den hemen sonra gelen ve metnin ba�lad�� sayfalar olan "Ser Levha" sayfalar� tek olabildikleri gibi, �zellikle Kur"an"larda �ift sayfa �eklindedirler. Ser levha"larda tezhip, metni i�ine alacak �ekilde �st�nde ta�, mihrap ve d�z �ekilde de olabilir. Bu �e�it ser levhalara "ba�l�k" ad� da verilir.
Tezhib"in �zellikle yazma kitaplarda yap�ld�� en m�him k�s�mlar; zahriye"ler (i� kapak), hatime"ler (son sayfalar), kitaplar�n ilk sayfalar� ba��na yap�lan ve ba�l�k, serlevha veya mihrabiye denilen s�slemelerdir. Bundan ba�ka Kur"an-� Kerimlerdeki sure ve kitaplardaki bahis ba�lar�na yap�lan s�slemeler gelir ki, bunlara sure veya fas�l ba�� tabir olunur. Kur"an"-� Kerimlerde Fatiha ve Bakara suresinin ba� taraflar� hususi ve zengin bir �eklide tezhiblenmi�tir.
Ser, ba� anlam�ndad�r. Yaz�da, ba�l�k anlam�na gelen serlevha (ba� levha) zahriyeden hemen sonra gelen ve metnin ba�lad�� ilk sayfad�r. 14. y�zy�la kadar serlevha tezhipleri sadece sa� ba�lang�� sayfas�n�n tezhiplenmesi �eklindedir. �zellikle Kur"an-� Kerimlerde kar��l�kl� sa� ve sol sayfalar� tezhipleme gelene�i 14. y�zy�lda ba�lar ve geli�ir. Kur"an"larda Fatiha ve Bakara surelerini i�ine alacak �ekilde yap�lan serlevhalar kar��l�kl� ve simetriktir. Metnin �st k�sm�ndaki tezyinatta bulunan paftalarda surenin ad� yaz�l�d�r. Kur"an serlevhas� tezhiplerinde sanat�� b�t�n h�nerlerini sergiler. Burada, tezhibin ba�l�ca amac� da yaz�n�n �n planda, tezhibin ikinci planda olmas� d��ncesi terk edilerek tezhibin b�t�n ihti�am� serlevha sayfas�nda g�sterilmi�tir.
Kur"an-� Kerimlerin d��ndaki el yazmalarda genel olarak metnin ba�lad�� ilk sa� sayfa tezhiplenir ve metnin �st k�sm�na d�nemine g�re ba�l�k tezhipleri yap�l�r.
Eski kaynaklarda bu �e�it serlevhalara diba�e ve mihrabiye ad� verilmi�tir ve metnin �st�ndeki s�slemenin i�erisinde bulunan paftan�n i�erisine konunun ya da eserin ad� yaz�l�r. Bu t�r d�zenlemelerde bazen sol sayfada metnin kenarlar�na hafif bir tezyinat, zeref�an ya da halkari yap�l�r.
Serlevhalarda tezhip �zellikle Kur"an-� Kerimlerde, metni i�ine alacak �ekilde tam sayfa alabildi�i gibi yaln�z metnin �st�nde ta�, mihrap ve d�z �ekilde olabilir.
Mihrabiye ve dikd�rtgen kitap ba�l�klar�nda tu�lar, birbirine paralel olarak uzanan oklar gibidir, bazen tek bir t��,� bazen de servili t��lar g�r�l�r.
SEL�UKLU D�NEM� TA� TEZH�PLER�
Metin k�sm�n�n ba�lad�� ilk sayfan�n �st k�sm�nda alt�nl� veya alt�ns�z olarak s�slenmi� ba�l�k k�sm� yer al�r. Ba�l�k iki yana do�ru geni�leyerek b�t�n alan� kaplam��t�r. Ayr�ca sure ba�lar�na da bu d�nemde tezhip yapmak �nem kazanm��t�r.
Ba�l��n �st k�sm� ise dilimli, yuvarl�k, zikzak �ekilde ��gen bir tepelik olarak d�zenlenmi�tir.
Genellikle ba�l�k bezemesi iki k�s�mdan olu�ur. Alt k�sm� dikd�rtgen �eklinde olup bu k�sm�n ortas�na aralar� s�slenmi� kufi, s�l�s, bazen de reyhani ile k�sa dua ya da iyi bir temenni ama �o�unlukla besmele yaz�l�r.
Sel�uklu tezhiplerinde ba�l�k (ta�) tezhiplerinde t�� yok denecek kadar azd�r. Olanlarda �ok seyrek, d�z �izgiler veya k��k ��kmalar �eklindedir.
Kullan�lan Motifler :
Tezhibi Anadolu"ya getiren Sel�uklular�n bu d�nemde kulland�klar� ana motif rumi"dir. Bunun yan�nda k�vr�k dallar, �e�itli k��k �i�ekler, hatayi"ler ve palmetler bu d�nemin motiflerindedir.
Kullan�lan Renkler :
Bu d�nemde genellikle zemin alt�n olup �zerine farkl� tonda alt�n, koyu mavi, kahverengiye �alan bir k�rm�z�, lacivert, beyaz ve k�rm�z� en �ok kullan�lan renklerdir.

�LK OSMANLI D�NEM� TA� TEZH�PLER�
bu d�nemde ba�l�k sayfa geni�li�inde dikd�rtgen �eklindedir. �ok seyrek olarak mihrabiyeli ba�l�k g�r�l�rse de genel �ema dikd�rtgendir. Bu d�rtgenler i�ine lacivert zemin �zerine beyaz k�vr�k dal ve rumiler �zerine besmele yaz�lmal�d�r.
Ba�l�klarda t�� pek kullan�lmam��t�r. T��larda kullan�lan motifler ise �ok basit ve sade, geometrik �ekillerdir. �nce �izgilerin u�lar�na kare veya ��gen �ekiller yerle�tirilmi�tir. Bir noktadan a��lan iki k��k e�ri ortas�nda

PAZIRIK HALISI VE D�L�

9/7/2010

PAZIRIK HALILARI
Paz�r�k hal�s�nda 10 mm"lik s�rada 12 ��zg� �st�nde 6 G�rdes ilmesi bulundu�una g�re 1 ilme 2 mm kal�nl��nda bile de�ildir. 1 cm� 6x6 ilme oldu�una g�re a�a��dan yukar�ya do�ru dizilen ve her s�radaki ilme aras�na gayet ince 3 s�ra atk� kullan�lm��t�r. M�stesna bir incelikte dokuma tekni�iyle yap�lm�� bu hal� Buhara hal�lar�na benzemektedir. Bu en eski G��ebe hal�s�n�n ikisi geni� �� dar olmak �zere suyu vard�r. Orta zemin t�pk� bir dama tahtas� gibi e�it �l��lerde b�l�nm�� olup kenarlar� ince bir �er�eveyle �evrilmi�tir. Karelerin i�lerinde y�ld�z bi�iminde 4 yaprakl� bir �i�ek nak�� yer al�r. Bu dama tahtas�n� and�ran zemini �evreleyen incecik suda 3 renkli zincir nak�� yer almakta hemen onun yan�ndaki geni� su �st�nde ayn� y�ne s�ralanm��, adeta otlayan bir geyik s�r�s� bulunmaktad�r. Leningrat, Hermitaj m�zesinde sergilenmekte olup, d�nyan�n en eski T�rk hal�s�n�n zemini k�rm�z� renkte olup merkezdeki kareler i�inde g�r�len �i�ek nak��lar� sar�d�r. Koyu kahverengi lekeler ve ince damarlar g�r�l�r. Di�i geyikler s�r� halinde birbirlerini izledikleri, �ok a��k mavi grimtrak bir renkte di�i geyiktir. Geyik g�vdeleri ise k�rm�z� renkte olup, �zerlerine sar� lekeler i�lenmi�tir. Boynuzlar, g�zler v�cuttaki nal ve virg�l bi�imindeki motifler kuyruk ve t�rnak hepsi sar� renktedir. Hal�n�n her bir yan�nda 6"�ar geyik fig�r� bulunmaktad�r. Orta zemin ive hal�n�n d�� ucunu �evreleyen iki dar suda kareler i�ine tekrarlanan aslan, grifon fig�rlerine rastlanmaktad�r.
Grifonba��: Kar��k yarat�k.
Grifonba�� arkaya do�ru �evrilmi� olup a��k gagas�ndan dili g�r�lmektedir. Bu hayali yarat��n kafas� yukar�ya kalk�k kanat ve kuyru�u kareye tamamen yerle�mi�tir. K�rm�z� renkte yap�lm�� grifonlar sar�fon �zerinde g�sterilmi�tir. Boynu, kanat t�yleri koyu lacivert v ebeyaz renklerle belirtilmi�tir. Bunun en geni� suyunda ise acele eden piyadeler ve atl�lar birbirlerini bir y�ne do�ru takip ederler. Bu tek s�ray� takip eden topluluk geyiklerin tam ters y�n�n

��N� SANATI

9/7/2010

��N� SANATI

T�rklerde i� ve d�� mimari s�slemenin en renkli kolu olan �ini sanat�, as�l b�y�k ve s�rekli geli�mesini Anadolu T�rk mimarisinde g�stermi�tir. �e�itli tekniklerle zenginle�en bu s�sleme sanat�, hep mimariye ba�l� kalm��, onun �st�nl��n� ezmemi�, ama renkli bir atmosfer yaratarak mekan etkisini artt�rm��t�r. T�rk mimarisinde �ini s�slemenin kullan�m�n� �ok eski tarihlere kadar indirebiliriz. Uygurlar�n, Karahanl�lar�n, Gaznelilerin, Harzem�ahlar�n ve �zellikle �ran"da B�y�k Sel�uklular�n mimarisinde �ininin az da olsa kullan�ld�� bilinmektedir. Bu sanat dal�, Anadolu Sel�uklular� ile �ok yayg�n ve �e�itli tipteki mimari yap�tlar �zerinde b�y�k bir geli�me g�stererek varl��n� g�n�m�ze kadar s�rd�rm��t�r. Her d�nemin �ini s�slemesi, daha �nceki d�nemin teknik �st�nl��n� s�rd�rmekle birlikte yeni teknik bulu� ve renklerle bu sanat� zenginle�tirmi�tir. Anadolu Sel�uklu mimarisinde dini yap�lar mozaik �ini tekni�i ile s�slenmi�tir. Bu teknikte firuze, mor, ye�il, lacivert renkte s�rlanm�� inilerden istenen �rne�e g�re kesilmi� par�alar al�� zemin �zerinde bir araya getiriliyordu. Sel�uklu k��k ve saraylar� ise, y�ld�z, ha�vari, alt�gen, kare, dikd�rtgen gibi geometrik �ini levhalarla kaplanm��t�r. Sel�uklular ayr�ca, s�r �st�ne uyguland��nda metalik bir par�lt� veren "Perdah" tekni�ini geli�tirmi�lerdir. Dini yap�lar�nda ise geometrik kompozisyonlar�n yan�nda, rumi ve palmet gibi soyut bitkisel motifli k�vr�k dallara da yer vermi�lerdir. Ayr�ca, �ok etkili iri kufi ve s�l�s yaz�larla yap�lan s�sleme de �nemli bir yer tutar. Anadolu saraylar�ndaki �ini s�slemeler ise �e�itli duru�larda insan, av hayvanlar�, ku�lar, �ift ba�l� kartal, ejder, sfenks gibi aralar�nda efsanevi yarat�klar�n da bulundu�u zengin bir fig�r kolleksiyonunu g�zler �n�ne sermektedir. Sel�uklu d�neminde �ini s�slemenin merkezi Konya olmu�tur. �lk �rneklerde tu�la ve s�rl� tu�la kullan�lm��t�r. Ama, k�sa bir s�re i�inde kesme mozaik �ininin b�t�n y�zeyleri kaplamas� ile �st�n bir d

HAPPEN�NG

9/7/2010

HAPPEN�NG

HAPPEN�NG"�N ORTAYA �IKI�I

�evre onuironmanj sanat�; estetik �ehircilik, toplum bilim, psikoloji, ortakla�a ilgilendiren yeni bir kavram ve �ok y�nl� bir olayd�r. �zellikle end�strile�me ve makinala�ma toplumsal ya�am� ve do�ay� geni� �l��de etkiledi�i 20. y�zy�lda gittik�e artan bir �nem kazanmaktad�r. �evre insan ya�am ko�ullar�n�n, insan do�a ili�kileri ortam�nda de�erlendirilmesi olay�d�r. �nsan i�in �evreyi ve ya�am ortam�n� en az s�k�nt�l� hale getirmek y�zy�l�n �nemli toplumsal zorunlulu�u olmu�tur.
Bu veriler toplulu�unda sanat�n �nemli bir rol� ve yeri vard�r. Mimarl�k yap�tlar�n�n estetik formlar�, kentsel peyzajlar, hatta in�aat �antiyelerinin duvarlar�, fabrika bacalar�, ilkel baz� sanatsal m�dahalelerle �evreye ho�a giden bir g�r�n�� vermektedir. Sanatsal nitelikli �ok renkli ve ��k panolar�n�n caddelerde ve meydanlarda sergilenmesi d��n�lm��t�r.
Happening (olay, evenement) pop art ��eleriyle, assambloge ve colage"larla rasgele olu�turulan yada se�ilen bir mekanda tiyatromsu davran��larda ve g�sterimlerde bulunma olay�d�r .
Bir ba�ka deyi�le happening; izleyicinin katk�s�n� gerektiren, �nceden haz�rlanmam�� bir sanat yarat�s� ortaya koymaya �al��an g�steridir .
Happeninglerin kulland�klar� mekanlar sanat galerileri, basketbol alanlar�, park yeri, hatta bir y�zme havuzu olabilir. Masalar, sandalyeler, mulaj ve resimler, geli�ig�zel as�lm�� ve serpi�tirilmi�tir. 0hareket, ��k, ses, koku ve zaman bu t�r happening g�sterilerinin ana hatlar�n� ve aralar�ndaki i�aretle�me sistemini �nceden kararla�t�r�rlar; bunlara ve seyircinin g�sterdi�i tepkilere g�re g�sterilerini sunarlar .
Happeninglerin tiyatrodan ay�ran �zellikleri ��yle s�ralayabiliriz. Happeningler;
1-Sanat ile ya�am aras�ndaki �izgi olabildi�ince ak��kan, hatta belki de belirsiz olmal�d�r. �nsan yap�s�yla haz�r aras�ndaki kar��l�kl� ili�ki b�ylece azami potansiyeline ula�acakt�r. Bu ba�lant� a��klay�c� olmasa bile, en az�ndan eseri kimse bu veya �u �st�n eserle kar��la�t�ramayaca��ndan, eser hi�bir zaman k�t� sanat �rne�i olmayacakt�r .
2-Bir happening, birka� geni� aral�kla , hemen hareket eden ve de�i�en mekanda yap�lmal�d�r. Tek bir g�steri mekan� statik olmaya e�ilimlidir.bunlardan da �nemlisi, geleneksel tiyatro uygulamalar�na benzer.
3-Kat� bir program uygulamaktan ka��n�lmal� ama, �e�itlendirebilmek ve kesintiye u�ratabilmek, hatta sonsuz k�labilmek i�in zaman tan�mal�
4-Olu�turulan sadece bir kez sahnelendirilmelidir. Happening t�r�n�n �ansa veya malzemenin �n�ne veya olaylar�n de�i�ebilirli�ine ba�l� olarak tekrarlanas� nedeniyle imkans�zd�r.
5-Seyirci sonunda tamamen ortadan kalkmal�d�r. Bu �ekilde b�t�n elemanlar, insanlar, uzam belirli malzemeler ve ortam�n �zellikleri zaman b�t�nlenebilir.
6-Sanatsal gelene�in incelenmi�, geli�mi� al��kanl�klar�ndan ka��n�lmal�d�r.
7-Olu�turulan s�n�rl� bir matris i�inde olu�maz ve i�erdi�i olaylar aras�nda ussal bir ili�ki kurma amac� g�tm�yorsa da d��ncel bir anlam ta��r .
Happening (olu�umlar)"�n ilk uygulamalar� New York"ta 1961"der �o�u SOYUT DI�AVURUMCU"luk, POP SANAT VE KAVRAMSAL SANAT, al�nt�lar�na ba�l� olarak Amerikal� sanat��lar taraf�ndan geli�tirilmi�tir.
Happening (olu�um)sanat ve ya�am; aras�ndan bir ileti�im ara�t�rmas�n� sonucunda ortaya ��km��t�r. Amerika k�kenli bu yeni anlat�m bi�iminin ortaya ��k�� haz�rl�klar� 1952"de ABD"de Black Mountain Colloge"de Nrce Cunniingham, John Coge, Robert Rauschenberg"in kar��la�t�rmas�yla kalm��t�r. Yazar ve �airler dostlar�n�n da yard�mlar�yla bu sanat��lar resim, dans, m�zik, �iir, filmler ve plaklarla g�steriler d�zenlemi�lerdir. Aralar�ndaki tek ortakl�k ay� yerde bulunmalar�ndan kaynaklanm��t�r.
Olu�turulan bir uygulama bir ahlakt�r. Sanat��n� �zg�rl��n�n g��l� bir bi�imde do�rulanmas�d�r; sanat��n�n sanat�n Pazar taraf�ndan kullan�lmas�na (sanat yap�t�n�n toplan�p sonradan de�erlendirilmesinin) �iddetle reddedi�i ve yitirilmi� olan de�erleri geri al��d�

KERAM�K (SERAM�K) SANATI

9/7/2010

KERAM�K (Seramik) SANATI

G�nl�k i�lerde kullan�lan �e�itli toprak kaplara genel bir adla keramik ya da seramik denilir. Bu kaplar, �teki kullan�m e�yalar� gibi bi�im ve s�slemeleriyle birer sanat de�eri ta��yabilir, dolay�s�yla sanat tarihi ara�t�rmalar�na konu olur ve m�zelerde se�kin bir yer al�rlar. Yap�lan kaz� ve ara�t�rmalar, hem �slam �lkelerinde hem Anadolu d��ndaki T�rk devletlerinde sanat de�eri ta��yan keramik �rneklerinin �ok yayg�n oldu�unu ortaya koymu�tur. Bu keramikler, yetkin formlar� kadar �st�n bir teknik ve zevkle yap�lm�� s�slemeleriyle de dikkati �ekmektedirler. �slamiyet sonras� T�rk keramik sanat�, Karahanl�larla, hatta onlar�n �slamiyetten �nceki devri olan Karluklular ile ba�lar. Karluk kerami�inde, Uygurlardan gelen s�sleme motiflerini g�r�yoruz. Karluk ve Karahanl� devirlerinde k�rm�z� ve beyaz hamur kullan�lm��, sigrafitto, taraklama, noktalama gibi bir�ok teknik uygulanm��t�r. Bu teknikler bazen bir arada kullan�l�yordu. Bu keramiklerde dikkati �eken husus, fig�ratif konular�n yerini, yava� yava� bitkisel ve geometrik motiflerin hakimiyetine b�rakmas�d�r. Karahanl� keramiklerinde s�slemeler, bir merkezden kaynaklanarak yay�l�r. Tabaklar�n kenarlar�nda s�sleme bord�rlerinin yan�nda, kufi yaz� �eritleri de dikkati �ekmektedir. Karahanl� keramiklerindeki bitkisel motifler ve bunlar�n olu�turdu�u d�zenlemeler, H�tai (Hatayi) tarz� s�slemelerin kayna��na i�aret etmektedir. �zellikle Abbasiler, Fatimiler, Samano�ullar�, Karahanl�lar ve �ran Sel�uklular�nda �ok geli�mi� bir keramik sanat� oldu�u bilinmektedir. 9. y�zy�ldan 13. y�zy�la kadar geli�en bu sanat, as�l b�y�k teknik �e�itlili�ine �ran"da, B�y�k Sel�uklular d�neminde ula�m��t�r. Anadolu T�rk keramik sanat�, B�y�k Sel�uklu keramik sanat�ndan kaynaklanm��t�r. Anadolu Sel�uklu d�neminden elimize ge�en az say�da buluntu, Sel�uklu ve Artuklu kerami�inin y�ksek bir sanat de�eri ta��d��n� anlamam�za yetmi�tir. Bu d�nemin s�rs�z keramiklerinde kaz�ma, �izikleme, kal�pla kabartma, oyma-

G�M�� ESERLER

9/7/2010

G�M�� ESERLER
Saray nakka�hanesinde yarat�lan ve t�m Osmanl� sanat�nda egemen olan �slup birli�i, 15. y�zy�ldan itibaren g�m�� eserler �zerinde de g�r�lmektedir.
Tarihi kaynaklardan Osmanl� saray�nda alt�n ve g�m��ten yap�lm�� kaplar�n kullan�ld��n� ��renmekteyiz. Bertrondon de la Brocquière, 1433 y�l�nda Edirne Saray�nda II.Murada alt�n yald�zl� tepsilerde yemek sunuldu�unu, kadehinin ise g�m�� oldu�unu belirtmektedir. �talyan t�ccar Iacopo de Promontorio ise Fatih Sultan Mehmed devrinde saraydaki maden hiyerar�isine de�inerek, padi�ah ve kazaskerin alt�n, vezirlerin g�m��, askerlerin ise de�ersiz metal (bak�r?) kaplarda yemek yediklerini yazmaktad�r.
III.Murad�n askeri masraflar� kar��lamak amac� ile sikke kestirmek i�in saray hazinesindeki alt�n ve g�m��leri erittirdi�i, de�erli ta� kakmalar� s�kt�rd�� bilinmektedir. Bundan dolay� 16. y�zy�la ait az say�da g�m�� g�n�m�ze ula�abilmi�tir. III.Selim d�neminde de saraya ait alt�n ve g�m�� e�yalardan bir k�sm� para bas�lmak �zere saray darphanesine vakfedilmi�; halk�n elindeki g�m��ler de bedeli �denerek sat�n al�nm��t�r.
Erken d�nemden itibaren g�m�� eserler kaz�ma, �alma, kabartma, telkari, ajur, yald�z ve savat teknikleri ile s�slenmi� ve genellikle birka� teknik bir arada kullan�lm��t�r. �znik seramiklerin bi�im ve desenlerini tekrarlayan g�m�� eserler, merkezi d�zende veya �emseler i�inde rumi-palmet kompozisyonlar�, dal k�vr�mlar� aras�nda hatayi �i�ekleri, saz yapraklarla bezelidirler. 16. y�zy�ldan g�n�m�ze ula�abilen az say�da �rnek yan�nda, �zellikle 17. y�zy�lda t�rbelere vakfedilen g�m�� kandil ve mihrap �amdanlar�, yal�n formlar� ve bezemesiz d�z y�zeyleri ile dikkat �ekmektedirler.
Klasik Osmanl� form ve desenlerinin yerini 18. y�zy�l sonlar�ndan itibaren Avrupa etkisi ile Barok ve Rokoko formlar� alm��t�r. Kabartma tekni�inde g�ller, Osmanl� devlet armas�, mimari kompozisyonlar, d�k�mle yap�lm�� i�ek, ku�, hayvan bi�iminde tutamaklar bu d�nemin kaplar�nda yayg�n olarak kar��m�za ��kmaktad�r

AH�AP AT�LYES�NDE KULLANILAN K��K ELEKTR�KL� EL ALETLER� VE TANITIMI ELEKTR�KL� EL ALETLER�N�N SIRALANMASI

9/7/2010

AH�AP AT�LYES�NDE KULLANILAN
K��K ELEKTR�KL� EL ALETLER� VE TANITIMI

ELEKTR�KL� EL ALETLER�N�N SIRALANMASI :
1. �erit Testere Makinesi
2. Dekupay Testeresi
3. Tepsi Testeresi
4. Boy Kesme Testere Makinesi
5. Planya Makinesi
6. Z�mpara Makinesi
7. Preze Makinesi
8. Zincirli Delik Makinesi
9. El Breyzi (Darbeli, Darbesiz)
10. El Polisaj Makinesi
11. Elektrikli El Tornavidas�
12. El Formika Kesme Makinesi
Bu makinelerin �e�itleri ve g�rd�� i�leriyle tan�yal�m.
1. K��K �ER�T TESTERE MAK�NES�
B�y�k �erit testere makinesinin k��k bir modeli olan bu makine �e�itli kesim i�lemlerini yapar. Kasnak miline akuple bir motor yine (G) �eklindeki g�vdenin di�er ucunda ikinci bir kasna�� vard�r. Kasnak �aplar� 23 cm. motor g�c� 1-1,5 Hp, �erit uzunlu�u 190 cm.dir. �erit kal�nl�� 0,40 mm. kadard�r.
Bu makinede fazla kal�n �eritler kullan�lmaz, k�r�l�r. Komple a��rl�� 58 kg.d�r. daha �ok in�aat i�lerinde �at� yap�l�nca, par�alar�n yerinde istenilen �ekilde kesiminde kolayl�k sa�lar. �ki ki�i yard�m�yla kullan�ld�� gibi bir masa �zerine ba�lan�p tablas� �zerine par�alar konarak da kesim yapabilir. Oyuncak�� at�lyelerinde bu tip k��k �erit makineleri kullan�lmaktad�r.

2. EL DEKUPAJ MAK�NASI
�nce par�alarda oyma veya e�me�li kenar kesme i�lemlerinde kullan�lan k��k tip bir makinedir. �ki �e�idi vard�r.
a.Masa tipi dokupaj makinesi masa �zerine ba�lanabilecek �ekilde ayakl� ve �zerinde tablas� vard�r. K��k testere lamas� iki ucundan ba�l�d�r. �ekilde g�r�ld�� gibi altta bulunan motorun verdi�i zikzak hareketle kesim i�imi g�r�r. Ayr�ca yukar�daki boyundan a�a��ya inen hortum ile i� �zerine verilen hava tala� birikmesini �nler.

b.El Dekupaj oyma makinesinde k��k �erit lama makineye bir ucundan ba�l�d�r. Alttaki �elik sa� siperi, makineyi dayat�p s�rerek �al��t�rmaya yarar. Makine ters �evrilip tablas� �stte gelecek �ekilde tezgaha ba�lanarak da i� g�rebilir.
Testere lamas� de�i�tirilerek �elik sa� ve al�minyum plakalarda kesilebilir. Bu k��k el dekupaj makinesinde 25-40 mm. kal�nl��na kadar a�a� kesilebilir. Makine a��rl�� 1.600-1.900 kg. olup al�minyum g�vdelidir. Dakikada 3200 zikzak hareketi yapabilir.

3. EL TEPS� TESTERE MAK�NES�
Plaka �eklinde bulunan kontrplak ve sunta kesiminde kullan�l�r. B�y�k plakalar bir sehpa �zerine konarak, istenilen �ekilde kolayca kesilir. Makine al�minyum g�vdeli, 5-8 kg. a��rl��nda ve 18-24 cm. �ap�nda testere tak�labilecek durumdad�r. Par�a kesme kal�nl�� azami 8 cm. kadard�r. Montaj i�lerinde kullan�l�r, her y�nde kesim yapabilir. Makinenin �stte koruyucu kapa��, altta ise ayar siperi ve tablas� bulunur. K��k tablas� kesme y�ksekli�ini ve kesme e�iklerini ayarlayabilecek �ekildedir.

4. EL BOY KESME MAK�NES�
De�i�ik tipleri bulunan bu makinenin masa �zerine konan bir g�vdesi, �zerinde akupla motorlu testeresi bulunur. Baz� tiplerinde k�sa kay��la testere hareketi geride duran motordan sa�lan�r. En fazla 10 cm. kal�nl��na kadar kesim yapabilir. Makine dakikada 3000 devir yapabilecek durumdad�r. De�i�ik derecelerde a�a� ba� kesmesi yapan bu makinede evvela testere, koluyla yukar� kald�r�l�r ve kesilecek par�a sipere dayat�larak testere a�a��ya indirilir ve b�ylece kesim yap�lm�� olur.

5. EL PLANYA MAK�NES�
Bu makine b�y�k ve k��k tip olmak �zere iki t�rl�d�r. Makinenin k��k tipleri 7,5 cm. b��ak geni�li�i ve boyu 46 cm.dir. motor g�c� 0,75 Hp.dir. a��rl�� ise 6.400 gg.d�r. Makine tek elle kullan�labilir. K��k tip el planya makinesiyle montaj i�lerinde son temizleme rendelemesi kolayl�kla yap�labilir.
B�y�k tip el planya makinesi ise 26,5 kg. a��rl��nda yedek tablas�yla beraber boyu 48 cm.dir. B��ak geni�li�i 26 cm. ve motor g�c� 1,2 Hp.dir. Yedek tabla tak�l�p ters �evrilirse sabit bir planya makinesi gibi kullan�labilir. Ayr�ca makineye uzun �ubuk kollar� tak�larak yer parkelerinin rendelenmesi rahatl�kla yap�labilir. Makine 3 mm. kadar tala� kal�nl��n� rendeleyebilir. Makine kullan�l�rken evvela elde �al��t�r�

HALI, K�L�MLER�N HAZIRLANMASI VE GELENEKSELL��N�N KORUNMASI

9/7/2010

HALI, K�L�MLER�N HAZIRLANMASI VE GELENEKSELL��N�N KORUNMASI

HAZIRLAYAN
Seran T�RKYILMAZ

TEZ DANI�MANI
Hidayet TA��I

ISPARTA – 1998

�NS�Z
Hal� sanat� ilk defa orta Asyada g�r�lerek g�n�m�ze kadar gelmi�tir. Bir �ok ki�i taraf�ndan ara�t�r�lm��t�r. Fakat g�n�m�ze kadar ula�anlar i�inde geleneksel yap�s�n� koruyarak gelenler �ok azd�r.
Bu konuyu ele al�p ara�t�rma sebebim hal� ve kilimlerin geleneksel yap�s�n� koruyarak geli�mesi, pazarlamas� ve insanlar�n bu konuya olan ilgilerinin artmas�, bu konuda bilgi sahibi olmalar� d��ncesidir.
�ncelikle tezimde yard�mc� olan ve bana yol g�steren desteklerini esirgemeyen sayg� de�er hocam ��retim g�revlisi Hidayet Ta��ya, S�mer Hal� A.�.de Pazarlama �efi olan Do�an Soydemire, yine ayn� m�essede uzman olarak �al��an desinat�r Naciye Kay�pmaz han�mfendiye ve hal� kontrol komisyonu ba�kan yard�mc�s� de�erli hocam olan Yal��n D�rterlere te�ekk�rlerimi sunuyorum.

Isparta 1998 Seran T�RKYILMAZ

G�R��

Dokunmu� �ekli ve tekni�i, motifleri ve sembolizmi, renk ve boyalar� ile dokundu�u d�nemin sosyo-k�lt�rel ve sosyo ekonomik de�erlerini yans�tan hal�lar, sundu�u insan ve toplum kriti�i, medeniyet ve iktisat de�erleri a��s�ndan �nemli bir k�lt�r miras�d�r.
K�saca hal� ve kilimlerimiz geleneksel k�lt�r miras�m�z i�inde ondan kopmayan bir birim, her y�resi ayr� �zellikler ta��yan k�lt�r varl��m�zd�r.
T�rkiye Anadolu k�lt�r miras� d��ncesi i�inde belki de �ok �nemli bir sorun, bu de�erli k�lt�r varl��m�z hal� ve kilimlerin yurdun en �cra k��esine var�ncaya dek bir an �nce tesbit edilmesidir. Tespiti yap�lan bu hal�lar�n ka�ak��l��a ve h�rs�zl��a, de�eri bilinmeden bir k��ede yok olmas�na seyirci kal�nmadan T�rkiye m�zelerince koruma alt�na al�nmas� zorunludur. Bu ihmalimiz y�z�nden her an bir �ok k�lt�r miras� bu hal� ve kilimlerimiz, bir ton odun ve k�m�r paras� kar��l��nda bit pazarlar�na d��mekte me�hul kaderine s�r�klenmektedir; ve ya herhangi bir k�y camisinde koruma �artlar� son derece bozuk ardiyelerde �zerine g�n �� d��meden ilme ilme yok olmaktad�r.
Son olarak bu hal�lar�n d�nya ve Anadolu hal�lar� i�inde bir yere oturmas� i�in konuyla ilgili geni� bir ara�t�rma yap�lm��t�r.

HALI K�L�MLER�N PAZARLANMASI Ve GELENEKSELL��N
KORUNMASI

1-Tan�m:Pazarlama (Marketing), geli�imi s�resinde �e�itli bi�imlerde tan�mlanm��t�r. Tan�mlara �u �rnekler verilebilir.
Pazarlama, mallar�n �reticiden t�keticiye do�ru ak��n� sa�layan �e�itli eylemlerdir.
Pazarlama, zaman yer ve sahiplik faydalar�n� yarat�lmas�n� sa�layan �e�itli eylemlerdir.
Pazarlama, mallar�n ve hizmetlerin �reticiden t�keticiye do�ru ak��n� y�nelten i�letme eylemlerinin yap�lmas�d�r.
Yine tan�mlara g�re sadece mallar�n ve hizmetlerin yan� s�ra �rg�tlerin ki�ilerin ve d��ncelerinde pazarlan

DOUBLE MORDANTING Y�NTEM�N�N NANE (MENTHA TEMANTOSA) B�TK�S�NDEN ELDE ED�LEN RENKLER�N KAL�TES� �ZER�NE ETK�S�

9/7/2010

1. G�R��

Do�adan elde edilen maddeleri kullanmak suretiyle boya yap�m� ve renkli y�zeylerin
elde edilmesi, tarihin �ok eski d�nemlerinden beri bilinen bir sanatt�r (Anonim 1991).

�nsanlar�n eski �a�lardan beri canl� ve cans�z do�an�n renkleri kar��s�nda b�y�k hayranl�k duydu�u bir ger�ektir. Renklere sahip olmak, renklerden gerek s�slenmek, gerekse ba�kalar�ndan farkl� ve �st�n g�r�nmek i�in yararlanmak, tarih �ncesi �a�lardan beri gittik�e artan �l��de insanlar�n tutkusu olmu�tur.

�nsano�lu, ilk �a�lardan beri, renklerden nas�l yararlanabilece�ini biliyordu. Do�u Sibirya ve Avustralya"daki ma�ara resimleriyle, Altamira ve Cascaux"daki ma�ara resimlerinde, do�al boyalar kullan�lm��t�r. Bu resimler, demir ya da manganez bile�ikleriyle renklendirilmi� renkli toprak ve kil kullan�larak yap�lm��t�r. Resimlerin boyalar�n� yapmak i�in me�e odunundan elde edilen odun k�m�r�, a�� boyas� kandil isi kar��t�r�larak, hayvansal ya�, ilik ya da kan ilave edilmi�tir (�zt�rk trhz).

�ok eski zamanlarda, ma�ara duvar�n� hayvan resimleriyle s�sleyen insano�lu, bu renkleri kulland�klar� e�yalara ve giydikleri tekstil mamullerine de uygulam��lar, b�ylelikle boyac�l�k sanat� ortaya ��km��t�r.

Tekstil �r�nlerini boyama arzusu ilk M.�. 5000"lerde dokuman�n bulunmas�yla ortaya ��km��t�r. �nceleri �e�itli pigmentler elyaf �zerinde uygulanm��, bunun s�rtme ve y�kama yoluyla kal�c� olmad�� g�r�l�nce ba�ka yollar aranm��t�r. Tun� �a��nda 300 kadar bitki ve hayvani hammadde denenmi�, hatta renklerin daha da kal�c� hale gelmesi i�in ara maddelerle mordanl� boyama usul� bulunmu� ve farkl� mordanlar kullan�larak farkl� tonlar elde edilmi�tir. Mordanl� boyaman�n ilk ��k�� yerinin M.�. 2000 y�llar�nda Hindistan oldu�u tahmin edilmektedir (�mer 1999).

Milattan 2000 y�l �nce �inli"lerin, �ndigo ve �in ye�ili denilen �zel boyalarla ipek dokumalar� boyad�klar� bilinmektedir. M.�. 3000"lere ait bir �in kayna��nda do�al boyalardan s�z edilmektedir. Buna dayanarak boyac�l�kla ilgili

TURKISH CARPETS

9/7/2010

TURKISH CARPETS from the 13th - 18th centuries *

T�rk hal� sanat�n�n ihti�am�n� g�zler �n�ne seren, gerek foto�raflar�yla, gerekse bask� kalitesi ile m�kemmel say�labilecek yeni bir yay�n T�rk k�lt�r�n�n hizmetine sunuldu. T�rk hal� sanat� i�in olduk�a iddial� bir d�nem olan 13. ile 18. y�zy�l aras�ndaki d�nemi ele alan bu kitab�n her zaman ba�vuru kitab� olaca�� phesiz. Yurti�i ve yurtd��ndan �ok �zel 163 par�a hal�n�n tam sayfa resimlerinin bulundu�u bu kitap, Londra National Gallery, Var�ova Museum Narodowe ve Berlin Nationalgaleriede bulunan T�rk hal�lar�n�n resimlendi�i tablolar�n g�r�nt�leri ile zenginle�tirilmi�tir.
�stanbul T�rk ve �slam Eserleri M�zesi, �stanbul Vak�flar Hal� M�zesi, Konya Mevlana M�zesi, Berlin �slam Sanatlar� M�zesi (Staatliche Museen zu Berlin Museum f�r Islamische Kunst), Budape�te Uygulamal� Sanatlar M�zesi (Iparm�vèszeti Múzeum) ve Heinrich Kirchheim Koleksiyonundaki en nadide par�alar�n bir arada tan�t�ld�� bu kitap Ahmet Ertu� taraf�ndan yay�na haz�rlanm��, Tekstilbank �n sponsorlu�unda Milanoda bas�lm��t�r.
T�rk ve �slam Eserleri M�zesi M�d�r� Dr. Nazan �l�er, Berlin �slam Sanatlar� M�zesi M�d�r� Dr. Volkmar Enderlein, Budape�te Uygulamal� Sanatlar M�zesi Hal� Seksiyonu Ba�kan� Dr. Ferenc Batári, Londra National Gallery Dan��man� Dr. John Mills�n T�rk hal� sanat� ile ilgili yaz�lar�n�n yer ald�� kitapta, kataloglanan hal�lar�n teknik incelemeleri Berlin �slam Sanatlar� M�zesi Tekstil restorat�r� Nils R�ters taraf�ndan yap�lm��t�r. Robert Bragner�n edit etti�i bu kitab�n tasar�m� Joëlle Danon taraf�ndan yap�lm��, renk ay�r�m� ve bask�s� Milanoda, ciltleme i�lemleri Padovada ger�ekle�tirilmi�tir.
Bu kitab�n ortaya ��kmas�nda b�y�k gayretleri olan Nazan �l�er, kitab�n ba��nda T�rk hal� sanat�n�n tan�t�m�nda Friedrich Sarre, Ernst K�hnel, Kurt Erdmann, Oktay Aslanapa ve �erare Yetkinin �ok �nemli rol oynad�klar�n� belirterek mevcut �al��malar �zerine bilgi vermektedir. T�rkiye ve Avrupada T�rk hal�lar�n�n bulundu�u m�zelerdeki �nemli par�alar� T�rk ve �slam Eserleri M�zesinde bir araya getiren serginin somut bir �al��mas� olan bu kitab�n ortaya ��kmas�nda Tekstilbank�n sponsorlu�u �stlenmesinin �nemine de�inen �l�er, sergiye kat�lan ki�ilere teker teker te�ekk�r etmektedir.
Kitab�n T�rk hal� sanat� ile ilgili ilk yaz�s� Dr. Nazan �l�er taraf�ndan kaleme al�nm��t�r (s.VII-XXII). T�rk hal� sanat� tarihini ele alan yaz� (Turkish Carpets and Their Collections in Turkey) Paz�r�k Hal�s�ndan 19. y�zy�la kadar olan d�nemi en yeni bilgilerle yeniden yorumlamaktad�r. Konya Hal�lar� olarak bilinen Sel�uklu hal�lar�, Osmanl� hal�lar�, T�rk hal�lar�n Avrupaya ihrac� ve Avrupada T�rk hal�lar�na kar�� ba�layan b�y�k ilgi, hayvan fig�rl� hal�lar, U�ak hal�lar�, Memluk ve Osmanl� saray hal�lar�, ehl-i hiref �rg�t�nde hal�c�lar, belgelere g�re di�er hal� dokuma merkezleri, fiyatlar� ve Bat�ya ihrac�, T�rkiyede hal� koleksiyonu ve Topkap� Saray� hal�lar� Nazan �l�erin yaz�s�nda de�indi�i ba�l�ca konular� olu�turmaktad�r.
Berlin �slam Sanatlar� M�zesi M�d�r� Dr. Volkmar Enderlein, Anadoludaki Orta �a� Hal�lar� (Medieval Carpets from Asia Min�r) adl� yaz�s�nda (s.XXIII-XXVIII) 1949da Rus arkeologlar�n Altaylarda ortaya ��kard�� Paz�r�k hal�s�n�n T�rk d��m� ile dokundu�unu ve metrekarede yakla��k 3600 d��m� oldu�u vurgulayarak kalitesi ile �nemine de�inmektedir. Enderlein, Marco Polonun "D�nyan�n en iyi ve en g�zel hal�lar�" dedi�i Sel�uklu d�nemi Konya hal�lar� hakk�nda ayr�nt�l� bilgiler vermektedir. Hans Holbein, Lorenzo Lotto, Gentile Bellini gibi Avrupal� ressamlar�n eserlerinde Anadolu hal�lar�n�n resimlendi�ini belirten Enderlein, ayr�ca yaz�s�nda Kahirede Memluk Sultanlar�n�n himayesinde �retilen geometrik desenli hal�lar�n, Osmanl�lar�n Kahireyi almas�yla Osmanl� saray hal�lar�n� nas�l etkilediklerini vurgulamaktad�r.
Budape�te Uygulamal� Sanatlar M�zesi, Hal� Seksiyonu Ba�kan� Dr. Ferenc Batárinin Budape�tedeki T�rk Hal�lar�n� (Turkish Carpets from Budapest) ele alan yaz�s�nda (s.XXIX-XXXVII) T�rkiye Macaristan k�lt�rel ili�kilerinde hal�n�n �nemli bir yer tuttu�una de�inmektedir. F. Batári, kay�tlarda ge�en T�rk hal�lar�n�n say�sal d�k�m�n� vererek, T�rk hal�lar�n�n Macaristanda benimsendi�ini ifade etmektedir. Budape�te Uygulamal� Sanatlar M�zesinin son derece zengin bir T�rk hal�s� koleksiyonuna sahip oldu�unu belirten Batári, bu yaz�s�nda M�zede yer alan �� Memling, iki Holbein, on�� Lotto ve 17. y�zy�la ait pek �ok seccadeye yer vermektedir. Bu seccadelerin Ladik, G�rd

HALI-K�L�M SANATI VE TAR�H�

9/7/2010

HALI-K�L�M SANATI VE TAR�H�
Hal�-kilim sanat�ndan s�z etmeden �nce onun ham maddesinin elde edilmesini sa�layan koyun ve onun ortaya ��kmas�n� sa�layan sosyal �artlardan s�z etmek daha yerinde olur kan�s�nday�z. ��nk� hal�-kilim sanat� ile koyunun ehlile�tirilmesi, g��ebe hayat�n �artlar�ndan dolay� �ad�rlar�n i�inin d��enmesi ve �ad�r i�in gereken ke�enin elde edilmesi aras�nda yak�n bir ili�ki vard�r.
Tarih�elere g�re Altay b�lgesindeki bir yer ad�ndan dolay� "Afanasyevo k�lt�r�" denilen k�lt�r alan�nda, ilk kez at ehlile�tirilmi� olup bu b�lgede ya�ayan insanlar�n da Hunlar oldu�u belirtilmi�tir. "Hayvan yeti�tiren atl� g��ebelerin, g�� ederken, y�k ta��yan hayvanlarca ta��nabilecek, kolay nakledilebilen �ad�rlara ve �ad�r e�yalar�na ihtiya� vard�. �ad�rlar�n tanziminde Avrupa �slubunda mobilyalar tan�nm�yordu. B�ylece �ad�rlar�n tanziminde en �nemli rol� hal�lar oynuyordu… Uhlemann"a g�re hal�c�l��n as�l vatan�n tam kuru istep b�lgeleri oldu�unu, Klimatik hususiyetler de ortaya koyar… �step ku�a��n�n en karakteristik g��ebe kavimleri T�rk kavimleri oldu�u i�in, hal� yap�m� ve yay�m� bak�m�ndan oynad�klar� rol�n en b�y�k oldu�u yolundaki d��nceler de tabidir. Bu pek �ok m�tehass�s�n �zerinde birle�ti�i bir fikirdir". Atla beraber koyun bozk�r �artlar�n�n vazge�ilmez hayvan�d�rlar. At manevra g�c�yle yo�un �in n�fusu kar��s�nda T�rklere hayat hakk�n� sa�larken, koyun da yapa��yla giyinecek ve bar�nacaklar� e�yalar�n yap�m�na imkan vermi�tir. T�rkler koyunlar�n y�nlerinden ke�eler yapm��lar ve ko� ba�lar�n� da ke�elerine, kilimlerine-hal�lar�na vb damga olarak i�lemi�lerdir. Mesela "… Yenisey"in yukar� ak�m�nda ve Uygurlar"dan sonra, bir m�ddet Mo�olistan da ya�ayan K�rg�zlar�n hal�lar� da ke�e cinsindendi. Bunlarda kullan�lan bezek motiflerine yerliler ko�kard�ng m�z� (ko�lar�n boynuzu) derler". Kazakistan"daki Kazak T�rklerinin hala ke�eden ayakkab�-�izme yapt�klar�n� ve �zeri ko� ba�l� nak��larla i�lenmi� ke�eleri, b�t�n T�rk cumhuriyetlerinde g�rmek m�mk�

K�L�M

9/7/2010

K�L�M
D�z Dokumalar
Dokuma sanat�, insan�n en erken �a�lardan ba�layarak ba�ard�� i�lerden biridir. Dokuman�n temelinde, dikey ve yatay do�rultuda uzayan ipliklerin birbiriyle dik a��da birle�erek bir doku olu�turmas� yatar. Dokuma sanat�n�n ge�mi�ine bakt��m�z zaman, �nc�lerin "a� �rg�s� tekni�i" ile "ilmik tekni�i" olduklar�n� g�r�r�z.
A� �rg�s� tekni�inde iplik, t�� g�revi yapan bir gerecin yard�m�yla, biteviye �r�l�r.
�lmik tekni�inde ise, bir �er�eveye gerilmi� iplikler, araya giren �ubuklar�n yard�m�yla �n ve arka b�l�mlere ayr�l�r, aradan dolanan iplikler, ellerin yard�m�yla ilmiklenerek dokuyu meydana getirir.
Birincisi, tarih �ncesi �a�lara kadar gitmekte; en ilkelden en geli�mi�e kadar s�ralanan t�m toplumlarda g�r�lmekte, kullan�lmaktad�r. �lkel insan�n hayvan kemiklerinin yard�m�yla �rd�� bal�k a�� ile ba�layan �rnekleri, yery�z�n� Pasifik"ten t�m G�ney ve Kuzey Amerika"ya, Afrika ve Asya �zerinden Uzak Do�u"ya ve Avustralya ya uzanacak bi�iminde sarm��t�r.
Ayn� teknikle sepet ve torbalar, �antalar, bu insanl�k kadar eski tekni�in, g�n�m�zdeki uzant�lar�d�r. �kincisi olan ilmik tekni�i ise, eski Yunan"dan, M�s�r"dan bu yana bilinmekte, tun� �a��ndan g�n�m�ze kadar da kullan�lmaktad�r. Bu iki kaynaktan beslenerek geli�en dokuma tekni�inin en basit t�r�, "bez aya�� dokuma"d�r. Bunda, enlemisine olan atk� ipli�i dikey inen ��zg� ipli�inin alt ve �st�nden ge�erek dokuyu olu�turur. Ancak, a� �rg� tekni�i ile dokuma tekni�i pek �ok yerde birbirine �ylesine yakla�maktad�r ki, hangisinin nerede bitip, di�erinin nerede ba�lad��n� s�yleyebilmek, g�� olmaktad�r.
Baz� b�lgelerde o denli basit dokuma tezgahlar� g�r�l�r ki, tezgaha ra�men asl�nda yap�lan i�, ipliklerin g�r�lmesinden ba�ka bir �ey olmamaktad�r. Geli�me �izgisi i�inde 2 t�rl� dokuma tezgah� t�r� ortaya ��km��t�r. Dikey tezgahta, �entiklerle donanm�� iki uzun yan tahta, �stten ve alttan ona kavu�an iki yatay silindirik tahta ile bir �er�eve olu�turmaktad�r. Genelde bir oyuk i�inde hareket edebilen bu yatay �ubuklara ��zg�ler sar�l�r. ��zg�lerin ayr�lmas�n� sa�layan ana sopalar, dikey tahtan�n �entiklerine oturtularak, ilerleyen dokumaya paralel olarak y�kse�e al�n�r.
G�ney Amerika"n�n en eski k�lt�r tabakalar� ile Kuzey Amerika"n�n yerli k�lt�rlerinin dokudu�u karma��k desenli yayg�lar olsun, Bat� ve Orta Asya"n�n g��ebe ve yerle�ik kavimlerince dokunan d�z dokuma ve d��ml� hal�lar olsun, bunlar�n hepsi bu t�r dikey tezgahlarda dokunmu�lard�r. Dikey tezgahlara ait tasvirlere antik �a� kaynaklar�nda s�k s�k rastlamaktay�z. Bunlar�n i�inde ��phesiz en �nl�s�, Homeros"un Odysseus destan�nda, �ld� san�lan Odysseus"un Truva"dan d�nmesini sab�rla bekleyen kar�s� Penelope"nin, �n�ne oturup, ak�ama dek dokudu�unu sabaha dek ��zd�� dikey tezgaht�r. Di�er tezgah t�r� ise yatay tezgahlard�r.
Kullan�m bi�imi dikey tezgahlarla prensipte ayn� olmakla birlikte, iki tipin da��l�m�nda g�r�len farkl�l�k, bunlar�n birbirinden tamamen ayr� bir yol izledi�i g�r�n�m�n� vermektedir. Yatay tez

BAT�K SANATI

9/7/2010

KULLANILACAK ARA� VE GERE�LER
1- OCAK
�zerinde balmumu ve parafini eritebilece�iniz bir oca�a ihtiyac�n�z var. Bunun i�in, piyasada bulunan ispirto ocaklar�n�, k��k piknik t�pl� ocaklar� kullanabilece�iniz gibi, evinizde bir kenara at�lm�� eski tip k��k elektrik ocaklar�ndan da yararlanabilirsiniz.

2- ER�TME KABI
Oca��n �zerine iyice oturacak, kenarlar� y�ksek, �s�ya dayan�kl� eski bir tencere, sefertas� ya da i�i �ukur bir bak�r taba�� mum eritmek i�in kullanabilirsiniz.

3- KASNAK
Batik yapaca��n�z kuma�� gerebilmek i�in marangoza ��tadan istedi�iniz �l��lerde 1-2 tane kasnak yapt�rabilirsiniz. Kavak gibi yumu�ak ve ucuz bir a�a�tan 70x35 cm. �l��s�nde orta boy bir kasnak i�inizi g�r�r.

4- RAPT�YE
Kuma��n�z� kasna�a gergin bir bi�imde raptedebilmek i�in, 10-15 adet raptiyeye ihtiyac�n�z olacakt�r. Kuma��n�z�n �l��leri kasnaktan b�y�k olabilir. B�yle zamanlarda �nce kasnak �zerindeki k�sm� mumlay�p, kuma�� kasnaktan ��kar�p mumlanmam�� k�sm�n� kasna�a geriniz.

5- FIR�A VE �ENT�NG
Kuma�� mumlayabilmek i�in, �e�itli numaralarda (2-3-4-5-6) k�l f�r�alar edinmelisiniz. Ayr�ca b�y�k k�rtasiyelerden, batik ile ilgili malzeme ve boya satan yerlerden "�enting" de alabilirsiniz. �enting, batik uygulamalar�nda olduk�a kolayl�k sa�lar, ancak, eliniz bu i�e al��ana kadar f�r�a ile �al��man�z� �neririz.

6- BALMUMU VE PARAF�N
Balmumu ve parafini aktarlardan, baharat sat�c�lar�ndan alabilirsiniz. Ba�lang�� i�in 1 kg parafin ile 250 gr. balmumu yeterlidir.

7- KUMA� BOYALARI
Batik i�in yine aktarlarda, nalburiyelerde sat�lan yerli Viktorya veya yabanc� Dylon kuma� boyalar�n� kullanabilirsiniz. Mevcut renklerden birer paket al�p kar��t�rarak daha g�zel ve de�i�ik renkler elde edebilirsiniz.

8- BOYA KAPLARI
Boya haz�rlamak i�in m�mk�n oldu�u kadar geni� eski bir tencere ya da tas yeterlidir. Ayr�ca, kuma�� boyamak i�in, plastik bir le�ene de ihtiyac�n�z olacakt�r.

9- KUMA�
Bu ara� ve gere�leri haz�rlad�ktan sonra, s�ra batik �al��aca��n�z kuma�a geldi. Foto�raflar�n� g�rece�iniz �rneklerin �o�u saf ipekten; bir k�sm� da pamuklu kuma�lardan �al��lm��t�r. Burada dikkat edece�iniz �nemli bir nokta var. Kullanaca��n�z kuma� muhakkak do�al elyaftan yani %100 ipek ya da %100 pamuktan yap�lm�� olmal�d�r. Ba�lang�� olarak pamuklu kuma�lar� yani mermer�ahi, opal, patiska vs. se�meniz daha uygun olur. Zamanla, eliniz al��t�k�a ipek �zerine de batik yapabilirsiniz.

MUMLU BAT�K
Yukar�da say�lan t�m ara� gere�leri haz�rlad�n�z. �imdi s�ra geldi uygulamaya. �ncelikle ne yapaca��n�za karar veriniz. S�zgelimi yast�k yapmak istiyorsunuz. 90 cm. enindeki opal kuma�tan 45 cm ald�n�z. Batik �al��rken, a��k renk kuma�lar� �zellikle beyaz� se�iniz. Kuma��, dilerseniz iki par�aya ay�r�p ayr� ayr�, dilerseniz tek par�a halinde �al��abilirsiniz.
�al��aca��n�z deseni, fazla bast�rmadan kur�unkalemle kuma�a �iziniz. �lk ba�larda fazla ayr�nt�s� olmayan basit desenleri tercih ediniz. Deseni �izdikten sonra kuma�� raptiyelerin yard�m�yla olabildi�ince gergin bir bi�imde kasna��n�za yerle�tiriniz. Daha �nce de belirtildi�i gibi, kuma� kasnaktan b�y�k olabilir. Artan k�sm�n� tekrar raptiyeleyerek mumlay�n�z.
Mumu eritece�iniz kaba bir miktar (iki elma b�y�kl��nde) parafin ile ) (bir mandalina b�y�kl��nde) balmumu koyunuz. Oca��n�z� yak�p, kab� ate�e oturtunuz. Mumun iyice erimesi ve k�zg�n bir hale gelmesi gerekir. Ancak mum gerekti�inden fazlada �s�nmamal�d�r. Yani duman ��k�yorsa oca�� s�nd�r�n�z. Mumu f�r�a veya �enting ile kuma�a s�rd��n�z zaman hemen donmadan kolayca yay�l�yorsa ve kuma��n arka y�z�ne de gecebiliyorsa, �s�s�n� tam ayarlam��s�n�z demektir. Yaln�z, dikkat edilmezse, s�v� mum kolayca desen �izgilerini ge�ebilir. Bu durumda mumlanmas�n� istemedi�iniz k�s�mlardaki mumu, o k�s�r�n ki ka��t aras�nda �t�leyerek veya b��akla kaz�yarak ��kartabilirsiniz.
Yast��n�z�n arka y�z�ne de desen yapmak istiyorsan�z ayn� i�lemleri7tekrarlaman�z yeterli olacakt�r. Arka y�z� desenlemeden tek renk de yapabilirsiniz.
Mumlama ��lemini bitirdikten sonra, kuma��n�z� kasnaktan ��z�p her yan�n�n iyice mumlan�p mumlanmad��n� kontrol ediniz. Arkas�nda mum almam�� yerler varsa, f�r�a ile buralar� ve raptiye izlerini de kapat�n�z.

BOYA HAZIRLAMA
�imdi s�ra boyay� haz�rlamaya geldi. Boya haz�rlama kab�n�za 2;5-3 litre (12-13 bardak) su koyunuz. Yaln�z bu �l��ler belirtilen boyutlarda yap�lacak �rnekler i�in ge�erli olup, daha b�y�k kuma�lar i�in daha fazla su ve boya kullanman�z gerekir. Su biraz �s�nd�ktan sonra, istedi�

AZMACILIK

9/7/2010

YAZMACILIK
Orta Anadolu"nun uygarl�k y�n�yle zengin olan Tokat ilinde,yazmac�l��n 600 y�ll�k bir ge�mi�i vard�r. Yazmac�l��n yap�ld�� Anadolu kentleri aras�nda ise Tokat"�n ayr� bir yeri vard�r. Yazmac�l�k ge�mi�te t�r�n�n en g�zel �rneklerini Tokat"ta vermi�tir. Evliya �elebi Tokat yazmalar� i�in "Beyaz pembe bezi Diyar-� Lahor da yap�lmaz. G�ya alt�n gibi m�cellad�r. Kalemkar basma y�z�, m�nakka� perdeleri gayet memduh olur" der ve �vg�yle s�z eder. T�rk El Sanatlar� i�inde �it, yemeni, �evre, �ember deyimleri ile tan�d��m�z yazma; y�llar boyunca kad�nlar�m�z�n ba� �rt�s� olmu�tur. T�rk�lere ve manilere konu olan yazma, bir Almus t�rk�s�nde sar� rengi ile dikkat �ekerken, bir maninin s�zlerinde desen ve �i�ekleri ile dile gelir.
Anadolu"nun yemye�il, �irin bir ili olan Tokat"ta "Karakalem" ve "Elvan" olmak �zere iki tip yazma bas�lmaktad�r. Desen ve kompozisyon olmak y�n�nden do�al bir g�r�nt�n�n hakim oldu�u Tokat yazmalar�nda do�adaki motifler �zelliklerinden hi�bir �ey kaybetmeden, stilize edilerek kal�p �zerine al�nm��t�r. Tokat"�n karakteristik motifleri, t�m �zellikleri ile birlikte yazmalara yans�t�lm��, do�adan al�nan bitkisel motifler, meyve ve �i�ek motifleri kal�p ustas�nca ba�ar�l� bir kompozisyon i�inde kuma� �zerine aktar�lm��t�r. Meyve �e�idi bol olan Tokat"�n, bu �zelli�i yazma desenlerine konu olmu�,elmas�, �z�m�, kiraz� ve �i�ekleri motifler halinde yer alarak desenlere kaynakl�k etmi�tir.
Desenler, a�a� kal�plara kal�p ustas�nca bir nak�� gibi i�lenerek aktar�l�r. Kal�p oymac�l�� sab�r ve el becerisi ister. Herkes yazmac� olur ama kal�p ustas� olamaz. En g�zel kal�plar ise �hlamur a�ac�ndan oyulur.
Anadolu"da yazmac�l��n merkezi konumunda olan Tokat"ta �retilen yazmalardaki renk uyumu ger�ekten m�kemmeldir. Tokat yazmalar�nda �o�unlukla k�rm�z�n�n koyu tonlar�, bordo, patl�can moru gibi koyu renkler hakimdir. Tokat yazmalar� �ok renklidir. Sa�lam bir renk armonisi vard�r. Tokat"ta bu g�n �ok de�i�ik yazma deseni bas�lmaktad�r. Tokat"a �zg� desenlerin yan� s�ra; de�i�ik y�relere ait motiflerle de �al��lmaktad�r. Tokat"a �zg� yazma desenleri �unlard�r.
*Tokat i�i dolgusu
*Tokat be�lisi
*Tokat �z�ml�s�
*Tokat elmal�s�
*Tokat yar�m elmal�s�
*Tokat kirazl�s�
*Tokat i�i bo� (kayseri kenar)
*Purket (plaka)
*Ka��k sap�
*Kaynama ya�muru
*Asma yapra��

*Ev i�i yazma
*Trabzon kenar
40. y�l �ncesine kadar be� b�y�k handa:
1)Horozlu Han
2)Hac� Musao�lu Han�
3)Askerler Han�
4)Beypazar� Han�
5)Gazio�lu Han�
hanlar�nda yap�lmaktayd�. G�n�m�zde yazmac�l�k yaln�zca bir handa(Ga�zio�lu Han�nda) yap�lmaktad�r. �ki as�r kadar �nce bir kervansaray olarak yap�lan Ga�zio�lu Han�, ortas�nda kuyusu olan b�y�k dikd�rtgen bi�imli avlusu ve �st kattaki s�ra s�ra odalar� ile eski zamanlar�nkinden farkl� de�ildir bu g�n... At�lyelerde renk renk t�lbentler de�i�ik kal�plarla bas�l�rken, biriken yazmalar tavandaki cerekler as�l�r. Yazmalar, avludaki havuzlarda ve �st kattan avluya uzanan cereklerde bir renk c�mb�� gibiuzan�r. Halen Yazmac�lar Han�nda da yazmac�l��a devam eden yazmac�lar mevcut olup, b�y�k bir �o�unlu�u Tokat sanayi sitesinin yan�nda yeni yap�lan Yazmac�lar Sitesinde faaliyetlerini s�rd�rmektedirler.

K�L�M ALFABES�, HALI - K�L�M ET�MOLOJ�S�

9/7/2010

��NDEK�LER

�NS�Z ve TE�EKK�Rii
��NDEK�LERiv
�EK�LLER D�Z�N�v
1. G�R��1
2. MATERYAL VE Y�NTEMLER3
2.1. Materyal3
2.2. Y�ntem3
3. HALI VE D�Z DOKUMANIN TAR�H�ES�4
4. ARA�TIRMA BULGULARI68
4.1. Eski T�rk Topluluklar�nda Hal� ve Kilimin Alfabetik Tan�m�68
4.1.1. Orta Asya D�nemi68
4.1.2. G�kt�rk Harfli Metinlerde70
4.1.3. Uygur Harfli Metinlerde71
4.1.4. Arap Harfli Metinlerde73
4.1.5. Eski Anadolu T�rk Metinlerinde75
4.2. Eski T�rk Topluluklar�nda Hal� ve Kilimin Etimolojisi80
4.2.1. Etimoloji Tan�m�80
4.2.2. Hal�n�n ve Kilimin Etimolojisi81
4.3. Paz�r�k Hal�s�"ndan Yola ��karak �nerilen Hal� Tasar�m�83
4.3.1. Paz�r�k Hal�s�"n�n Teknik ve Sanatsal �zellikleri83
4.3.2. Paz�r�k Hal�s�"n�n Orijinal Tasar�m�83
5. SONU�84
KAYNAKLAR85

�EK�LLER D�Z�N�
Sayfa No:
�ekil 1. Paz�r�k B�lgesi ve Geni� �evresinin Haritas�......................................... 8
�ekil 2. Paz�r�k Hal�s�.........................................................................................10
�ekil 3. Noppen Dokuma Tekni�inin �izimi.....................................................11
�ekil 4. Paz�r�k Hal�s�n� S�sleyen Geyik Resmi.................................................14
�ekil 5. Paz�r�k Hal�s�ndaki Y�rt�c� Hayvan G�vdesi.........................................14
�ekil 6. Paz�r�k Hal�s�ndaki At ve �nsan Motifleri.............................................14
�ekil 7. Paz�r�k Hal�s�ndaki Y�ld�z Motife.........................................................14
�ekil 8. Paz�r�k Hal�s�ndaki Sa�akl� At Ha�alar�n�n �izimleri...........................14
1. G�R��
Hal� sanat�n�n T�rklerle ba�layan tarihi, M.�. d�nemlere kadar uzan�r. Bulunduklar� ya�am ko�ullar� bir gere�i olarak ilk T�rklerin bulunduklar� b�lgelerde ortaya ��kan hal�, zaman i�inde gereksinim maddesinin d��nda, bir sanat olarak da geli�mi� ve g�n�m�ze ula�an pek �ok de�erli �rnekler yap�lm��t�r. M.�. VIII. ve VII. y�zy�la ait Paz�r�k hal�s� bu konuda gelinen a�amay� g�stermesi a��s�ndan �ok �nemlidir. Ula��lan kaliteli bu hal�n�n �ok uzun bir �al��man�n �r�n� olabildi�ini g�stermektedir.
D�z ve d��ml� yayg�lar dedi�imiz hal�; Anadolu T�rk insan� ile her d�nemde ya�am� etnografik birer belge olarak k�lt�r varl��m�z ve eski eserlerimiz i�inde �nemli bir yere sahiptir. T�rklerin ya�ad�� Orta Asya"da kendi ihtiya�lar�n� gidermek a��s�ndan kendilerine �zg� ke�e hal� ve d�z dokuma yayg�lar (kilim, cicim, zili, sumak) �rt� malzemesi yaratm��lard�r. Muhtemelen ilk �nce ke�e ke�fedilmi�, daha zor bir tekni�i gerektiren d�z dokuma yayg�lar ve daha sonra da hal� geli�tirilmi�tir.
Orta Asya"da s�rekli bir g�� ya�am�, T�rk topluluklar� ya�am ko�ullar� y�z�nden g�� ettikleri her yerde dokuma sanatlar�n� hem geli�tirmi�ler, hem de devam ettirmi�ler ve bulunduklar� yerlerde kendilerine �zg� geleneksel dokuma sanatlar�n� olu�turmu�lard�r.
T�rk d�z dokuma yayg�lar�n�n pek �ok nedenden �t�r� bilinen bir ge�mi�i yoktur. ara�t�rmada orta Asya, Anadolu ve yak�n �evresinde bulunmu� olan, dokuma yayg� kal�nt�s� oldu�u tahmin edilen arkeolojik buluntular vas�tas�yla, ge�mi�le ba�lant� kurulmaya �al��lm��t�r. Ancak buluntular ve mevcut yayg�larla, arada y�zy�ldan fazla bir bo�luk bulunmaktad�r.
Yerle�ik toplumlar son y�llara kadar, kilim ve d�z dokuma yayg�larla �ok az ilgilenmi�ler ve bunlar hal� gibi l�ks e�ya say�lmad��ndan, al��veri� kay�tlar�nda, envanterlerde bunlardan �ok az s�z edilmi�tir.
Tarih boyunca toplumun anonim �r�n� olan, uygarl��n ba� d�nd�r�c� h�z�na ra�men gelene�ini koruyanlar�n ba��nda , yayg� olarak yere sermek, �rtmek, duvarlara s�s olarak asmak, �ad�r kap�s�, �uval, heybe, at �rt�s� gibi insanlar�n sevin�lerini, �z�nt�lerini, �yk�lerini ya�amlar�n�n �e�itli sembolik motiflerle anlatm�� ve g�nl�k ya�amlar�nda dokuma sanat� vazge�ilmeyen bir unsur ve o d�nemden bug�ne gelenekselli�in devam� �eklinde anadan k�z�na �eyiz olarak devam etmi�tir.
Bu ara�t�rmada ama�; farkl� T�rk topluluklar�nda ge�mi�ten g�n�

HALI K�L�M TEKN��

9/7/2010

HALI K�L�M TEKN��

KAYNAKLAR
Belk�s Balp�nar ACAR
Kilim Cicim, Zili, Sumak T�rk D�z Dokuma Yayg�lar�
Ayla KAFALILAR
Hal�c�l�k ve Teknolojisi
17. Y�zy�l Osmanl� K�lt�r Sanat� Sempozyum Bildirileri
Prof. �nder K��KERMAN
Isparta Fabrikas�

��RENC�N�N ADI
N�LHAN �NAN

��RETMEN�N ADI
�ENNUR AZADE

ESK��EH�R
2004
HALININ TAR�H�ES�
1. �LK HALI
Eski Yunan kaynaklar�nda ilk hal� sanat�n�n T�rklere ait oldu�unu kan�tlayan baz� bilgiler vard�r. Bu kaynaklarda, yap�lan hal�lar�n d��ml� hal� oldu�una dair herhangi bir bilgi olmad��, ancak yumu�ak hal�lar oldu�u belirtilmektedir. Bilinen en eski hal� Rusyada Leningrat M�zesinde muhafaza edilen s�vari ve geyik motifleriyle dokunmu� pazirik halisidir. Bu hal� Rus Arkeologu Rudenke taraf�ndan Sibiryada Altay Da�lar� eteklerinde, yap�lan bir kaz�da bulunmu�tur. 2000 sene �ncesine ait oldu�u san�lan bu hal�n�n �skit mezar�nda at iskeletleriyle beraber bulunmas�, onun bir g�� rt�s� oldu�unu g�stermektedir. Hal� motiflerinin T�rklere ait oldu�u kesinlikle bilinen alt�n ve tun� i�leri �zerindeki motiflerle aralar�nda b�y�k bir benzerlik olmas� hal�n�nda T�rkler taraf�ndan yap�ld��n� g�stermektedir.
183x200 cm. olan bu hal�n�n, koyu ve a��k kahverengi y�nlerle dokundu�u ve cm2 de 36 d��m oldu�u g�r�lm��t�r. G�rdes dedi�imiz T�rk d��m�yle ba�lanan bu ince kalite hal�, hal�c�l�k sanat�n�n eski ve g�zel �rneklerinden biridir.

1.1. SEL�UKLU HALILARI
Hal� sanat� Sel�uklu T�rkleri ile birlikte Anadoluya girmi� ve geli�mi�tir. Sel�uklu d�neminde Anadolu hal�c�l��n�n en parlak devri 13. ve 14. y�zy�llard�r. Konya Sel�uklu hal�lar�, renk ve kompozisyon bak�m�ndan ahenkli ve zengin bir geli�me g�sterirler. Koyu mavi, koyu k�rm�z� renklerde olan bu hal�lar�n �zerindeki motifler a��k mavi ve a��k k�rm�z� renktedir. Koyu ve a��k sar� renklerle bazen a��k ye�il de g�r�l�r. A��k ve koyu renklerin �e�itleri ile �ok zengin, ahenkli ve dinlendirici bir uyum meydana getirmi�tir. Renk say�s� pek fazla olmamakla beraber ayr�nt� farklar�yla b�y�k bir zenginlik tesiri uyand�rm��t�r. Motifler genellikle geometrik �ekillerden ibarettir. Baklavalar, y�ld�zlar, etraf� �engellerle �evrilmi� sekizgenler en �ok g�r�len �ekillerdir. Bazen geometrik �emaya uydurulmu� bitkisel motiflere de yer verilmi�tir.
Sel�uklu hal�lar�n�n en karakteristik �zelli�i iri kufi yaz�lardan meydana gelen bord�rlerdir. Bunlar, u�lar� ��genlerle sonu�lanan dik harflerden ibarettir.
1.2. OSMANLI DEVR� HALICILI�I
Osmanl� imparatorlu�unun yay�lma ve y�kselme devrinde, �ran hal�c�l��n�n ince ve grift motiflerinin T�rk zevki ile kar��mas�ndan olu�mu� yeni �rneklere rastlanmaktad�r. Bu devirlerde �ran sanat�n�n her sahada oldu�u gibi hal�c�l�kta da tesirleri bulundu�u g�r�lmektedir. Ancak 16. ve 17. y�zy�llara ait bu �ahane desenler hi� bir zaman �ran hal�c�l��n�n kopyas� veya taklidi olmam��t�r. Geometrik motifler yerine kavisler, yumu�at�lm�� stilize �i�ek ve sembolik �ekillerden olu�an yeni ve zengin bir sanat meydana getirmi�tir.
16. Y�zy�lda geli�en Osmanl� hal�lar�na saray hal� da denilmektedir. Bu isim ise; saraya ba�l� hal� at�lyelerinde saray�n ihtiyac�n� kar��lamak �zere yap�lan hal�lar oldu�u i�indir.
Osmanl� hal�lar�nda b�t�n renkler kullan�lm��t�r. K�rm�z�, lacivert, krem, sar� renklere �ok rastlanmaktad�r.
Osmanl� hal�lar�nda kullan�lan motif �e�itleri alt� grupta toplan�r.
Hataller: Nar�i�e�inin ortadan kesilmi� �eklidir.
Rumiler: Yumu�ak ve k�vaml� motiflerdir.
Pen�ler: Pen� be� demektir. Be� yaprakl� veya 1 b�l�ml� �i�ek motifleridir.
Yaprak ve goncalar
Lale, s�mb�l ve karanfiller
Bulutlar.

1.3. KAYNAKLARDA HALI �LE �LG�L� KAYITLAR
Sultan II.Bayaz�t zaman�nda Cemaat-i Ehl-i Hirefde 19 hah ustas� vard�. 1001(1592) ve sonraki tarihli defterlerde Cemaat-i Kali�e-bafan�n, hassa sanatkarlar�n�n te�rifat s�ras�ra g�re adlan yaz�l�d�r. S�leymaniye i�in �smarlanan hal�lar�n defterlerini de bunlar haz�rlam��lard�r. III.Mehmet zaman�nda cemaat aynen devam etmi�, bunlar aras�nda tek ki�i, R�dvan Abdullah 1005(1592) de iki ak�e ulufe ile girmi�tir. 16.yy. sonuna kadar devam eden bu cemaatin Sultan I.Ahmet zaman�nda Kali�e-bafan ad� de�i�ip, Sorgucyan-� Hassa olmu�tur. 18.yy. sonlar�nda Ke�eciyan-� Hassa ad� verildi�ine g�re, sorgu�la birlikte ke�e, belki hal� yapm�� olmal�d�rlar.
Kanuni Sultan S�leyman, kendi camii i�in hal� yap�lmas�n� istemi�tir. Bunlrdan biri Vak�flar Hal� M�zesindedir. �.L.Barkan, S�leymaniye in�aat defterleri belgelerine g�re,

KARL MARKS VE MARKS�ST ESTET�K

9/7/2010

S�LEYMAN DEM�REL �N�VERS�TES�
G�ZEL SANATLAR FAK�LTES�
GELENEKSEL T�RK EL SANATLARI B�L�M�

ESTET�K DERS� SEM�NER �DEV�

KARL MARKS
ve
MARKS�ST ESTET�K

Dan��man
��r. G�r. Abd�lbaki YE��L

Haz�rlayan
Ercan YANGINCI
9921903019

KARL HE�NR�CH MARKS
Alman siyaset adam�, filozofu ve iktisat��s� (Trier 1818-Londra, 1883). Protestanl�� kabul etmi�, hali vakti yerinde Alman yahudisi bir avukat�n o�lu. ��renimini Trier kolejinde, sonra Bonn ve Berlin �niversitelerinde yapt�. Hegel"in etkisinde kald� ve Ludwig Feuerbach ile dost oldu. 1841"de Epikuros"un felsefesi �st�ne bir tez haz�rlad�. Sonra gazetecili�e ba�lad� ve kalem tart��malar�na giri�ti. Muhalif radikaller taraf�ndan K�ln"de kurulan Rheinische Zeitung"un ba�yazarl��na getirildi (1842). Bu gazete 1843"te kapat�l�nca, Marks Paris"e gitti. Frans�z Alman Y�ll�klar�"n� (Deutsch-Franz�sische Jahrb�cher) ��kard�. Fakat bu yay�n da yasakland�. 1844"de Friedrich Engels ile dost oldu. �ki �nemli makalesini "Frans�z-Alman Y�ll�klar�"n�n ilk ve tek say�s�nda yay�mlad�: Zur Kritik der Hegelschen Rectsphilosophia (Hegel"in Hukuk Felsefesi Tenkidine Katk�) ve Yahudi meselesi (Zur Judenfrage). 1845"de Fransa"dan s�n�r d�� edilince, Br�ksel"e yerle�ti ve orada bir gizli devrimci propaganda derne�i olan Kom�nistler birli�inin iste�i �zerine, 1847"de, Engels ile birlikte, Londra"da Almanca yay�mlanan (�ubat 1848) Kom�nist Partisi Manifestosu"nu (Manifest der Kommunistischen Partei) kaleme ald�. O g�nlerde Avrupa"daki devrimci hareketlere yap�lan bask�lar�n etkisiyle s�ras�yla Paris"e (1848), K�ln"e (1848-1849), gene Paris"e (1849), sonunda b�t�n b�t�n yerle�ece�i Londra"ya s��nmak zorunda kald�. Orada "1.ci ��i Enternasyonali"nin kurulmas�na �n ayak oldu (1864-1876) ve �l�m�yle yar�m kalan temel eseri Kapital"i (Das Kapital) yazd�. Karl Marks"�n ba�l�ca eserleri �unlard�r: Ekonomi politik ve Felsefe (1844"de yaz�ld�, 1928-1932"de yay�mland�); Kutsal Aile [1845]; Alman �deolojisi [1845-1846]; Felsefenin Sefaleti [1847]; Louis Bonaparte"�n Darbesi [1852]; Fransa"da S�n�f M�cadeleleri[1850"de yaz�ld�, 1895"de yay�mland�]; Ekonomi Politi�in Ele�tirisine Katk� [1859]; �cret, Fiyat ve Kar(1865); "1. ��i Enternasyonalinin A��l�� Konu�mas�"(1864); Fransa"da �� Sava�[1871]; "�ktisat Doktrinleri Tarihi"(1861-1865 aras�nda yaz�ld�, 1905-1910 aras�nda yay�mland�).
Karl Marks"�n yeti�mesi, yolculuklar� ve dostluklar� onu, �� d��nce ak�m�n�n kav�a��na getirdi: Alman Felsefesi, Frans�z Sosyalizmi, �ngiliz �ktisat Bilimi. Bunlar�n etkisi ve g��l� bir tenkit, yap�c�l�k ve sentez �abas�yla, "bilimsel" diye nitelenen sosyalizmi kurma�a y�neldi.
�nsan� sadece d��nen de�il, ayn� zamanda davranan bir varl�k sayan bir felsefeden hareket eden Karl Marks, 1844"de, daha �al��malar�n�n ba�lang�c�nda, insan�n faaliyet alan�n�n ayn� zamanda iktisat�� ve filozofun da faaliyet alanlar� oldu�u bilincine vard�; diyalektik sayesinde, iktisad�, somut bir felsefe olarak ele ald�. Marksizm, b�ylece hem bir ��reti, hem de bir analiz metodu kurdu�unu ileri s�rer.��retinin, birbirine derinden ba�l� �� ana y�n� vard�r: Bir felsefesi, bir tarih felsefesi ve bir iktisat nazariyesi.
Marks"�n felsefesi diyalektik maddeciliktir. Marks, her ger�e�i sadece maddi sayan ve ruhun, zihnin, kutsal varl�klar�n ayr� ger�ekler oldu�unu reddeden klasik maddecilikten (Demokritos"un Epikuros"un, Lucretius"un, Gassendi"nin, La Mettrie"nin maddecili�i) hareket eder. Ne var ki, bu klasik maddecili�in mekanist olmas�na kar��l�k, Marks"�nki dinamisttir. Marks, evreni s�rekli bir "olu�um" halinde g�r�r. Marks bu g�r�� belirtmek i�in Hegel"in tez, antitez, sentez diyalekti�ini kullan�r ve d�nyan�n geli�mesini, kimi anlarda, zamanla birikmi� belli belirsiz nicel de�i�melerin ortaya koydu�u gerilimle ve denge bozuklu�uyla ka��n�lmaz bi�imde meydana gelen (nitel s��rama) devrimlerle a��klar. Her devrimi yeni ve ge�ici bir denge izler. Fakat diyalekti�i Hegel tabiatta �dea"n�n ger�ekle�mesini g�stermek i�in kulland�� halde, Marks

G�NEYDO�U ASYA VE RUSYA KR�Z� KAR�ISINDA T�RK�YE

9/7/2010

G�NEYDO�U ASYA VE RUSYA KR�Z� KAR�ISINDA T�RK�YE

D�nya ekonomisini ve �zellikle finansal piyasalar� etkileyen G�neydo�u Asya krizi,
Taylandda ba�lay�p k�sa s�rede b�y�yerek t�m Asyaya yay�lm��t�r. 1997 yaz aylar�nda
ba�layan G�neydo�u Asya Ekonomik Krizi, temelde dinamik uluslararas� ticari ve mali
sistem ile k�t� y�netilen mali kurumlar�n �at��mas� sebebiyle ortaya ��km��t�r. IMFe g�re
kriz d�rt temel ba�l�k alt�nda �zetlenebilir. Bunlar; yabanc� sermaye yat�r�mlar�n�n verimli
alanlara y�nlendirilememesindeki sorunlar ve k�sa vadeli bor�lardaki art��lar, d�� fakt�rler,
son y�llardaki tutars�z makroekonomi ve d�viz kuru politikalar� ile finans kesimindeki
yap�sal zay�fl�klard�r. B�lge �lkeleri, d�� tasarruflar� �lkelerine �ekmek i�in para birimlerini
ABD dolar�na endekslemi�lerdir. ABD dolar�n�n g��lenmesi, bu �lkelerin para birimleri a��r�
de�erlenmesine neden olmu�tur. Bu durum bu �lkelerin ihracatlar�n� pahal�la�t�rm�� ve
rekabet g��lerini kaybetmelerine yol a�m��t�r. Bunun �zerine �lkeler cari a��k vermeye
ba�lam��lard�r.
Asyadan kaynaklanan tasarruflar b�lge d��na uzun vadeli yat�r�mlara giderken,
Asyaya gelen fonlar�n genelde k�sa vadeli banka kredileri, gayrimenkuller, portf�y
yat�r�mlar� veya her an ka�maya haz�r fonlardan olu�mas� bunal�m�n daha da artmas�na
neden olmu�tur. B�lge �lkeleri, a��r� b�y�me i�inde iken bile baz� yap�sal sorunlar� ��zme
yoluna gitmemi�lerdir. Kredilerde anormal �i�kinlik, yabanc� sermayeye a��r� ba�l�l�k, yanl��
ve verimsiz yat�r�mlar, altyap� sorunlar�n�n �zerine gidilmemesi, ihracatta rekabetin
2
zay�flamas�, l�ks t�ketim mallar� ithalat�ndaki b�y�me b�lgede bir ekonomik krizin habercisi
olmu�tur.
Bir ekonomide kriz, ekonominin temel dengelerinde meydana gelen s�rd�r�lemez
yap�lanman�n ortadan kald�r�lmas� i�in kendili�inden olu�an ekonomik �alkant�lard�r.
Krizler, s�rd�r�lemez yap�lanmay� s�rd�r�lebilir bir duruma getirerek ekonomideki dengeyi
daha d��k bir milli gelir seviyesine geriletir. Bunun sonucunda halk�n refah d�zeyi d��er ve
i�sizlik artar. Krizin ��k�� aniden olmas�na ra�men, etkileri uzunca bir s�re devam eder.
Suya at�lan bir ta��n etkisi nas�l dalga dalga yava�lay�p son buluyorsa, krizlerin ortadan
kalkmas� da vakit al�r. Ayr�ca ekonomik krizler, ekonomide her hangi bir dengeyi
d�zeltirken di�er bir dengeyi bozabilir. Y�ksek oranl� bir deval�asyon �demeler dengesini
olumlu y�nde etkileyebilir ama halk�n harcanabilir gelirini de d��r�r, talebi k�sarak �retimt�ketim
dengesini bozabilir.
G�neydo�u Asya �lkelerinde 1997 y�l� ortalar�nda ba�layan kriz, 2 Temmuz 1997
tarihinde Tayland�n para birimi Baht� %40 oran�nda deval�e etmesiyle ba�lam��t�r. Vadeli
d�viz sat�� yapan Tayland Merkez Bankas�n�n 30 milyar dolar olarak a��klad�� d�viz
rezervlerinin asl�nda 1 milyar dolar civar�nda oldu�unun ortaya ��kmas�, deval�asyonun
sebeplerinden birini olu�turmu�tur. Bunal�m�n bir di�er sebebi de, Merkez Bankas�n�n
devlete ait Mali Kurulu�lar� Geli�tirme Fonunun zor durumdaki arac� kurum ve bankalara
aktard�� yakla��k 8 milyar dolar� finanse etmek i�in durmaks�z�n para basmas�d�r.
Taylandda ba�layan kriz, b�lge �lkelerinin Japon ve �in kaynakl� d�� sermaye
yat�r�mlar� sebebiyle yo�un bir ekonomik b�t�nle�me s�reci i�inde bulunmalar�, �zellikle d��
ticaretlerindeki kar��l�kl� ba��ml�l�k sonucunda (spill-over etkisi) b�lgenin t�m�ne
yay�lm��t�r. 1 temmuz-31 Aral�k 1997 d�neminde b�lge �lkelerinin borsalar�nda ortalama
%40, para de�erlerinde de %30 oran�nda d�� g�r�lm��t�r. Krizin belirginle�mesinde
temel fakt�r, 1987-1995 d�neminde h�zla b�y�yen ekonomide k�sa vadeli kredilerle uzun
vadeli yat�r�mlar�n finanse edilmesidir. Kontrols�z yat�r�mlar ve dengesiz fiyat art��lar�, mali
�nlemlerle ��z�mlenemeyecek ekonomik krize ortam haz�rlam��t�r. Borsada, menkul
de�erlerde, gayrimenkullerdeki suni ve a��r� fiyat art��lar� ile 1997 Temmuz ay�na kadar para
birimi Baht�n de�erinde ayarlama yap�lmamas�, Tayland�n GSY�Hn�n %30una denk gelen
ihracat�n� olumsuz y�nde etkilemi�tir.
�hracat�n yava

GENEL KRED� SINIRLARI HAKKINDA AVRUPA B�RL�� D�ZENLEMELER�

9/7/2010

GENEL KRED� SINIRLARI HAKKINDA AVRUPA B�RL�� D�ZENLEMELER�

I. Giri�

4389 say�l� yeni Bankalar Kanununun "Genel Kredi S�n�rlar�, ��tiraklere, Ortaklara ve Mensuplara Kredi" ba�l�kl� 11 inci maddesi, kredi kurumlar�n�n risklerinin izlenmesi ve s�n�r-land�r�lmas�na y�neliktir. B�ylelikle, bankalar�n kredi risklerinin makul s�n�rlar i�erisinde tutularak; kredi riskinin tek bir m��teriye y�klenmektense, farkl� m��teriler aras�nda da��t�l-mas� ilkesi benimsenmektedir.

Esasen, an�lan madde i�erdi�i tan�m ve kurallar bak�m�ndan Avrupa Birli�i (AB) ban-ka hukukunun y�r�rl�kteki h�k�mleri ile b�y�k �l��de paralellik g�stermektedir.

Raporun takip eden b�l�mlerinde de belirtilece�i �zere, AB banka hukukunun temel amac� t�m �ye Devletleri kapsayacak �ekilde tek bankac�l�k pazar�n�n kurulmas�d�r. Bu sonu-cun elde edilebilmesi i�in, AB organlar�, 1960"l� y�llar�n ortalar�ndan bu yana direktifler yo-luyla d�zenlemeye gitmi�lerdir. Dolay�s�yla, AB banka hukukunun t�m y�nleri ile anla��la-bilmesi amac�yla t�m bu d�zenlemelerin, aralar�ndaki ba�lant�lar ile birlikte ele al�nmas� ge-rekmektedir.

4389 say�l� Bankalar Kanunumuzun genel olarak AB banka hukuku; bu Kanunun
11 inci maddesinin ise �zel olarak muadil d�zenlemelerle kar��la�t�r�labilmesi amac�yla, AB bankac�l�k hukukunu olu�turan t�m direktiflerin bir b�t�n halinde incelenmesi b�y�k �nem ta��maktad�r.

Esasen, gerek Helsinki Zirvesi ile ba�layan tam �yelik s�reci, gerek T�rkiye ile AB aras�nda hizmet ticaretinin serbestle�tirilmesi amac�yla y�r�t�len m�zakereler, son tahlilde AB banka hukukunun �lkemiz mevzuat�na uyarlanmas�n� gerekli k�lmaktad�r. Bu rapor, farkl� direktifler etraf�nda �ekillenen ve temel amac� �ye Devletlerin uymakla y�k�ml� olduklar� asgari kurallar� belirlemek olan AB bankac�l�k d�zenlemelerinin, uygun hukuki ara�lar yoluy-la i� mevzuat�m�za yans�t�lmas� �al��malar�na katk� vermek amac�ndad�r.

Bu �er�evede, a�a��da �ncelikle AB banka hukukunun genel yap�s� ve temel prensiple-ri ele al�nm�� (B�l�m 1 ve 2), daha sonra �zel olarak "Kredi Riski" kavram� (B�l�m 3) ince-lenmi�; b�ylelikle AB bankac�l�k hukukunun 4389 say�l� Kanunun 11 inci maddesi ile �rt��en h�k�mlerinin �n plana ��kart�lmas� hedeflenmi�tir. �nceleme kapsam�nda, AB mevzuat� ile �ye Devlet uygulamalar� ana hatlar� ile ele al�nm��; 11 inci madde h�k�mlerine de dipnotlar-da at�f yap�lm��t�r.

Rapor sonundaki �zet tablo ise, �al��mam�zda yer verilen bilgilerden hareketle, 4389 say�l� Bankalar Kanununun "Genel Kredi S�n�rlar�, ��tiraklere, Ortaklara ve Mensuplara Kre-di" ba�l�kl� 11 inci maddesi ile konuya ili�kin AB bankac�l�k direktiflerinin kar��la�t�r�lmas� amac�na y�neliktir.
1. AB"de Banka Hukukunun Geli�imi

AB genelinde, bankac�l�k alan�ndaki kanunlar�n, y�netmeliklerin ve idari h�k�mlerin koordinasyonuna y�nelik �al��malar 1966 y�l�ndan itibaren ba�lam��t�r. �lk a�amada, Komis-yon �ye Devletlerin bankac�l�k mevzuatlar� aras�nda koordinasyon sa�lamaya y�nelmi�tir. Komisyon �al��malar� sonucunda ula��lan metin AB banka hukuku olarak nitelendirilebilir. Bununla birlikte, o tarihlerde ba�ta �ngiltere olmak �zere Birli�e yeni kat�lan �ye Devletlerin b�yle bir d�zenlemeye kar�� kmalar� ve o d�nemdeki karar nisab�na g�re an�lan projenin Konsey taraf�ndan onaylanmas�n�n oybirli�ini gerektirmesi, bu alanda daha az iddial� bir met-nin y�r�rl��e konulmas� sonucunu do�urmu�tur.

Bu metin, birinci bankac�l�k direktifi veya tam ad�yla "kredi kurumlar�n�n faaliyete ge�melerine ve faaliyetlerinin y�r�t�lmesine ili�kin kanunlar�n, y�netmeliklerin ve idari h�-k�mlerin koordinasyonu hakk�ndaki 12 Aral�k 1977 tarihli ve 77/780/EEC say�l� birinci ban-kac�l�k koordinasyonu direktifi"dir. Bu direktifin en �nemli �zelli�i, AB banka hukukunda halen kullan�lan kredi kurumu, faaliyet izni gibi temel kavram ve konular� tan�mlamas� ve d�zenlemesidir.

�ye Devletlerin ilgili bankac�l�k mevzuatlar� aras�nda koordinasyon sa�lanmas�na y�-nelik �al��malar�n gerek teknik bak�mdan zor olmas�, gerek sonu�lar� bak�m�ndan

HALICILIK

9/7/2010

�NS�Z
Kayseri b�lgesinde Anadolu Sel�uklular�yla birlikte ba�layan hal�c�l�k, b�lge ekonomisi i�in oldu�u kadar �lke ekonomisi i�in de �nemli katk�lar sa�layacak bir i� kolu niteli�indedir. Bu alanda b�lge, �ok y�ksek bir potansiyele sahiptir. Ancak ba�lang��tan bu yana geleneksel bir bi�imde s�rd�r�len hal�c�l��n, ekonomiye beklenen d�zeyde katk� sa�lad��n� s�ylemek m�mk�n de�ildir.
�zellikle son y�llarda hal�ya olan d�� talebin art�� g�stermesi, bu alanda yap�lan �al��malara de�i�ik bir boyut kazand�rm��t�r. Bizim d��m�zda hal�c�l�kla u�ra�an �lkeler, zaman�nda ald�klar� �nlemlerle d�� pazarlar� ele ge�irmi�ler ve bu konuda ba�ar�l� olmu�lard�r.
Bursa ge�mi�te oldu�u gibi g�n�m�zde de T�rkiye"deki ipek �reticili�inin merkezi olmu�tur. �lgin�tir ki ipe�in �retildi�i Bursa"da hal� dokumac�l��na y�nelim olmam��, ama buradan g�nderilen ipeklerle, T�rkiye"nin iki merkezinde d�nyaca saf ipek hal�lar �retilmi�tir. Bu merkezlerden biri XIX. y�zy�lda Osmanl� Padi�ahlar�n�n denetimi alt�nda �al��t�r�lan tezgahlarla donat�lm�� stanbul"a 80 km. uzakl�ktaki Hereke, �teki de Anadolu"nun ba�r�nda yer alan y�zlerce y�ld�r birbirinden g�zel hal�lar�n dokundu�u, Do�u ile Bat� aras�nda ticari bir kav�ak olu�turan Kayseri"dir.
Bu Tez �al��mas�n� haz�rlamamda yard�mc� olan Dan��man hocam, Say�n Abdullah PAK" a, Dr. Rengin OYMAN" a, fikirlerini ve yard�mlar�n� esirgemeyen Zahide �AH�N" e, Hasan �ZDEN" e te�ekk�rlerimi sunar�m.
�lknur KUTLU

G�R��

Hal�c�l�k insanl��n en eski el sanatlar�ndan birisidir. Milattan �nceki y�llardan beri yap�la gelen hal�c�l��n, ancak son y�zy�lda �nemli �l��de ekonomik de�er ta��d��n� g�r�yoruz. Kayseri b�lgesinde de ba�lang��ta saraylar ve camiler i�in dokunan hal�lar, sonralar� evler i�in dokunmaya ba�lanm��, gelinlik k�zlar�n �eyizleri aras�na girmi�tir. Daha sonralar�, hal�c�l�k zaman zaman k��k boyutlarda ticari �nem kazanm��, ancak son y�zy�la gelinceye kadar, halk�n ge�im kayna�� olabilecek d�zeye gelememi�tir. 18. Y�zy�l�n sonlar� ile e19. Y�zy�l�n ba�lar�nda ba�ta �ngiltere olmak �zere baz� Bat� Avrupa �lkelerine hal� ihra� edilmeye ba�lanm��, ihracat olay� ile birlikte b�lge hal�c�l�� da ekonomik bir nitelik kazanm��t�r. I. Ve II. D�nya Sava��"n�n sebep oldu�u kesinti d�nemleri d��nda hal�c�l�k, i� ve d�� ticarete y�nelik olarak s�rd�r�lm��t�r.
Son y�llarda artan d�� talebi kar��lamak ve rekabette ba�ar�l� olmak i�in, hal� ihra� eden �lkeler sistemli bir �al��ma i�ine girmi�lerdir. �lkemizde oldu�u gibi Kayseri b�lgesinde de baz� ki�i ve kurulu�lar �zel �abalar�yla b�yle bir �al��ma i�ine girmi�lerdir.
Yakla��k sekiz y�z y�ll�k bir ge�mi�e sahip olan Kayseri b�lgesi hal�c�l��, b�lge ve �lke ekonomisine katma de�er yaratacak b�y�k bir potansiyele sahiptir.
Bu tez �al��mas�nda; hal�c�l��n tarihi geli�imi i�erisinde Kayseri b�lgesi �zellikle ipek hal�c�l��n�n yap�s�, yeri ve ekonomiye katk�lar� ara�t�r�lm��t�r. Bunun i�in b�lge hal�c�l��n�n ge�mi�teki ve g�n�m�zdeki yap�s� incelenmi�tir.

RENKLER

9/7/2010

RENKLER

AYDINLATMA HESAPLARI

9/7/2010

AYDINLATMA PROJES� AYDINLATMA HESAPLARI

BODRUM KAT AYDINLATMA HESAPLARI :

1 . B�L�M :
H = 2.6 metre
a : 3,5 m E0 = 50 l�x
�al��ma d�zlemi ( h�) = 1 metre
Tij boyu ( c ) = 0,30 metre
( hesaplar direkt ayd�nlatma ve akkor flamanl� lamba i�in yap�lm��t�r)

b : 7,6 m h = H - h� - c K =[( 0,8*a)+(0.2*b)]/h
h = 2,6 - 1- 0,3 K =[(0,8*3,5)+(0,2*7,6)]/1,3 =
h = 1,3 metre K = 3,33

Tablo 10.3a " ya g�re = 0,52 al�nm��t�r.

 = a*b*E0/ = 3,5*7,6*50/0,52 = 1064 l�men

40 Watt akkor flamanl� lamba i�in  = 420 l�men "dir. Buna g�re ;

Lamba say�s� n = 3 olarak hesaplan�r.

AYDINLATMA PROJES� AYDINLATMA HESAPLARI

BODRUM KAT AYDINLATMA HESAPLARI :

1 . B�L�M :
H = 2.6 metre
a : 3,5 m E0 = 50 l�x
�al��ma d�zlemi ( h�) = 1 metre
Tij boyu ( c ) = 0,30 metre
( hesaplar direkt ayd�nlatma ve akkor flamanl� lamba i�in yap�lm��t�r)

b : 7,6 m h = H - h� - c K =[( 0,8*a)+(0.2*b)]/h
h = 2,6 - 1- 0,3 K =[(0,8*3,5)+(0,2*7,6)]/1,3 =
h = 1,3 metre K = 3,33

Tablo 10.3a " ya g�re = 0,52 al�nm��t�r.

 = a*b*E0/ = 3,5*7,6*50/0,52 = 1064 l�men

40 Watt akkor flamanl� lamba i�in  = 420 l�men "dir. Buna g�re ;

Lamba say�s� n = 3 olarak hesaplan�r.

2 . B�L�M :
H = 2.6 metre
a : 5,45 m E0 = 50 l�x
�al��ma d�zlemi ( h�) = 1 metre
Tij boyu ( c ) = 0,30 metre
( hesaplar direkt ayd�nlatma ve akkor flamanl� lamba i�in yap�lm��t�r)

b : 8,7 m h = H - h� - c K =[( 0,8*a)+(0.2*b)]/h
h = 2,6 - 1- 0,3 K =[(0,8*5,45)+(0,2*8,7)]/1,3
h = 1,3 metre K = 4,69

Tablo 10.3a " ya g�re = 0,6 al�nm��t�r.

 = a*b*E0/ = 5,45*8,7*50/0,6 = 3950 l�men

60 Watt akkor flamanl� lamba i�in  = 720 l�men "dir. Buna g�re ;

Lamba say�s� n = 6 olarak hesaplan�r.

3 . B�L�M :
H = 2.6 metre
E0 = 50 l�x
�al��ma d�zlemi ( h�) = 1 metre
a : 2,6 mTij boyu ( c ) = 0,30 metre
( hesaplar direkt ayd�nlatma ve akkor flamanl� lamba i�in yap�lm��t�r)

b : 3,6 m h = H - h� - c K =[( 0,8*a)+(0.2*b)]/h
h = 2,6 - 1- 0,3 K =[(0,8*2,6)+(0,2*3,6)]/1,3
h = 1,3 metre K = 2,15

Tablo 10.3a " ya g�re = 0,48 al�nm��t�r.

 = a*b*E0/ = 2,6*3,6*50/0,48 = 975 l�men

75 Watt akkor flamanl� lamba i�in  = 930 l�men "dir. Buna g�re ;

Lamba say�s� n = 1 olarak hesaplan�r.

4 . B�L�M :
H = 2.6 metre
E0 = 50 l�x
�al��ma d�zlemi ( h�) = 1 metre
a : 4,2 mTij boyu ( c ) = 0,30 metre
( hesaplar direkt ayd�nlatma ve akkor flamanl� lamba i�in yap�lm��t�r)

b : 2,9 m h = H - h� - c K =[( 0,8*a)+(0.2*b)]/h
h = 2,6 - 1- 0,3 K =[(0,8*4,2)+(0,2*2,9)]/1,3
h = 1,3 metre K = 3,03

Tablo 10.3a " ya g�re = 0,52 al�nm��t�r.

 = a*b*E0/ = 4,2*2,9*50/0,52 = 1171 l�men

100 Watt akkor flamanl� lamba i�in  = 1350 l�men "dir. Buna g�re ;

Lamba say�s� n = 1 olarak hesaplan�r.

AYDINLATMA PROJES� AYDINLATMA HESAPLARI

BODRUM KAT AYDINLATMA HESAPLARI :

1 . B�L�M :
H = 2.6 metre
a : 3,5 m E0 = 50 l�x
�al��ma d�zlemi ( h�) = 1 metre
Tij boyu ( c ) = 0,30 metre
( hesaplar direkt ayd�nlatma ve akkor flamanl� lamba i�in yap�lm��t�r)

b : 7,6 m h = H - h� - c K =[( 0,8*a)+(0.2*b)]/h
h = 2,6 - 1- 0,3 K =[(0,8*3,5)+(0,2*7,6)]/1,3 =
h = 1,3 metre K = 3,33

Tablo 10.3a " ya g�re = 0,52 al�nm��t�r.

 = a*b*E0/ = 3,5*7,6*50/0,52 = 1064 l�men

40 Watt akkor flamanl� lamba i�in  = 420 l�men "dir. Buna g�re ;

Lamba say�s� n = 3 olarak hesaplan�r.

2 . B�L�M :
H = 2.6 metre
a : 5,45 m E0 = 50 l�x
�al��ma d�zlemi ( h�) = 1 metre
Tij boyu ( c ) =

T�RK EBRU SANAT"ININ GEL��M�N�N USTALARCA YORUMLANMASI

9/7/2010

T�RK EBRU SANAT"ININ GEL��M�N�N USTALARCA YORUMLANMASI

I.1. ARA�TIRMANIN KONUSU

"Ebru; Orta Asya dillerinden �a�atayca"da hare gibi, damarl� anlam�na gelen, EBRE kelimesi sanat�n�n bilinen ilk ad�d�r. Orat Asya"da do�up, �pek yolu ile �ran"a gelen sanat, burada "ABRU" (Su Y�z�) veya "EBR� " (Bulutumsu, bulut gibi) olarak isimlendirildi. T�rklerle birlikte Anadolu"ya gelen sanat, "EBRU" olarak an�lmaktad�r. T.D.K S�zl��nde, Ka��t bezek�ili�inde y�z�nde t�rl� renk ve bi�imde boya bulunan suyun �zerine kapama yoluyla ka��da yap�lan hare, budak ve dalga gibi �e�it �e�it s�s, diye tan�mlan�rken, "Eski Eserler Ansiklopedisinde kalemsiz f�r�as�z ka��t �zerine �i�ek resmi yapanlara Ebrucu deniyor" (T�rkmeno�lu,1999: 3).
"Suya serpilen boyalarla olu�turulan desenin ka��da aktar�lmas�na dayanan ebru, en �nemli ka��t s�sleme sanatlar�ndan biridir. �zel bir teknik, titiz ve zahmetli bir �al��ma gerektiren ebrular, �zellikle eski kitap ciltlerinde kapakla kitab� birle�tiren ve yan ka��d� denilen sayfalar�, pervazlar�, murakkalar� ve yaz� y�zeylerin fonunu s�sler. ebru sanat�nda, boyalar�n �zel katk�larla haz�rlanmas�ndan suya serpilmesine, sudaki desenin ka��da aktar�lmas�ndan bitirme i�lemlerine kadar her a�ama, y�zlerce y�ll�k denemelerin sonu�lar�d�r" (Meydan Larus: 310).
Hikmet Barut�ugil "Suyun R�yas� Ebru" adl� kitab�nda ebru sanat�ndan bahsederken, "En eski T�rk ka��t s�sleme sanatlar�ndan biridir." demi�tir. G�n�m�zde ebru sadece ka��da yap�m�yla s�n�rl� kalmay�p, kendisine de�i�ik kullan�m alanlar� yaratm��t�r. K�yafetlerin, e�arplar�n, vazolar�n, dolaplar�n ve camlar�n �zerinde ebru desenini g�rmek m�mk�n olmu�tur. Ebru eskiden ka��t sanat� olarak bilindi�i i�in Barut�ugil ka��d�n yap�m�n�n �neminden de bahsetmi�tir.
"M.�. 200"l� y�llarda �in"de d�nemin tar�m bakan�, bitki liflerinden ve elyaflardan olu�an art�k bal�k a�lar�n� kullanarak ilk defa ka��t yapt�rd�. �inlilerin yakla��k on as�r saklad�klar� ka��t yap�m�n�n s�rlar�n�, T�rkler, 8. y�zy�lda tekrar ke�fettiler" (Barut�ugil,1998: 29).
Barut�ugil, 8. y�zy�lda Semerkant"ta bir �ok ka��t �reticisi oldu�undan ve T�rklerin ka��t yap�m�n�n yan� s�ra renkli ka��t ve ka��t s�sleme sanatlar�n� da o d�nemlerde olduk�a geli�tirdiklerinden bahseder. Kullan�lan ama�lara ve ki�ilere g�re g�m�� veya alt�n varakl�, �e�itli bitki ve �i�ek yapraklar� da kullanarak T�rklerin ka��t �rettiklerinden bahseden Barut�ugil, ebru sanat�n�n da o y�llarda geli�mi� olabilece�ini vurgulamaktad�r
(Barut�ugil,1998: 29).
Ka��d�n �zerinde beliren renkli hareler bazen yap�m tekni�iyle, bazen desenin uyand�rd�� a�r��mlarla, bazen de deseni yaratan sanat��n�n ad�yla an�l�rlar: battal ebru, b�lb�l yuvas� ebru, Necmeddin ebrusu, somaki ebru gibi (Meydan Larus: 310).
�ngilizce"de "Marbling" diye bilinen ebru, "Mermer g�r�nt�s� vererek boyama" anlam�na gelir. Ka��t �zerinde olu�an �ekiller mermer damarlar�na benzedi�i ve ka��da mermer g�r�n�m� verdi�i i�in Avrupal�lar ebru"ya "mermer

HALI " K�L�M SANATI

9/7/2010

HALI – K�L�M SANATI
Hal�-kilim sanat�ndan s�z etmeden �nce onun ham maddesinin elde edilmesini sa�layan koyun ve onun ortaya ��kmas�n� sa�layan sosyal �artlardan s�z etmek daha yerinde olur kan�s�nday�z. ��nk� hal�-kilim sanat� ile koyunun ehlile�tirilmesi, g��ebe hayat�n �artlar�ndan dolay� �ad�rlar�n i�inin d��enmesi ve �ad�r i�in gereken ke�enin elde edilmesi aras�nda yak�n bir ili�ki vard�r.
Tarih�elere g�re Altay b�lgesindeki bir yer ad�ndan dolay� "Afanasyevo k�lt�r�" denilen k�lt�r alan�nda, ilk kez at ehlile�tirilmi� olup bu b�lgede ya�ayan insanlar�n da Hunlar oldu�u belirtilmi�tir. "Hayvan yeti�tiren atl� g��ebelerin, g�� ederken, y�k ta��yan hayvanlarca ta��nabilecek, kolay nakledilebilen �ad�rlara ve �ad�r e�yalar�na ihtiya� vard�. �ad�rlar�n tanziminde Avrupa �slubunda mobilyalar tan�nm�yordu. B�ylece �ad�rlar�n tanziminde en �nemli rol� hal�lar oynuyordu… Uhlemann"a g�re hal�c�l��n as�l vatan�n tam kuru istep b�lgeleri oldu�unu, Klimatik hususiyetler de ortaya koyar… �step ku�a��n�n en karakteristik g��ebe kavimleri T�rk kavimleri oldu�u i�in, hal� yap�m� ve yay�m� bak�m�ndan oynad�klar� rol�n en b�y�k oldu�u yolundaki d��nceler de tabidir. Bu pek �ok m�tehass�s�n �zerinde birle�ti�i bir fikirdir". Atla beraber koyun bozk�r �artlar�n�n vazge�ilmez hayvan�d�rlar. At manevra g�c�yle yo�un �in n�fusu kar��s�nda T�rklere hayat hakk�n� sa�larken, koyun da yapa��yla giyinecek ve bar�nacaklar� e�yalar�n yap�m�na imkan vermi�tir. T�rkler koyunlar�n y�nlerinden ke�eler yapm��lar ve ko� ba�lar�n� da ke�elerine, kilimlerine hal�lar�na vb damga olarak i�lemi�lerdir. Mesela "… Yenisey"in yukar� ak�m�nda ve Uygurlar"dan sonra, bir m�ddet Mo�olistan da ya�ayan K�rg�zlar�n hal�lar� da ke�e cinsindendi. Bunlarda kullan�lan bezek motiflerine yerliler ko�kard�ng m�z� (ko�lar�n boynuzu) derler". Kazakistan"daki Kazak T�rklerinin hala ke�eden ayakkab�, �izme yapt�klar�n� ve �zeri ko� ba�l� nak��larla i�lenmi� ke�eleri, b�t�n T�rk cumhuriyetlerinde g�rmek m�mk�nd�r. B

POL�AM�D ELYAFIN BOYANMASI

9/7/2010

POL�AM�D ELYAFIN BOYANMASI

pH 6-10 aras�nda e�ri, y�n�n asitlerle titrasyonunda elde edi¬len e�riye benzer ve adsorplanan boyarmadde primer amino grupla¬r�na ba�lan�r. pH 6-3,5 de�erleri aras�nda e�ri d�zd�r. Bu pHIarda b�t�n primer amino mevkileri i�gal edildi�inden artan asitlik adsorp-siyon �zerine daha fazla etki etmez. pH 2-2,5 aras�nda �ekilen boyar-maddenin miktar�n�n h�zla artt�� g�r�l�r. ��nk� bu pHlarda sekonder amino gruplar� da pozitif y�klenerek boyarmadde anyonlar�n� �e¬kerler. Bununla beraber pH 2-2,5da naylon bozulaca��ndan pratikte bu pHlarda �al��lmaz. B�ylece pratik boyamada reaksiyon sadece �ok az say�da bulunan amino gruplar� ile s�n�rland�r�lm�� olur.
Boyarmadde anyonlar� ine kadar b�y�kse naylona kar�� afinitesi O kadar fazla olaca��ndan b�y�k molek�ll� asit dink boyarmaddeleriyle k��k molek�ll� egalize asit boyarmaddeleri birbirleriyle uyu�mazlar. ��nk� elyaf afinitesi daha fazla olan asit dink boyarmaddeleri, di�erlerinin �ekim h�zlar�n� d��r�r. Pratikte Lissamine Fast Yellow 2G, Solway Blue BN ve Azo Geranine 2G birbirlerine �ok uy¬gun olan boyarmaddeler olup, bunlardan �e�itli kombinasyonlar�n ya¬p�lmas�nda yararlan�l�r.
Bir boya banyosuna elyaf afinitesi y�ksek olan s�lfolanm�� teks¬til yard�mc� maddeleri konacak olursa elyafa bunlar ba�lanarak boyarmadde anyonlar�n�n ba�lanmas�n� ge�ici olarak engeller, b�ylece, �ekimin yava� ve d�zg�n olmas�n� sa�larlar. Bu bile�iklere �rnek olarak Tanninol WR, Erional NW ve AIbatex WS g�sterilebilir.
Asit Boyarmaddelerin Uygulanmas�
Asit boyarmaddelerin en �nemli �zelli�i y�n ve naylonda boya¬ma ko�ullar�n�n ayn� olmas�d�r. (Egalize asit boyarmaddeleri ortam¬da asit olmaks�z�n �ekilemezler. Asit dink boyarmaddeleri ise n�tral ortamda koyu renklere boyarlar). Y�n ve naylon �zerinde tutturulan renk tonu birbirine �ok uyar. Ancak naylonun doygunluk de�eri y�n�n kinden �ok daha d��kt�r. �rne�in Solway Blue BNe kar�� y�¬n�n doygunluk de�eri %30, naylonun ise %1,5dur. ��nk� yukar�da da a��kland�� gibi naylon, asidik boyarmaddeyi pH�n 2 veya daha d��k oldu�u ortamda fazla �ekebilir. Fakat bu pH de�erlerinde naylon bozulaca��ndan pratikte daha y�ksek pHlarda �al��l�r.
Asit boyarmaddeler y�nde oldu�u gibi naylonda da kaynatma esnas�ndaki d�zg�nle�me yetenekleri bak�m�ndan �ok farkl�l�k g�ste¬rirler.
Naylon �zerinde ��k hasl�� y�ndekinin ayn�d�r. Fakat ya� has¬l�klar genellikle naylon �zerinde daha iyidir. Naylonda iplik y�zeyin¬deki d�zensizlikler asit boyar maddelerle �rt�lemezse de, baz� katyonik-non-iyonik egalize maddeleri kullan�lmak suretiyle bu eksiklik giderilebilir.
�al��ma �ekli:
Egalize asit boyarmaddeler, %3-g formik asit i�eren kuvvetli asidik boya Flottesinde uygulan�rlar. S�lf�rik asit, naylonun bozunmas�na neden olaca��ndan kullan�lmaz. Glauber tuzunun da hi�bir yararl� etkisi olmad��ndan banyoya ko¬nulmaz. Gerekirse egalize maddeleri kullan�labilir. Bunlar da ya yaln�z nonlyonik �r�nler veya katyonik-noniyanik �r�nlerin kar��mlar�d�r. Materyal so�uk banyoya verilir. Sonra kaynama temperatur�ne ��k�l�r, bu tem pe rotu Herde 3/4-1 saat bo¬yamaya devam edilir.
Daha zay�f asitlerle �ekimleri daha iyi olan asit dink boyarmaddelerinde formik asit yerine %1-3 asetik asit (%80lik) veya %1-3 NH4Ch3COO kullan�labilir. NH4H2PO4 kullan�ld��nda �ok daha iyi so¬nu� al�n�r. Ancak bunlardan hangisi kullan�l�rsa kullan�ls�n, 45 daki¬ka kaynat�ld�ktan sonra �o�u kez �ekimin tamamlanmas� i�in %2-4 kadar formik asit ilavesi gerekir. Asit dink boyarmaddeleriyle boya¬ma yap�ld�� zaman boyarmadde ve gerekirse tekstil yard�mc� mad¬desi i�eren boya banyosuna materyal so�ukta verilir. Temperat�r gi¬derek 100°Ca ��kar�l�r. 45 dakika bu ternperatikde boyamaya devam edilir. Koyu renklerin eldesinde %1-3 CH3COONH4 �lavesi gereklidir.
Asit boyarmaddeler y�ksek temperat�rde buhara kar�� ok da¬yan�kl� olduklar�ndan boyand�ktan sonra termofiks edilecek materya¬lin boyanmas� i�in uygundurlar.

Asit Boyarmaddelerinin Naylon �zerindeki Hasl�klar�
Elyaf ile anyo

SE� B�L KAZAN

9/7/2010

MALZEMELER
30 cm pembe saten  1.250.000
25 cm g�l kurusu saten  1.250.000
1 adet yap��t�r�c� 500.000
Koyu pembe eli�i ka��d� 75.000boyu: 20-30 cm
A��k pembe eli�i ka��d�  75.000boyu: 20-30 cm
1 adet sar� fon ka��d� 250.000boyu : 20-30 cm
1 adet ye�il fon ka��d�  250.000boyu : 20-30cm
1 adet mukavva ka��d�  750.000 boyu: 50-30 cm
1 adet dart  1.000.000
2 adet kurdela  1.000.000
Raptiye 250.000
Toplam:6.400.000 TL harcand�

MATERYAL�N YAPIMI
�nce 6 tane 15-20 cm uzunlu�unda g�l kurusu renkli kese dikilir. 6 tane de 15-10 cm uzunlu�unda kese diktirilir. 1 tane dart al�n�p 6 e�it par�aya b�l�n�r. G�l kurusu ve pembe renkli eli�i ka��tlar�yla e�it par�ada renklendirilir. Bu e�it par�alar�n �zerine �unlar yaz�l�r:
*G�ncel olaylar b�l�m�
*Dil bilgisi b�l�m�
*Uygulama b�l�m�
*Serbest �al��ma b�l�m�
*Konu�ma ve yazma b�l�m�
*Ara�t�rma ve inceleme b�l�m�
Bir mukavva al�n�p ye�il bir fon ka��d�yla kaplan�r. Bu mukavvan�n �st�ne dart yap��t�r�l�r. 4 er cm k��kl��nde 6 tane kutucuk i�erisine dilbilgisinin ana konular� konulur. Konunun alt b�l�mleri de �eritler halinde kutucuklar�n alt�na raptiye ile tutturulur.

MATERYAL�N UYGULANMASI
30 ki�ilik s�n�f baz al�n�r. Bu s�n�f 5 er ki�ilik 6 gruba ayr�l�r. Bu ayr�m s�n�f listesine g�re olur. Gruplar kendi aralar�nda bir ba�kan se�er ve bu ba�kan her hafta d�n��ml� olarak de�i�ir. Keseler ve dart duvarlara monte edilir. Gruplar s�n�f listesine g�re �ncelik kazan�r. Grup ba�kan� darta ok atar (ok de�ildir, m�knat�sl�d�r eli�i ka��d� par�alanmaz) Ok hangi dilime gelirse o grup temsilcisi dartta g�sterilen kesenin �n�ne gider. Bir soru �eker , gelen soruyu grup �yeleri hep birlikte cevaplar. Grup dilbilgisi b�l�m�n� vurduysa, dilbilgisi kesesinin �n�ne gider , kesenin i�inde dilbilgisi konular� yer al�r. ��renci bunlardan birini se�er ve o konunun oldu�u keseye gider. Bir soru �ekler ve cevaplar. Do�ru ve yanl�� cevaplanan sorular ��retmenin kendisinin yapt�� izelgeye i�lenir. Her ay bir grup birinci gelir. Kaybeden gruplar her ay sonunda kazanan gruba bir hediye al�r.
��retmen, aktif ��rencilerin yan�nda pasif ��rencilerinde bu materyalden faydalanabilmesi i�in onlara da s�z vermelidir.

MATERYAL�N �EKL�

�ekil 1: Dart Panosu

�ekil 2: Keseler

KESELERE KONULACAK SORULARIN �ZELL�KLER�
*��rencilere kompozisyon yazma al��kanl��n� kazand�rmak i�in bir atas�z�, �zl� ya da g�ncel bir konu soru olarak sorulacak.
*��rencilerin genel k�lt�r�n� �l�ecek sorular sorulacak.
*��rencileri konu�ma ve ara�t�rmaya y�neltecek sorular sorulacak.
*Kelime servetini geli�tirmek, yeni kelimeler kazand�rmak, mevcut kelime servetini aktifle�tirecek sorular sorulacak.
*Topluluk kar��s�nda konu�ma g�c�n� kazand�rma, varsa bu �zelli�ini art�rmas�n� sa�layan sorular�n sorulmas�.
*Hayal g�c�n� kulland�r�c� ve geli�tirici sorular.
*��renciyi d��nd�ren, daha �nceki bilgilerini yoklamas�n� sa�layan sorular�n haz�rlanmas�.
*Verilen bilgilerin ��renilip ��renilmedi�ini kontrol etmek amac�yla haz�rlanan dilbilgisi sorular�n�n sorulmas�.
*��lenilen konular do�rultusunda gramer bilgilerini, yaz�m kurallar�n�n bilgisi �l�en sorular, noktalama i�aretlerinin kullan�m�n�n do�rulu�unu �l�ebilen sorular�n sorulmas�.

KESELERE KONULACAK SORULAR
SERBEST �ALI�MA
*�lkemizde hi� orman olmad��n� d��n�n�z. Ne gibi eksiklikler hissedersiniz?
*Size g�re Atat�rk"�n unutulmaz olmas�n�n nedenleri nelerdir?
*�u anda Atat�rk yan�n�zda olsayd�, O"na neler s�ylemek isterdiniz.
*Okula geli� amac�m�z ile okuldaki davran��lar�m�z�n birbirine uygun oldu�una inan�yor musunuz?
*Yurdumuzun hangi y�relerini g�rmek isterdiniz. Ni�in?
*Hayran� oldu�unuz bir yazarla tan��san�z ona neler s�ylemek isterdiniz?
*Paraya ihtiya� duymadan ya�ayabilece�ine inan�yor musunuz?
*Bo� zamanlar�n�z� de�erlendirirken neler yapars�n�z?
UYGULAMA
*Verilen metindeki s�fatlar

VASSILY KANDINSKY

9/7/2010

VASSILY KANDINSKY (1866-1944)

Rus ressam�. Soyut sanat�n kurucular�ndan (Soyutlama:Bir �eyin herhangi bir �zelli�ine, d��nce yoluyla �teki �zelliklerinden ay�rmaya ve bu �zelliklerinden ba��ms�z olarak ele almaya dayanan zihin i�levi).Moskova"da do�mu�tur.�ocuklu�unda bir sure �talya"da kald�. Hukuk ve iktisat e�itimi g�rd�.1901"de Phalanx Grubu"nu sonra da Yeni Sanat��lar Birli�i"ni kurmu�tur. Birinci D�nya Sava�� ba�lay�nca G�rsel Sanatlar B�l�m� ve Sanat K�lt�r� Enstit�s�"nde �al��m��t�r. 1921"de Rusya"dan ayr�l�p Almanya"ya yerle�mi�tir.

�lk resimlerini do�a manzaralar� olu�turur. Bu eserleri yarat�rken de fovizm d��avurumculu�un (expresyonizm) etkisi alt�nda kalm��t�r(Fovizm:Fransa"da 1898-1908 aras�nda etkili olan d��avurumculu�un resim usl�bu.Saf ve parlak renkli boyalar�n do�rudan t�pten ��kt�� gibi resim y�zeyine uygulanmas�yla yap�lan sanat t�r�.Patlama duygusu bu usl�bun �zelli�ini olu�turur). Resimlerini do�ada yapt�� halde ger�e�e ba��ml� olmayan, bi�im ve renk kompozisyonuna a��rl�k vermi�tir. Kompozisyonlar� ve do�a�lamalar� tam olarak soyut veya soyutla�m�� bir bi�imcilik �zelli�i ta��r. �slup geli�iminin bu ilk d�neminden sonra ikinci d�neminde ise soyut bi�imcili�in egemen oldu�u eserler vermi�tir. �zellikle soyut d��avurumculuk ak�m� ve di�er soyut e�ilimli ak�mlar�n temsilcilerine �nc�l�k etmi�tir.

Paris yak�nlar�nda vefat etmi�tir.

Ba�l�ca eserleri: Bovyera Manzaras�, Do�a�lama, Siyah E�ri, Adland�r�lmam�� Do�a�lama, D��sel Do�a�lama, Bahar, Yaz, Vurgulanm�� K��eler, Kaprisli Bi�imler, Daire ve Kare,Be� Par�a. Kitap: Sanatta Tinsellik �st�ne, Otobiyografi, Nokta ve �izgiden Y�zeye, Ge�mi�e Bak��.

��RENC�LERE VER�LEN B�LG�LER
(Somut ��lem D�nemi ve Sonras�ndaki D�nemlerde Verilen Bilgiler)

Vassily Kandinsky, Rus Ressam�. 1866-1944 aras�nda ya�am��t�r. Moskova"da do�mu�tur. Hukuk ve iktisat e�itimi g�rm��t�r. I.D�nya Sava�� y�llar�nda Rusya"dan ayr�l�p Almanya"ya yerle�mi�tir. �zlenimci bir ressamd�r. �zlenimcilik nedir?�zlenimcilik, do�ay� ger�ekte oldu�u gibi b�t�n ayr�nt�lar�na ba�l� kalarak de�il onun sanat��da uyand�rd�� duyumlar� ile yans�tan sanat ak�m�d�r.

Hayat�n� anlatt��m sanat��n�n birka� eseri:
*Ba�l�ks�z: Moskova"da e�iyle birlikte ge�irdi�i ho� anlardan biri
*13 Dikd�tgen: Bu resmi yapmas�ndaki amac� tek bir rengin ya da �eklin kompozisyonun (anlatmak istedi�inin) temelini olu�turabilir d��ncesiydi.
*"Son g�sterece�im resim ise bu."diyerek Eski Kasaba adl� �al��mas�na ge�tim.

Soru-cevap �eklinde resmin tahlilini ger�ekle�tirirken baz� sorularda yine a��klama yapt�m. Bunlar ilk b�l�mde 5. soruda geometrik �ekillerin sadece kare, ��gen olmad��n� prizmalar�n da bu kapsama girdi�ini, organik �ekillerin ise bitki, hayvan ve insan oldu�u idi. 6. soruda dokunun ne oldu�unu, ka�a ayr�ld��n� �rneklerle anlatt�m. 2.b�l�mde ise g�ne� ve g�ne�in renklerinin (sar�, turuncu, k�rm�z�) s�cak renkler; di�er renklerin ise (ye�il, mor, mavi) so�uk renkler oldu�unu s�yledim. Son b�l�mde ise sembol�n (simgenin) duyularla ifade edilemeyen bir �eyin somut nesne veya i�aretle dile getirilmesi oldu�unu a��klad�m. Anneler G�n�"nde, �ok sevdi�imiz annemize bir k�rm�z� g�l vermenin ya da onun bizi �pmesinin "Seni seviyorum" demek oldu�unu ve �p�c�kle k�rm�z� g�l�n bir sembol oldu�unu anlatt�m.
Son sorunun ard�ndan g�sterdi�im resmin ad�n�n Eski Kasaba oldu�unu ve ressam�n M�nih"te ya�amay� �ok sevdi�ini, M�nih"te ya�arken etraf�n� g�zlemekten ve g�zlemlediklerini resmetmekten ho�land�� i�in bu �al��may� yapt��n� s�yledim. Kendilerine de "Ya�amay� �ok sevdi�iniz ya da ya�amak istedi�iniz bir yerin resmini yapar m�s�n�z?"diye sordum. Baz�lar� biraz d��nd�kten sonra baz�lar� ise ilk olarak resmetmek istediklerinin ard�ndan ya�anacak bir yeri resmettiler.

DEV�M-DUYUSAL D�NEM
BERNA SERBEST, SARP ALAS

Berna 2,5; Sarp ise 3 ya��ndad�r. Her ikisi de renkleri bilmiyor.Alg� ve �n sezi ile d�� d�nyay� ke�fedip bunlar� (duyular�n�) motor becerilerini kullanarak yans�tan bir d�nemde bul

veribaz.com - El Sanatlar� - T�rkiye'nin veri bankas�

1923-1980 YILLARI ARASINDA T�RK�YE EKONOM�S�

OR�GANA

AZMACILIK

TEMEL TASARIM

TASARIM ELEMAN VE �LKELER�

��N� SANATI

KAYIT DI�I EKONOM�N�N ETK�LER�

HAT SANATI

T�RK�YE"DE GELENEKSEL T�RK EL SANATLARI B�L�M� HALI-K�L�M ESK� KUMA� DESENLER� ANA SANAT DALI PROGRAMLARI L�SYANS E��T�M� UYGULAMALARI VE E��T�M SORUNLARI ANKET SORULARI

E�ME K�L�M�

CUMHUR�YET�N 75. YILINDA D�NYA EKONOM�K KR�ZLER�N�N T�RK�YE"YE YANSIMALARI VE G�NCEL B�R �RNEK (RUSYA KR�Z�)

RES�MDE B���M

HALICILIK

VAN GOGH

TA�PINAR HALILARI

T�RK RES�M SANATI

SANATSAL D�ZENLEME �GELER�

SARIZ K�L�MLER� - HALICILIK -

. ANADOLU SEL�UKLU D�NEM� PORTALLER�NDE TA� S�SLEMEC�L���

EBRU SANATI

HALI

K�TAP KAPA�I"NDA GRAF�K TASARIM ��ELER�NE VE �LKELER�NE KURAMSAL B�R YAKLA�IM

K�L�M

CARPET MAKING

EL HALICILI�I SANAY� PROF�L�

EBRU SANATININ TAR�H�ES� VE YAPIMI

ISPARTA HALICILIK TAR�H�

YA�CIBED�R HALILARI

HALININ YIKANMASI

T�RK RES�M SANATININ TAR�H�ES�

KALIP TASARIMI

�OCUK OYUNCAKLARI

��N� SANATI

T�RKLERDE ��N�C�L�K

�ANAK ��MLEK SANATI

KA�IT BEBEKLER �ZER�NE BOYASAL DENEMELER L�SANS TEZ�

K�TAHYA ��N�LER�

KASTAMONU EL SANATLARI VE G�Y�M-KU�AM �ZERE KASTOMUNU ��NE OYALARI �NEBOLU EVLER�

KIBRISLI RESSAMLAR

TURKISH CARPETS AND RUGS

YUNT DA�I HALILARI

RES�MDE ��ZG�, RENK VE B���M �L��K�S�

BASKI SANATI TAR�H�

E�ME K�L�MLER�

GELENEKSEL HAT SAN"ATIMIZ HAKKINDA BAZI D���NCELER

GEL�R DA�ILIMI - BE�ER� SERMAYE �L��K�S� VE T�RK�YE �ZER�NE B�R DE�ERLEND�RME

HALICILIK TEZGAH T�PLER�

TA�BASKI KALEM�

EBRU SANATI VE G�N�M�ZDEK� UYGULAMALARI

SULUBOYA TEKN���

S�SLEME SANATLARI

CAM SANAY�� SEKT�R�

SOYUT RES�M

GRAF�K SANATLAR�N TAN�M�

KALEM ��� DESENLER TAHR�BATI VE RESTORASONU

GRAF�K TASARIMIN TAR�H�ES� VE GRAF�K TASARIM AKIMLARI

ESK��EH�R S�VR�H�SAR K�L�MLER� VE �ZELL�KLER�

GLOBALLE�ME, B�LGESELLE�ME, MEGA REKABET VE T�RK�YE

TEZH�P HAT M�NYAT�R TA� TEZH�PLER� SERLEVHALARDAK� TA� TEZH�PLER

PAZIRIK HALISI VE D�L�

��N� SANATI

HAPPEN�NG

KERAM�K (SERAM�K) SANATI

G�M�� ESERLER

AH�AP AT�LYES�NDE KULLANILAN K���K ELEKTR�KL� EL ALETLER� VE TANITIMI ELEKTR�KL� EL ALETLER�N�N SIRALANMASI

HALI, K�L�MLER�N HAZIRLANMASI VE GELENEKSELL���N�N KORUNMASI

DOUBLE MORDANTING Y�NTEM�N�N NANE (MENTHA TEMANTOSA) B�TK�S�NDEN ELDE ED�LEN RENKLER�N KAL�TES� �ZER�NE ETK�S�

TURKISH CARPETS

HALI-K�L�M SANATI VE TAR�H�

K�L�M

BAT�K SANATI

AZMACILIK

K�L�M ALFABES�, HALI - K�L�M ET�MOLOJ�S�

HALI K�L�M TEKN���

KARL MARKS VE MARKS�ST ESTET�K

G�NEYDO�U ASYA VE RUSYA KR�Z� KAR�ISINDA T�RK�YE

GENEL KRED� SINIRLARI HAKKINDA AVRUPA B�RL��� D�ZENLEMELER�

HALICILIK

RENKLER

RES�MDE B��M

. ANADOLU SEL�UKLU D�NEM� PORTALLER�NDE TA� S�SLEMEC�L��

RES�MDE ��ZG�, RENK VE B��M �L��K�S�

GELENEKSEL HAT SAN"ATIMIZ HAKKINDA BAZI D��NCELER

SULUBOYA TEKN��

KALEM �� DESENLER TAHR�BATI VE RESTORASONU

AH�AP AT�LYES�NDE KULLANILAN K��K ELEKTR�KL� EL ALETLER� VE TANITIMI ELEKTR�KL� EL ALETLER�N�N SIRALANMASI

HALI, K�L�MLER�N HAZIRLANMASI VE GELENEKSELL��N�N KORUNMASI

HALI K�L�M TEKN��

GENEL KRED� SINIRLARI HAKKINDA AVRUPA B�RL�� D�ZENLEMELER�

T�RK EBRU SANAT"ININ GEL��M�N�N USTALARCA YORUMLANMASI