veribaz.com - Zooloji - T�rkiye'nin veri bankas�

EKLEMBACAKLILAR (ARTROPODA)

9/7/2010

1. G�R��
1.1. Eklembacakl�lar (Artropoda)
T�m omurgas�zlar aras�nda en ba�ar�l� ve �e�itli olanlar, ku�kusuz eklembacakl�lard�r. Bunlar�n v�cutlar�n�n d�� k�sm�, sert par�al� bir d�� rt� (d�� iskelet) ile kapl�d�r. �yeleri eklemlidir. B�cekler �r�mcekler, Akrepler, �okbacakl�lar Ve Kabuk¬lular g�n�m�z�n eklembacakl�lar�ndand�r. Fosil¬ler aras�nda bug�n, soylar� t�kenmi� olan Trilobitomorflar ve �yripteridler veya dev su akrepleri bu¬lunmu�tur. B�t�n bu gruplar ba�lang�ca do�ru iz¬lendiklerinde olas�l�kla ortak bir atadan, Halkal� Kurt"tan meydana gelmi� gibi g�r�n�rler. Ancak bir�ok eklembacakl� t�r�n�n ayr� atalardan t�remi� olmalar� da ayn� derecede g��l� bir olas�l�kt�r.
�lk eklembacakl�lar, alt Kambriyum devrinde birdenbire ortaya ��km��lar ve son derece �e�itli gruplar olu�turmu�lard�r. Bu durum, s�z konusu hayvanlar�n ge�mi�inin Kambriyum �ncesine kadar uzand��n�; ancak bu devirdeki atalar�n�n mineral-le�mi� bir iskeletlerinin bulunmad��n� akla getirir. Kambriyum devrinin ba�lang�c�nda �e�itli eklem¬bacakl� s�n�flar� vard�. Bunlar�n ba�l�calar� trilobitler ve trilobitoidlerdir ve bu iki grup Trilobitomorflar ad� alt�nda toplan�r. Trilobitoidlerin �e�itleri daha fazlayd�: ancak iskeletleri ince ve mineralsiz oldu�undan, fosillerine sadece Kanadan�n Kam¬briyum devri ortalar�ndan kalma ince taneli kaya¬lar�nda (Burges Shales) rastlanmaktad�r. Burgessia ile Marella tipik trilobitoidlerdir. Burgessia, k��k bir Kral Yenge� benzer. Marella, geriye do�ru uzant�lar�yla ilgin� bir eklembacakl�d�r. Bun¬lar�n her ikisinde de trilobitlerinkine benzer ayak¬lar bulunur ve aya��n v�cuda yak�n taraf�nda bir solunga� dal� ve �teki taraf�nda ise y�r�me baca�� vard�r. Trilobitlerin g�vdeleri ise �� loblu bir d�� iskelet ile kapl�d�r. �n k�s�m ba� (cephalon). orta k�¬s�m g��s (thorax) ve geri taraf kuyruk (pygidium) ad�n� al�r. �lk trilobitlere �rnek olarak dikenli, k�sa kuyruklu Olenelluslar ile k��k ve k�r Agnostuslar g�sterilebilir. Paleozoik, trilobitlerin �anslar�n�n hem a��ld�� hem kapand�� bir d�nem olmu�; bu d�nemde dikenleri k�salm��. g�z yap�lan geli�mi� ve iri kuyruklu t�rler ortaya ��km��t�r.
Di�er eklembacakl� gruplar�ndan olan kral yen¬ge�ler, kabuklular ve pnikoforalar da Kambriyum devrinde ortaya ��km��lard�r. Kral yenge�ler. Orta Ordovik ve Perm devirleri aras�nda ya�am�� dev �yripteridlerle ilintilidir.
Sil�r devrinde kara hayvan� olarak ilk ger�ek akrepler ortaya ��kt�; Devon devrinde keneler, �r�mcekler ve b�cekler on¬lara kat�ld�. Denizde ya�amayan bir�ok eklemba¬cakl� gruplar�n�n fosilleri, ancak �zel ko�ullarda birikmi� tortularda bulunur ve zaman i�inde g�r�¬n�p kaybolsalar bile, giderek artan bir �e�itlili�i g�sterirler.
1.2. Evrim Kavram�n�n Geli�imi
Kal�t�m ve evrim, canl�l��n tan�mlanmas�nda birbiriyle �ok yak�ndan ili�kisi olan iki bilim dal�d�r. Birini, di�eri olmadan anlamak olanaks�zd�r. Kal�t�m bilimi, d�ller aras�ndaki ge�i�in ilkelerini a��klar. Evrim ise ge�mi� ile gelecekteki olaylar�n yorumlan¬
mas�n� sa�layarak, bug�n d�nyada ya�ayan canl�lar aras�ndaki akrabal��n derecesini
ve nedenini ortaya koyar. Evrimsel de�i�meler kal�t�ma dayal�d�r. ��nk� bireysel
uyumlar d�llere aktar�lamaz. De�i�ikliklerin genlerde meydana gelmesi ve gelecek¬
teki �evre de�i�imlerine bir �n uyum olarak varsay�lmas� gerekir. �e�itlenmenin ve
geli�menin de�i�ikliklerle meydana geldi�ini savunan baz� tarihsel g�zlemlere k�saca
g�z atal�m.
1.2.1. G�zlemler ve Varsay�mlar
Canl�lar�n birbirinden belirli kademelerde farkl�l�klar g�sterdi�ine ve aralar�nda baz� akrabal�klar�n oldu�una ili�kin g�zlemler d��nce tarihi kadar eski olmal�d�r. Do�ay� ilk g�zleyenler, do�an yavrunun ana ve babadan belirli �l��lerde farkl� oldu¬�unu g�rm��lerdir. Hatta ayn� bat�ndan meydana gelen yavrular�n dahi birbirinden farkl� oldu�u ta o zamanlar farkedilmi�tir. Bitki ve hayvanlarda t�rden ba�layarak yukar�ya do�ru benzerlik derecelerine g�re gruplar�n olu�turuldu�u (bug�nk� anlam¬da cins, familya, tak�m vs. g�zlenmi�tir. Bu yak�nl�k derecel

BAL ARILARININ TAKSONOM�S�, V�CUT YAPILARI VE GEL��ME D�NEMLER�

9/7/2010

4. B�L�M
BAL ARILARININ TAKSONOM�S�, V�CUT YAPILARI VE GEL��ME D�NEMLER�
A- Bal Ar�n�n Taksonomisi
D�nyada 100.000 dolay�nda b�cek t�r� taksonomik olarak s�n�fland�r�lm��t�r. Bu 100.000 t�r i�inde 23.000 dolay�nda ar� t�r� bulunmaktad�r. Bal ar�lar� evrimleri s�resince di�er b�cek t�rlerinden farkl�l�k g�stererek kendilerine has morfolojik ve anatomik yap�lar�n� geli�tirmi�lerdir. �rne�in bal ar�lar�nda polen toplamaya yarayan polen sepet�iklerinin olu�mas�, nektar ve polenle beslenmeye ge�i� bu farkl�la�man�n en tipik �rnekleridir. Hayvanlar aleminin b�cekler s�n�f�nda yer alan bal ar�s�n�n taksonomisi a�a��da verilmi�tir.
Alem (Kingdom) :Hayvanlar (Animalia)
�ube (Phylum) :Eklembacakl�lar (Arthropoda)
Alt �ube (Subphylum) :Antenliler (Antennata)
S�n�f (Class):B�cekler (Insecta)
Tak�m (Order) :Zar kanatl�lar (Hymenoptera)
Familya (Family) :Ar�lar (Apidae)
Cins (Genus) :Bal ar�lar� (Apis)
T�r (Species) :Bal ar�s� (Apis mellifera)
Apis cinsi i�inde Bat� bal ar�s� olarak adland�r�lan Apis mellifera d��nda 3 t�r daha bulunur ki bunlar Do�u bal ar�s� t�rleri olan; Apis cerana, Apis dorsata ve Apis floread�r. D�nya bal �retiminde A. Ceranadan k�smen yararlan�l�rken �retimin tamam�na yak�n k�sm� A. mellifera kullan�larak ger�ekle�tirilmektedir. Di�er 2 t�r ise kovana al�namam�� olup do�al yuvalarda tek bir petek �zerinde ya�amaktad�rlar.
Ar� taksonomisinde t�rden sonra �rklar yer almaktad�r. �rne�in Anadolu �rk�, Apis mellifera anatolica olarak ifade edilir.
B- Ar�n�n V�cut Yap�s�
Genel morfolojik yap�s� bak�m�ndan di�er b�ceklere benzemekle birlikte, ar�n�n v�cudu yumu�ak yap�da olan yo�un bir k�l �rt�s� ile kapl�d�r. Ar�n�n v�cudu ba�, g��s ve kar�n olmak �zere �� k�s�mdan meydana gelir. Ba�ta g�zler, duyargalar ve a��z par�alar� bulunur. Ba�, v�cudun ikinci k�sm� olan g��se ince oynak bir boyunla ba�l�d�r. G��s ve kar�n�n d�� k�sm� segment denilen halkalardan olu�ur.
1. Ba�
Ar�larda ba� �nden bak�ld��nda bir ��geni and�r�r. Ba�ta; g�zler, duyarga ve a��z par�alar� bulunur. G�zler bir �ift bile�ik (petek) g�z ile �� adet basit g�zden ibarettir. Basit g�zlerin her biri binlerce k��k �niteden olu�maktad�r. Bile�ik g�z; ana ar�da 3.000, i��i ar�da 4.000 ve erkek ar�da 8.000den fazla g�zc��n birle�mesinden meydana gelmi�tir. G�z�n her bir �nitesi bak�lan cismin k��k bir k�sm�n� g�r�r ve bu g�r�nt�ler birle�tirilerek cismin g�r�nt�s� tamamlan�r.
Ar�larda koku, tat ve dokunma-hissetme duyular�n� alg�layan bir �ift duyarga (anten) ba�ta bulunmaktad�r. Bu duyargalar olduk�a kuvvetli kaslar yard�m�yla her y�ne hareket etme kabiliyetine sahiptirler. Duyargalar di�ilerde 12, erkeklerde 13 halkadan meydana gelmi�tir. Duyargalar i�erisinde bulunan sinir u�lar� sayesinde ar�lar duyular�na ek olarak r�zgar h�z�n� ve hava s�cakl��n� da alg�layabilmektedirler. Ar�lar�n duyargalar� o kadar hassast�r ki 2 km mesafeden bal�n kokusunu alg�layabilirler.
Ar�lar; �st dudak, �st �ene, alt �ene ve alt dudak olmak �zere d�rt k�s�mdan meydana gelen yalay�c�-emici a��z tipine sahiptirler. Alt �eneleri yard�m�yla kopar�c� �zellik g�sterirler. Alt �ene ve alt dudak birlikte uzanarak hortum �eklindeki "probozis"i olu�tururlar. Probozis ve bunun uzant�s�ndaki dil s�v� g�dalar�n al�nmas�n� sa�lar. Dil uzunlu�u, ar� �rk�na g�re de�i�mekle birlikte 6-7 mm aras�ndad�r. Ar�n�n, �zeri k�llarla kapl� bulunan dil k�sm� i� i�e ge�mi� sert halkalardan olu�ur. Bu halkalar aras�nda zar�ms�, dar ve t�ys�z k�s�mlar vard�r. Bu yap�s�ndan dolay� dil gerekti�inde uzay�p k�salabilme �zelli�ine sahiptir. Beslenme i�lemi bitti�inde probozis k�vr�l�p ba��n arka k�sm�na katland��nda dil eski haline nazaran olduk�a k�sa g�r�nmektedir.
��i ar�lar �st �enelerini polen almak, petek yap�m�nda mum i�lemek, herhangi bir �eyi tutup kavramak gibi i�lerde kullan�rlar. Ar�larda hortum (dil) nektar, bal, �urup veya su gibi s�v� besinleri almak i�in kullan�l�r. Dil, ar�n�n emme i�levini yerine getiren orga

ARICILIK

9/7/2010

ARICILIK

De�erli Ar�c�lar, bug�nk� y�ksek �retim maliyetleri kar��s�nda eski usullerle veya kovanlar� kendi hallerine b�rakarak ar�c�l�ktan yeterli kazan� sa�lamak m�mk�n de�ildir. Di�er taraftan, t�keticiler de s�radan bir bal yerine, ila� kal�nt�s� i�ermeyen saf ve kaliteli bal istemektedirler. Bu nedenlerle, kovan ba��na �retti�iniz bal miktar�n� art�rmak ve kal�nt�s�z bal �retmek zorundas�n�z. Bu zorunluluk �er�evesinde kovan ba��na maliyetleri d��rerek, ar�c�l�ktan daha fazla kazan� sa�layabilmek ve kal�nt�s�z saf bal �retebilmek i�in uygulayabilece�iniz baz� �nemli �neriler a�a��da s�ralanm��t�r. Teknik ar�c�l��n kurallar� olan bu �nerilere uyunuz ki; kazanc�n�z bol ve �r�n�n�z sa�l�kl� olsun.
1. Teknik ve gezginci ar�c�l��a uygun modern kovanlarla ar�c�l�k yap�n�z. Ekonomik bir ar�c�l�k i�in, yeterli bilgi ve tecr�be sahibi olduktan sonra, en az 50-60 adet kovanla �al��n�z ve di�er ar�c�larla i�birli�i yap�n�z.
2. G��l� kovanlarda an ba��na birim �retkenli�in daha y�ksek oldu�unu unutmay�n�z. Bu nedenle, 5er �er�eveli 3 kovan yerine 10 �er�eveli l adet kovanla �al��may� tercih ediniz. Zay�f kovanlar�n, �retim maliyetlerini art�rd��n� ve kazanc�n�z� azaltt��n� unutmay�n�z. 10 bin yeti�kin ar�s� olan zay�f bir kovandaki bir i��i ar�n�n ancak 400 mg bal �retebilmesine kar��l�k. 40 bin yeti�kin ar�s� olan g��l� bir kovandaki ayn� i��i ar�n�n ayn� s�re i�inde 800 mg bal �retti�i daima hat�rlanmal�d�r.
3. Kovanlar�n�z�n g��l� olmas� i�in mevsimsel bak�m i�lerini mutlaka zaman�nda yap�n�z. �zellikle ilkbaharda yap�lan te�vik beslemesinin ve varroa m�cadelesinin zaman�n� ka��rmay�n�z. Ba�anl� k��latmada alt�n kural�n; k�� mevsimine mutlaka gen� i��i anlarla ve yeterli besin sto�u ile girmek oldu�unu unutmay�n�z. Anlar k�� mevsimi s�resince
ancak bal yiyerek �s� �retebilmekte ve bu sayede ya�ayabilmektedirler.
4. Zay�f kovanlan ilkbahar ve sonbaharda bile�tiriniz. Kovanlar�n ya�l� ana anlann� mutlaka gen� ana anlarla de�i�tirerek, hem o�ul ��k��m enleyiniz hem de gen� ve kaliteli ana an kullanma al��kanl�� kazan�n�z. Gen� ve kaliteli ana ar�larla �al��mak teknik ar�c�l��n birinci kural�d�r. Kovan say�n�z� art�rmak istiyorsan�z ilkbaharda b�lme yap�n�z. Yapt��n�z b�lmelere sat�n alaca��n�z, yumurtlamaya ba�lam�� gen� ve kaliteli ana ar�lar veriniz. B�ylece mevsimden 3 hafta kazanm�� ve koloni geli�me d�nemini ka��rmam�� olursunuz.
5. Ar�c�l�ktan kazan� sa�lamak i�in mutlaka gezginci anal�k yap�n�z. Bunun i�in de nektar ve polen kaynaklar� y�n�nden zengin y�releri tercih ediniz. Gezginci ar�c�l��a ba�l� olarak, �zellikle yaz mevsiminde yapaca��n�z an nakillerinde, taze ve ball� peteklerin �ok kolay k�r�larak ar� ve koloni �l�mlerine sebep olabilece�ini hat�rlay�n�z. Yaz aylanndaki an nakillerinde; taze ball� petekleri nakilden �nce kovandan ��kart�n�z. Bir geceden daha uzun s�ren nakiller i�in g�nd�z mola veriniz ve nakil s�ras�nda kovanlara yeterli havaland�rma sa�lay�n�z.
6. �retim �e�itlili�ine gidiniz. Bal yan�nda polen ve an s�t� �retimi yaparak ar�c�l�ktan sa�layaca��n�z kazanc�n�z� art�nn�z. Polen ve an s�t� �retimini uygulamal� olarak Ege Tar�msal Ara�t�rma Enstit�s�nden ��renebilirsiniz. Kolonide yavru �retimi i�in mutlak surette polene ihtiya� duyulmaktad�r. Bu nedenle, polenin bol oldu�u d�nemlerde polen toplayarak, yeterli olmad�� d�nemlerde anlanmz� toplad��n�z polenle besleyiniz. Aynca, polen insan sa�l�� y�n�nden de �ok de�erli bir maddedir. Bunu di�er insanlara da ��retiniz.
7. An hastal�k ve zararl�lan konusunda her zaman uyan�k ve dikkatli olunuz. Sa�l�kl� bir koloninin genel g�r�nt�s�n� ezbere biliniz. Koloni kontrollerini bakan g�zle de�il, g�ren g�zle yap�n�z. Hastal�k ve zararl�lar y�n�nden ��pheli bir durumda, zaman kaybetmeden mutlaka bir uzman�n g�r�� ve �nerilerini al�n�z. Sorma ve ��renme konusunda teredd�t etmeyiniz.
8. Bilin�siz ve gereksiz ila� kullanmay�n�z. Gereksiz ila� kullanman�n anlar�n�za, bal�n�z�n kalitesine ve b�t�enize zarar verece�ini unutmay�n�z. Kovana verilen her ilac�n b

GAP B�LGES� VE AKVARYUM BALI�I YET��T�R�C�L��

9/7/2010

GAP B�LGES� ve AKVARYUM BALI�I YET��T�R�C�L��

�ZET

Bir �lkenin geli�ebilmesi i�in yapmas� gereken en �nemli faaliyetlerden biri de mevcut do�al kaynaklar�n� en iyi �ekilde kullanarak d��k yat�r�m maliyeti ile yat�r�mlar yapmas� ve bu yat�r�mlar sayesinde hem ekonomisine girdi sa�lamas� hem de vatanda�lar�na i� imkan� sa�layarak �retimi te�vik etmesidir. Bu �al��mada iklim ko�ullar� �lkemizde sat��a sunulan akvaryum bal�klardan %73"�n�n d�� ortamlardaki havuzlarda d��k maliyetlerle ve kolayca �retilebilmesine m�sait olan GAP b�lgesinin bu potansiyeline ve b�lgeye ekonomik katk�da bulunabilecek alternatif bir i� kolu olan akvaryum sekt�r�ne dikkat �ekilmesi hedeflenmi�tir.

1. G�R��

Akvaryum bal�klar� end�strisi d�nyan�n pek �ok �lkesi i�in �nemli bir sekt�rd�r (Boozer, 1973; Ramsey, 1985). Akvaryum sat��lar�n�n �tesinde; hava pompalar�, filtreler, yemler, ila�lar ve bal�k sat��lar� milyonlarca insana i� imkan� sa�lamaktad�r (Courtenay ve Stauffer, 1990). D�nya"da akvaryum bal�klar�n�n �retildi�i ba�l�ca merkezler Florida, Singapur, Hong Kong, Japonya, �ngiltere, Hollanda ve Bel�ika"d�r (T�rkmen, 1995). Bu merkezlerden biri olan Singapur"da akvaryum bal�klar� ihracat� toplam ihracat�n %40"l�k k�sm�n� te�kil etmektedir (Tay, 1977). Amerika"da akvaryum bal�klar� sekt�r� kedi bal��, alabal�k ve salmon yeti�tiricili�inden sonra d�rd�nc� s�rada yer almaktad�r (JSA, 1999). 1996 y�l�nda d�nyada akvaryum bal�klar� ve omurgas�zlar� sekt�r�nde 200 milyon $"dan daha fazla bir ithalat ve 320 milyon $ civar�nda ise ihracat hacmi s�z konusu olmu�tur. D�nya"da akvaryum sekt�r�nde 1985"den 1996 y�l�na kadar her y�l ortalama %14"l�k bir ilerleme g�zlenmi�tir (Tablo 1) (Bartley, 1999). Tablo 1"de de g�r�lece�i �zere bu hacmin %63"l�k k�sm�n� geli�mekte olan �lkeler ellerinde tutmaktad�rlar. Akvaryum bal�klar� �retiminin en �nemli k�sm�n� tatl� su bal�klar� te�kil etmekte ve bu bal�klar�n %90"� do�al ortamlar�ndan yakalanmaktad�rlar (Dawes, 1998). Florida"da ki �iftliklerde 800 tatl� su bal�k varyetesi yeti�tirilmektedir (Hoff, 1996).

Tablo 1. FAO �statistiklerine G�re Geli�en ve Geli�meyen �lkelerin Akvaryum Bal�� hracat De�erleri

2. T�RK�YE"DE AKVARYUM BALIKLARI ve YET��T�R�C�L��

Su �r�nlerinin di�er alanlar�nda oldu�u gibi akvaryum sekt�r� de T�rkiye"de hen�z �ok k�sa bir ge�mi�e sahiptir. �lkemize ithalat yolu ile ...........�lkemizde profesyonel anlamda akvaryum bal�� reten 6 adet �iftlik bulunmakta olup bunlar�n en b�y�� zmir Bergama"dad�r. Bu �iftlikte 200000 adet/y�l akvaryum bal�� retilmektedir (T�rkmen, 1995).

�lkemizde 37 t�r akvaryum bal�� retilmektedir. Bu �retimin yakla��k y�zde 46s�n� japon bal�klar�, y�zde 27sini canl� do�uran ad� verilen lepistes, plati, k�l�� ve moli gibi t�rler ve geri kalan y�zde 27sini tropikal t�rler olu�turmaktad�r. Toplam �retime bak�ld��nda ayl�k �retim 300-400 bin aras�nda de�i�mektedir (T�rkmen, 1995).

Akvaryum bal�klar� ithalat�n�n y�zde 94� Singapurdan ger�ekle�mektedir. �thalat�n yap�ld�� 5 �lke i�inde Singapurdan sonra s�ras�yla Hong-Kong, Tayland, Tayvan ve �in Halk Cumhuriyeti gibi G�neydo�u Asya �lkeleri gelmektedir (T�rkmen, 1995).

3. GAP ve AKVARYUM SEKT�R�

�lkemize akvaryum bal�� ihra� eden �lkelere (Singapur, Hong-Kong, Tayland, Tayvan ve �in Halk Cumhuriyeti) dikkat edildi�inde bu �lkelerin genelde subtropikal iklim ku�a��nda olduklar� g�r�lmektedir. Yurdumuzun G�neydo�u Anadolu, Akdeniz ve Ege B�lgeleri"ndeki iklim ko�ullar� subtropikal iklimle b�y�k benzerlikler g�stermektedir. Ayr�ca T�rkiye"de sat��a sunulan akvaryum bal�klar�n�n %73"l�k k�sm� olu�turan japon bal�klar� ve canl� do�uranlar grubuna giren bal�klar �l�man su bal�klar� olup bu bal�klar�n optimum s�cakl�k istekleri 23-26 oC"dir (Alpbaz, 1993). Dolay�s�yla Akdeniz ikliminin hakim oldu�u GAP b�lgesi i�in akvaryum bal�� yeti�tiricili�i b�lgeye �nemli ekonomik katk�da bulunacak alternatif bir i� kolu olarak mutlaka de�erlendirmeye al�nmal�d�r.

T�rkiye akvaryum bal�klar� piyasas�n�n %46"l�k k

KELEBEKLER

9/7/2010

p) Lepidoptera (Kelebekler, Pulkanatl�lar).
Kelebekler, her iki �ift kanad�n�n �zerinde bulunan ufac�k ve de�i�ik renkler¬deki pullar�n olu�turdu�u g�zel renkleri ile dikkati �ekerler. Pulkanatl�lar ad�n� da al�rlar. Coleopteradan sonra, t�r zenginli�i y�n�nden ikinci durumda olan tak�m Lepidopterad�r.
Ba� �zerinde iri yap�l� bile�ik g�zler, ucu topuzlu ya da di�er �ekillerdeki an¬tenler ve palpus labialisleri ile k�vr�k hortum �eklindeki a��z par�alan bulunur. Emici yap�daki a��z par�alar�, baz�lar�nda geli�memi�tir. Sadece bir familyada (Micropterygidae) a��z �i�neyici yap�dad�r.
Ba�kala��m holometaboldur. Larvalar t�rt�l ya da m�hendis t�rt�l� tipindedir. Krizalis ad�n� alan pupalar� baz�lar�nda koza i�erisinde, baz�lar�nda ��plak ve dik duru�lu, di�er bir k�sm�nda ��plak fakat ba�a�a�� sarkm�� durumda ya da toprak �zerinde bulunur.
Bu tak�m i�erisinde, ekonomik y�nden �nemli t�rler �oktur. �o�u bitkisel besin al�r; bazdan dokunmu� maddelere, bazdan da depolanm�� r�nlere zarar ve¬rir.
Lepidoptera tak�m� G�nd�z kelebekleri (Rhopalocera) ve Gece kelebekleri (Heterocera) olmak �zere ikiye ayr�l�r. Birincilerin anteni ucu topuzlu tiptedir; frenulum (ikinci kanad�n �n kenar�nda dip taraf�nda bulunan k�l veya k�llar) yoktur; v�cut incedir; g�nd�z u�arlar. �kincilerde anten de�i�ik �ekillerdedir; frenulum vard�r; v�cut kal�n yap�l�d�r; gece u�arlar. Fakat, bir�ok sistematik�i Lepidopteray� Frenatae ve Jugatae ad�n� alan 2 alt-tak�ma ay�rmay� do�ru bulmaktad�r. Jugataede her iki �ift kanad�n damarlan�� birbirine benzer ve kanatlar birbiri ile ufak bir ��k�nt� (Jugum) ile birle�ir. Frenataede ise arka kanatlar daha ufak ve daha az damarl�d�r ve iki kanat birbiri ile ancak frenulum ile birle�ir, ya da arka kanad�n dip taraf�n�n geni�lemi� olmas� ve birbirine tutunur. Kelebeklerin �o�u bu ikinci alt-tak�ma aittir. Bu alt-tak�mdaki familyalar, birtak�m �st-familyalar halinde ve bunlar da 2 grup halinde toplanm��t�r. Macrolepidoptera grubunda b�t�n Rhopalocer

HAYVANAT BAH�ELER�N�N TAR�H�ES�

9/7/2010

HAYVANAT BAH�ELER�N�N TAR�H�ES�

Hayvanat bah�eleri di�er bir ad�yla hayvan parklar�, vah�i hayvanlar�n ve evcille�tirilemeye y�z tutmu� hayvanlar�n baz� �rneklerinin g�sterildi�i ve tutuldu�u yerdir. Bu kurulu�larda hayvanlar genellikle do�al �artlardan �ok daha iyi �ekilde yerle�tirilirler.
�lk hayvanat bah�elerinin ne zaman kuruldu�u bilinmemekle birlikte b�y�k olas�l�kla hayvanlar�n evcille�tirilme giri�imleriyle beraber oldu�u tahmin edilmektedir.

M.�. 4500 – 2500
M.�. 4500 y�l�nda �u anda Irak"�n oldu�u yerde g�vercinler koruma alt�na al�nm��t�r. Bundan 2000 y�l sonra filler Hindistan"da yar� yar�ya evcille�tirilmi�tir. Hayvanat bah�eleri idare �rneklerinin ilk defa g�r�lmeye ba�lanmas�, M�s�rl�lar�n vah�i hayvanlar� evcille�tirmeleriyle birlikte olmu�tur. Addax, ibex, oryx cinslerini i�eren antiloplar ve ceylanlara ait resimler, milatta �nce 2500"lerde Sakkara"daki Eski M�s�r mezarlar�nda g�r�lm��t�r.

M.�. 1500
Son d�nemlerdeki firavunlar �rne�in III. Tuthmosis (M.�.1501-1447) M�s�r"a bir�ok hayvan getirtmi�tir. Onun �vey annesi, Krali�e Hatshephut, �ok uzaklara, Somali"ye kadar vah�i hayvanlar�n zaptedilmesi i�in seferler d�zenlenmi�. Bu seferlerle birlikte maymunlar, leoparlar, �italar, bir �ok ku�, b�y�k s��rlar ve z�rafalar getirtilmi�tir (www.sta.org.za/info/history/zoos.htm).
M�s�rl�lar, hayvansever insanlard� ve aralar�nda k�peklerin, kedilerin, maymunlar�n ve kazlar�n bulundu�u hayvanlar beslerlerdi. Kimi zaman bir k�pe�in tasmas�, k�pe�in sahibi ile beraber g�m�l�rd�. Baz� firavunlar�n de�i�ik hayvanlar� toplad�klar� ve hatta kendilerine ait hayvanat bah�eleri bile kurduklar� san�l�r (www.geocities.com/nilin_hediyesi).

M.�. 1000
�in"de, M.�.1150 y�llar�nda ya�am�� mparatori�e Tanki b�y�k mermerden bir "geyik evi" kurmu�. M.�. 1000 y�llar�nda h�k�m s�rm�� Wen Wang 1500 d�n�m b�y�kl��nde bir hayvanat bah�esi kurmu�tur ve ad�n� Ling-Yu veya "Zeka bah�esi" olarak isimlendirmi�tir.
M.�. 1000 y�l kadar h�k�m s�rm�� olan �lahi Kral Solomon, �ift�i ve zoolojisttir, onu izleyen 600 y�l boyunca di�er b�y�k hayvan koruyucular� Semiramis ve Ashurbanipal ve Babylonia kral� Nebuchadrezzar"a �rnek te�kil etmi�tir.

M.�. 500
Eski Yunanl�larda vah�i hayvanlar�n korunmas� M.�. 7.y�zy�la rastlar. M.�. 500 dolaylar�nda Hindistan"da tavus ku�u getirtilmi�tir. Bir�ok insan hayvanat bah�esi tarihinde ilk defa �cretli girerek, bu ku�lar� g�rmeye geldiler. Ama en vah�i hayvanlar bu konudaki �al��malar�n daha verimli olmas� i�in korunuyorlard�. M.�.4.y�zy�la kadar, hepsi olmasa da, hayvanlar� toplama i�leminin b�y�k bir k�sm� Yunan �ehir-devletlerinde toplan�yordu. ��renciler �ehir hayvanat bah�elerinde e�itildi.
B�y�k Yunan biolo�u ve filozofu Aristo (M.�.384-322) bir e�itmendi ve onun en �nl� ��rencisi B�y�k Alexander, askeri seferleriyle bir�ok hayvan� Yunanistan"a getirmi�tir.

M.�. 280
II. Ptolemy, Alexander"�n hayvanat bah�esini d�nyan�n hen�z bilmedi�i bir �ok hayvan t�rleriyle geli�tirdi. Bu d�nemde hayvanlar�n t�renlerde g�steri alay�na konmas�n� hi� kimse sorgulayamazd�. Bu t�ren alaylar� o kadar geni�ti ki �ehir stadyumuna ge�mek t�m bir g�n� al�yordu. Tipik bir t�ren 96 fil, 24 aslan, 14 leopar, 16 �ita, 14 deve, 1 z�rafa, 1 gergedan, y�zlerce evcil hayvan ve say�s�z ku�tan olu�maktayd�.

M.�. 60
Romal�lar vah�i hayvanlar� alanda �o�unlukla g�steri i�in tutarlard�. M.�.60"larda asker ka�aklar� daha sonra da H�ristiyanlar�n tehlikeli �ekilde vah�i hayvanlarla d�v��t�r�lmesi moda haline geldi. Ayr�ca Romal�lar ku�lara �zel bir ilgi duymaktayd�lar. Modern hayvanat bah�elerindeki gezici ku� kafeslerinin orijinal fikri Romal�lar aittir. Ku�lar sadece �al��malar i�in korunmad�lar baz�lar� da yemek i�in kullan�l�rd�. Evin i�inde �zg�r gezmelerine izin verilir sonrada yakalan�p yenirdi.

8. Y�zy�l
Roma �mparatorlu�unun sona ermesiyle birlikte, hayvanat bah�eleri geriledi ama toplanan hayvan t�rleri M.S.8.y�zy�lda Charlamagne �mparatoru ve 12. y�zy�ldan sonra da I. Henry taraf�ndan s�rd�r�ld�.

13. Y�zy�l
Bir�ok hayvanat bah�esinin Avrupa"da bulunmas�na ra�men, 12.y�zy�l boyunca Marco Polo"nun g�rd�� en geni� hayvanat bah�esi Kublal Ka�an"�n Asya"daki saray�ndayd�. Bu hayvanat bah�esinde geni� hayvan koleksiyonlar� bulunmaktayd�. Bunlar filler, gergedanlar, su ayg�rlar�, aslanlar, leoparlar, kaplanlar, ay�lar ayr�cada geyik, domuz, e�ek, at

B�CEK T�R� A�AMA ALANI

9/7/2010

�NS�Z
�evremizde g�r�p korktu�umuz ya da tiksinti ile bakt��m�z b�cekler baz� istisnai durumlar (salg�nlar gibi) haricinde do�ada a��r� �o�alm�yorlar. Acaba hi� d��nd�k m�? S�rekli �o�alsalard� ne olurdu? Ya�ant�m�z nas�l bir hale gelirdi?
B�cekler �o�alma g��leri �ok y�ksek olan hayvanlard�r. E�er b�ceklerin b�rakm�� olduklar� yumurtalar�n hepsi a��lsa ve hepsi geli�melerini tamamlayabilselerdi sadece tek bir b�cek t�r� d�nyay� kaplamaya yeterdi. Fakat tabiatta hi�bir zaman bu �ekilde bir durumla kar��la�m�yoruz. O halde b�ceklerin ola�an�st� �o�almalar�n� �nleyen baz� etkenler var. Bu etkenlere s�n�rlay�c� etkenler denir.
Burada iklim ��k ve di�er fakt�rler gibi cans�z �evrenin b�cek populasyonunun dinami�ine etkisi �zerinde durulmu�. Bu fakt�rlerin minimum ve maksimum de�erlerinin b�cek populasyonlar�ndaki artma ve azalma etkileri incelenmi�tir.

TE�EKK�R
�dev konumun belirlenmesinde ve �al��malar�ma y�n verilmesinde bana yard�mc� olan hocam Yrd. Do�. Dr. Ali G�K"e ve ara�t�rmamda bana maddi ve manevi deste�ini eksik etmeyen aileme �zellikle de babama te�ekk�r� bir bor� bilirim.

G�R��
Her bir b�cek t�r� ya�ama alan� i�erisinde �zel bir yere sahiptir ve �e�itli ko�ullar�n olu�turdu�u belirli s�n�rlar i�erisinde ya�arlar. ��nk� hava �artlar� ve besin gibi bir�ok �evre etkeni, t�r� belirli bir alanda ya�amaya zorlamaktad�r.
Ya�am alanlar�n�n s�n�rlar� bu s�n�rlar�n geni� ya da dar olu�u o t�r�n ekolojik ho�g�r�s�ne ba�l�d�r. Ho�g�r� t�re ve etkene g�re de�i�ir. Baz� t�rler bir�ok etkene kar�� geni� ho�g�r�ye sahip olduklar� halde baz�s� sadece bir etkene kar�� ho�g�r�l�d�r.
T�r�n kendisi i�in uygun olan ya�ama alan�n� tespitinde i� g�d� ve �evre �artlar� etkilidir.
B�ceklerin �o�alma g��leri olduk�a y�ksektir. E�er b�ceklerin b�rakm�� olduklar� yumurtalar�n hepsi a��lsa ve hepsi geli�melerini tamamlayabilselerdi sadece bir b�cek t�r� yery�z�n� kaplamaya kafi gelirdi. Fakat tabiatta hi�bir zaman bu �ekilde bir durum ile kar��la�m�yoruz. �u halde b�ceklerin ola�an�st� �o�almalar�n� �nleyen baz� etkenler vard�r. �evre direnci ad� alt�nda toplayabilece�imiz bu etkenler toplulu�unun �e�itli etkileri sonucu olarak b�ceklerde azal�p �o�alma g�r�l�r. Bu etkenlere s�n�rlay�c� etkenler denir.
B�ceklerin ola�an�st� �o�almalar�na etki eden bu s�n�rlay�c� etkenleri canl� ve cans�z etkenler olarak iki grupta toplayabiliriz.
Abiyotik fakt�rler s�cakl�k, nem, ��k ve di�er fiziksel ve kimyasal parametreleri i�erir. Bu fakt�rler s�ras�yla etki edebilece�i gibi bunlar tek tek de b�ce�in ya�am�n� etkileyebilir.
Cans�z �evrenin canl�lar �zerindeki etkisine AKS�YON bu etkinin kar��l�� olarak canl�n�n verdi�i tepkiye REAKS�YON denir (Kansu, 1988).

AB�YOT�K �EVRE
1. �KL�M
�klim b�t�n ya�ama yerlerinin �zerini bir �rt� gibi kapam�� ve do�rudan do�ruya ya da dolayl� olarak buradaki canl�lara etkisi olmu�tur. �klim tek bir etken de�il bir etken grubudur (Kansu, 1988).
Atmosfer s�cakl��, bas�n�, nemlilik ve bunlar�n hepsinin bir aradaki hareketine hava diyoruz. Hava g�nlere, haftalara, aylara ve y�llara g�re de�i�iklik g�sterir ve havan�n bu de�i�ikli�i b�ce�in bulunma �oklu�unu, �mr�n�, geli�me h�z�n� sezondan sezona etkiler. �te yandan iklim ise birka� y�ll�k bir s�re zarf�nda bir b�lge �zerinde havan�n ortalama durumudur (Romoser & Staffolano, 1994).
Hava h�zl� bir �ekilde de�i�ir ancak iklim �ok y�ll�k periyotla �ok yava� de�i�ir ya da hemen hemen ayn� kal�r.
�ncelememiz gereken mikroklima ad�n� verdi�imiz genel olarak bitki �rt�s� ile de�i�en ve atmosferin gayet s�cak tabakalar�na ve �zel ya�ama yerlerine ait olan aland�r. Hatta bundan ufak bir di�er iklimde mikro-mikroklima (b�cek iklimidir). Bunun yerden itibaren y�ksekli�i sadece birka� mm dir (Kansu, 1978).
1.1. S�cakl�k
Ya�am�n normal olarak s�regeldi�i s�cakl�klara biyokinetik s�cakl�k denir. B�cekler poikloterm (heteroform=de�i�ken s�cakl�k) hayvanlar olduklar�ndan v�cut s�cakl�klar� �evre s�cakl��na ba�l�d�r. Sabit s�cakl�kl� hayvanlardaki g

HAYVANLAR ALEM�

9/7/2010

HAYVANLAR ALEM� B�T�N HAYVANLAR

KURBA�ALARIN G�ZLER�

�ok fazla d��manlar� olan kurba�alar i�in g�rme duyular� �ok �nemlidir. Resim de g�r�len bu kurba�a, v�cudunun her taraf� suyun alt�nda gizlenmi� olsa bile, d��ar�ya ��karabildi�i g�zleri sayesinde etraf�nda hareket eden her �eyi rahatl�kla g�rebilir. Bu da onun suyun i�indeyken bile g�vende olmas�n� sa�lar.

N.J.Berril, The Life of the Ocean, s.21

--------------------------------------------------------------------------------

YILANLARIN FARKLI HAREKETLER�

Y�lanlar�n uzun ve dar g�vdeleri pullu bir deriyle kapl�d�r. G�vdelerinin alt y�zeyinde bulunan pullar� yerde k�vr�la k�vr�la ilerlemelerine yard�mc� olur. Geni� pullar ise arka kenarlar�ndan yere bast�rarak ve p�rt�kl� y�zeylerden destek alarak g�vdeyi �ne do�ru itmeye yarar. Y�lan bu hareket y�ntemini h�zl� gitmek istemedi�i zamanlarda kullan�r. Kayarcas�na h�zl� ilerleyi�te, g�vdesini yanlara do�ru k�v�r�r ve pullar�ndan da yard�m alarak ta� ve bitki gibi destek noktalar�n� kullan�r. Yapmak istedi�i her hareket i�in farkl� bir y�ntem kullanan y�lanlar hi� ku�kusuz ki t�m alemlerin Rabbi olan Allah taraf�ndan yarat�lm��d�r.

Temel Britannica Ansiklopedisi, Cilt 19, s.174

--------------------------------------------------------------------------------

�EMS�YE KU�LARI

�emsiye ku�u olarak da adland�r�lan siyah bal�k��l, bal�k tutarken �ok b�y�k bir ba�ar� sergiler. Bir �emsiye gibi kanatlar�n� ba��n�n �zerinde a�arak aya�a kalkar. Bu �ekilde kanatlar bir g�lge olu�turur ve sudaki yans�may� engeller. �imdi bal�k��l, su y�zeyinin alt�nda y�zen av�n� a��k bir �ekilde g�rebilmektedir. Kanatlar� su y�zeyinde dairesel bir g�lge olu�turdu�u i�in bal�k��l s�rekli olarak bu dairenin i�indeki bal�klar� avlar. G�lge yaparak sudaki bal�klar� g�rebilece�ini bal�k��l�n kendisi akledemez. Bunu bal�k��l tesad�fen ke�fetmi� ve di�er nesillere de bir �ekilde aktarm�� da olamaz. Sahip oldu�u her �ey gibi bu �zellik de ona Allah taraf�ndan verilmi�tir.

Tonny Seddon, Animal Vision, s.7

--------------------------------------------------------------------------------

DEN�Z TARA�ININ G�ZLER�

Tarak ad� verilen deniz kabu�u �eklindeki hayvan�n kabu�unun kenarlar� boyunca dizilmi� k��k parlak g�zlerin her biri yaln�zca 1 mm. b�y�kl��e sahiptir. Tarak, son derece k��k olmas�na ra�men bu g�zlerle hem hareketleri hem de ��k ve karanl�k aras�ndaki fark� kolayl�kla anlayabilmektedir.

N.J.Berril, The Life of the Ocean , s.8

--------------------------------------------------------------------------------

POLEN Y�YEN YARASALAR

Her canl� ya�ad�� ortam�n ko�ullar�na ve sahip oldu�u bedensel �zelliklere g�re farkl� beslenme �ekillerine sahiptir. ��nk� Allah her canl�n�n r�zk�n� benzersiz bir �ekilde yaratand�r. Do�adaki say�s�z canl�dan sadece bir tanesi olan yarasalar�n bir t�r� �i�eklerden ald�� nektar ile beslenir. Fakat yarasalar gece ya�ayan canl�lard�r. Bu nedenle g�nd�z a�an �i�ekler yarasalar�n i�ine yaramaz. Oysa yarasalar i�in �zel �i�ekler yarat�lm��t�r. Yarasalar taraf�ndan d�llenen �i�eklerin en �nemli �zelli�i gece a�an �i�ekler olmalar�d�r. Beyaz, ye�ilimsi ve mor renklere sahip olan bu gece �i�ekleri �yle g��l� bir kokuya sahiptirler ki gece u�an k�r yarasalar onlar� kolayl�kla bulabilirler. Bu �i�ekler ayr�ca �ok bol miktarda nektar da �retirler. Bu, yarasalar�n �i�ekleri bulmalar�n� daha da kolayla�t�r�r. Gece �i�ekleri de g�r�ld�� gibi genelde a�ac�n g�vdesinde b�y�yen balkaba�� i�e�i gibi veya yapraklar�n� sark�tan �i�eklerdir. Bu �zellikleri onlar� yarasalar�n kolayca ula�abilece�i �i�ekler haline getirir.

Robert R. Halpern, Green Planet Rescue, s.26

--------------------------------------------------------------------------------

KO�UCU DEVE KU�LARI

Deve ku�u hayvanlar alemindeki en h�zl� ko�an iki bacakl� hayvand�r ve 1 saatte yakla��k olarak 70 kilometrelik bir h�za ula�abilmektedir. Deve ku�unun her bir aya��nda yaln�zca iki parmak vard�r ve bu parmaklar�n biri di�erinden �ok daha b�y�kt�r. Bu da ona daha rahat hareket etme imkan� sa�lar. Deveku�lar�n�n ba�ka bir �zellikleri de ayaklar�ndaki parmaklardan yaln�zca b�y�k olan�n�n �zerinde ko�malar�d�r.

Tonny Seddon, Animal Movement, s.38

--------------------------------------------------------------------------------

DEN�Z MARTILARININ U�U� YETENEKLER�

Deniz mart�lar� denizden havalan�rlarken, y�kselen hava k�tlesinin i�inde il

KARANF�L �RET�M�

9/7/2010

A.GENEL B�LG�LER

Projenin Ad� : 10 dekar demir konstr�ksiyonlu plastik �rt�l� seralarda kesme karanfil �retimi

Kurulu�un Ad� : Simersan Turizm Otelcilik San. ve Tic. Ltd. �ti.

��letmenin Yeri : Menderes �l�esi �ile K�y�

Projenin Niteli�i

M�te�ebbis firmaya ait Menderes �l�esi �ile K�y�nde bulunan 29 dekarl�k arazi �zerinde 10 dekar kapal� alan� olan demir konstr�ksiyonlu, yay �at�l�, plastik �rt�l� seralar i�inde kesme standart karanfil �retilecektir.

Projenin Gerek�esi

Tar�m T�rkiye"nin ekonomik ve sosyal yap�s�nda �nemli bir yer tutmaktad�r. Hali haz�rda toplam n�fusumuzun yakla��k %40"� ge�imini tar�mdan sa�lamaktad�r. �lkemizde i�sizlik oran�n hayli y�ksek oldu�u g�z �n�ne al�n�rsa yeni istihdam alanlar� yaratmas� a��s�ndan tar�msal yat�r�mlar�n �nemi yads�namaz.

Di�er taraftan Avrupa Birli�i"ne aday olan �lkemizin birli�e kat�lma s�recinde ve kat�ld�ktan sonra geli�mi� Avrupa Birli�i �lkeleri aras�nda en kolay rekabet edilecek sekt�rlerin ba��nda tar�m sekt�r� gelmektedir. Ayr�ca gerek Orta ve Do�u Avrupa �lkelerinde gerekse Bat� Avrupa �lkelerinde devam etmekte olan kesme �i�ek ihracat�m�z�n g�n ge�tik�e artma e�iliminde olmas� ve kesme �i�ekler aras�nda en b�y�k pay�n ( yakla��k %90 ) karanfile ait olmas� nedeniyle �irket�e her t�rl� alt yap� donan�m� tamamlanm�� olan, m�lkiyeti kendine ait arazi �zerinde karanfil �retimine karar verilmi�tir.

Projenin �zellikleri

�irkete ait Menderes Ku�adas� Asfalt� �zerindeki anayola 100m"lik bir yol ile ba�l� bulunan 29 dekarl�k arazi �zerinde 10 dekar plastik sera kurularak y�lda 1.500.000 dal standart kesme karanfil �retilmesi hedeflenmi�tir.

Yat�r�mc� Hakk�nda Bilgiler

Projeyi ger�ekle�tirecek i�letme bir limited �irket olup, merkezi Ku�adas�"nda bulunmaktad�r. �irketin sahibi Murat �ahin"dir. �irket, turizm ve tar�m alanlar�nda faaliyet g�steren bir �ah�s i�letmesidir.

Projenin Plan ve Programlarla �li�kisi

Di�er t�m sekt�rlerde oldu�u gibi, kesme �i�ek sekt�r�nde de geli�menin dinamosu ihracatt�r. Bu nedenle ihracat� artt�racak her t�rl� yolun desteklenmesi kesme �i�ekler i�in en �nemli politikad�r. �hracat� artt�rma yollar� aras�nda;

-Kitlesel ve d�zenli �retim
-�hracat�n tek elden y�netilmesi
-�hracat y�nelik �retimde �r�n �e�itlili�inin sa�lanmas�
-Y�l boyu �retim ve pazara sunabilmeye y�nelik �retim tekniklerinin geli�tirilmesi ve ba�ta AB �lkeleri olmak �zere farkl� pazar ve pazarlama kanallar�n�n olu�turulmas�
-Kalitenin korunup geli�tirilmesine y�nelik politikalar�n uygulanmas�
-�retim tesisleri ile birlikte paketleme ve so�uk zincir gibi alt yap�n�n geli�tirilmesinin te�vik edilmesi
-Hava yolu ta��mac�l��n�n desteklenmesi
-�hracattan sa�lanan te�viklerin �reticiye yans�t�lmas�

Di�er taraftan, konu ile ilgili yeti�kin ve bilgili elemen e�itimi ve yeti�tirilmesi i�in al�nacak �nlemler bu konuda kar��la��lacak sorunlar�n ��z�m�nde �nemli rol oynayacakt�r. Bah��vanl�k okullar�n�n �o�alt�lmas� geli�mekte olan s�s bitkileri sekt�r�nde ara eleman sorununu ��z�mleyecek bir yol olacakt�r. �u anada ara eleman ihtiyac�, yeni mezun ziraat m�hendisleri ve/veya peyzaj mimarlar� taraf�ndan giderilmektedir. Oysa ziraat fak�ltelerinde kesme �i�ek ile ilgili programlar yoktur ve bu gen� ki�iler konuyu i�letmelerde ��renmeye �al��maktad�rlar.

Kesme �i�ek konusunda de�i�ik ara�t�rmalara gereksinim vard�r. Ara�t�rma fonlar� olu�turularak bu fonlar�n �i�ek sat��lar�ndan k��k bir pay ile beslemesi ve te�vik edilmesi �retici ve ihracat��lar�n kar��la�t�klar� pek �ok sorunun ��z�m�nde �nemli katk�lar sa�layacakt�r.

Ayr�ca AB karantina mevzuat� dikkatle izlenerek gerekli uyumlar�n yap�lmas� ve de�i�ikliklerin �reticilere iletilmesi bu plan d�neminde �nem arz edecektir.

Uygulama D�nemi

2001 y�l� Eyl�l ay�nda yat�r�ma ba�lanacak, 2002 �ubat ay�nda karanfil fideleri ithal edilecek veya ithalat�� firmaya sipari�te bulunulacak, 2002 Mart ay�nda seralar�n in�aat� tamamlanacak, 2002 Nisan ay�nda toprak dezenfeksiyonu ve toprak i�lemesi tamamlanacak, 2002 May�s ay�nda kar

HAYVANLAR

9/7/2010

Hayvanlar
Hayvanlar ya�ant�m�z�n �nemli bir b�l�m�n� olu�tururlar,
Onlar biz olmadan da ya�ayabilirler, ama biz onlars�z ne yapabiliriz ki ?
Gelin onlar� hep birlikte tan�yal�m, ancak onlar� tan�mak i�in isterseniz gruplayal�m.
Hayvanlar
Karada ya�ayan hayvanlar
Suda ya�ayan hayvanlar
Havada ya�ayan hayvanlar
Karada Ya�ayan Hayvanlar
Ay�
Fil
Aslan
Geyik
Maymun
Deve
�nek
At
Koyun
Ke�i
Tav�an
Kedi
K�pek
Horoz
Tavuk
Kaplumba�a
Ay�
Fil
Aslan
Geyik
Maymun
Deve
�nek
At
Koyun
Ke�i
Tav�an
Kedi
K�pek
Horoz
Tavuk
Kablumba�a
Suda Ya�ayan Hayvanlar
Bal�k
Balina
K�pek bal��
Yenge�
Deniz y�ld�z�
Ahtapot
Deniz at�
Yenge�

Timsah
Penguen
Kurba�a

Bal�k
Balina
K�pek Bal��
Deniz Y�ld�z�
Ahtapot
Deniz At�
Yenge�
Timsah
Penguen
Kurba�a

NOTOKORD VE OMURGA

9/7/2010

NOTOKORD VE OMURGA
Bal�klar�n s�rt kemikleri seri haldeki omurgalardan olu�mu�tur. Her ne kadar, bir bal��n v�cudunda bulunan t�m omurgalar birbirlerinin benzeri iseler de, genel olarak v�cut b�lgelerine g�re baz� farkl�l�klar g�sterirler. Anteriy�rde bir veya iki omurga (atlas ve axis) kafatas� ile birle�ir. Omurlar�n birbirleriyle artik�lasyonu kara hayvanlar�nkinde oldu�u kadar kompleks de�ildir. Bal�klarda omurga y�zeylerinin kar�� kar��ya gelmesiyle art�kulasyon olu�turmaktad�r. Bununda nedeni, bal��n v�cudunun su taraf�ndan desteklenmesidir. Kara hayvanlar�nda bu durum yoktur. Omur say�s� baz� k�k�rdakl� bal�klarda 400 veya daha fazla olabilece�i halde, y�lan bal��nda 200, sazanda 36 kadard�r. Omurga g�vdesinin dorsalinde sinirlerin ge�ti�i noral kanal, ventralinde ise kan damarlar�n�n ge�ti�i hemal kanal bulunur.

Caudal omurgalarda hemal kanal ve hemal diken bulundu�u halde g�vde omurlar�nda hemal diken yoktur.

Buna kar��l�k kaburga ve intermuskular kemikleri ta��r. Omur g�vdesinde bulunan zigopofizler hem anteriyor hem de posteriy�rde bulunabilir.
Kaslar Aras� Kemikler
Bir �ok kemikli bal�kta k��k �ok ince �e�itli �ekillerde kaslar aras�nda kemikler vard�r. Bunlara "k�l��k" ad� verilir. Ringa bal�klar� (Clupeilae) Turnalar (Esqcidae), baz� salmonlar ve akrabalar� (Salmonidae) emici bal�klar (Catastomidae) ve sazangiller (Cyprinidae) bunlara �rnek olarak verilebilir. Alabal�klarda bu kemikler gayet d�zg�n olup omurgadan ona paralel olarak kuyru�a do�ru uzan�rlar. Her biri bir ligament ile columna vertebralisin n�ral dikenlerine ba�lanm��t�r. Ringa bal�klar�nda bu kemikler genellikle C �eklindedir ve columna vertebralisin n�ral dikeni ile ba�lant�s� vard�r.
Turnada, emici bal�klarda �atal gibi veya Y �eklindedir. Y"nin kollar�ndan biri omurgalar�n n�ral dikenine bir ligament ile ba�lanm��t�r. Y"nin di�er kolu ile taban� a�a�� yukar� omurgaya paralel olarak kaslar aras� dokuda yer al�rlar.

Y�zge�ler
Y�zge�ler, bal�k v�cudunun en g�ze �arpan �zellikleridirler. Bunlar yard�mc� iskelet kemikleri ile desteklenmi� olup tek (median) ve �ift olmak �zere iki gruba ayr�l�rlar. Tek y�zge�ler, s�rtta bulunan dorsal y�zge�, kuyruk (caudal) ve anal y�zge�lerdir. �ift y�zge�ler sa�l� sollu birer �ifttirler. G��s (pektoral) ve kar�n (pelvik) y�zge�lerdir.

Bal�klar�n Genel �skelet Yap�s� (�elikkaleden)
A. Tek Y�zge�ler
Bal�klardaki tek y�zge�ler, s�rtta bulunan dorsal, cavdal (kuyruk) ve bir �ok bal�kta an�s�n hemen gerisinde ventralde yer alan anal y�zge�leri bulunur.
Dorsal Y�zge�:
Dorsal y�zge�ler s�rt boyunca uzay�p, bir iki veya �� adet olabilirler. Salmon, alabal�k, �e�itli yay�n bal�klar� ve fener bal��nda cavdal ped�nk�l�n �zerine yerle�mi� k��k, etimsi, ��ns�z bir adip�z (ya�) y�zgeci bulunur. Scombridae (uskumru, kolyaz, orkinoz) ve Scomberesocoidei (zargana) gibi kimilerinde ise gerek dorsal, gerekse anal y�zgecin gerisinde, say�lar� t�re g�re de�i�en ve tek bir ��n�n �atallanmas�yla olu�mu� pinnul denilen k��k y�zge�cikler vard�r. Dorsal y�zgecin genel g�revi dengeyi ve �abuk bir �ekilde y�n de�i�tirmeyi sa�lamakt�r. Cavdal y�zge�le birlikte fren yapma g�revinde de kullan�labilmektedir.
Yap��kan bal�klarda (Echeneidae) dorsal y�zge� modifikasyona u�rayarak emici disk �eklini alm��t�r. Bal�k, bu disk yard�m� ile k�pek

G��

9/7/2010

G��

Ku�lar�n hareket ve davran��lar� y�zy�llar boyunca insanlar�n ilgisini �ekmi�, �zellikle mevsimlik hareketleri merak konusu olmu�tur. G�� sorunu, insanlar i�in g�n�m�zde bile ilgi �ekicili�ini korumaktad�r. Bilim adamlar�n�n b�y�k b�l�m�, ku�lar� g�� etmeye iten d�rt�lerin �ift y�nl� oldu�u konusunda g�r�� birli�ine varm��lard�r. Bunlardan birisi, �e�itli d�� etkenlere, di�eri ise hormonsal niteliklerine ba�l�d�r.

Tehlikeli bir yolculu�a kalk��ma al��kanl��, kuzey b�lgelerin, k��a oranla yaz�n daha fazla bireyi besleyecek olmas�n�n sonucudur. S�cakl�klar�na ve g�n ��n�n daha uzun olmas�na ba�l� olarak ve daha rahat yiyecek bulma amac�yla yaz aylar�nda kuzeye, k�� aylar�nda ise g�ney b�lgelerine g�� ederler. �zellikle b�ceklerle beslenen ku�lar�n s�cak b�lgelerde daha fazla yiyecek bulabilecekleri bir ger�ektir.
Ara�t�rmac� William Rowan"�n 1920"de yapt�� klasik bir deney, baz� ku�lar�n mevsimlerin de�i�me d�neminde, g�n ��nda ortaya ��kan farkl�la�malar�n etkisinde kald��n� kesin bi�imde ortaya koymu�tur. W.Rowan, sert Kanada k�� s�ras�nda, s�z konusu b�lgelerde do�al olarak ilkbaharda g�r�len ��k art��na benzeyecek g�n ��n� yapay yolla art�ran kaya�antaj� (ar-duvaz) rengi has�rotlar�n� a��k bir kafese serdi. �te yandan deneyin do�rulu�undan emin olmak i�in , yak�ndaki ba�ka bir kafese , ��k artmas�n�n etkisinde kalmayan ayn� t�rden ku�lar yerle�tirdi. Birinci kafestekilerin e�eylik organlar�, �lkbahar mevsiminde oldu�u gibi h�zla b�y�d�. Buna kar��l�k ikinci kafesteki ku�lar�n e�eylik organlar� k��k kald�. �kinci kafestekiler serbest b�rak�ld�klar�nda laboratuvar �evresinde kal�rken, birinci kafesteki ku�lar haz�rl�ks�z bir g�� giri�imine kalk��t�lar.
W. Rowan e�eylik organlar�ndaki bu de�i�ikli�i, ku�larda ortaya ��kan hormon de�i�ikliklerinin etkisi olarak yorumlam�� ve ku�larda e�eylik organ� salg� bezinin , ger�ek g��ten olduk�a �nce b�y�d��n� ileri s�rm��t�r. Ayr�ca, beden yap�lar�n�n de�i�ti�ini ve ger�ek bir enerji deposu olan beden ya�lar�n�n bu d�nemde art��n� ortaya koymu�tur.
. Bu evrede, onlar� yola ��kmaya iten bir �e�it i�aret bekler gibi olduklar�, g�� etkinli�i s�ras�nda, gidi� geli�lerin �e�itli t�rlerde farkl� oldu�u, yap�lan ara�t�rmalardan anla��lmaktad�r.
Skolastik okulunun baz� d��n�rleri "A" harfinin bi�iminin u�makta olan ku� s�r�s�n�n g�r�n�� oldu�unu �ne s�rm��lerdir.
Aristoteles M.�. 300"de uzun s�re ku�lar�n hareketlerini inceledi�ini, ancak doyurucu bir sonuca varamad��n� itiraf etmi�tir. Yaln�zca b�y�k ku�lar�n uzun s�re u�abilece�ini s�yleyen Aristoteles"in bu yan�lg�s�na y�zy�llar boyunca inan�lm�� ve k�rlang��lar ile ba�ka k��k ku�lar�n yer de�i�tirmesine ili�kin kan�tlar elde edilmeye ba�lan�nca Aristoteles"in bu tezi ��r�t�lm��t�r.
Yak�n d�nemlerde halka takma y�ntemiyle yap�lan ara�t�rmalar sayesinde, �e�itli ku� t�rlerinin g�� yollar�na ili�kin veriler elde edilmi� ve g�� mekanizmas� kan�tlanm��t�r.
Halkalarla i�aretlenmi� ku�lar �st�nde yap�lan ilk incelemeler, g��le ilgili eski sert tart��malara son vermi�tir. �ok geni� uygulanan halka takma tekni�i ilk 1890"da Avrupa"da ortaya ��km��t�r. 1920 y�llar�nda ABD"nde de uygulanmaya ba�lanan bu y�ntemle eri�kin ku�lara halka tak�larak nerede bulundu�u belirlenmi� ve bu sayede ku� bilimciler, g��lerin bir haritas�n� yapma, baz� t�rler i�in g��n hangi d�nemde ba�lad��n� belirleme, imkan� bulmu�lard�r. Halka takma tekni�i, ku�larda baz� i�e do�u� yetenekleri bulundu�unu ortaya ��karm��t�r. �rne�in , baz� su ku�lar�n�, belli bir u�u� �izgisi izlemezler ve s�k s�k yol de�i�tirdikleri olur
Geli�en teknoloji ile birlikte, ku�lar�n g�� yollar�n� radar ekranlar� ile izleyebilen ve s�ratlerini �l�en ayg�tlardan yararlanan g�n�m�z�n bilim adamlar�, bir�ok ku� t�r�n�n g�� ko�ullar�n�n ayr�nt�l� bir �er�evesini ortaya koymu�lard�r.
�zellikle radar g�zlemleri arac�l��yla baz� k��k ku�lar�n 3600 m"den y�ksekte u�tuklar� ortaya ��kar�lm��t�r. Buna kar��l�k ortalama u�u� y�ksekliklerinin 900-1200 m oldu�u, ortalama h

�LKEL ZAMAN KAMBR�YEN �NCES�: HADEYAN, ARKEYAN, PROTEROZO�K

9/7/2010

�LKEL ZAMAN KAMBR�YEN �NCES�: HADEYAN, ARKEYAN, PROTEROZO�K
(4 milyar y�l)
Kambriyen �ncesi yery�z�n�n olu�umundan Kambriyene kadar ge�en d�rt milyar y�ll�k zaman dilimidir. Yery�z� tarihinin 7/8lik b�l�m�, Kambriyen �ncesinde ge�er. D�nyan�n y�zeyinin so�uyup, kat�la�mas�, k�tasal levhalar�n, atmosferin ve okyanuslar�n olu�mas�. Ya�am�n jeobiyokimyasal s�re�ler sonucu ortaya ��kmas�, bakterilerin evrimi, atmosferin oksijence zenginle�mesi, �karyotlar�n evrimi ve ilk hayvanlar�n ortaya ��kmas� hep Kambriyen �ncesinde ger�ekle�ir. Ne var ki Kambriyen �ncesine ait bilgileriniz son derece s�n�rl� ve tart��mal�. Son zamanlarda kabul g�ren sistemde, Kambriyen �ncesi, Fanerozoik devirle denk iki devre ayr�l�r: Proterozoik ve Arkeyan. Ancak, d�nyan�n en eski kaya�lar�n�n bulundu�u Arkeyan�n ba�lang�� zaman� belirtilmez. Bunun nedeni, yery�z�nde Arkeyan �ncesine ait hi�bir kaya� olmamas�d�r. Yery�z�nde bilinen en eski kaya�lar 3.8 milyar y�l �ncesine ait. Bu zamandan �nceki kaya�lar jeolojik olaylar s�ras�nda a��narak ya da yeniden magmaya kar��arak yok olmu�. D�nyan�n 4,5 milyar y�l olarak bi�ilen ya��, jeolojik etkinli�in olmad�� Aydan getirilen ta�lar�n ve yery�z�ne d��en meteorlar �zerinde yap�lan �al��malarla bulunmu�tur. Baz� bilim adamlar� D�nyan�n, G�ne� sisteminin olu�umu s�ras�nda, bir g�ksel cisim olarak belirmesinden Arkeyana kadar ge�en zaman dilimi i�in Hadeyan ismini kullan�r. Bu da, t�pk� ya�ad��m�z �a� olan Holosen gibi ger�ek bir jeolojik devir olmasa da, d�nya tarihinin b�t�nl��n�n sa�lanmas� amac�yla kullan�l�r.

1. ZAMAN: PALEOZO�K ZAMAN
(545 my�-251.4 my�)
294 milyon y�l s�rd�
Antik Ya�am
Yakla��k �� y�z milyon y�l s�ren Paleozoik, Fanerozoi�in ilk ve en uzun zaman�d�r. Bu zaman �ok h�creli canl�lar�n ortaya ��kt��, geli�ip yayg�nla�t�� ve ekosistemin bask�n ya�am bi�imi haline geldi�i zaman dilimidir.
Paleozoik boyunca iklim genel olarak nemli ve �l�mand�. Zaman zaman g�ney k�tas� Gondvanan�n kutup b�lgesinden ge�mesiyle ya

ROBORT�K

9/7/2010

DAVRANIS¸LAR
July 2, 2001
Contents
1 G˙IR˙IS¸ 2
2 HAYVAN DAVRANIS¸LARININN ROBOTB˙IL˙IME KATKISI 2
2.1 Biyolojik Robotlar�n Temsili - Ornekleri . . . . . . . . . . . . . . . 3
2.1.1 Kar�nca Kimyas� . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
2.1.2 Robotsal Balar�s� . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
3 ROBOT DAVRANIS¸LARI 4
3.1 Tepkisel Sistemler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
3.2 Robot Davran�¸s� Temelleri . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
3.2.1 Etolojik olarak y-onlendirilen/s�n�rland�r�lan tasar�m . . . 5
3.2.2 Durumsal hareket tabanl� tasar�m . . . . . . . . . . . . . 5
3.2.3 Deneysel olarak bulunmu¸s tasar�m . . . . . . . . . . . . . 7
3.3 Genel Robot Davran�¸slar� . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
4 DAVRANIS¸ TABANLI M˙IMAR˙ILER 10
4.1 Hesaplanabilirlik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
4.2 ˙Ilkeleri d-uzenleme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
4.3 Ara¸st�rma - Orne˘gi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
4.3.1 ˙Indirgeme Mimarisi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
4.3.2 Motor S¸emalar� . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
5 DAVRANIS¸ TABANLI M˙IMAR˙ILER ˙IC¸ ˙IN SONUC¸ 15
1
6 DAVRANIS¸ TABANLI M˙IMAR˙ILERDE SON DURUM 17
6.1 Sistem Mimarisi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
6.1.1 D-u¸s-unmeci Alt Sistem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
6.1.2 Tepkisel D-uzenleme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
6.1.3 G-ud-usel Alt Sistem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
6.2 Servis Robotu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
6.2.1 ˙Insan-Robot Etkile¸simi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
6.2.2 G-ud-u De˘gi¸skenleri . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
6.2.3 Davran�¸slar ve G-ud-u Tetikleyicileri . . . . . . . . . . . . . 20
7 KAYNAKC¸A 21
1 G˙IR˙IS¸
Klasik YZ iki -onemli karakteristi˘ge sahiptir: ¸c�kar�m yaparak hiyerar¸si yap�s�n�
g-osterebilme ve d-unya hakk�ndaki g-u¸cl-u bilgiyi yani a¸c�k, sembolik, temsili iddialar�
kullanabilme. YZ" n�n bug-une kadar robotlar -uzerindeki etkisi bilgi ve
bilgi g-osteriminin zekan�n merkezi oldu˘gu yolundayd�. Bu belki de YZ" n�n daha
-onceleri insan seviyesinde zekayla me¸sgul olmas�ndand�r. Daha d-u¸s-uk hayat
t-urleri pek ilgi ¸cekici bulunmam�¸st�r.
Davran�¸s-tabanl� robot sistemleri bu tip geleneklere kar¸s� harekete ge¸cmi¸stir.
Brooks" un dedi˘gi gibi "Planlama bir sonraki harekette ne yapaca˘g�n� anlamaktan
ka¸c�¸s yoludur.". Ba¸stan kar¸s� ¸c�k�lmas�na ra˘gmen, kavram de˘gi¸smesiyle, ortam
i¸cinde alg�lamak ve harekete ge¸cmek daha -onceki YZ tabanl� robot biliminde
odak olan bilgi g-osterimi ve planlama kar¸s�s�nda -onem kazanm�¸st�r. Robot ve
alg�lay�c� donan�m�ndaki geli¸smeler davran�¸s-tabanl� robot bilimi toplulu˘gunun
hipotezlerini test etmeyi olanakl� k�lm�¸st�r. Sonu¸clar d-unyadaki YZ ara¸st�rmac�lar�n�n
hayallerini kaplam�¸st�r.
Bu yaz�da davran�¸s-tabanl� mimariler hayvan davran�¸slar�, robot davran�¸slar�
ve mimariler a¸c�s�ndan incelenecektir.
2 HAYVAN DAVRANIS¸LARININN ROBOTB˙IL˙IME
KATKISI
Zeki davran�¸s ihtimali biyolojik sistemler manifestosunda yer al�r. Bu bak�mdan
davran�¸s tabanl� robot sistemlerini incelemeye biyolojik davran�¸s�n incelenmesiyle
ba¸slamak uygun olur. ˙Ilk ba¸sta, hayvan davran�¸s� zekay� tan�mlar. Zekan�n
2
nerede ba¸slay�p bitti˘gi ayr� bir soru olsa da zekan�n insan olmayan t-urlerde de
var oldu˘gunu kabul ediyoruz. Zeka bir sisteme ya¸sam�n� ger¸cek d-unyada s-urd-ure
bilmeyi geli¸stirme ve di˘ger temsilcilerle ba¸sar�yla yar�¸sma ve ya ortakla¸sma
yetene˘gini bah¸seder. ˙Ikinci olarak, hayvan davran�¸s� zekan�n ula¸s�labilir bir
hedef oldu˘gunu varl�k ispat�d�r. Zeka mistik bir kavram de˘gildir aksine somut
bir ger¸cektir

HAYVANLARDA �REME

9/7/2010

HAYVANLARDA �REME

A) Omurgas�z Hayvanlarda �reme
Omurgas�z hayvanlar�n baz�lar�nda cinsiyet ayr�lmam�� olup, bir birey hem erkek hem de di�i organ� bulundurur.b�yle hayvanlara hermafrodit denir. S�r�ngenlerde ise �zel bir �reme organ� yoktur.V�cudun bir�ok yerindeki h�creler b�l�nerek gametleri meydana getirebilirler.

Parazit yass� kurtlar (Tenyalar) kendi kendilerini d�lleyerek �ok h�zl� �reyebilmektedirler.

Toprak solucanlar� hermafroid olduklar� halde kendi kendileri d�lleyemezler.�reyecekleri zaman iki hayvan �iftle�erek birbirini d�ller.�stiridyeler de ise ayn� bireyde bulunan erkek ve di�i organlar farkl� zamanlarda olgunla�arak yine yabanc� d�llenme yap�l�r.

Eklem bacakl�lar ve b�ceklerin tamam� ayr� e�eyli hayvanlard�r. Bir k�sm� partenogenezle �rerler. B�y�k �o�unlu�u d�llenmi� yumurtalar�n� d�� ortama b�rak�rlar. D�llenme �iftle�me sonucu v�cut i�inde olur. Yumurtlar d�� ortamda geli�tikleri i�in b�y�kt�rler.

Bal ar�lar�nda, e�ek ar�lar�nda, kar�ncalarda, baz� �ekirge ve kelebeklerde, yaprak bitleri ve su pirelerinde (Daphnia) partenogenez ile �reme g�r�l�r.

Partenogenez olay�n�n esas�, yumurtan�n d�llenme olmadan geli�erek tam te�ekk�ll� yeni bir bireyi (Haploid birey) meydana getirmesidir. Bu bireyler genellikle erkeklerdir. Ayn� zamanda yumurtalar�n bir k�sm� da d�llenerek diploid di�ileri meydana getirirler.
Bal ar�lar�n�n �remesi yanda �zetlenmi�tir. Erkekler haploid oldu�u i�in spermleri mitozla olu�tururlar. Kal�tsal farkl�l�k hem erkek hem di�ilerde g�r�l�r. ��nk� yumurtalar mayoz b�l�nme ile olu�turulur.
Ar�lar�n erkeklerinde her karakter i�in birer gen bulundu�undan �ekiniklik s�z konusu de�ildir. Bu sebepten yumurtalarda ya da yumurtan�n geli�mesi esnas�nda olu�abilecek bir mutasyon erkek ar�n�n d�� g�r�n��nde hemen belirir, �ekinik kalamaz. Di�ilerde, mutasyon geni �ekinik ise ilk d�lde g�r�lmeyebilir.
Krali�e (ana) ar�,erkek ar�yla y�lda bir defa �iftle�me u�u�una ��kar ve ald�� spermleri kendi v�cudundaki bir torbada y�llarca saklar. Yumurtalar�n� ��kar�rken torban�n a�z�n� bazen a�ar, bazen b�zer.b�ylece baz� yumurtalar d�llenir, baz�lar� d�llenmez. D�llenenlerden di�iler geli�ir. Di�i embriyolar�n baz�lar� ana ar� taraf�ndan �zel olarak beslenir. Bunlar yeni ana ar�y� meydana getirirler. �zel besin alamayan di�iler k�s�r olup, i��i ar�lar� olu�tururlar.

1.Haploid (�ste�e Ba�l�) Partenogenez: En �ok bilinen partenogenez bi�imidir. Yukar�da anlat�lan bal ar�lar�n�n �remesi buna en iyi �rnektir. Haploid yumurtalardan (d�llenme olmadan) erkek bireylerin geli�mesi �eklindedir. D�llenenlerden ise di�iler geli�ir.

2.Diploid (Zorunlu) Partenogenez: Baz� t�rlerde partenogenezle sadece diploid di�iler meydana gelir. ��nk� burada d�llenme olmadan geli�en yumurtalar mitozla olu�turulmu�lard�r. Erkekler normal yumurtan�n d�llenmesiyle olu�an diploid fertlerdir. Kromozom say�s� de�i�medi�i i�in buna diploid partenogenez (zorunlu partenogenez) denir. Su pirelerinde (Daphnia) g�r�l�r. K��a dayan�kl� bireyler olu�turulur.

Baz� hayvanlar�n yumurtalar� insanlar taraf�ndan kimyasal ve mekanik uyar�c�larla uyar�larak geli�me ba�lat�labilir. Buna deneysel partenogenez denir.

Baz� omurgas�zlar�n hayat devrinde hem e�eyli, hem de e�eysiz �reme beraber g�r�l�r. E�eysiz �reyen bir d�l, e�eyli �reyen bir d�le de�i�erek hayat devri tamamlan�r. Buna metagenez (d�l alma��) denir.

Obelia kolonisinde ve Deniz analar�nda metagenez g�r�l�r. Bu hayvanlarda gametler suda d�llenerek zigotu olu�turur. Zigot geli�erek planula larvas�n� meydana getirir. Planula y�zerek bir yere tutunur. Burada b�y�yerek hidraya benzeyen bir birey haline gelir. Bu birey enine b�l�nmelerle e�eysiz olarak �rer ve gen� deniz analar�n� olu�turur. Bunlardan da ergin bireler geli�ir. Olu�an ergin di�i ve erkekler gametleri olu�turarak e�eyli �remeyi sa�larlar.

B�cek t�rlerinin b�y�k �o�unlu�u geli�meleri esnas�nda ba�kala��m (metamorfoz) ge�irirler.

�evremizde g�rd��m�z t�rt�llar�n (kurt�uklar�n) �o�u bir b�cek t�r

B�Y�K BA� HAYVAN ET.

9/7/2010

B�Y�K BA� HAYVAN YET��T�RME

1. B�L�M
S�T SI�IR YET��T�R�C�L��N�N �NEM�
*8000-10000 Y�l �nce evcille�tirilmi� olan s��r s�t, et, i�, deri, g�bre gibi �e�itli verimleri ile insan refah�na katl�da bulunmu�tur.
*Tar�m�n di�er kollar�n� destekleyerek i�letmenin kar oran�n� y�kseltir. Ayr�ca, �e�itli �r�nleri ile gerek insan beslenmesi ve insan sa�l��, gerekse �e�itli end�strilerin ham maddelerini kar��layarak �zerinde son derece etkin bir rol oynar.
S�t�n �nsan Beslenmesindeki �nemi
*S�t, yeni do�mu� memelilerin bir�oklar� i�in m�kemmel bir besin maddesidir.
*S�t�n beslenmedeki �nemi, birle�imini olu�turan maddeler i�inde �zellikle protein, kalsiyum ve �zellikle riboflavinden kaynaklanmaktad�r. S�t proteininde v�cut taraf�ndan sentezlenemiyen, bu nedenle de canl�n�n d��ar�dan almak zorunda oldu�u eksojen aminoasitler bulunur.
*Bir litre s�t insanlarda, g�nl�k protein gereksinimin 0-6 ya� grubunun tamam�n�, 6-14 ya� grubunda %60 veya daha fazlas�n�, 14-20 ya� grubunda %50 sini, emziren kad�nlarda ise %44 �n� kar��lar.
*Bir litre s�t 1.2 g kalsiyum i�erir. 10-18 ya� aras�nda v�cudun kalsiyum ihtiyac� 1.2-1.4 g "d�r.
Hayvansal Protein �retiminde S��r�n Rol�
*S�t�nde dahil oldu�u hayvansal �r�nler, insan beslemesine b�y�k �l��de katk�da bulunmaktad�r. Hayvansal �retimin en b�y�k fonksiyonu insanlara protein, enerji, mineral ve vitaminler sa�lams�d�r.
*Toplam yem proteininin, s�t proteinine �evrilme oran� y�ksek verimli ineklerde %50, daha d��k verimli olanlarda ise %30 dur.
*Bug�n, t�m d�nya n�fusu ve �retilen toplam hayvansal protein dikkate al�n�rsa, ki�i ba��na ortalama 20g/g�n protein d��mektedir. Ancak da��l�m, geli�mi� ve geli�mekte olan d�nya �lkelerinde birbirinden �ok farkl�d�r.
*T�rkiyede ki�i ba��na t�ketilen hayvansal protein ortalamas�n�n 15.9 g/g�n oldu�u g�r�lmektedir. Ancak bu miktar 1983 y�l� itibariyle 30 g/ g�n ne y�kselmi�tir.
Et �retim Kayna�� Olarak S�t S��r�n�n �nemi
*S�t s��r� s�t �retim kayna�� oldu�u gibi, ayr�ca �nemli bir et �retim kayna��d�r. T�rkiye"nin de dahil oldu�u bir�ok Avrupa �lkesinde ve �srail de her y�l �retilen etin �o�u, s�t t�ketiminde kullan�lan s��r �rklar�ndan sa�lanmaktad�r.
S�t S��r�n�n Tar�m ��letmesindeki Fonksiyonlar�
1.S��r yeti�tiricili�i yap�lan tar�m i�letmelerinde s��rlar i�in ekilen yonca, korunga, fi� gibi yem bitkileri ile tarla tar�m�na rasyonel bir m�navebe getirile bilir.
2.S��r bir ruminant olup y�ksek oranda sel�loz i�eren yem maddelerini koyundan sora en iyi de�erlendirme �zelli�indedir. Yem proteinini et ve s�t proteinine �evirmekte olduk�a etkindir.
3.��letmelerde hayvanc�l�k d��ndaki tar�m kollar�nda i�, y�l�n belli zamanlar�nda yo�unla��r. Oysa hayvanc�l�k, i� g�c�n�n y�l boyunca s�rekli kullan�m� ve aile i� g�c�nden yaralanmay� m�mk�n k�lar.
4.Tarla �r�nlerinin de�er fiyat�na pazarlanamad�� y�llarda arazi, yem bitkilerine tahsis edilebilir.
5.Bitkisel �r�nlerden y�l�n belli zamanlar�nda gelir sa�lan�r. Oysa s�t�n y�l boyu sat�� ve dolays� ile de s�rekli gelir sa�lamas� s�z konusudur.
6.S��r�n i� veriminden de s�z edilebilir. �zellikle k��k k�yl� i�letmelerin de s��rdan, di�er verimleri yan�nda i� hayvan� olarak da yaralan�lmaktad�r.
7.S��rdan elde edilen g�brenin , tarla ziraat�n da kullan�lmas�nda, topraktan al�nan besinlerin b�y�k �l��de topra�a geri verilmesini sa�lar.
S��r�n Ve S�t �retiminin D�nyadaki Da��l�m�
*Geli�mekte olan �lkelerde s��r populasyonunun bu kadar b�y�k olmas�na kar��n bu �lkelerdeki hayvansal �retim, geli�mi� �lkelerdekinin ancak ¼ kadard�r.
S�t S��rc�l��n�n Yurt Ekonomisindeki Yeri Ve T�rkiye S��rc�l��n�n Durumu
*�lkemizde tar�msal �retim de�erinin %75 ini bitkisel, %25 ini ise hayvansal �retim olu�turmaktad�r. Hayvansal �retim i�inde s�t �retiminin pay� ise %7 "dir.
*T�rkiye de �retilen toplam s�t�n %64 d� s��rdan, %22 si koyundan ,%9 u k�l ke�isinden, %4 � mandadan %1 i tiftik ke�isinden elde edilmektedir. S��rdan elde edilen s�t miktar�n�n ,toplam s�t �retimin %64 � oldu�u di

K�PEKLER HAKKINDA �E��TL� B�LG�LER

9/7/2010

K�PEKLER HAKKINDA �E��TL� B�LG�LER
K�pe�in hayat�nda ilk onalt� hafta olduk�a �nem ta��maktad�r.�lk yirmibir (21) g�n boyunca yavrunun haf�za kabiliyeti neredeyse s�f�r durumundad�r.Yavrunun duyular� (g�rme,i�itme,koklama ve ilk sosyal temaslar) ilk yirmibir(21) ve yirmisekizinci(28) g�nler aras�nda geli�meye ba�lar,bu an i�erisinde yavru karde�lerine ve �evreye cevap vermeye ba�lar.Yirmisekizinci (28) g�nde yavrunun haf�zas� ve beyin fonksiyonlar� geli�meye ba�lar. Yirmisekiz (28) ile k�rkdokuzuncu(49) g�nler aras� ise yavrunun sinir sistemi ve beyin formu eri�kin bir k�pe�in sahibi bulundu�u bi�imi al�r.Yedi (7) ile sekizinci (8) haftalar sevimli yavrunun karde�lerinden ayr�larak yeni sahibine ve eve al��mas� i�in en uygun zaman olmaktad�r.

Yavru k�pek mutlaka annesinin ve karde�lerinin yan�nda kalmas�, k�pek oldu�unu hat�rlatan kurallar�n ve k�pek davran��lar�n� ��renmesi gerekmektedir.E�er yavruyu annesinden ve karde�lerinden �ok erken ay�r�r isek yavrunun temeli olmad�� i�in hayata adepte olmakta zorlanacak ve sorunlar ortaya ��kacakt�r.Bunu �nlemek i�in yavru k�pe�inizi mutlaka 7-8 haftal�k iken al�n�z.Bu s�re i�erisinde annesi ve karde�leri ile birlikte minimum d�rt,be� (4-5) hafta.Geri kalan ��( 3) haftan�n ise karde�lerinin yan�nda oyun oynarak ge�irdi�inden emin olunuz.

Yavru Sekiz (8) haftadan �nce al�n�r ise:

Gere�inden �nce karde�lerinin yan�ndan ayr�l�r ise, k�pek kurallar� ve kendini ifade etme bilincinden yoksun kalaca�� i�in hemcinsleri ile olan ili�kilerinde ve hayata adepte olmada sorun ��kararak,muhtemelen kendine g�veni olmayan bir k�pek olacak.

Yavru Sekiz (8) haftadan sonra al�n�r ise:

Bu s�reden sonra al�nan k�pek ise,e�er �retici taraf�ndan sosyalle�tirilmedi ise, insanlar ve �ehir i�inde kar��la�aca�� durumlarda sorun ��karacak yine topluma uyum sa�lamakta zorlanakt�r.

Ancak yavru �zerindeki olumsuz durumlar k�pek sahibinin yavruya verece�i do�ru �ekildeki sosyalle�me e�itimi ile kolayca ��z�lebilir.

Do�umdan sonraki yedinci ( 7.) ve onikinci (12.)haftalar aras�nda yavru ile �ok yumu�ak ve e�lenceli bir �ekilde oyun oynayarak ilk itaat komutlar� yavruya g�sterilir.Yavru k�pe�in genel karakteri onalt� (16.) haftas�na kadar geli�me g�sterecek ve bu ana kadar ald�� sosyal ��renimler k�pe�in karakterini belirleyecek. Bu haftalar i�ersinde yavru k�pe�iniz Ana Okulu e�itimindedir.Bir ana okulunda �ocuklar nas�l oyuncaklar� ve arkada�lar� ile oynayarak kendilerini hayata haz�rlayacak birtak�m bilgileri ��reniyorlarsa,biz de sevimli yavrumuza ayn� �ekilde davranarak onu hayata haz�rlayaca��z.

K�pe�iniz eve geldi�inde hemen ona bir tasma tak�n,tasma yoksa bir kurdele de kullanabilirsiniz.Yavru al��k olmad�� i�in ilk �nce boynundaki bu tasmadan kurtulmaya �al��acak ve huzursuz g�r�necektir.Tela�lanman�za gerek yok k�sa s�rede al��acak ve onunla ya�amas�n� ��renecek.Sizin yapman�z gerek tek �ey ise onu yat��t�rmak ve rahatlatmak..Kesinlikle yavru boyun tasmas�na al��madan sevk tasmas� ile onu y�r�tmeyi denemeyin.Boyun tasmas�na al��t�ktan sonra sevk tasmas�n�da al��mas� gerekecek.

E�itime ba�lamadan �nce ya da bunu d��nmeden �nce kendimizi do�ru �er�eve i�inde de�erlendirmeliyiz.E�itime haz�rm�y�z? ruh halimiz ne durumda?.E�er bunlar� d��n�rsek,e�itimi hem siz hemde yeni sevimli yavrunuz a��s�ndan daha basit hale getiririz ve tamamen sevgi dolu bir anlay�� ve y�ntemler ile amac�m�za ula��r�z.E�itimde sevimli yavrunun yaramazl�klar� ve hatalar� sizi hemen k�zd�racak ve strese sokacak ise,yavruya zarar verebilirsiniz ve karakterini zedeleyebilirsiniz..Yavruya g�sterce�imiz davran��lar ne ise,yavruda bu davran��lara kar��l�k verecektir.Bu y�zden e�itim an�nda mutlaka pozitif y�nde olmal� ve kalbiniz sevgi ile �arpmal�d�r,hi�bir zaman kontrol�n�z� ve heyacan�n�z� kaybetmemelisiniz.E�itim ikiniz i�inde e�lenceli olmal�d�r,e�er yavru kendini ��renmeye haz�r hissetmiyor ve heyecans�z davran�yor ise hi�bir �ey ��renemeyecektir,e�er siz de ayn� durumda iseniz hi�bir�ey ��retemeyecekzsiniz.demekti

ANTS

9/7/2010

ANTS

Although the ants seem similar they can be divided in to varies groups of species in terms of their way of living and physical characteristic .In fact there are approximately 8800 different species of ant, and every species has a specific fascinating characteristic.
Through out the history ants has always aroused people"s interest. The reason for that are their collective living and their division of labour. Ants species don"t differentiate from each other, mostly they differentiate in terms of behavior.
The ancestors of today"s ants are unknown .It is supposed that the first ants appeared in tropical regions. Today most of the ants" species still in tropical region .the burning acid that is secreted by some ants when they bite is called formic acid. Ants has a body consisting of three parts .it has two antenna on its head. The mouth consist of a tongue and a biter caw .the eyes are compound eyes .the compounds are large and each of them consist of many small eyes .the chest which is the middle part of the body consist of three parts each parts has a pair of legs. Thus ant has also 6 legs like all other insects .the last part of the body is abdomen .in winged species there are two pairs of wings on abdomen part which are held with strong muscles almost all ants species live in communities. In communities the number of ants differ from a few to hundred thousands .a typical community consist of a queen and her offspring .the nest is full of larvas, growing ants, female workers and male ants.
Female workers are infertile. They can"t lay eggs. There are female workers, which lay eggs. They will make new nests one day by laying eggs. There are also soldier ants in nest. Another important type is doorkeeper ant. That type of ant lets only the ants in by closing the exit hole with its head. Queen ant is very large .she doesn"t do anything apart from sitting, eating and laying eggs. Workers feed and clean her. When the queen lays eggs a worker comes and takes

LEOPAR PANTHERA PARDUS - L�NNAEUS, 1758

9/7/2010

LEOPAR Panthera pardus - Linnaeus, 1758

Leopar ismi Yunanca b�y�k kedi anlam�na gelen "leon pard" kelimelerinin bile�iminden gelmektedir.

Da��l�m ve ya�am alan�:

Leoparlar�n orijinal da��l�mlar� �ok geni� alanlard�r. Ancak g�n�m�zde ya�am alanlar� �ok daralm�� kimi yerde de yok olmu�tur

Sina yar�madas�, Arabistan, Filistin, T�rkiye, Transkafkasya, Kafkaslardan g�ney T�rkmenistana kadar, g�neydo�u �zbekistan, g�neybat� Tacikistan, �ran"dan Belucistan"a Sind ve Ke�mir, Nepal, Assam, Sri Lanka, g�neybat� Burma(Myanmar) Malezya yar�madas�, Java ve Taylant, Hindi�ini, �in, Tibet, Man�urya"dan Kore"ye, do�u Sibirya"n�n 50° kuzey enlemine kadar olan alanlarda bulunmaktayd�. Ancak baz� b�lgelerde ya nesli t�kenmi� yada t�kenmek �zeredir. Sumatra ve Borneo adas�nda ise bulunmazlar. Afrika"da da durum pek farkl� say�lmaz. �nsan n�fusunun yo�unla�mas� bir �ok t�rde oldu�u gibi leopar pop�lasyonunda da dramatik etkiler yapm��t�r.Zanzibar leopar�n�n (Tanzanya adas�) nesli t�kenmi�tir. Serengeti"de de aslan pop�lasyonu da leoparlar �zerinde olumsuz etki yapmaktad�r.

Leoparlar bulunduklar� b�lgeye �ok iyi uyum sa�larlar.Bu nedenle her �e�it ormanda, �al�l�k alanlarda �ay�rl�k alanda, bozk�rda, kayal�k ve yar� ��l ortamda ya�ayabilirler.
Batakl�k tropikal ormanlarda, engebeli kayal�k da�larda Kenya"n�n karla kapl� da�lar�nda, hatta Klimanjaro"nun 5638 metre y�ksekliklerinde g�r�lm��t�r.Himalaya"larda ise 3000 metreden yukarda ise pek s�k bulunmaz

Fiziksel �zellikleri :
Leoparlar aslan, kaplan ve jaguar gibi b�y�k kedilerin i�inde en k��k c�sseli olan�d�r. Erkek leopar�n boyu ya�ad�� b�lgeye de�i�mekle birlikte ortalama 90 santim olan kuyruk dahil 2,40 metreye kadar olabilir.A��rl�� 48 kiloya eri�ebilir.Di�iler erkeklerden %20-%40 kadar daha b�y�k olabilir.Di�er b�y�k kedilere g�re uzun g�vdesine g�re daha k�sa bacaklara sahipti

T�RK�YE"DE BULUNAN ZARARLI YILANLAR

9/7/2010

T�RK�YE"DE BULUNAN
ZEH�RL� YILANLARIN GENEL �ZELL�KLER�

�ZET

�lkemizde ya�ayan y�lan t�r� say�s� 36 olup, bunlardan yaln�zca 11 tanesi zehirlidir. Bu zehirli y�lanlardan 9 tanesi; V. ammodytes, V. kaznakovi, V. lebetina, V. pontica, V. xanthina, V. ursinii, V. barani, V. wagneri, V. raddei t�rleri Viperidac familyas�na mensup olup zehirleri insanlar i�in tehlikelidir. Bu t�rlerden Vipera lebetina �lkemizde ya�ayan en zehirli y�lan t�r� olmas�na kar��l�k; V. kaznokovi"de �s�rd�� hayvan� veya insan� birka� saniyede �ld�rebilmektedir. V. barani ise yaln�zca �lkemizde bulunan endemik bir t�r olarak bilinmektedir.
Az zehirli olarak bilinen di�er 2 t�r ise Colubridae familyas�na mensup Malpolon monspessulanus ile Telescopus fallax t�rleridir. Bu 2 t�r�n �st �ene kemi�inin arkas�nda yer alan zehir di�leri �s�rma s�ras�nda kullan�lmaz. Bu y�zden de insan� �s�rsalar bile zehirleyemezler.
Bu t�rlerin �lkemizde yay�l�� alanlar� �ekil 12. "de harita �zerinde g�sterilmi�tir.

��NDEK�LER
TE�EKK�Ri
�ZETii
��NDEK�LERiii
�EK�LLER L�STES�iv
1. G�R��1
2. T�RK�YE"DE BULUNAN ZEH�RL� YILANLARIN GENEL �ZELL�KLER�2
3. V�PER�DAE (Engerekli Y�lanlar)4
3.1. Vipera ammodytes (Boynuzlu Engerek)5
3.2. Vipera kaznakovi (Siyah Engerek)6
3.3. Vipera lebetina (Koca Engerek)7
3.4. Vipera barani (Baran Engere�i)8
3.5. Vipera pontica (�oruh Engere�i)9
3.6. Vipera raddei (A�r� Engere�i)10
3.7. Vipera wagneri (Vagner Engere�i)11
3.8. Vipera ursinii (K��k Engerek)12
3.9. Vipera xanthina (�eritli Engerek)13
4. COLUBR�DAE 14
4.1. Malpolon monspessulanus (�ukurba�l� Y�lan)14
4.2. Telescopus fallax (Kedi G�zl� Y�lan)16
5. YILAN ZEH�R�18
5.1. Fiziksel �zellikleri18
5.2. Y�lan Zehirinin Kimyasal Bile�imi18
5.3. Zehirin V�cut ��inde Yay�lmas�19
5.4. Zehirin Etkinlik Derecesi19
5.5. Antivenin20
6. YILAN ZEH�RLER�N�N �NSANLAR �ZER�NE ETK�LER�21
6.1. Zehirli Y�lan Is�rmas�nda Klinik Bu

T�RK�YE"DE BULUNAN ZEH�RL� YILANLARIN GENEL �ZELL�KLER�

9/7/2010

T�RK�YE"DE BULUNAN
ZEH�RL� YILANLARIN GENEL �ZELL�KLER�

(B�T�RME �DEV�)

HAZIRLAYAN
BURCU ��EN
9711303008

DANI�MAN
PROF. DR. YUSUF AYVAZ

TE�EKK�R

Ara�t�rma konusunun se�iminde yard�mc� olup, �al��ma s�resince her t�rl� destek ve ilgisini g�rd��m say�n hocam Prof. DR. Yusuf AYVAZ"a te�ekk�r ederim.
Ayr�ca bu �al��man�n dok�man haline getirilmesinde yard�mlar�n� esirgemeyen Prof. Dr. �brahim BARAN"a, ev arkada�lar�ma ve her zaman yan�mda olup beni yaln�z b�rakmayan ni�anl�ma te�ekk�r ederim.

�ZET

�lkemizde ya�ayan y�lan t�r� say�s� 36 olup, bunlardan yaln�zca 11 tanesi zehirlidir. Bu zehirli y�lanlardan 9 tanesi; V. ammodytes, V. kaznakovi, V. lebetina, V. pontica, V. xanthina, V. ursinii, V. barani, V. wagneri, V. raddei t�rleri Viperidac familyas�na mensup olup zehirleri insanlar i�in tehlikelidir. Bu t�rlerden Vipera lebetina �lkemizde ya�ayan en zehirli y�lan t�r� olmas�na kar��l�k; V. kaznokovi"de �s�rd�� hayvan� veya insan� birka� saniyede �ld�rebilmektedir. V. barani ise yaln�zca �lkemizde bulunan endemik bir t�r olarak bilinmektedir.
Az zehirli olarak bilinen di�er 2 t�r ise Colubridae familyas�na mensup Malpolon monspessulanus ile Telescopus fallax t�rleridir. Bu 2 t�r�n �st �ene kemi�inin arkas�nda yer alan zehir di�leri �s�rma s�ras�nda kullan�lmaz. Bu y�zden de insan� �s�rsalar bile zehirleyemezler.
Bu t�rlerin �lkemizde yay�l�� alanlar� �ekil 12. "de harita �zerinde g�sterilmi�tir.

��NDEK�LER
TE�EKK�Ri
�ZETii
��NDEK�LERiii
�EK�LLER L�STES�iv
1. G�R��1
2. T�RK�YE"DE BULUNAN ZEH�RL� YILANLARIN GENEL �ZELL�KLER�2
3. V�PER�DAE (Engerekli Y�lanlar)4
3.1. Vipera ammodytes (Boynuzlu Engerek)5
3.2. Vipera kaznakovi (Siyah Engerek)6
3.3. Vipera lebetina (Koca Engerek)7
3.4. Vipera barani (Baran Engere�i)8
3.5. Vipera pontica (�oruh Engere�i)9
3.6. Vipera raddei (A�r� Engere�i)10
3.7. Vipera wagneri (Vagner Engere�i)11
3.8. Vipera ursinii (K��k Engerek)12
3.9. Vipera xanthina (�eritli Engerek)13
4. COLUBR�DAE 14
4.1. Malpolon monspessulanus (�ukurba�l� Y�lan)14
4.2. Telescopus fallax (Kedi G�zl� Y�lan)16
5. YILAN ZEH�R�18
5.1. Fiziksel �zellikleri18
5.2. Y�lan Zehirinin Kimyasal Bile�imi18
5.3. Zehirin V�cut ��inde Yay�lmas�19
5.4. Zehirin Etkinlik Derecesi19
5.5. Antivenin20
6. YILAN ZEH�RLER�N�N �NSANLAR �ZER�NE ETK�LER�21
6.1. Zehirli Y�lan Is�rmas�nda Klinik Bulgu ve Belirtiler21
6.2. Engerek Zehirlenmesinde Klinik Bulgular21
6.3. Zehirli Y�lan Is�rmas�nda �lk Yard�m22
6.4. Zehirli Y�lan Is�rmas�nda Genel Tedavi22
7. SONU�23
8. KAYNAKLAR24

�EK�LLER L�STES�

�ekil 1. Vipera ammodytes (Boynuzlu Engerek)5
�ekil 2. Vipera kaznakovi (Siyah Engerek)6
�ekil 3. Vipera lebetina (Koca Engerek)7
�ekil 4. Vipera barani (Baran Engere�i).8
�ekil 5. Vipera pontica. (�oruh Engere�i)9
�ekil 6. Vipera r

KELEBEKLER

9/7/2010

KELEBEKLER

ISPARTA �L� ALTICINAE (COLEOPTERA CHRYSOMELIDAE) T�RLER�N�N EKOFAUNASI

9/7/2010

ISPARTA �L� ALTICINAE (COLEOPTERA: CHRYSOMELIDAE) T�RLER�N�N EKOFAUNASI

��NDEK�LER................................................................................................ i
�ZET................................................................................................................ v
ABSTRACT...................................................................................................... vi
TE�EKK�R..................................................................................................... vii
�EK�LLER D�Z�N�......................................................................................... viii
��ZELGELER D�Z�N�................................................................................... xiv
1. G�R��............................................................................................................ 1
2. MATERYAL VE METOT.......................................................................... 6
3. BULGULAR................................................................................................. 8
3.1. Morfolojik Terminoloji............................................................................ 8
3.2. Tespit Edilen Cins ve T�rler.................................................................... 10
3.2.1. Cins: PHYLLOTRETA Chevrolat, 1837............................................... 10
3.2.1.1. Phyllotreta aerea Allard, 1859............................................................ 10
3.2.1.2. Phyllotreta astrachanica Lopatin, 1977............................................. 10
3.2.1.3. Phyllotreta atra (Fabricius, 1775)....................................................... 11
3.2.1.4. Phyllotreta bolognai Biondi, 1992....................................................... 11
3.2.1.5. Phyllotreta corrugata Reiche, 1858..................................................... 12
3.2.1.6. Phyllotreta cruciferae (Goeze, 1777).................................................. 13
3.2.1.7. Phyllotreta diademata (Foudras, 1860).............................................. 13
3.2.1.8. Phyllotreta egridirensis Gruev & Kasap, 1985.................................. 14
3.2.1.9. Phyllotreta erysimi Weise, 1900.......................................................... 14
3.2.1.10. Phyllotreta ganglbaueri Heikertinger, 1909.................................... 15
3.2.1.11. Phyllotreta nemorum (Linnaeus, 1758)............................................ 16
3.2.1.12. Phyllotreta nigripes (Fabricius, 1775).............................................. 16
3.2.1.13. Phyllotreta pontoaegeica Gruev, 1982.............................................. 17
3.2.1.14. Phyllotreta procera (Redtenbacher, 1849)....................................... 17
3.2.1.15. Phyllotreta variipennis (Boieldieu, 1859)......................................... 18
3.2.1.16. Phyllotreta vittula (Redtenbacher, 1849)......................................... 19
ii
3.2.2. Cins: APHTHONA Chevrolat, 1842..................................................... 19
3.2.2.1. Aphthona atrovirens (F�rster, 1849).................................................. 19
3.2.2.2. Aphthona bonvouloiri Allard, 1861.................................................... 20
3.2.2.3. Aphthona nigriceps (Redtenbacher, 1842)........................................ 20
3.2.2.4. Aphthona nigriscutis Foudras, 1860................................................... 21
3.2.2.5. Aphthona pygmaea Kutschera, 1861.................................................. 21
3.2.3. Cins: LONGITARSUS Latreille, 1825.................................................. 22
3.2.3.1. Longitarsus aeneicollis (Faldermann, 1837)..................................... 22
3.2.3.2. Longitarsus albineus (Foudras, 1860)................................................ 22
3.2.3.3. Longitarsus alfieri furthi Gruev, 1982............................................... 23
3.2.3.4. Longitarsus anchusae (Paykull, 1799)............................................... 23
3.2.3.5. Longitar

B�YOLOJ�

9/7/2010

Great White Shark
(Carcharodon carcharias)
No animal inspires more fear in the mind of man that the Great White Shark. It is an aggressive and ruthless hunter, and in many ways, the ideal predator. This shark has been known to grow to over 25 feet in length. The Great White is very common in the Pacific ocean. They will eat almost anything, but prefer to dine on sea lions and other marine mammals.

Tiger Shark
(Galeocerdo cuvier)
The Tiger Shark is another ferocious predator. It is second only to the great white in its size and reputation as a killer. Tigers can grow to a length of over 16 feet. This shark has a big head, blunt snout, and gets its name from the stripe marks on its body. This dangerous shark will eat almost anything, and has been known to attack humans.

Scalloped Hammerhead Shark
(Sphyrna lewini)
The Scalloped Hammerhead is just one of several species of sharks that are characterized by a large hammer-shaped head. The sharks eyes are located on either end of this wing-like structure. This shark grows to a length of 14 feet, and feeds mainly on small fishes and invertebrates. It is an aggressive species and has been known to attack humans.

Blue Shark
(Prionace glauca)
The Blue Shark is a slender species that gets its name from the bright blue color of its tail and fins. It can be identified by its long, thin body and long, conical snout. The Blue is one of the most common sharks in the sea, and is found in many parts of the world. They are often seen swimming lazily at the surface, but have also been seen at depths of over 1600 feet.

Gray Reef Shark
(Carcharhinus amblyrhynchos)
The Gray Reef Shark is one of the major predators on the reef. Its highly streamlined body allows it a great deal of speed and maneuverability in the water. The Gray Reef is a very aggressive species, and is commonly seen in the classic "feeding frenzy" film footage. This shark can be identified by the black markings

AFR�KA HAYVANLARI

9/7/2010

AFR�KA HAYVANLARI
MEMEL�LER
Afrika devesi
�mpala
Benekli s�rtlan
Leopar
Su ayg�r�
Z�rafa

KU�LAR
Deveku�u
Afrika leyle�i

S�R�NGENLER
Benekli engerek
Bukalemun
Nil timsah�
Piton

OMURGASIZLAR
�mparator akrep
��l �ekirgesi

BALIKLAR
Mavi malawi bal��

AFR�KA DEVES�
Afrika"da tek h�rg��l� devenin en az 20 t�r� vard�r. Tek h�rg��l� deve, iki h�rg��l� Asya Devesi"ne g�re ince yap�l�, bacaklar� daha uzun ve t�yleri k�sad�r. Y�ksek s�cakl��a dayanabilirken neme ve so�u�a kar�� duyarl�d�r. Develerde gebelik s�resi 13 ay s�rer. �yi beslenmi� develer v�cut sular�n� �ok yava� yitirirler.

DEVE KU�U
Bir zamanlar b�t�n Afrika"da, Arabistan"da bulunan deveku�lar� �imdi sadece Afrika"n�n do�u ve g�ney kesimlerinde g�r�l�r. Erkeklerin t�yleri siyah, di�iler kahverengidir.U�amayan ama �ok h�zl� ko�abilen bu ku�ar �al�l�k, kuru yerlerde, ��llerde ya�ar. Yuvalar� yal�n bir �ukurdan olu�ur. Her di�i buraya 6-8 yumurta b�rak�r.

BENEKL� ENGEREK
Turkana G�l� civar�nda ya�ayan, �ok zehirli bir y�land�r. Boyu yakla��k 60cm"dir. Kumlu ve killi topraklar� sever. Rengi kamuflajla ya�ad�� yere m�kemmel bir uyum g�sterir. Di�i y�lan her seferinde 3-15 yavru d�nyaya getirir. Anne y�lan yavrular�n� hemen b�rak�r gider.

��L �EK�RGES�
Afrika"n�n kuzey yar�s�nda ya�ayan ��l �ekirgesi �nce y�r�y�c�d�r sonra s��ray�c� olurlar. G�� evrimleri ger�ekte bir�ok y�lda tamamlan�r. U�u� h�zlar� saatte 25km"yi bulan �ekirgeler rastlad�klar� bu�day, arpa, pamuk, meyve a�a�lar� gibi tar�m bitkilerine zarar verirler.

MAV� MALAV� BALI�I
Afrika"n�n Malawi G�l�"n�n kayal�k b�lgelerinde genellikle di�er bal�k s�r�leriyle birlikte ya�ar. Boylar� yakla��k 15cm"dir. Her seferinde 60 yumurta yapar. Kayal�k sualt� ma�aralar�n�n bulundu�u b�lgelerde yosunlarla beslenir. Akvaryumda ya�at�labilir.
AFR�KA HAYVANLARI
MEMEL�LER
Afrika devesi
�mpala
Benekli s�rtlan
Leopar
Su ayg�r�
Z�rafa

KU�LAR
Deveku�u
Afrika leyle�i

S�R�NGENLER

FARKLI ��LEME Y�NTEMLER�NE G�RE DA� ALABALI�I (SALMO TRUTTA MACROST�GMA, DUMER�L 1858)"NIN K�MYASAL YAPISINDAK� DE��MLER

9/7/2010

FARKLI ��LEME Y�NTEMLER�NE G�RE DA� ALABALI�I (Salmo trutta macrostigma, DUMER�L 1858)"NIN K�MYASAL YAPISINDAK� DE��MLER

��NDEK�LER .................................................................................................................... i
�ZET ................................................................................................................................. v
ABSTRACT....................................................................................................................... vi
�NS�Z VE TE�EKK�R................................................................................................. vii
Simgeler ve K�saltmalar Dizini.......................................................................................... ix
�ekiller Dizini ..................................................................................................................... x
�izelgeler Dizini ............................................................................................................... xii
1.G�R�� ............................................................................................................................... 1
2. KAYNAK B�LG�S� ........................................................................................................ 7
2.1. Da� Alabal�� (Salmo trutta macrostigma, DUMERIL 1858)"n�n Genel
�zellikleri........................................................................................................................... 7
2.2. Tuzlanm�� r�n Teknolojisi ........................................................................................ 8
2.2.1. Bal�k Tuzlama Y�ntemleri........................................................................................ 9
2.2.2. Tuzun Ete Girme H�z�n� Etkileyen Etmenler .......................................................... 10
2.2.3. Tuzlanm�� Bal�klar�n Kalitesinde Meydana Gelen De�i�imler .............................. 11
2.2.3.1. Su ve Kuru Madde ��eri�indeki De�i�imler ........................................................ 11
2.2.3.2. Protein ��eri�indeki De�i�imler ........................................................................... 17
2.2.3.3. Ya� ve Ya� Asitlerindeki De�i�imler .................................................................. 18
2.2.3.4. pH De�erindeki De�i�imler ................................................................................. 22
2.2.3.5. Tuz ve �norganik Madde ��eri�indeki De�i�imler ............................................... 23
2.2.3.6. Tiyobarbiturik Asit (TBA) De�erindeki De�i�imler .......................................... 25
2.2.3.7. Toplam U�ucu Bazik Azot (TVB-N) De�erindeki De�i�imler ........................... 28
2.3. Su �r�nlerinde Dondurarak Koruma Teknolojisi...................................................... 29
2.3.1. Genel Bilgiler.......................................................................................................... 29
2.3.2. Dondurma Y�ntemleri ............................................................................................ 31
2.3.2.1. Hava �flemeli Dondurucularla Dondurma.......................................................... 31
2.3.2.2. Plakal� Dondurucularla Dondurma ...................................................................... 31
2.3.2.3. Dald�rarak Dondurma .......................................................................................... 32
2.3.2.4. Kriyojenik S�v�larla Dondurma............................................................................ 32
2.3.3. Dondurulmu� Bal�klar�n Kalitesine Etki Eden Fakt�rler ........................................ 32
ii
2.3.4. Dondurulmu� Bal�klar�n Kalitesinde Meydana Gelen De�i�imler ......................... 33
2.3.4.1. Su ��eri�indeki De�i�imler .................................................................................. 34
2.3.4.2. Protein i�eri�indeki de�i�imler ............................................................................

B�TK� F�ZYOLOJ�S� DERS NOTLARI

9/7/2010

B�TK� F�ZYOLOJ�S� DERS NOTLARI
Dr. A. Ergin DUYGU

Bilindi�i gibi fizyoloji organeller, h�cre ve dokular ile organ ve organizmalar�n canl�l��n� sa�layan i�levlerini, ili�kilerini ve cans�z �evre ile etkile�imlerini inceleyen bilim dal�d�r. Bitki fizyolojisi de bu �er�evede mikroalglerden a�a�lara kadar t�m bitkilerde bu konular� ara�t�r�r.
G�n�m�zde bilgi birikiminin ve iletiminin �ok h�zl� art�� nedeniyle bilim dallar�n�n say�lar�ndaki art�� yan�nda s�rekli yeni ara dallar�n ortaya ��kmas� sonucu bilim dallar� aras�ndaki s�n�rlar� �izmek zorla�m�� ve giderek anlam�n� yitirmeye ba�lam��t�r.
Fizyoloji fizik ve kimya ile molek�ler biyoloji, sitoloji, anatomi ve morfoloji ile biyofizik, biyokimya verileri ve bulgular�ndan yararlanarak t�p ve veterinerlik, ekoloji ve �evre, tar�m ve ormanc�l�k ile farmasi ve g�da, kimya m�hendisli�i gibi uygulamal� bilimlerrindeki geli�meler i�in altyap� sa�lamaktad�r.
Bitki fizyolojisi de bitkilerle ilgili olan konularda ayn� �ekilde �al��arak.di�er temel ve uygulamal� bilimlerin geli�mesine katk�da bulunmaktad�r. Uzunca bir s�re �nce fizyoloji ile biyokimyan�n konular� aras�ndaki s�n�r netli�ini kaybetmi�tir. Giderek di�er bilim dallar� ile aradaki s�n�rlar da bilgibirikiminin art�� sonucunda zay�flayacakt�r.

B�TK� F�ZYOLOJ�S�N�N KONUSU VE DALLARI

Klasik olarak fizyoloji, beslenme fizyolojisi, metabolizma fizyolojisi ve b�y�me geli�me fizyolojisi olarak �� ana dala ayr�l�r.
Bu yakla��mla bitki fizyolojisinde beslenme kara bitkilerinin havadan, su bitkilerinin de sudan sa�lad�� gazlar ve kara bitkilerinin havadan sa�lad�� su buhar� ile toprak veya sudan sa�lad�klar� mineral iyonlar�, nas�l al�nd�klar� ile ilgili konular beslenme fizyolojisi ba�l�� alt�nda toplan�r.
Metabolizma fizyolojisi de bu �er�evede al�nan hammaddelerin, hangi maddelere d�n��t�r�ld�� ve kullan�ld��, i�levlerinin neler oldu�u, hangi durumlarda bu tabloda ne y�nde ve nas�l de�i�imler oldu�unu inceler. Biyokimya ile en yak�n olan dald�r.
Metabolizma fizyolojisinin karma��k ve geni�kapsaml� olu�u nedeniyle de primer ( birincil, temel ), sekonder ( ikincil ) ve ara metabolizma, primer metabolitlerin depolanan ve gerekti�inde sindirilen d�n��m �r�nlerini konu alan alt dallara ay�r�lmas� gere�i ortaya ��km��t�r.
B�y�me ve geli�me fizyolojisi ise beslenme ile al�nan, metabolize edilen maddelerin kullan�lmas� ile organellerden, bitki h�crelerinin embriyo d�zeyinden ba�layarak organlar ile bitki organizmalar�na kadar b�y�melerini, belli bir y�nde farkl�la�arak �zel i�levler kazanmalar�n�, b�t�n bu olaylar� etkileyen etmenleri ve etkile�imlerin mekanizmalar�n� inceler. B�y�me ve geli�me fizyolojisi hem molek�ler biyoloji hem de biyokimya ve ekoloji ile yak�ndan ili�kilidir. ��nk� b�y�meyi ve sonra geli�meyi tetikleyen mekanizma ve �zellikle farkl�la�man�n �ekilleri a��s�ndan kapasite genetik yap� ve bask�, biyokimyasal �zellikler ile �evre ko�ullar� ile yak�ndan ili�kilidir.

Bilgi birikiminin art�� ile bitki gruplar�na has �zellikleri inceleyen veya y�ksek bitkilerin ya�am�nda ve uygulamal� bilimlerde �nemli yer tutan belli olgu ve geli�meleri konu alan alt dallar ortaya ��km��t�r. Bitki h�cre fizyolojisi, alg fizyolojisi, �imlenme fizyolojisi, �i�eklenme fizyolojisi, stres fizyolojisi, bunlardand�r. Ayr�ca fizyolojik olaylar�n a��klanabilmesi gerekli temel bilgileri sa�layan fizik, enerjetik, kimya, fizikokimya ve biyokimya gibi dallar�n katk�lar� oran�na g�re de biyofizik, fiziksel biyokimya, biyo-organik veya inorganik kimya gibi dallara benzer �ekilde biyofiziksel, biyokimyasal fizyoloji gibi alt dallara ayr�l�r.
G�n�m�zde botani�in ve di�er temel ve teknolojik bilimler ile dallar�n�n konular� ile ili�kinin yo�unlu�una g�re adland�r�lan alt dallara da ayr�lm��t�r. Bitki �kofizyolojisi, �r�n fizyolojisi, depolama fizyolojisi, fizyolojik fitopatoloji bu alt dallara �rnek olarak verilebilir.

Bu t�r konu s�n�fland�rmala

K�PEKLER�N IRKLARI �ZELL�KLER� RES�MLER�

9/7/2010

K�peklerin Irklar� �zellikleri Resimleri

ROTTWE�LER

K�keni: �talyan mastiffinden geldi�i d��n�lmektedir.

Tan�m�: �ri ve g��l� bir g�vdesi vard�r. Erkeklerin y�ksekli�i 60-68 cm, a��rl�� 50 kg kadard�r. Di�iler biraz daha k��kt�r. T�yleri k�sa, sert ve kal�nd�r.

Ki�ili�i: Dengeli, sakin, itaatkar, cesur ve kolay e�itilir. Sadece efendisi sald�r�ya u�rad�� zaman sertle�ir.

�zelli�i: �oban ve polis k�pe�i olarak kullan�l�r, daha �nemlisi iyi bek�i ve muhaf�zd�r. �yi bir aile k�pe�i olabilir ve �zellikle �ocuklarla aras� iyidir.

ALMAN �OBAN K�PE��

K�keni: Almanya.

Tan�m�: 30-40 kg kadard�r. Erkekler 60-65 cm, di�iler 55-60 cm y�ksekliktedir. Y�ksek zekal� bir �rkt�r.

Ki�ili�i: �ocuklarla gayet iyi ileti�im kuran, di�er k�peklerle uyumlu, hareketli, m�kemmel koku alan burna sahip bir k�pek t�r�d�r. Cesur, ne�eli, sad�k, kararl�, vefal�, efendisine ve �ocuklara sevgi duyan, �teki hayvanlara kar�� ho�g�r�l�, yabanc�lara kar�� uyan�k, kolay e�itilir.

�zelli�i: Askeriyede, polis birliklerinde muhaf�z k�pe�i olarak, evlerde bek�i k�pe�i ama�l� kullan�labilir. Ayr�ca iyi bir aile k�pe�idir.

AMER�KAN P�TBULL TERR�E

K�keni: Bu sava�� k�pek 19. y�zy�lda �ngilterenin Staffordshire b�lgesinde Bulldog ile �e�itli terrierlerin �iftle�tirilmesiyle elde edilmi�tir. ABDne getirilen bu cins burada onun a��rl��n� artt�ran ve ba��n�n daha g��l� hale gelmesini sa�layan Amerikal� yeti�tiriciler taraf�ndan m�kemmelle�tirilmi� ve �u anki durumunu alm��t�r.

Tan�m�: Erkekler 44-46 cm, di�iler ise 40-42 cm y�ksekliktedir. A��rl�klar� 17-20 kg kadard�r. G��l�, kasl� bir g�vdesi vard�r; ayn� zamanda �ok �eviktir. K�sa kuyrukludur; yatay duru�lu kal�n, k�sa, parlak t�yleri vard�r. Her renk olabilir. Ancak erkeklerin %80i beyazd�r. Amerikan K�pek Kul�b� taraf�ndan American Staffordshira, �ngiliz K�pek Kul�b� taraf�ndan ise Amerikan Pitbull Terrier olarak 2 grup olarak s�n�fland�r�lm��lard�r.

Ki�ili�i: �ok eski sava� k�peklerinin de genetik �z

OMURGALI HAYVANLAR

9/7/2010

Omurgal� Hayvanlar

1. Memeliler
2. Ku�lar
3. S�r�ngenler
4. Kurba�alar
5. Bal�klar

OMURGALILAR
�evremizde ya�ayan baz� hayvanlar�n v�cudunda kemik ve k�k�rdak dokudan yap�lm�� iskelet denilen bir destek sistemi vard�r. �rili ufakl� bir�ok kemikten olu�an iskeletin �at�s�n� omurga olu�turur.

1. MEMEL� HAYVAN
Yavrular�n� meme denilen s�t bezlerinden salg�lanan s�tle besleyen t�m hayvanlara memeli hayvan denir. Bu hayvanlar do�urarak �o�al�rlar. Etinden s�t�nden g�c�nden derisinden yararland��m�z memeliler vard�r.

Memeli Hayvanlara �rnekler
Tilki: Bozk�rlarda ya�ayan k�pe�e benzeyen �ok kurnaz bir hayvand�r. Tav�an tavuk gibi hayvanlar ve �e�itli meyvelerle beslenir.
Tav�an: Bozk�r veya ormanlarda ya�ar otlarla beslenir.

Sincap: Ormanlardaki a�a�lar �zerinde ya�ar. Ceviz f�nd�k gibi meyveler ve �am kozalaklar�ndan ay�rd�� tohumlarla beslenir. Kemiricidir. V�cudu uzun k�llarla �rt�l�d�r. Derisinden k�rk yap�l�r.

Yarasa: G�rme yetene�i pek geli�memi� u�an memeli hayvand�r. Ma�ara ve karanl�k yerlerde ya�ar. ��l�k �eklinde sesler ��kar�r. Fare ve �e�itli k��k canl�larla beslenir. V�cudu t�ylerle �rt�l�d�r.

Geyik: Ormanlarda ya�ayan gevi� getiren otcul memelilerdendir. Ormanlardaki otlarla ve a�a�lar�n gen� s�rg�nleriyle beslenir.
Maymun: V�cut yap�s� ve davran��lar�yla insanlara �ok benzeyen hayvanlard�r. Ormanda ya�arlar otculdur.

Yunuslar: Karadeniz"de foklar ise Ege ve Akdeniz"in baz� b�lgelerinde ya�arlar. Balinalar kutup b�lgelerindeki so�uk denizlerde ya�ayan �ok iri v�cutlu hayvanlard�r. D�nyan�n en iri v�cutlu hayvanlar�d�rlar.

Memeli Hayvanlar�n Ortak �zellikleri
S�cak kanl� hayvanlard�r. V�cutlar� k�llarla kapl�d�r.
Y�rekleri aort g�zl�d�r. Akci�er solunumu yaparlar�
Do�urarak �o�al�p yavrular�n� s�tle beslerler.
G��s ve kar�n bo�lu�unu ay�ran diyafram denilen �izgili kastan yap�lm�� bir organlar� vard�r.

2. Ku�lar
�evremizde kolayca g�rebildi�imiz
hayvanlardand�r. K�mes ve kafeslerde besleriz. Evcille�tirdi�imiz baz� ku�lar tavuk, �rdek, hindi ve kazd�r. Bu hayvanlar�n yumurtas�ndan, etinden ve t�ylerinden yararlan�r�z.
Ku� T�rleri
G�vercinler: K�rlarda, evlerin, camilerin �at�lar�nda bar�n�rlar. Bu�day, arpa, dar� gibi bitkilerin tohumkar�yla beslenirler. Il�man b�lgelerde ya�arlar. Gagalar� ve ayaklar� beslenme �ekline uygunluk g�sterir.
Mart�lar
�e�itli t�rleri vard�r. Deniz, g�l ve baraj k�y�lar�nda ya�arlar. Bal�ktan ��pe kadar �e�itli besinlerle beslenirler. Deniz kenar�ndaki bal�k ve bitki par�alar�n� yerler. Ayaklar� perdeli ve t�yleri ya�l�d�r.
Leylekler
Uzun bacakl� ku�lard�r. A�a�, baca, elektrik direkleri gibi y�ksek yerlere yuva yaparlar. Batakl�klarda derin olmayan sularda, k�rlarda, y�lan, kurba�a, bal�k yavrular� ve solucanlar� yakalayarak beslenirler.
�ahin
G�nd�zleri avlanan y�rt�c� ku�lard�r. A�a�lar�n �st dallar�nda veya kayal�klarda, durarak av�n� g�zetler. G�rme duyusu �ok geli�mi�tir. Gagalar� sivri ve �engel gibi, pen�eleri keskindir. Etleri kolayca par�alayabilirler.
Bayku�lar
Geceleri avlan�rlar. G�zleri, gece karanl��nda �ok iyi g�r�r. Farelerle beslenir. Harabe olmu� binalarda ya�ar. Gaga ve pen�e yap�lar� beslenme bi�imine uygun bir bi�imdedir.
A�a�kakan
Ormanl�k ve a�a�l�k b�lgelerde ya�ar. Sivri gagas�yla a�a�lar�n g�vdelerinde ya�ayan b�cekleri yakalayarak beslenir. Orman a�a�lar�na zarar veren b�ceklerle beslendi�inden orman i�in faydal� bir ku�tur.
Penguenler
G�ney Kutup b�lgesi ve �evresinde ya�arlar. Kanatlar� daral�p y�zmeye uygun hale gelmi�tir. Ayaklar� perdelidir. Keskin ve sivri gagalar� yard�m�yla sulardaki bal�klar� yakalayabilirler. S�r�ler halinde ya�arlar.

Ku�lar�n Ortak �zellikleri
Ku�lar�n kalbi d�rt odac�kl�d�r. Akci�er solunumu yaparlar. akci�erler, hava keseleri, uzun kemiklerle ba�lant�l�d�r. Hava keseleri ve uzun kemiklerin i�inde hava almas� u�may� kolayla�t�r�r. Yumurtayla �rerler.
3. S�r�ngenler
�yeleri v�cutlar�n� ta��yamayan veya �yeleri hi� olmayan s�r�nerek hareket eden hayvanlara "S�r�ngenler"

ENTOMOLOJ�

9/7/2010

Entomoloji

Dersin Hedefleri
l. B�ceklerin ekonomik �nemini bilmesi,
2. B�ceklerin d�� ve i� yap�lar� ile �reme ve geli�melerini bilmesi,
3. B�cek ekolojisinin genel esaslar�n� bilmesi,
4. B�ceklerle sava� y�ntemleri ve ila�lar� konusunda genel bilgilere sahip olmas�,
5. Farkl� b�cek tak�mlar�na ait b�cekleri tan�yabilmesi.

Dersin ��renci Kazan�mlar�:

l. B�ceklerin hayvanlar alemindeki yerini, zararl� b�ceklerin meydana getirdi�i �r�n kay�plar�n� ve yararl� b�ceklerin oynad�� rol� bilir.
2. B�ceklerin genel morfolojik �zelliklerini, �remelerini ve geli�melerini bilir.
3. B�ceklerin �evreleriyle ve birbirleriyle olan ili�kilerini bilir.
4. B�ceklerle m�cadelede kullan�labilecek y�ntemleri bilir, uygulayabilir ve �reticilere aktarabilir.
5. Y�renin ve �lkenin entomolojik sorunlar�n� h�zl� ve do�ru te�his edebilir.
6. Aniden ortaya ��kan ve b�ceklerden kaynaklanan sorunlara uygun ��z�mler �retebilir.
7. Zirai m�cadele ila� bayii olarak kendi i�ini kurabilir.

��retim Stratejileri ve Etkinlikleri

1.Derslerde tepeg�z ve slayt makinas� ile b�ceklerle ilgili asetat ve slaytlar g�sterilir.
2.Uygulamalarda kurutulmu� b�cek �rnekleri g�sterilir ve ekonomik �neme sahip birka� b�cek t�r�n�n video filmi izlettirilir.
3.Farkl� b�cek tak�mlar�yla ilgili �devler verilir.

II. DERS�N �L��M VE DE�ERLEND�RME Y�NTEM�

1.Uygulama s�nav�nda �nemli zararl� b�cek t�rlerinin ait olduklar� tak�mlar� bilir. Bu maddenin d�nem sonu ba�ar� notuna etkisi %10"dur.
2.Yap�lacak bir adet teste dayal� aras�navda ��rencilerin b�cekler �zerindeki morfolojik, ekolojik bilgileri ile b�ceklere kar�� sava� y�ntemleri konusundaki bilgileri �l��l�r. Bu maddenin d�nem sonu ba�ar� notuna etkisi %40"t�r.
3.D�nem sonu s�nav�nda ��rencilerin b�ceklerin ekonomik �nemi, morfolojik �zellikleri, ekolojisi ve b�ceklerle sava��m y�ntem ve ila�lar� �zerindeki bilgileri �l��l�r. Bu maddenin d�nem sonu ba�ar� notuna etsiki %50"dir.

B) DERS PLANI VE ��ER��

1.DERS PLANI

i. Ders ��eri�ini olu�turan konu ba�l�klar�

l. B�ceklerin Sistematikteki Yeri ( l. Hafta 1. saat)
2.B�ceklerin Ekonomik �nemi (1. Hafta 2.saat)
3.B�ceklerin D�� Yap�s� (V�cut duvar�, Ba�) (2. Hafta, 1.saat)
4. " " " (Thorax, Abdomen) (2. Hafta, 2 saat)
5.B�ceklerde �� Organlar�n Yap�s� ve ��leyi�i (Kas Sindirim, Bo�alt�m, Dola��m, Solunum, �reme Sistemleri (3. hafta 1. saat)
6.B�ceklerde �� Organlar�n Yap�s� ve ��leyi�i (Sinir Sistemi, Duygu organlar�-1 (3.Hafta 2.saat)
7.B�ceklerde �� Organlar�n Yap�s� ve ��leyi�i (Duygu Organlar�-2) (4.Hafta:1, Saat)
8.B�ceklerde �� Organlar�n Yap�s� ve ��leyi�i (I��k Organlar�, Salg� Organlar�) (4.Hafta; 2. Saat)
9.B�ceklerde �reme ve Geli�me (Yumurta) (5. Hafta; 1 Saat)
10.B�ceklerde �reme ve Geli�me (larva) (5.Hafta; 2. Saat)
11.B�ceklerde Geli�me (Ba�kala��m, Pupa Tipleri) (6. Hafta 2. Saat)
12.B�ceklerin �remelerine �li�kin Di�er Bilgiler (6.Hafta 2. Saat)
13.B�cek Ekolojisi (Cans�z Etkenler) (7. Hafta, 1. saat)
14.B�cek Ekolojisi (Cans�z Etkenler-devam) (7. Hafta 2. saat)
15.B�cek Ekolojisi (Canl� Etkenler) (8. Hafta, 1. Saat)
16.Zirai Karantina (8. Hafta, 2. Saat)
17.Tar�msal Sava��m�n Ekonomik Y�n�-1 (9.Hafta 1. Saat)
18.Tar�msal Sava��m�n Ekonomik Y�n�-2, Tahmin ve Erken Uyar�) (9.Hafta, 2. Saat)
19.B�ceklere Kar�� Uygulanabilecek K�lt�rel �nlemler (10. Hafta, 1. Saat)
20.Biyolojik Sava��m-1 (B�cekler) (10. Hafta, 2. Saat)
21.Biyolojik Sava��m-2 (B�cekler D��ndaki Etmen Gruplar�, Yabanc�otlara Kar�� Biyolojik Sava��m (11. Hafta, 1. Saat)
22.Fiziksel Sava��m (11. Hafta, 2. Saat)
23. Biyoteknik Sava��m (12. Hafta, 1. Saat)
24.Kimyasal Sava��m-1 (Genel Bilgiler, B�cek �ld�r�c� �la�lar�n S�n�fland�r�lmas�) (12. Hafta, 2. Saat)
25.ve 26. Aras�nav
27.Kimyasal Sava��m-2 (B�ceklere ve Di�er Zararl�lara Kar�� Kullan�lan �la�lar) (14. Hafta, 1. Saat)
28.B�ceklerin S�n�fland�r�lmas� (14. Hafta 2. Saat)

ii. Uygulama Program� ve ��lenecek Konular�n Ba�l�klar�

Entomoloji Dersi Uygulama Program�

Hafta

�PEK T�PLER�

9/7/2010

�PE��N TANIMI VE �PEK B�CE�� YET��T�R�C�L��

�pek g�zel g�r�n��l�, yumu�ak, parlak ve dayan�kl� olup, kolayl�kla ve iyi boya tuttu�u i�in daha da g�zelle�tirilebilen hayvansal kaynakl� bir liftir. �pek liflerin krali�esi olarak bilinir. (Kaya, yaz�c�o�lu 1992. , Hyde, 1984) 4000 y�l� a�k�n bir s�reden beri, insanlar�n ekonomik hayat�nda �nemli bir rol oynamakta olan ipek, y�llarboyu �in, Hindistan, Ta�kent, Ba�dat, �am ve �stanbul"dan ge�en ipek yolunu takiben Avrupa"ya ta��nm��t�r. Bu zaman zarf�nda ipek alt�ndan daha de�erli bir �r�n olarak al�c� bulmu�tur.
Tahminlere g�re, ipek�ilik ilk �nce �inin kuzeydo�usunda (�antuk �evresinde) ba�lam��t�r. Ipek�ili�in �in" e kom�u olan T�rkler aras�nda ba�lad��na dair rivayetler ve hikayelerde vard�r. �ok eski bir �ehir olan Hotan bu i�in merkezi olarak g�sterilir. (Dalsar, 1960 s. 3) Nina Hyde, Hotanl� Uygur kad�nlar�n�n, k�� aylar�nda erkeklerin renklendirilmi� ipek ipliklerle dokudu�u g�z al�c� renkteki k�yafetleri ile, koza hasat festivaline kat�ld�klar�n� belirtmi�tir. (Hyde, 1984 s. 30) Ayr�ca Uygur kad�nlar�n�n �eyizlerinde rengarenk dokunmu� ipek kuma�lardan olu�an k�yafetlerin mutlaka yer ald��ndan bahseder. Fakat ilk ipek�ilik nerede ba�lam�� olursa olsun, bu i�in do�udan bat�ya yay�lmas� ve d�nya �l��s�nde bir de�er kazanmas� �ok daha m�him oldu�undan, bu harekette en b�y�k hizmetin �in"e kom�u olan memleketlere ve bu arada T�rklere d��t��ne ��phe yoktur. Bilindi�i gibi, siyasi bak�mdan �in"le en �ok ilgisi olan T�rklerdi. T�rkler bir taraftan �in"le me�gul olurken, di�er taraftan bat�ya ula�makta idiler. (Dalsar, 1960 s. 3)
�lkemiz co�rafi yeri ve iklimi bak�m�ndan ipekb�ce�i ve dut a�ac� yeti�tirilmesine uygun �lkelerden biridir. Trakya, Marmara, Ege, Akdeniz, b�lgelerinde bulunan baz� iller ile Amasya, Diyarbak�r, Hatay y�releri ipekb�cek�ili�inin yay�lm�� oldu�u alanlard�r

Yumurta d�nemi
Tropik b�lgelerde ya�ayan multivoltin �rklar en k�sa hayat devrelerine sahiptir. Univoltin �rklar, sadece ilkb

WILD ANIMALS

9/7/2010

WILD
ANIMALS

LION
Found in all parts of Africa south of the Sahara and
in the Gir Forest of India. Black mane lions are very
large cats with a well-proportioned and balanced
body and a large hear. Its coat varies tawny to
brownish-yellow with a black-tipped tail and black
patches on its ears. Male lions have a heavy body-color,
The females do most of the hunting. Lions are meat eaters
who have also been know to scavenge.

AMERICAN ALLIGATOR
Found throughout the Southeast, the Carolinas to
Texas and north to Arkansas. Alligators live in wetlands and eat just about anything, fish, turtles and snails to small animals. Alligators have large slightly rounded bodies with thick limbs, broad heads and very powerful tail, which are used to propel the alligators through the water. The tail accounts for half of the alligators length.

BLACK BEAR
Found in Alaska, Canada, United States and Northern
Mexico. Bears are omnivorous and depend mostly on their
excellent sense of smell. A bears eye sight and hearing
are not particularly good. Most bears live a solitary life exceptwhen looking for a mate or a female with her young.

ELK
Found worldwide. Elk are the second largest member
of the deer family. The upper part of an Elks body is
some shade of brown with the underpart being paler.
Elk have large antlers on their heads. They live in
areas open grasslands to dense jungle. Elk are
most active in the early morning and late afternoon.
Elk feed largely on grasses and herbs but also browse
on foliage trees.

BLACKBUCK ANTELOPE

Found in the open woodlands and semi-desert areas of
the Indian subcontinent. Blackbuck are light brown in
color with white highlights around the eyes, on the ears,
chin, underparts and rump. As the males mature the
upperpart becomes a rich dark brown color. Blackbucks
eat mainly grasses but will browse on pods, flowers and fruits.

GIRAFFE

Found in the African Plains. Giraffes are the tallest of all land animals. They are active both day and night, spending 15 to 20 hours a day feeding. Giraffes usually sleep or nap standing up but occasionally lay down. Giraffes have a very acute sense of sight, hearing and smell.

CAPUCHIN

Found in Honduras, Western Columbia and Ecuador. Capuchins have a slightly prehensile tail. They need a wide variety of foods in their diet. Capuchins are so active and intelligent they have become the most numerous monkey in captivity and may live over 40 years. Their active and mischievous nature makes them a first class entertainer.

BELGIAN HORSE

Found all over the world but originated in Belgium.
Belgians, also called Brabant, horses are very large
work horses ranging in color roan, sorrel, black
and grey with the dominant color being chestnut/bay.
Breeders also desire all four legs having white socks
and a large blaze or stripe on running down the middle
of the fa

G�LLER B�LGES� (G�LH�SAR G�L�, BURDUR G�L�, E��RD�R G�L�, KOVADA G�L�, BEY�EH�R G�L�) KU�LARININ B�YOEKOLOJ�S�

9/7/2010

G�LLER B�LGES� (G�LH�SAR G�L�, BURDUR G�L�, E��RD�R G�L�, KOVADA G�L�, BEY�EH�R G�L�) KU�LARININ B�YOEKOLOJ�S�

��NDEK�LER............................................................................................. I
�ZET ............................................................................................................ II
ABSTRACT................................................................................................... III
TE�EKK�R.................................................................................................. IV
KISALTMALAR.......................................................................................... V
�EK�LLER L�STES�................................................................................... X
��ZELGELER L�STES�............................................................................. XII
1. G�R��......................................................................................................... 1
1.1. Literat�r �zeti....................................................................................... 3
1.2. �al��ma sahas�n�n tan�t�m�.................................................................... 13
1.2.1. Bey�ehir G�l�...................................................................................... 13
1.2.2. Burdur G�l�........................................................................................ 15
1.2.3. E�irdir G�l�........................................................................................ 16
1.2.4 G�lhisar G�l�....................................................................................... 18
1.2.5. Kovada G�l�........................................................................................ 19
2. MATERYAL VE METOT ..................................................................... 20
3. BULGULAR.............................................................................................. 26
4. TARTI�MA VE SONU�......................................................................... 80
5. KAYNAKLAR.......................................................................................... 91
�ZGE�M��.................................................................................................. 99
II
�ZET
G�ller B�lgesi biyo�e�itlilik a��dan �nemli sulak alanlar i�ermektedir. Bey�ehir,
Burdur, E�irdir, G�lhisar ve Kovada g�llerinde 2000-2002 y�llar�nda ger�ekle�tirilen
�al��mada 18 tak�ma ait 50 familyadan 192 ku� t�r� belirlenmi�tir. Tak�mlara g�re
t�rlerin say�sal da��l�m�; Podicipediformes 4, Pelecaniformes 2, Ciconiiformes 12,
Phoenicopteriformes 1, Anseriformes 17, Accipitriformes 10, Falconiformes 4,
Galliformes 2, Gruiformes 3, Charadriiformes 21, Columbiformes 4, Cuculiformes 1,
Strigiformes 3, Caprimulgiformes 1, Apodiformes 2, Coraciiformes 4, Piciformes 1
ve Passeriformes 100 olarak belirlenmi�tir.
Ara�t�rma sahas�nda; 56 yerli, 42 k�� g��meni, 51 yaz g��meni ve 28 transit g��er t�r
belirlenmi�tir. Geri kalan 15 t�r�n ise g�llerde farkl� stat�lere sahip oldu�u tespit
edilmi�tir. T�rlerin; 28"i A.2, 31"i A.3, 31"i A.4, 5"i A.1.2, 5"i B.2, 6"s� B.3
stat�s�nde yer almaktad�r. 86 t�r ise tehlike alt�nda de�ildir.
�al��ma sahas�nda en bask�n tak�m Passeriformes iken Phoenicopteriformes,
Cuculiformes, Strigiformes, Caprimulgiformes tak�mlar�n�n bask�nl�� en az
bulunmu�tur. T�r say�s� Bey�ehir G�l�"nde 181, Burdur G�l�"nde 185, E�irdir
G�l�"nde 171, G�lhisar G�l�"nde 164 ve Kovada G�l�"nde 153 olarak tespit
edilmi�tir. Ara�t�rmada Burdur ve Bey�ehir g�llerinin en fazla, Burdur ve Kovada
g�llerinin en az benzerlik g�sterdi�i belirlenmi�tir.
Anahtar Kelimeler: G�ller B�lgesi, Avifauna, Ku�lar, Biyoekoloji, Bey�ehir G�l�,
Burdur G�l�, E�irdir G�l�, G�lhisar G�l�, Kovada G�l�.
III
ABSTRACT
G�ller B�lgesi has important wetlands for biodiversity. In this study conducted
during years of 2000-2002 in the lakes of Beysehir, Burdur, E�irdir, G�lhisar, and
Kovada, 192 bird species belonging to 50 families and

HAYVANLARDA HAYAT

9/7/2010

HAYVANLARDA HAYAT

PARAZ�T TOHUMLU B�TK�LER

9/7/2010

�ZET

Bu tezde Tohumlu Bitkiler Sistemati�i"nin Parazit Tohumlu Bitkiler konusu incelenmi�tir. Parazit Tohumlu Bitkiler"in genel �zellikleri ve sistematik �nemleri hakk�nda bilgiler verilmeye �al��lm��t�r.

Parazit Tohumlu Bitkiler, yar� parazitler ve tam parazitler olarak iki ba�l�k alt�nda incelenirler. Yar� parazitlerin tam parazitlerden en b�y�k fark� klorofillerinin bulunmas�d�r. Buna ba�l� olarak yar� parazit bitkilerde genel olarak yapraklar bulunur.

Ekolojik olarak da Parazit Tohumlu Bitkiler"in canl� populasyonlar�n� d�zenleyici olarak i�levleri vard�r. 13 familya alt�nda inceledi�imiz Parazit Tohumlu Bitkiler"in �lkemizde bulunan familyalar�n�n ve b�t�n d�nyada yay�lan di�er familyalar�n genel �zelliklerini anlatmaya �al��t�k.

��NDEK�LER

�ZGE�M��……………………………………...…………………………………..i
TE�EKK�R…………………………………………………………………………ii
�ZET………………………………………………………………………………..iii
��NDEK�LER……………………………………………………………………..iv
1. G�R�� ……………………………………………………………………………..1
2.PARAZ�T TOHUMLU B�TK�LER�N GENEL �ZELL�KLER�……………..2
2.1 Parazit Tohumlu Bitkilerin Hayat D�ng�leri……………………………………..2
2.2 Ekolojik �nemleri……………………………………………………………...…3
2.3 Parazit Tohumlu Bitkilerin Zararlar�……………………………………………..4
2.4 Parazit Bitkilerin Yararlar�………………………………………………………..4
2.5 Parazit Tohumlu Bitkilerin Sistematik Olarak �ncelenmesi……………………...4
2.5.1 Scrophulariaceae (Y�ks�kotugiller)……………………………………………5
2.51.1 Sistemati�i…………………………………………………………………….5
2.5.1.2 Familya �zellikleri…………………………………………………………...5
2.5.2 Loranthaceae…………………………………………………………………...6
2.5.2.1 Sistemati�i……………………………………………………………………6
2.5.2.2 Familya �zellikleri…………………………………………………………...7
2.5.3 Rafflesiaceae (Cytinaceae)……………………………………………………..8
2.5.3.1 Sistemati�i……………………………………………………………………8
2.5.3.2 Familya �zellikleri………………………………………………………&#

MARKA DE�ER� KAVRAM VE Y�NET�M�

9/7/2010

MARKA DE�ER�: KAVRAM VE Y�NET�M�
Giri�
Pazarlaman�n tan�m� i�inde yer alan temel kavramlar�ndan biri olan �r�n; ilgi, dikkat, kullan�m ya da t�ketim i�in pazara sunulabilecek, istek ya da talebi kar��layabilecek her �eyi kapsamaktad�r. �leti�im a��s�ndan �r�n, marka ve ambalaj, ��renme, alg�lama s�recinde t�keticiye uyar�c� ve ipu�lar� olma g�revini �stlenirler.
�r�n, i�levsel bir yarar sunarken marka, �r�n�n i�levsel amac�n�n �tesinde o �r�n�n de�erini artt�ran bir isim, sembol, tasar�m ya da i�arettir. �r�n �retilmekte, marka ise yarat�lmaktad�r. Di�er yandan bir �r�n zaman i�inde de�i�ebilirken marka daha kal�c�d�r. Marka temel olarak bir �r�n� temsil etmesine kar��n bir isimden �ok daha fazla bir anlama sahiptir.
T�ketici, �r�nleri de�erlendirme s�recinde �r�n niteliklerini, bunlar�n �nem derecisini, markaya dair inan�lar� ve �r�n�n i�levsel de�erini dikkate al�r. Marka, �r�n�n �nemli bir par�as� olarak g�r�l�r. Bu nedenle marka, �r�n stratejisi geli�tirilmesinde temel bir konu olarak ka��m�za ��kmaktad�r.
Bir marka ak�lc� ve duygusal iki t�r ��e taraf�ndan olu�turulur. Ak�lc� ��e (d��n�len) markan�n ne yapt��, ne s�yledi�i ve ne g�sterdi�iyle ilgilidir. Ak�lc� ��eler, marka ileti�iminin tema ve i�eri�ini, �nerisini ya da vaadini ortaya koyar. Markan�n en g�r�lebilir par�as�d�r. Duygusal ��eler (hissedilen) ise markan�n kendisini nas�l ifade etti�i, anlatt�� ve sundu�u ile ilgili olup, markan�n tarz�n�, ton �zelliklerini ve yap�m�n� bi�imlendirir.
�r�n �zelliklerinden dolay� kolayca ay�rt edilemeyen �r�n gruplar� i�in (ay�rt edici bir �zellik yaratma) marka imaj� geli�tirme, pazarlama ileti�imcilerinin temel g�revleri aras�nda yer almaktad�r.
Marka De�erinin Tan�mlanmas�
"Bir marka t�keticinin �r�n hakk�ndaki d��ncesidir." Bu, marka de�erinin ilk ilkesi olarak d��n�lebilir.
Markan�n toplam de�eri ya da marka de�erini iki �e�it de�erle d��nmek yararl� olacakt�r. �lki yap�sal de�er olarak adland�r�l�r (fundemental equt�y). Klasik pazarlama de�i�kenleri olan �r�n, fiyat ve ambalaj�n da��t�mla birlikte �l��lm�� marka imaj�d�r. �kincisi ise, eklenen de�erdir (added value equities). Soyut do�as� nedeniyle anla��lmas� daha zordur.
Pazarlama Bilim Enstit�s�"n�n (M.S.I.) tan�m� ise marka ad�n�n �r�ne katt�� de�er sonucunda daha iyi bir Pazar pay� ve kar art�� elde edilmesini merkeze almaktad�r. Interband Group, 7 farkl� �l��t �zerinden markalar� de�erlendirmektedir. Bunlar:
(a)Pazar pay� ve s�ralamada markan�n istikrar�
(b)�r�n kategorisinin istikrar� (stability),
(c)Uluslar aras� niteli�i (internationality),
(d)Pazar e�ilimleri,
(e)Reklam ve promosyonel destek,
(f)Markan�n sahip oldu�u �n ve
(g)Yasal korumad�r.
S�kl�kla kullan�lan marka de�er g�stergeleri �unlard�r:
Marka fark�ndal�� (�r�n marka birlikteli�i en iyisidir).
Pazar pay�, fiyat esnekli�i.
Marka duyarl�l�� (sat�� s�ras�nda markan�n �nemiyle ilgili fiyat, ambalaj boyutu, bi�imi).
Liderlik (markan�n t�ketici alg�lamalar�nda lider olmas�).
Markaya dair ileti�imde zaman i�inde tutarl�l�k.
�maj nitelik oranlar� ya da niteliklerin oranlanmas�.
Da��t�m, fiyatlama, �r�n kalitesi ve �r�n�n yenili�i.
Marka ba��ml�l�� (�r�nden �ok markan�n sat�n al�nd�� g��l� bir markan�n yarat�lmas�).
Marka Bilgisi
Marka de�eri, marka pazarlamas�na y�nelik t�ketici tepkilerinde marka bilgisinin farkl�la�t�r�c� etkileri olarak tan�mlan�r.
Bu tan�ma g�re, m��teri temelli marka de�eri, t�keticinin markan�n �r�n, fiyat, tutundurma ya da da��t�m�na olumlu (olumsuz) cevaplar�n�n, �r�n�n ya da hizmetin isimli ya da isimsiz versiyonlar�n�n getirece�i katk�lara g�re de�i�mesinde ortaya ��kan durum olarak belirlenebilir. Marka bilgisi, marka fark�ndal�� ve marka imaj� a��s�ndan marka �a�r��mlar�n�n ili�kileri ve �zelliklerine g�re kavramsalla�t�r�lmas� ile tan�mlanmaktad�r.
Marka fark�ndal�� markan�n t�ketici belle�inde sahip oldu�u izin g�c�; di�er bir deyi�le, marka kimlikleri olarak nitelendirilebilecek

ARILARIN HAYATI

9/7/2010

ARILARIN HAYATI 1

...Onlarda kendileri i�in daha nice yararlar ve i�ecekler vard�r. Yine de ��kretmeyecekler mi? (Yasin Suresi, 73)
�� sava�lar, toplu katliamlar, g�z�n� k�rpmadan adam �ld�ren insanlar, sokaklarda yatan �ocuklar, evi bark� olmad�� i�in so�uktan donan insanlar, �ocuk ya�ta cinayet i�leyenler, aile i�inde ya�anan problemler, gen�lik �eteleri, yolsuzluklar, …
G�nl�k ya�am�n bir par�as� haline gelen bu gibi toplumsal sorunlar d��n�ld��nde hepsinin temelinde ortak bir eksikli�in oldu�u g�r�lecektir. B�t�n bu sorunlar�n ortaya ��kmas�na neden olan adaletsizlik, doland�r�c�l�k, sahtekarl�k, merhametsizlik gibi k�t� ahlak �zelliklerinin temelinde yatan da yine bu eksikliktir.
Bu �nemli eksiklik insanlar�n d��nmemeleri ve dolay�s�yla ger�ekleri g�rememeleridir. Bu gibi ki�iler i�in �n planda olan kendi ��karlar�, kendi ya�amlar�d�r. �evrelerinde ya�ananlar onlar� ilgilendirmez. Ara s�ra d��nd�kleri s�n�rl� konular da yine kendileri ile ilgilidir. Bu nedenle kendi do�ru ve yanl��lar�n�n s�n�rlar� i�inde bir ya�am s�rerler. G�nl�k ya�am�n ak�� i�inde yapt�klar�n� yeterli g�ren bu ki�iler d�nyada bulunu� ama�lar� gibi hayati �nemdeki konular� ak�llar�na bile getirmezler.
�evrelerindeki canl�lar�n �zelliklerini, nas�l olup da b�yle kusursuz bir �e�itlili�in ortaya ��kt��n�, kendi v�cutlar�n�, g�ky�z�ndeki dengeleri k�sacas� hi�bir �eyi d��nmezler. Dolay�s�yla da bunlar�n Allah taraf�ndan "tasarlanm��", yani "yarat�lm��" oldu�unu fark edemezler. T�m evrenin yarat�c�s� olan �st�n g�� sahibi Allah� gere�i gibi takdir edemezler. Neden yarat�lm�� olduklar�n�n ve Allaha kar�� sorumlu olduklar�n�n bilincine varmazlar. Oysa Kuranda d��nmenin �nemini, ancak d��nen kimselerin ��t alaca��n� vurgulayan pek �ok ayet vard�r. Bir ayette d��nen ve bunun sonucunda Allah�n kudretinin fark�na varan ki�ilerden ��yle bahsedilir:
��phesiz g�klerin ve yerin yarat�l��nda, gece ile g�nd�z�n ardarda geli�inde temiz ak�l sahipleri i�in ger�ekten ayetler vard�r. Onlar, ayakta iken, otururken, yan yatarken Allah� zikrederler ve g�klerin ve yerin yarat�l�� konusunda d��n�rler. (Ve derler ki:) "Rabbimiz, Sen bunu bo�una yaratmad�n. Sen pek y�cesin, bizi ate�in azab�ndan koru." (Al-i �mran Suresi, 190-191)
��te Balar�s� Mucizesi kitab�n�n amac� da Allah�n yarat�l�� mucizelerinden birini daha tan�tarak bu d��nce tembelli�ini k�rmakt�r. Bununla birlikte balar�s�n�n kitap konusu olarak se�ilmesinin de �ok �nemli bir nedeni vard�r. Balar�lar� Kuranda Allah�n dikkat �ekti�i canl�lardand�r. Allah Nahl Suresinde ar�lar�n Kendi vahyi ile hareket eden canl�lar olduklar�n� ��yle bildirmektedir:
Rabbin balar�s�na vahyetti:
Da�larda, a�a�larda ve onlar�n kurduklar� �ardaklarda kendine evler edin. Sonra meyvelerin t�m�nden ye, b�ylece Rabbinin sana kolayla�t�rd�� yollarda y�r�-u�uver. Onlar�n kar�nlar�ndan t�rl� renklerde �erbetler ��kar, onda insanlar i�in bir �ifa vard�r. ��phesiz d��nen bir topluluk i�in ger�ekten bunda bir ayet vard�r. (Nahl Suresi, 68-69)
G�r�ld�� gibi ayetlerde kendine ev edinen, meyvelerden yiyen ve bal �reten ar�lara dikkat �ekilmektedir. Kitab�n ilerleyen b�l�mlerinde de g�r�lece�i gibi kovandaki ar�larla ilgili benzer i�lerin t�m� i��i ar�lar taraf�ndan yap�lmaktad�r. Bir ar� kovan�nda i��i ar�lar, krali�e ar� ve erkek ar�lar bulunur. Kovandaki hemen hemen her t�rl� i�le g�revli olan i��i ar�lard�r. Bununla birlikte krali�e ar�n�n, kovan�n devaml�l��n� sa�lamak gibi son derece �nemli bir g�revi vad�r. Erkek ar�lar�nsa kovan i�indeki tek fonksiyonlar� krali�eyi d�llemektir. K�sa ya�am s�releri i�inde bu g�revlerini yerine getirirler ve hemen arkas�ndan �l�rler.
Ar�lar�n �zelliklerinin detayl� olarak incelenece�i bu kitapta ayr�ca ar�lar�n aralar�nda nas�l anla�t�klar�, kovandaki on binlerce ar�n�n nas�l olup da problemsiz bir �ekilde ya�ad�klar�, y�nlerini nas�l bulduklar�, nas�l bal �rettikleri gibi daha bir�ok

KU�LAR

9/7/2010

T�RK�YEN�N �NEML� KU� ALANLARI
Meri� deltas�:
K��k balaban ,gece bal�k��l� ,alaca bal�k��l ,erguvani bal�k��l ,�eltik�i ,ka��k�� ,batakl�kk�rlang�c� ,k��k sumru ,b�y�kl� sumru �rer.K��n k��k karabatak ,tepeli pelikan ,ku�u ,�t�c� ku�u ,elmaba� patka ,konaklar.K��k ak bal�k��l ,gri bal�k��l ,uzunbacak ,kara sumru �rer.Ak pelikan g�� s�rs�nda u�rar.
��neada ormanlar�:
kara leylek ,sonbahar g��nde leylek.g��men y�rt�c� ku�lar i�in �nemli.

B�y�k �ekmece g�l�: elmaba� patka k��lar.K��n g�m�� mart�,baharda k��k mart� ve akdeniz mart�s�.�reyenler k��k balaban,��kr�k��n,elmaba� patka,saz tavu�u,sakarmeke,uzunbacak,batakl�k k�rlang�c�,sumru.Belki pasba� patka.Sonbahar g�� s�ras�nda binlerce leylek g�l �evresindeki tar�m alanlar�nda bulunur.G�l �evresindeki �amur d�zl�kleri bir�ok g��men k�y� ku�u i�in �nemli.
K��k�ekmece g�l�
k��n bahri,karabatak,g�m�� mart�,k��k karabatak k�� ba��nda ve baharda.
Bo�azi�i:
sonbahar g��nde kara leylek ,leylek,ar� �ahini,kara �aylak,�ahin,k��k orman kartal� ge�er.y�zlerce yelkovan g�r�lebilir.�ehir d��ndaki tar�m alanlar�nda leylekler,�ehrin �evresindeki ormanlarda y�rt�c�lar konaklar.kara �aylak art�k �ok azalm��t�r.

�ile adalar�:
tepeli karabatak,g�m�� mart�

�znik g�l�:
k��k karabatak,gece bal�k��l�,bahri,alaca bal�k��l,k��k ak bal�k��l,gri bal�k��l,sonbaharda sakarmekeler,

Uluda�:
karaca ve yaban domuzu bulunan alanda ayr�ca apollo kelebe�i de ya�amaktad�r,sakall� akbaba(2�),kaya kartal�(2�),k�z�l akbaba,�ak�r ku�u,k��k kartal,b�y�kl� do�an,g�k do�an�n �redikleri san�l�r.Pa�al� bayku� i�in �ok �nemli bir aland�r.

Uluabat g�l�:
k��k karabatak,alaca bal�k��l,ka��k��,k��n k��k karabatak,tepeli pelikan,elmaba� patka,tepeli patka,sakarmeke.k��k ak bal�k��l ve �eltik�i �rer.1996 da 400.000 in �zerinde suku�u say�ld�.

Ku� g�l�:
k��k karabatak,tepeli pelikan,gece bal�k��l�,alaca bal�k��l,ka��k�� rer.karabatak y�l boyu teepli pelikan ve dikkuyruk k��n g�r�l�r.g�� s�ras�nda ak pelikan.karabatak,k��k ak bal�k��l,gri bal�k��l,�eltik�i,sumru �rer.

Koca�ay deltas�:
kara leylek,pasba� patka,batakl�k k�rlang�c�,ak�a c�l�b�t �rer.g��te k��k karabatak,ak pelikan k��n sakarmeke.K��k balaban,gece bal�k��l�,alaca bal�k��l,k��k ak bal�k��l,gri bal�k��l,ku�u,ye�ilba�,��kr�k��n,macar �rde�i,elmaba� patka,ak kuyruklu kartal �nemli,sakarmeke,poyrazku�u,sumru,k��k sumru,a�a�kakan t�rleri �rer.erguvani bal�k��l,�eltik�i,k��k orman kartal�n�n �redi�i san�l�r.karabatak,�ak�rku�u,�ahin,�ah kartal,kaya kartal�,k��k kartal alan�n yak�n �evresinde kesinlikle yada b�y�k olas�l�kla �rer.

Fo�a adalar�:
akdeniz foklar�ndan bir koloni bar�nd�r�r.�ok say�da kertenkele t�r�.sonradan yerle�tirilmi� adatav�an�.tepeli karabatak,g�m� �mart�,sumru,k��k sumru.

Murat da��:
sakall� akbaba(1�),kara akbaba(2�),kaya kartal�(2�) �rer.

Demirk�pr� baraj�:
yak�n zamanlarda �ok say�da �amurcun ve ang�t.

Marmara g�l�:
k��k balaban,alaca bal�k��l,pasba� patka,mahmuzlu k�zku�u,b�y�kl� sumru �rer.k��n k��k karabatak,tepeli pelikan,b�y�k ak bal�k��l,ang�t,fiyu,elmaba� patka,pasba� patka,dikkuyruk,k�l��gaga.bahri,kara boyunlu bata�an,k��k ak bal�k��l,gri bal�k��l,gece bal�k��l�,erguvani bal�k��l,ka��k��,ku�u,boz kaz,boz �rdek,ye�ilba�,��kr�k��n,elmaba� patka,sakarmeke,uzunbacak �rer.belki tepeli pelikan.

Gediz deltas�:
tepeli pelikan,flamingo,k��k kerkenez,k�l��gaga,karag�z,batakl�k k�rlang�c�,ak�a c�l�b�t,mahmuzlu k�zku�u,akdeniz mart�s�,k��k sumru,hazar sumrusu �rer.k��n k��k karabatak,tepeli pelikan,flamingo,ang�t.di�er �reyenler poyrazku�u,g�m�� mart�,kara gagal� sumru(1996 da 53 �:t�rkiye i�in ilk �reme kayd�.),sumru.k��k ak bal�k��l,atmaca,g�kdo�an.

Ild�r k�rfezi adalar�:
(izmir �e�me) karaadada yar� yabani e�ek ve yaban domuzu bulunur.tepeli karabatak,k��k kerkenez,k�nal� keklik,g�m�� mart� �rer.k�z�l �ahin,y�lan kartal�,g�kdo�an ve kerkenezin �redi�i tahmin edilmektedir.en fazla tepeli karabatak �ifte adas�ndad�r.Karaadaya 2 adet yaban ke�isi sal�nm��t�r.�ifte ada ve di�erlerinde sonradan sal�n

S�NEKLER

9/7/2010

S�NE��N PS�KOLOJ�S�

�oktan se�meli sorularla haz�rlanm�� bir s�nava girecekseniz teknik donan�ma sahip olarak girmelisiniz. A��k u�lu sorularla haz�rlanm�� bir s�nava girecekseniz ne kadar �ok bilgi ��renirseniz ba�ar�n�z o kadar artar, ama �oktan se�meli bir s�nava haz�rlan�rken at�k bilgileri ne kadar saf d�� b�rakabilirseniz ba�ar�n�z o kadar artar. Konular�n at�k bilgisini ay�rd�ktan sonra bir de sorunun madde k�k�ndeki vurguya ve sorunun pusulas�na g�re �al��m��san�z ba�araca��n�za inanabilirsiniz.

Madde k�k�nde ki�inin bireysel davran��lar�na vurgu yap�l�yorsa cevap psikoloji dir.

Madde k�k�nde psikolojinin temel yakla��m�na vurgu yap�l�yorsa �l��lebilir ve g�zlene bilir olmas�d�r

Madde k�k�nde davran�� etkileyen fakt�rlere vurgu yap�l�yorsa biyolojik �zellikler, ge�mi� ya�ant�, i�sel durum, fiziksel ve sosyal ortam
Madde k�k�nde hayvan davran��lar�n� g�zlemeye vurgu yap�l�yorsa insana en yak�n canl� olmas�, deney yap�l�p g�zlenebilir olmas�d�r.
Madde k�k�nde psikolojinin ama�lar�na vurgu yap�l�yorsa tan�mlama, anlama a��klama �nceden kestire bilme etkileme ve kontrol alt�na alabilmedir.

Madde k�k�nde pozitif ve sistematik olarak psikolojinin ba�lang�c�na vurgu yap�l�yorsa W.Wuntd
Madde k�k�nde psikolojideki ekollere vurgu yap�l�yorsa yap�salc�l�k i�levselcilik, davran��_yoktur. Psikanaliz(bilin�alt�) yoktur. B�t�nc�l yakla��m, bili�sel yakla��m, norobiyolojik yakla��m
Humanistik yakla��m
Madde k�k�nde i�e bak��a vurgu yap�l�yorsa yap�salc� yakla��md�r.

Madde k�k�nde i�e bak��n yetersizli�ine vurgu yap�l�yorsa davran�� yakla��md�r.

Madde k�k�nde bilin� ve bilin� s�recine vurgu yap�l�yorsa cevap yap�salc�l�kt�r.

Madde k�k�nde �evreye uyuma vurgu yap�l�yorsa i�levselciliktir.

Madde k�k�nde bilmenin i�levi ve g�nl�k hayata katk�s�na vurgu yap�l�yorsa i�levselciliktir.
Madde k�k�nde yap�salc� ve i�levselci yakla��ma tepkiye vurgu yap�l�yorsa davran��a yakla��md�

SALANGOZUN MORFOLOJ�K YAPISI

9/7/2010

��NDEK�LER

1.G�R��
2.KABUK:2
3. T�RLERDE KABUK VARYASYONLARI:6
4. V�CUT DI�I YAPILAR:7
5. BESLENME �ZELL�KLER�:9
6. SUYUN KORUNMASI:10
7. YA�AM D�NG�LER�:10

�EK�LLER D�Z�N�

�ekil 1: K�vr�mlar�n say�lmas� methodu3

�ekil 2: Kabu�un Genel K�s�mlar�5

�ekil 3: Salyangozun Morfolojik Yap�s�8

1.G�R��

Genel olarak yumu�akcalar, bulunduklar� ortama y�ksek uyum yetenekleri sayesinde; hava ortam� hari� t�m ortamlarda yay�l�� g�steren hayvan gruplar�ndan birisidir. Bug�ne kadar yap�lan �al��malarda saptanan t�r say�s� yakla��k 100.000 kadard�r. Bunlarda 80.000i Gastropoda (=Salyangozlar) s�n�f�na aittir. (Demirsoy, 1999)

��llerde dahi ya�ayabilmelerine ra�men, salyangoz ve s�m�kl� b�cekler karasal ya�ama b�cekler ve �r�mcekler kadar adapte olamam��lard�r. Nemli bir deriye sahiptirler ve mukus salg�layarak hareket ederler. Sadece kuru �artlara kar�� inaktif hale gelmi�lerdir. Yava� hareket etmeleri herkes taraf�ndan bilinir ve bu yava� hareketle birlikte v�cutlar� da orant�l� olarak b�y�kt�r. Bu y�zden predat�rlere kar�� savunmas�z haldedirler. (Kerney& Cameron, 1979)

Gastropodlar ya�am yerleri ve belenme bi�imleri y�n�yle, genel olarak birincil t�keticiler grubuna girmektedirler ve beslenme zincirinin ilk halkalar�nda yer almaktad�rlar. (Y�ce, 1997) Gastropodlar karnivorluktan parazitli�e kadar pek �ok yayg�n beslenme �ekilleri ve tabi buna paralel olarakta �e�itli yap�larda sindirim sistemleri g�r�lmektedir. Genel olarak Pulmonatlar ise bitkisel materyallerle beslenirler.

Karasal ya da ikincil olarak suda ya�ama uyum yapm�� hayvanlard�r. Torsiyon olay�n�n g�r�ld�� grubun hepsi erseliktir. (Demirsoy, 1999)

2.Kabuk:

Sert sipiral bi�imli kabuklar� vard�r ve canl� bu kabu�un i�ine �ekilebilir. Bu �zellik Gastropodlar i�in orijinal bir �zelliktir ve karakteristiktir. Baz� deniz kabuklular�nda kabuk halkas�zd�r ve koni �eklindedir. Salyangozlarda ise indirgenmi� ve kaybolmu�tur. Salyangozlar�n orjinlendi�i denizlerde hayvan� predat�rlerden ve denizdeki �iddetli dalga etkilerinden hayvan� korur. �nterdial zonlarda ve kara �zerinde g�revlerine ilave olarak canl�n�n kurumas�n� engellemek gibi bir g�revi daha vard�r. (Kerney& Cameron, 1979)

Kabuk baz� hallerde �ok hantal bir korunma yoludur. A��r ve bi�imsizdir ve b�ceklerin sert kutik�las�na benzemez. Maksimum korumay� sadece hayvan kabu�un i�erisine girdi�inde sa�lar. Spiral geli�menin modeli �u �ekildedir; kabuk �eklinde bir de�i�me olmaks�z�n devaml� olarak b�y�tebilir; yani t�y d�kme ve baz� b�ceklerin yapt�� eyleri yapmaya ihtiya�lar� yoktur. Aksine bu t�r periyotlar �nemli derecede tehlike arz eder. (Kerney& Cameron, 1979)

Kabu�un geli�imi tamamen d�zenli bir bi�imde de�ildir. yeni do�mu� bir salyangoz daima kabukludur. Kabuk yumurtan�n i�erisinde bi�imlenir; buna protoconch denir. Bu k�s�m hayvan�n apeksine kar��l�k gelen k�s�md�r. Bu k�s�m di�erlerinden daha yumu�ak ve incedir. B�y�te� veya mikroskop yard�m�yla di�er k�s�mlardan kolayca ay�rt edilebilir. (Kerney& Cameron, 1979)

Geli�me periyodu s�ras�nda, halkalardaki oranlarda farkl�l�klar olabilir. Bu farkl�l�klar k�� ay�nda olmalar�ndan ve kurakl�k gibi �e�itli fakt�rlerden kaynaklanm�� olabilir. Bu geli�im de�i�iklikleri di�er d�zenli halkalardan ay�rt edilebilir. (Kerney& Cameron, 1979)

Salyangoz yeti�kin hale geldi�inde geli�im bi�imi de�i�ir. Kabuk b�y�mez fakat kabuk a�z�nda geni�leme, ve di�er �e�itli kal�nla�malar meydana gelir. (Kerney& Cameron, 1979)

Kabuk iki farkl� tabakadan meydana gelmi�tir. �nce olan i�teki tabakaya Ostracum denir ve kalsiyum karbonat ve �e�itli proteinlerden meydana gelmi�tir. D��taki k�s�m ise Periostracumdur. Proteinimsi yap�da, boynuzumsu ve ge�irgen bir yap�dad�r. Ostracum cilaya benzer, hayvan�n v�cudunda parlak ve yumu�ak bir y�zey sa�lar. Periostracum bo� kabuklarda tamamen y�pranm��t�r. Canl� formlarda, �zellikle a��nman�n fazla oldu�u kumul alanlarda ya�ayanlarda, ise k�smen a��nm��t�r. Bu y�zden kabuk soluk ve mat g�z�k�r.

BAL ARILARININ TAKSONOM�S�, V�CUT YAPILARI VE GEL��ME D�NEMLER�

9/7/2010

BAL ARILARININ TAKSONOM�S�, V�CUT YAPILARI VE GEL��ME D�NEMLER�

A- Bal Ar�n�n Taksonomisi
D�nyada 100.000 dolay�nda b�cek t�r� taksonomik olarak s�n�fland�r�lm��t�r. Bu 100.000 t�r i�inde 23.000 dolay�nda ar� t�r� bulunmaktad�r. Bal ar�lar� evrimleri s�resince di�er b�cek t�rlerinden farkl�l�k g�stererek kendilerine has morfolojik ve anatomik yap�lar�n� geli�tirmi�lerdir. �rne�in bal ar�lar�nda polen toplamaya yarayan polen sepet�iklerinin olu�mas�, nektar ve polenle beslenmeye ge�i� bu farkl�la�man�n en tipik �rnekleridir. Hayvanlar aleminin b�cekler s�n�f�nda yer alan bal ar�s�n�n taksonomisi a�a��da verilmi�tir.
Alem (Kingdom) :Hayvanlar (Animalia)
�ube (Phylum) :Eklembacakl�lar (Arthropoda)
Alt �ube (Subphylum) :Antenliler (Antennata)
S�n�f (Class):B�cekler (Insecta)
Tak�m (Order) :Zar kanatl�lar (Hymenoptera)
Familya (Family) :Ar�lar (Apidae)
Cins (Genus) :Bal ar�lar� (Apis)
T�r (Species) :Bal ar�s� (Apis mellifera)
Apis cinsi i�inde Bat� bal ar�s� olarak adland�r�lan Apis mellifera d��nda 3 t�r daha bulunur ki bunlar Do�u bal ar�s� t�rleri olan; Apis cerana, Apis dorsata ve Apis floread�r. D�nya bal �retiminde A. Ceranadan k�smen yararlan�l�rken �retimin tamam�na yak�n k�sm� A. mellifera kullan�larak ger�ekle�tirilmektedir. Di�er 2 t�r ise kovana al�namam�� olup do�al yuvalarda tek bir petek �zerinde ya�amaktad�rlar.
Ar� taksonomisinde t�rden sonra �rklar yer almaktad�r. �rne�in Anadolu �rk�, Apis mellifera anatolica olarak ifade edilir.
B- Ar�n�n V�cut Yap�s�
Genel morfolojik yap�s� bak�m�ndan di�er b�ceklere benzemekle birlikte, ar�n�n v�cudu yumu�ak yap�da olan yo�un bir k�l �rt�s� ile kapl�d�r. Ar�n�n v�cudu ba�, g��s ve kar�n olmak �zere �� k�s�mdan meydana gelir. Ba�ta g�zler, duyargalar ve a��z par�alar� bulunur. Ba�, v�cudun ikinci k�sm� olan g��se ince oynak bir boyunla ba�l�d�r. G��s ve kar�n�n d�� k�sm� segment denilen halkalardan olu�ur.
1. Ba�
Ar�larda ba� �nden bak�ld��nda bir ��geni and�r�r. Ba�ta; g�zler, duyarga ve a��z par�alar� bulunur. G�zler bir �ift bile�ik (petek) g�z ile �� adet basit g�zden ibarettir. Basit g�zlerin her biri binlerce k��k �niteden olu�maktad�r. Bile�ik g�z; ana ar�da 3.000, i��i ar�da 4.000 ve erkek ar�da 8.000den fazla g�zc��n birle�mesinden meydana gelmi�tir. G�z�n her bir �nitesi bak�lan cismin k��k bir k�sm�n� g�r�r ve bu g�r�nt�ler birle�tirilerek cismin g�r�nt�s� tamamlan�r.
Ar�larda koku, tat ve dokunma-hissetme duyular�n� alg�layan bir �ift duyarga (anten) ba�ta bulunmaktad�r. Bu duyargalar olduk�a kuvvetli kaslar yard�m�yla her y�ne hareket etme kabiliyetine sahiptirler. Duyargalar di�ilerde 12, erkeklerde 13 halkadan meydana gelmi�tir. Duyargalar i�erisinde bulunan sinir u�lar� sayesinde ar�lar duyular�na ek olarak r�zgar h�z�n� ve hava s�cakl��n� da alg�layabilmektedirler. Ar�lar�n duyargalar� o kadar hassast�r ki 2 km mesafeden bal�n kokusunu alg�layabilirler.
Ar�lar; �st dudak, �st �ene, alt �ene ve alt dudak olmak �zere d�rt k�s�mdan meydana gelen yalay�c�-emici a��z tipine sahiptirler. Alt �eneleri yard�m�yla kopar�c� �zellik g�sterirler. Alt �ene ve alt dudak birlikte uzanarak hortum �eklindeki "probozis"i olu�tururlar. Probozis ve bunun uzant�s�ndaki dil s�v� g�dalar�n al�nmas�n� sa�lar. Dil uzunlu�u, ar� �rk�na g�re de�i�mekle birlikte 6-7 mm aras�ndad�r. Ar�n�n, �zeri k�llarla kapl� bulunan dil k�sm� i� i�e ge�mi� sert halkalardan olu�ur. Bu halkalar aras�nda zar�ms�, dar ve t�ys�z k�s�mlar vard�r. Bu yap�s�ndan dolay� dil gerekti�inde uzay�p k�salabilme �zelli�ine sahiptir. Beslenme i�lemi bitti�inde probozis k�vr�l�p ba��n arka k�sm�na katland��nda dil eski haline nazaran olduk�a k�sa g�r�nmektedir.
��i ar�lar �st �enelerini polen almak, petek yap�m�nda mum i�lemek, herhangi bir �eyi tutup kavramak gibi i�lerde kullan�rlar. Ar�larda hortum (dil) nektar, bal, �urup veya su gibi s�v� besinleri almak i�in kullan�l�r. Dil, ar�n�n emme i�levini yerine getiren organ�d�r.

YIRTICI HAYVANLAR

9/7/2010

YIRTICI HAYVANLAR

K�PEK BALI�I
K�pekbal�klar� kendi �evrelerindeki 30 metrelik bir alan�n d��nda g�remezler ve koku alamazlar. Ama su i�inde ses dalgalar�n� yayan en zay�f ��rp�nt�lar� dahi hemen alg�layabilirler. K�pekbal�klar�n�n v�cutlar�n�n i� k�s�mlar�nda uzanan mukozada, �ok duyarl� olan sinir u�lar� bulunur. Bu sinir u�lar� alg�lad�klar� dalgalar� beyne iletir ve b�ylece bal�k ses kayna��na do�ru y�nelir. K�pekbal�klar�n�n y�zme kesesinde ve solunga�lar�nda suyu dalgaland�rarak oksijen ta��nmas�n� sa�layan kapak da bulunmaz. Bu nedenle k�pekbal�klar� ya�amlar�n� s�rd�rebilmek i�in s�rekli hareket etmek zorundad�rlar. ��TA
�italar d�nyan�n en h�zl� ko�an kara hayvanlar� olarak bilinirler. K�sa mesafeleri �ok b�y�k bir h�zla a�abilirler. �italar saniyeler s�ren bir zaman i�inde h�zlar�n� 72 km. ye kadar ��karabilirler. Baz� ��talar 600 m. den daha uzunca bir mesafeyi saatte 113 km. gibi inan�lmaz bir h�zla a�abilmektedirler.
ASLAN
M�kemmel bir gece g�r��ne sahip olan aslanlar bu sayede geceleri rahatl�kla avlanabilir. Karanl�kta dola�an aslanlar�n �� m�mk�n oldu�u kadar fazla toplayabilmeleri i�in g�zlerinde �zel bir tasar�m vard�r. Di�er canl�lara g�re daha b�y�k olan g�zbebekleri ve lensleri aslanlar� iyi birer avc� yapan en �nemli �zelliklerdendir. Allah bu canl�lar� i�inde ya�ad�klar� ortama en uygun �zelliklerle birlikte yaratm��t�r. KARTAL
Kartallar�n hem yerden havalan�p u�abilecek kadar hafif olmalar�, hem de avlar�n� yakalad�klar�nda rahatl�kla ta��yabilecek kadar g��l� olmalar� gerekir. Bir kel kartal�n 7000den fazla t�y� vard�r, fakat hepsini biraraya koydu�unuzda b�t�n t�ylerinin a��rl�� yakla��k 500 gram tutar. Ayr�ca v�cutlar�n�n daha hafif olabilmesi i�in, kemiklerinin i�i de bo�tur. Bu kemiklerin bir�ok yerinde havadan ba�ka bir�ey yoktur. Bir kel kartal�n t�m iskeletinin a��rl�� 272 gramdan sadece biraz fazlad�r. T�LK�
Tilkiler de�i�ik iklim ko�ullar�nda ya�ayabilen canl�lard�r. Allah t�m canl�lar gibi onlar� da bulunduklar�

HAYVANLARDA �REME

9/7/2010

HAYVANLARDA �REME
A) Omurgas�z Hayvanlarda �reme
Omurgas�z hayvanlar�n baz�lar�nda cinsiyet ayr�lmam�� olup, bir birey hem erkek hem de di�i organ� bulundurur.b�yle hayvanlara hermafrodit denir. S�r�ngenlerde ise �zel bir �reme organ� yoktur.V�cudun bir�ok yerindeki h�creler b�l�nerek gametleri meydana getirebilirler.

Parazit yass� kurtlar (Tenyalar) kendi kendilerini d�lleyerek �ok h�zl� �reyebilmektedirler.

Toprak solucanlar� hermafroid olduklar� halde kendi kendileri d�lleyemezler.�reyecekleri zaman iki hayvan �iftle�erek birbirini d�ller.�stiridyeler de ise ayn� bireyde bulunan erkek ve di�i organlar farkl� zamanlarda olgunla�arak yine yabanc� d�llenme yap�l�r.

Eklem bacakl�lar ve b�ceklerin tamam� ayr� e�eyli hayvanlard�r. Bir k�sm� partenogenezle �rerler. B�y�k �o�unlu�u d�llenmi� yumurtalar�n� d�� ortama b�rak�rlar. D�llenme �iftle�me sonucu v�cut i�inde olur. Yumurtlar d�� ortamda geli�tikleri i�in b�y�kt�rler.

Bal ar�lar�nda, e�ek ar�lar�nda, kar�ncalarda, baz� �ekirge ve kelebeklerde, yaprak bitleri ve su pirelerinde (Daphnia) partenogenez ile �reme g�r�l�r.

Partenogenez olay�n�n esas�, yumurtan�n d�llenme olmadan geli�erek tam te�ekk�ll� yeni bir bireyi (Haploid birey) meydana getirmesidir. Bu bireyler genellikle erkeklerdir. Ayn� zamanda yumurtalar�n bir k�sm� da d�llenerek diploid di�ileri meydana getirirler.
Bal ar�lar�n�n �remesi yanda �zetlenmi�tir. Erkekler haploid oldu�u i�in spermleri mitozla olu�tururlar. Kal�tsal farkl�l�k hem erkek hem di�ilerde g�r�l�r. ��nk� yumurtalar mayoz b�l�nme ile olu�turulur.
Ar�lar�n erkeklerinde her karakter i�in birer gen bulundu�undan �ekiniklik s�z konusu de�ildir. Bu sebepten yumurtalarda ya da yumurtan�n geli�mesi esnas�nda olu�abilecek bir mutasyon erkek ar�n�n d�� g�r�n��nde hemen belirir, �ekinik kalamaz. Di�ilerde, mutasyon geni �ekinik ise ilk d�lde g�r�lmeyebilir.
Krali�e (ana) ar�,erkek ar�yla y�lda bir defa �iftle�me u�u�una ��kar ve ald�� spermleri kendi v�cudundaki bir torbada y�llarca saklar. Yumurtalar�n� ��kar�rken torban�n a�z�n� bazen a�ar, bazen b�zer.b�ylece baz� yumurtalar d�llenir, baz�lar� d�llenmez. D�llenenlerden di�iler geli�ir. Di�i embriyolar�n baz�lar� ana ar� taraf�ndan �zel olarak beslenir. Bunlar yeni ana ar�y� meydana getirirler. �zel besin alamayan di�iler k�s�r olup, i��i ar�lar� olu�tururlar.

1.Haploid (�ste�e Ba�l�) Partenogenez: En �ok bilinen partenogenez bi�imidir. Yukar�da anlat�lan bal ar�lar�n�n �remesi buna en iyi �rnektir. Haploid yumurtalardan (d�llenme olmadan) erkek bireylerin geli�mesi �eklindedir. D�llenenlerden ise di�iler geli�ir.

2.Diploid (Zorunlu) Partenogenez: Baz� t�rlerde partenogenezle sadece diploid di�iler meydana gelir. ��nk� burada d�llenme olmadan geli�en yumurtalar mitozla olu�turulmu�lard�r. Erkekler normal yumurtan�n d�llenmesiyle olu�an diploid fertlerdir. Kromozom say�s� de�i�medi�i i�in buna diploid partenogenez (zorunlu partenogenez) denir. Su pirelerinde (Daphnia) g�r�l�r. K��a dayan�kl� bireyler olu�turulur.

Baz� hayvanlar�n yumurtalar� insanlar taraf�ndan kimyasal ve mekanik uyar�c�larla uyar�larak geli�me ba�lat�labilir. Buna deneysel partenogenez denir.

Baz� omurgas�zlar�n hayat devrinde hem e�eyli, hem de e�eysiz �reme beraber g�r�l�r. E�eysiz �reyen bir d�l, e�eyli �reyen bir d�le de�i�erek hayat devri tamamlan�r. Buna metagenez (d�l alma��) denir.

Obelia kolonisinde ve Deniz analar�nda metagenez g�r�l�r. Bu hayvanlarda gametler suda d�llenerek zigotu olu�turur. Zigot geli�erek planula larvas�n� meydana getirir. Planula y�zerek bir yere tutunur. Burada b�y�yerek hidraya benzeyen bir birey haline gelir. Bu birey enine b�l�nmelerle e�eysiz olarak �rer ve gen� deniz analar�n� olu�turur. Bunlardan da ergin bireler geli�ir. Olu�an ergin di�i ve erkekler gametleri olu�turarak e�eyli �remeyi sa�larlar.

B�cek t�rlerinin b�y�k �o�unlu�u geli�meleri esnas�nda ba�kala��m (metamorfoz) ge�irirler.

�evremizde g�rd��m�z t�rt�llar�n (kurt�uklar�n) �o�u bir b�cek t�r�

HAYVANLARDA G��

9/7/2010

HAYVANLARDA G��

Hayvanlarda g�� ok eskiden beri insano�lunun merak�n� �ekmi�tir. Hayvan g��lerinin nedenlerini tam olarak ortaya koymak bug�n bile m�mk�n olmam��t�r. Hala bir�ok karanl�k nokta vard�r.
Ama�: Hayvanlar�n neden g�� ettiklerini anlayabilme

Hayvanlar�n besin ihtiyac� veya kendileri i�in uygun olmayan �artlar� gidermek amac�yla g�� ettikleri s�ylenir. Fakat tam olarak her�ey a��kl��a kavu�mu� de�ildir.
Ama�: Hayvanlar�n kendileri i�in daha iyi bir ortam bulabilme

�unu bilmekte yarar vard�r. Hayvanlardaki g�� tek bir nedene ba�lamak yanl��t�r.
Ama�: Hayvanlardaki g��n bir tek nedeninin olmad��n� ��renebilme

Hayvan g��leri bir d�� sebeplerle bir de i�ten gelen kal�tsal i�g�d�, yani instik"le ve d�zenli bir �ekilde olur.
Ama�: Hayvan g��lerinin �e�itli sebeplerle oldu�unu anlayabilme

D�� sebeplerle olan hayvan g��lerinde bir d�zenlilik g�r�lmez ve bu d�� nedenlerin ortadan kalkt��nda g��n son buldu�u g�r�l�r.
Ama�: D�� sebeplerle olan g��lerin d�zenli olmad��n� kavrayabilme

Bu nedenlerin ba��nda su bask�nlar�, orman ve step yang�nlar�, b�y�k �l��de ortaya ��kan iklim de�i�iklikleri, volkan patlamalar� vb. gibi nedenler say�labilir.
Ama�: D�� nedenlerin hayvanlar� g�� ettirmeye zorlad��n� anlayabilme

B�yle durumlarda hayvanlar bulunduklar� yerlerden b�y�k �a�k�nl�k ve korku ile geli�ig�zel da��l�r ve g�� ederler. Bu bak�mdan zoraki olan bu g��ler tipik hayvan g��lerine (s�n�f�na) girer.
Ama�: Her g��n tipik hayvan g��ne girmedi�ini anlatabilme

Hayvanlar�n i�g�d�s�yle, kal�tsal olan g��lerde bir�ok hayvan t�r�n�n g�� etme zaman�nda i�ten zorlamayla hareket etme iste�i olur. G�� zaman� geldi�inde hayvanlar bir araya toplan�r.
Ama�: G�� zaman�n�n gelmesinin hayvanlar�n i�g�d�s� ile oldu�unu ��retebilme

Takip edilen g�� yolu ya tecr�beli ya�l� hayvanlar taraf�ndan izlenir veya tecr�beli hayvanlara ihtiya� olmadan gen� bireyler (lider komutanlar) izlenir.
Ama�: G�� yollar�nda lider ve tecr�beli hayvanlar�n �nderlik yapt��n� ��retebilme

B�cekler omurgas�z hayvanlar i�inde b�y�k �apta g�� eden canl�lard�r. �ekirgelerin eskiden beri g�� ettikleri bilinir. �ekirgelerin hepsinde g�� olay� g�r�lmez. G�� etmeyen tiplerin g�� etmeyecekleri anlam�na gelmez.
Ama�: B�ceklerin b�y�k �apta g�� etti�i ve g�� etmeyen tiplerinde oldu�unu anlatabilme

Uygun �artlar ortaya ��kt��nda g�� etmeyen hayvanlarda g�� edebilir. Bu hayvanlar�n (gregarin) ilgin� yan� her zaman g�� etme istinklerinin bulunmay��d�r. G�� etme istinki birdenbire ortaya ��kmaz.
Ama�: Hayvanlar�n �artlara g�re g�� etme olay�n� anlatabilme

Uygun oldu�u y�llarda, birbirinden ayr� ya�ayan bireylerde morfolojik ve fizyolojik de�i�meler olur. Bu de�i�me devam ederse g�� etme �zelli�i ortaya ��kar. Bir araya gelme olay� olur ve ayr�lmazlar.
Ama�: Uygun �artlarda hayvanlarda birtak�m morfo-fizyolojik de�i�me oldu�unu anlatabilme

K��k s�r�ler birle�irler, b�y�k s�r�leri olu�tururlar. Hen�z kanatlanmam�� ekirgeler (yavru) geceleyin istirahat ederler. G�ne�in do�mas�yla baz� sebeplerle r�zgar ve ��n alt�nda belli bir istikamete do�ru yol al�rlar.
Ama�: Hayvanlar�n r�zgar ve ��n alt�nda belli bir y�ne y�neldi�ini ��renebilme

Bu hareket ba�lad�ktan sonra bunlar� durdurmak imkans�zd�r. Kanatlanan s�r� yoluna devam eder. S�r�ler geni� alanlara yay�l�r. 20-100 km geni�likte olabilir.
Ama�: G��e ba�layan hayvanlar�n art�k durmayacaklar�n� ��retebilme

�ekirgelerden ba�ka b�cekler i�erisinde g��leri bilinen ve hatta d�zenli g�� eden b�ceklerde vard�r. �rnek: S�ne, k�m�l, u�ur b�ce�i gibi b�ceklerde d�zenli g��ler g�r�l�r.
Ama�: Hayvanlardaki g��lerin birbirlerinden d�zenli oldu�unu kavratabilme

S�r�ler halinde g�� eden b�cekler yaz�n ovalara, k��n y�ksek yerlere g�� ederler. Sonbaharda y�ksek yerlere do�ru g�� etmeye ba�larlar. Tayyare b�ce�i, baz� lepidopler, ephemerlerde zaman zaman g��leri s�r� halindedir.
Ama�: G��n mevsimlere g�re farkl� yerlere oldu�unu anlatabilme
KU�LARDA G��
G�� deyince akla ilk �nc

KARMA EM KAL�TES�NE ETK� EDEN FAKT�RLER

9/7/2010

T.C.
ULUDA� �N�VERS�TES�
Z�RAAT FAK�LTES�
ZOOTEKN� B�L�M�

KARMA YEM KAL�TES�NE
ETK� EDEN FAKT�RLER

Deniz SOYSAL

Karma Yemler Teknolojisi
Ders Semineri

BURSA – 2004
��NDEK�LER

Sayfa
1.Giri�. …………………………………………………………………………….. 3

2. Karma Yemlerle �lgili Mevzuat ve Standartlar………………………………. 3

2.1. Karma Yem �mal Eden Fabrika ve ��letmelerin Tabi Olaca�� Asgari
Teknik Ko�ullar….…………………………………………………………… 4

2.2. Karma Yemleri �mal Eden Fabrika ve ��letmelerin Asgari Sa�l�k
Ko�ullar�……………………………………………………………………….. 4

3. Hammadde �le �lgili Sorunlar……………………………………………………7

3.1. Hammaddeden �rnek Al�nmas� ve Analizler…..……………………………..7

3.2. Bitkisel K�kenli Hammaddeler…………………………….…………………..8

3.3. Hayvansal K�kenli Hammaddeler……………………….…………………….9

3.4. Di�er Hammaddeler…………………………………………………………...10

3.5. Yem Katk� Maddeleri �le �lgili Sorunlar……………………………………..10

3.6. Hammaddelerin Depolanmas� �le �lgili Hatalar……………………………...11

4. ��tme ��leminden Kaynaklanan Hatalar……………………………………..12

5. Kar��t�rma ��leminden Kaynaklanan Hatalar………………………………….13

6. Pelet Yemin Kalitesini Etkileyen Fakt�rler…………………………………….13

6.1. Form�lasyonun Etkisi………………………………………………………….14

6.2. Partik�l B�y�kl��n�n Etkisi………………………………………………...15

6.3. Tavlama (Buharlama)………………………………………………………….15

6.4. Preslemenin Etkisi……………………………………………………………...16

6.5. So�utman�n Etkisi……………………………………………………………....16

7. Karma Yemlerde Dehomojenizasyon...................................................................16

8. Karma Yemlerin Depolanmalar�..........................................................................17

9. Sonu�.......................................................................................................................17

10. Kaynaklar…………………………………………….....……………….……...18
KARMA YEM KAL�TES�NE ETK� EDEN FAKT�RLER

1.Giri�.

Yem; pratikte elde edilmi� olan tecr�belerin g�sterdi�i s�n�rlar

PUL KANATLILAR (KELEBEKLER)

9/7/2010

Bu d�k�man 11 sayfas� resimlerden olu�maktad�r.

15. Ordo (Tak�m): Lepidoptera (Pul kanatl�lar = Kelebekler)
K�nkanatl�lardan (Coleoptera) sonra en kalabal�k tak�md�r. Kanatlar �zerinde, yass�la�arak i�ine pigment birikmi� olan keratin yap�lardan pullar olu�mu�tur.

K�PEKBALIKLARI

9/7/2010

K�PEKBALIKLARI

Pek �ok kimsenin denizde en �ok korktu�u, hatta bu y�zden denize giremedi�i hayvan, ku�kusuz k�pekbal��. Asl�nda insanlar i�in daha tehlikeli olabilecek hayvanlar varken, k�pekbal��ndan bu kadar korkulmas�n�n nedenleri ne olabilir? Neden bu hayvan bu denli ilgi �ekici? K�pekbal�� ger�ekten anlat�ld�� gibi, kusursuz bir y�rt�c� ya da yok edici mi? �nsanlara neden sald�r�yor? T�m bu ve buna benzer sorular�n yan�tlar�n� bu hayvan�n evrimsel ge�mi�ine, biyolojisine, k�pekbal�klar�na bak�� a��lar�m�za ve onlarla olan ili�kilerimize bakarak de�erlendirmek gerekir.

K�pekbal�klar�, efsaneler, abart�l� �yk�ler, haberler, korku filmleri arac�l��yla denizlerdeki korkunun temsilcileri olmu�. Ancak k�t� ��hretlerine kar��n insanlarla olan ili�kilerine bak�ld��nda, bu canl�lara haks�zl�k edildi�i a��k. �nsanlar i�in potansiyel bir tehlike olu�turan baz� k�pekbal�� t�rleri f�ze bi�imli bedenleri, kocaman a��zlar� i�indeki keskin di�leri ve me�hur s�rt y�zge�leriyle etrafa deh�et sa�an, denizde insan kan�na susam�� canl�lar olarak zihinlere yerle�mi�. Konuya ili�kin bilgisi olduk�a az olan insanlarda bir k�pekbal�� fobisi olu�mu�. Oysa, bu fikrin yanl��l�� biraz d��n�ld��nde kendili�inden ortaya ��kmakta. �yle ki, b�rak�n insanlar� memelilerin daha yery�z�nde ya�amad�� 350 milyon y�l kadar �nce ilk t�rleri ortaya ��kan k�pekbal�klar�n�n do�al kurbanlar�n�n insan olmas� m�mk�n de�il.

Evrimsel Ge�mi�

K�kenleri tam olarak bilinmemekle birlikte, bu hayvanlar�n fosillerine Devoniyen d�nemlerde rastlan�r (395-345 milyon y�l �nce). Bulunan en eski k�pekbal�� fosili Orta Devoniyene aittir. Bu d�nemden sonra gelen Karboniferde (345-280 milyon y�l �nce) havan�n �s�narak kuzey ve g�ney kutup b�lgelerinin daralmas�yla, k�pekbal�klar�n�n denizlerde bask�n t�r konumuna ge�tikleri d��n�l�yor. G�n�m�z k�pekbal�klar�ysa Jura d�neminin ba��nda (190-136 my�) ortaya ��km��. Krae-tase d�neminde de (136-65 my�) varl��n� g�n�m�ze de�in s�rd�ren aileler ortaya ��km��. Beslenme ve y�zme sistemlerindeki de�i�imler d��nda k�pekbal�klar�n�n v�cut yap�lar� evrim s�recinde �ok az de�i�ikli�e u�ram��.

K�pekbal�klar�, omurgal� hayvanlar�n k�k�rdakl� bal�klar s�n�f�ndan olan canl�lar. V�cut yap�lar�nda kemik bulunmaz. T�m�yle k�k�rdaktan olu�an bu yap� nedeniyle sualt�nda olduk�a k�vrak hareket edebilirler. En b�y�k dezavantajlar�, kemikli bal�klarda bulunan ve su i�inde dengede kalmalar�n� sa�layan "y�zme keselerinin" olmay��. Y�zmeyi b�rakt�klar� anda, a��r bir metal par�as� gibi dibe ��kerler. Yani, s�rekli hareket etmek zorundad�rlar. Y�zme keselerinin olmamas�, su i�inde dikey y�nde olduk�a h�zl� hareket edebilmelerini sa�lar. Ayr�ca, bu hayvanlarda v�cudun yakla��k %20-30u karaci�erden olu�ur. Bu �ok ya�l� karaci�erler, k�pekbal�klar�na pozitif bir y�zerlilik kazand�r�r. Ancak karaci�erinin g�n�m�zde kozmetik malzeme ve ila� yap�m�nda kullan�lmas�, hayvan�n �ok fazla miktarda avlanmas�na ve bir�ok t�r�n soyunun te

PARAZ�T TOHUMLU B�TK�LER

9/7/2010

1. G�R��

Parazitizm; Bir canl�n�n konak�� ismi verilen bir ba�ka canl� �zerinde ya�amas� �eklinde olu�an ya�am birli�idir.Bu ya�am birli�inde asalak olan konak��y� zay�flat�r. Parazitizm bir hayvanla hayvan aras�nda;bir hayvanla bitki aras�nda g�r�lebilece�i gibi bir bitki ve bitki aras�nda da g�r�lebilir. Tohumlu bitkiler i�inde de kimi bitkiler vard�r ki bunlar konak�� ad� verilen ba�ka tohumlu bitkiler �zerinde parazit ya da yar� parazit olarak ya�arlar. Bu parazitlik iki �ekilde kar��m�za ��kmaktad�r.

Yar� Parazit tohumlu bitkiler konak��lar�n�n su ve suda erimi� minerallerinden faydalan�rlar. Bu hammaddeleri konak��lar�ndan al�p kendi ye�il pigmentlerinde (klorofillerinde) sentezlerler. Yar� parazit tohumlu bitkilerin klorofilleri vard�r. Bunlar bir konak�� olmadan da ya�amlar�n� s�rd�rebilirler. Bu y�zden yar� parazit tohumlu bitkilere fak�ltatif parazitler de denir.Yar� parazitlerden en tan�nm��lar� Viscum album L., Loranthus europaeus Merr.,Arceuthobium oxycedri Bieb.gibi bitkilerdir.

Tam Parazit tohumlu bitkiler konaklad�klar� bitkilerden do�rudan do�ruya faydalan�rlar. Tam parazit olan tohumlu bitkilerin klorofilleri bulunmaz. Bu y�zden ya�amlar�n� devam ettirebilmeleri i�in mutlaka bir konak��ya ihtiya� duyarlar. Bu y�zden tam parazit tohumlu bitkilere obligatif parazitler de denir. Tam parazitlerden en tan�nm��lar� Orobanche ve Cuscuta cinslerinin t�rleridir.

2.PARAZ�T TOHUMLU B�TK�LER�N GENEL �ZELL�KLER�

Parazit tohumlu bitkiler konuk�unu fotosentez �r�nlerinden yararlanmak i�in konuk�uya ihtiya� duyarlar.

Parazit tohumlu bitkilerin haustorium denilen ve konaklad�klar� bitkilerin genellikle k�k veya g�vdelerine ba�lanmalar�n� sa�layan eme�leri vard�r. Haustoriumlar fizyolojik bir k�pr� gibi i�lev yapar.Bu eme�ler sayesinde parazit bitkiler konak��n�n vask�ler sistemine veya dokular�na ba�lan�rlar ve buradan su ve mineral ge�i�ini sa�larlar.Haustoriumlar parazit bitkinin konak��ya ba�lanacaklar� zaman geli�ir.

Parazi

KARINCALAR

9/7/2010

Bir erkek ve bir di�i bireyden olu�an kar�nca toplulu�u, k�sa zamanda bir �iftten, binlerce bireye ula��r. H�zla �o�almalar�na ra�men, 300 milyon y�ll�k bir deneyim ile, alt yap�s� t�m gereksinmeleri kar��layacak �ekilde olu�turulmu� yerle�im birimleri i�inde, bireysel ��karc�l�ktan uzak bir toplumsal ya�am s�rd�rmeyi ba�ar�rlar.

AVRUPA"NIN YABAN HAYATI VE DO�AL YA�AMA ORTAMLARINI KORUMA

9/7/2010

Avrupa"n�n Yaban Hayat� ve Do�al Ya�ama Ortamlar�n� Koruma
DESTEKLEYEN KURULU�LAR
Avrupa Komisyonu, LIFE Program�
Tar�m ve K�yi�leri Bakanl��, Tar�msal Ara�t�rmalar Genel M�d�rl��
��B�RL�� YAPAN KURULU�LAR
Tar�m ve K�yi�leri Bakanl�� (TKB), Tar�msal Ara�t�rmalar Genel M�d�rl��
Ege Tar�msal Ara�t�rma Enstit�s� (ETAE)
Tarla Bitkileri Merkez Ara�t�rma Enstit�s� (TBMAE)
�evre Bakanl�� (4B), �evre Koruma Genel M�d�rl��
T�rkiye Tabiat�n� Koruma Derne�i (TTKD)
AMA�
Projenin ana amac� Bern (Avrupa"n�n Yaban Hayat� ve Do�al Ya�ama Ortamlar�n� Koruma) S�zle�mesi ekinde tehdit alt�nda oldu�u belirtilen ve Tuz G�l�, Toroslar, Burdur, Konya alan�nda yay�l�� g�steren hedef bitki t�rlerinin populasyonlar�ndan ve bu t�rlere ait �nemli bitki alanlar�n�n belirlenerek, kendi ekosistemlerinde muhafazalar�n�n sa�lanmas�d�r.
MATERYAL
Bern s�zle�mesi ekinde tehdit alt�nda oldu�u belirtilen ve Tuz G�l�, Toroslar, Burdur, Adana ��geninde yay�l�� g�steren bitki t�rleri: Onamsa halophilum Boiss., Gypsophilla oblanceolata Bark. Silene salsuginea Hub-Mor., Kalidiopsis wagenitzil Aellen, microcnemum coralloides (Loscos & Pardo) Font-Quer ssp anatolicum Wagentiz, Suaeda cucullata Aellen, Anacyclus latealatus Hub-mor., centaurea halophila Hub-Mor., Beta adanensis Pamuk, Ferula halophila Pe�men, Limonium tamaricoides Bokhori.
UYGULANAN Y�NTEMLER�N AMA�LARI
1. Y�r�t�len survey ve envanter �al��malar�yla hedef t�rler ve birlikte ya�ad�klar� t�rlere ait herbaryum �rneklerinin, tohum ve vejetatif materyalin toplanmas� ve tan�mlanmas�
2. Ekoco�rafik ve sosyoekonomik survey ve envanterler
3. Proje alan�nda Bern s�zle�mesi ekinde tehdit alt�nda oldu�u belirtilen hedef t�rlere ait �nemli Bitki Alanlar�n�n (�BA) belirlenmesi ve yerinden muhafaza alanlar�n�n se�ilmesi.
4. Veri taban� olu�turulmas� ve veri y�ntemi.
5. �nemli bitki Alanlar�"n�n �zerindeki etkilerin analizi
6. Belirlenen her bir alan i�in y�netim plan� geli�tirilmes i
7. �BA"n�n izlenmesi.
8. Halk�n bilgilendirilmesi ve kat�l�m�
9. Resmi ve g�n�ll� kurulu�lar aras�nda kurumsal ba�lar�n g��lendirilmesi.
B�TK� GENET�K KAYNAKLARI
Bitki genetik kaynaklar� �al��malar�: T�rkiye"nin �slah edilmemi� k�lt�r bitkileri �e�itleri (k�y �e�itleri), bunlar�n yabani akrabalar�, ekonomik �neme sahip yabani bitkiler ve do�al floroda mevcut di�er bitki t�rlerinin (endemik t�rler dahil) kaybolma tehlikelerine kar�� s�rveyi ve toplanmas�; uzun s�reli muhafazas� ve bunlara ili�kin t�m bilgilerin d�k�mantasyonu olarak �zetlenebilir.
Alt bitki gruplar� taraf�ndan ger�ekle�tirilen programlarla toplanan tohum ve herbaryum �rnekleri saklanmaktad�r. Tohum �rnekleri aktif ve baz koleksiyonlar� olarak EGE TARIMSAL ARA�TIRMA ENST�T�S� (ETAE) gen bankas�nda muhafaza edilmektedir. Gen bankas�nda bitki gruplar�na ait 40 bini a�k�n tohum �rne�i saklanmakta, tohum morfoloji ve �imlendirme y�ntemlerine ili�kin ara�t�rmalar y�r�t�lmektedir. Be� binin �zerinde vejetatif materyal ise muhafaza bah�eleri �eklinde

YILANLAR

9/7/2010

Y�lanlar�n �zellikleri:
Y�lanlar S�r�ngenler s�n�f�n�n, Suquamata (Pullu S�r�ngenler) tak�m�ndan, Ophidia alttak�m�na ba�l� hayvanlard�r. Kertenkeleler ise Suquamata tak�m�na ba�l� olmakla birlikte, Lacertilia alt tak�m� olarak y�lanlardan ayr�lmaktad�r.
Y�lan ve kertenlelelerde di�ler �eneye yap��kt�r, yani �ukurlar i�inde de�ildir. Kafada bulunan quadrat kemi�i, kertenkelelerin �o�unda y�lanlar�n hepsinde oynakt�r.
V�cut silindir �eklinde uzunca bi�imlidir, bacaklar bulunmaz ancak baz� ilkel y�lanlarda an�s yar��n�n her iki taraf�nda mahmuz bi�iminde arka ayak kal�nt�lar� bulunmaktad�r. Kulaklar k�rle�mi�tir, d�� kulak, kulak zar� ve orta kulan bulunmaz ancak, i� kulak vard�r, dolay�s�yla y�lanlar duyamazlar ancak yerdeki titre�imleri hissedebilirler.
Y�lanlar�n g�z kapa�� yoktur, g�z�n �n k�sm�nda g�z� tamamen �rten saydam bir tabaka vard�r, bu sebepten, g�z� s�rekli a��k g�r�n�r. Dil uzunca yap�l� ve ucu �atall�d�r, y�lan�n a�z� kapal�yken bile dilini, dudaklar�n �n k�sm�ndaki bir yar�ktan d��ar�ya ��kart�labilir.
Y�lanlar� �o�unda sol akci�er bulunmaz (Boidae familyas� hari� onlarda da dol akci�er daha k�sad�r) bununla birlikte sa� akci�er kuyru�a ula�acak kadar uzundur ve son k�sm� hava kesesi bi�imindedir, bu depolanan hava �zellikle av�n� yutarken havas�z kalmamas� i�in gereklidir. Y�lanlarda mide, karaci�er, b�brek de uzun yap�l�d�r. B�brek, testis gibi organlar ayn� hizada de�ildirler. Y�lanlarda sidik torbas� bulunmamaktad�r. Hem y�lanlar�n hem de kertenkelelerin erkeklerinde, iki �iftle�me organ� bulunur (Hemipenis) kloak yar�� eninedir.

Y�lanlar�n Boyu ve ya�am s�releri:
Genel olarak y�lanlar�n boyu, 10 cm ile 10 m aras�nda de�i�ir. Daha uzun boyda olanlar�n�n da mevcut oldu�u iddia edilsede bu bilimsel olarak do�ru de�ildir. D�nyadaki en uzun boylu y�lanlara �rnek olarak Anakonda"y� verebliriz (Bilimsel ad�: Eunectes murinus) yakla��k10 metre, en k��k y�lan ise Madagaskarda ya�ayan Typhlops reuteri dir ve boyu 10 c

KARINCA KOLON�S� OPT�M�ZASYON ALGOR�TMALARI

9/7/2010

KARINCA KOLON�S� OPT�M�ZASYON ALGOR�TMALARI
Bu algoritmalar ,kar�ncalar�n do�al davran��lar�n� taklit ederek s�rekli ve s�reksiz problemleri ��zmek i�in kullan�l�r. Bu algoritmalar�n en �ok kullan�ld�� problem TSP yani seyahat eden t�ccar (travelling salesman problem) problemidir. Biz daha sonra bir Japon bilim adam� ve arkada�lar� taraf�ndan ortaya at�lan TACO (touring ant colony optimisation algorithm) y�ntemini s�rekli fonksiyonlar�n optimizasyonu i�in kullanaca��z.
Kar�nca kolonisi y�ntemi pozitif geri beslemeli bir y�ntemdir. Bu y�ntemde temel al�nan kar�ncalar�n davran��n� biraz a��klarsak , bir kar�nca evi(nest) ile besin(food) kayna�� aras�nda gidip gelmek i�in �evre �artlar�na g�re gidebilece�i yollar� belirler. Bu yollardan birinden ge�en ilk kar�nca yolun k�sal��na g�re (yol k�sa ise daha �ok olmak �zere) yola koku b�rak�r bu kokuya phremone denir. Daha sonra gelen kar�ncalar da ayn� �eyi yaparak yolda devam ederler. Bir kar�nca iki yolun birle�ti�i noktada bir yol tercihi yapacakt�r. Bu yolun se�imini �ncelikle yoldaki koku miktar�na, ikinci derecede ise rasgelelikle yapar yani bir yol hem koku miktar�na hem de randomize bir �l��tle tercih edilir. E�er yol sadece koku ile se�ilecek olsayd� b�t�n kar�ncalar sadece ilk ge�en kar�ncan�n ge�ti�i yollar� tercih edecek ve bu nedenle ilk se�ilen yola k�yasla daha k�sa yollar� ke�fetme imkan�n� bulamayacakt�.
G�r�ld�� gibi bu �ekilde k�sa yollarda daha fazla koku bulunacak ve bir kar�ncan�n bu yolu se�me ihtimali artacakt�r. Daha geni� manada ise bu algoritmalarda yola b�rak�lan kokunun artmas� durumunda bu kokuyu azaltmak i�in yoldan kar�nca ge�tikten sonra veya belirli bir zaman periyodu sonras�nda belirli miktarda koku buharla�mas�(phremone decay) olmal�d�r. Bu buharla�ma ile daha de�i�ik yol kombinasyonu ve dolay�s�yla daha k�sa bir yol bulma ihtimali do�acakt�r. Bunun d��nda her kar�ncan�n bir haf�zas� olmal� bu �ekilde her kar�nca att�� en iyi turu haf�zas�nda tutar.
Daha genel bakt��m�z kar�nca

KU�LARDA G��

9/7/2010

KU�LARDA G��

Ku�lar�n hareket ve davran��lar� y�zy�llar boyunca insanlar�n ilgisini �ekmi�, �zellikle mevsimlik hareketleri merak konusu olmu�tur. G�� sorunu, insanlar i�in g�n�m�zde bile ilgi �ekicili�ini korumaktad�r. Bilim adamlar�n�n b�y�k b�l�m�, ku�lar� g�� etmeye iten d�rt�lerin �ift y�nl� oldu�u konusunda g�r�� birli�ine varm��lard�r. Bunlardan birisi, �e�itli d�� etkenlere, di�eri ise hormonsal niteliklerine ba�l�d�r.Tehlikeli bir yolculu�a kalk��ma al��kanl��, kuzey b�lgelerin, k��a oranla yaz�n daha fazla bireyi besleyecek olmas�n�n sonucudur. S�cakl�klar�na ve g�n ��n�n daha uzun olmas�na ba�l� olarak ve daha rahat yiyecek bulma amac�yla yaz aylar�nda kuzeye, k�� aylar�nda ise g�ney b�lgelerine g�� ederler. �zellikle b�ceklerle beslenen ku�lar�n s�cak b�lgelerde daha fazla yiyecek bulabilecekleri bir ger�ektir.Ara�t�rmac� William Rowan"�n 1920"de yapt�� klasik bir deney, baz� ku�lar�n mevsimlerin de�i�me d�neminde, g�n ��nda ortaya ��kan farkl�la�malar�n etkisinde kald��n� kesin bi�imde ortaya koymu�tur. W.Rowan, sert Kanada k�� s�ras�nda, s�z konusu b�lgelerde do�al olarak ilkbaharda g�r�len ��k art��na benzeyecek g�n ��n� yapay yolla art�ran kaya�antaj� (ar-duvaz) rengi has�rotlar�n� a��k bir kafese serdi. �te yandan deneyin do�rulu�undan emin olmak i�in , yak�ndaki ba�ka bir kafese , ��k artmas�n�n etkisinde kalmayan ayn� t�rden ku�lar yerle�tirdi. Birinci kafestekilerin e�eylik organlar�, �lkbahar mevsiminde oldu�u gibi h�zla b�y�d�. Buna kar��l�k ikinci kafesteki ku�lar�n e�eylik organlar� k��k kald�. �kinci kafestekiler serbest b�rak�ld�klar�nda laboratuvar �evresinde kal�rken, birinci kafesteki ku�lar haz�rl�ks�z bir g�� giri�imine kalk��t�lar.
W. Rowan e�eylik organlar�ndaki bu de�i�ikli�i, ku�larda ortaya ��kan hormon de�i�ikliklerinin etkisi olarak yorumlam�� ve ku�larda e�eylik organ� salg� bezinin , ger�ek g��ten olduk�a �nce b�y�d��n� ileri s�rm��t�r. Ayr�ca, beden yap�lar�n�n de�i�ti�ini ve ger�ek bir enerji deposu olan beden ya�lar�n�n bu d�nemde art��n� ortaya koymu�tur.
. Bu evrede, onlar� yola ��kmaya iten bir �e�it i�aret bekler gibi olduklar�, g�� etkinli�i s�ras�nda, gidi� geli�lerin �e�itli t�rlerde farkl� oldu�u, yap�lan ara�t�rmalardan anla��lmaktad�r.
Skolastik okulunun baz� d��n�rleri "A" harfinin bi�iminin u�makta olan ku� s�r�s�n�n g�r�n�� oldu�unu �ne s�rm��lerdir.
Aristoteles M.�. 300"de uzun s�re ku�lar�n hareketlerini inceledi�ini, ancak doyurucu bir sonuca varamad��n� itiraf etmi�tir. Yaln�zca b�y�k ku�lar�n uzun s�re u�abilece�ini s�yleyen Aristoteles"in bu yan�lg�s�na y�zy�llar boyunca inan�lm�� ve k�rlang��lar ile ba�ka k��k ku�lar�n yer de�i�tirmesine ili�kin kan�tlar elde edilmeye ba�lan�nca Aristoteles"in bu tezi ��r�t�lm��t�r.
Yak�n d�nemlerde halka takma y�ntemiyle yap�lan ara�t�rmalar sayesinde, �e�itli ku� t�rlerinin g�� yollar�na ili�kin veriler elde edilmi� ve g�� mekanizmas� kan�tlanm��t�r.
Halkalarla i�aretlenmi� ku�lar �st�nde yap�lan ilk incelemeler, g��le ilgili eski sert tart��malara son vermi�tir. �ok geni� uygulanan halka takma tekni�i ilk 1890"da Avrupa"da ortaya ��km��t�r. 1920 y�llar�nda ABD"nde de uygulanmaya ba�lanan bu y�ntemle eri�kin ku�lara halka tak�larak nerede bulundu�u belirlenmi� ve bu sayede ku� bilimciler, g��lerin bir haritas�n� yapma, baz� t�rler i�in g��n hangi d�nemde ba�lad��n� belirleme, imkan� bulmu�lard�r. Halka takma tekni�i, ku�larda baz� i�e do�u� yetenekleri bulundu�unu ortaya ��karm��t�r. �rne�in , baz� su ku�lar�n�, belli bir u�u� �izgisi izlemezler ve s�k s�k yol de�i�tirdikleri olur
Geli�en teknoloji ile birlikte, ku�lar�n g�� yollar�n� radar ekranlar� ile izleyebilen ve s�ratlerini �l�en ayg�tlardan yararlanan g�n�m�z�n bilim adamlar�, bir�ok ku� t�r�n�n g�� ko�ullar�n�n ayr�nt�l� bir �er�evesini ortaya koymu�lard�r.
�zellikle radar g�zlemleri arac�l��yla baz� k��k ku�lar�n 3600 m"den y�ksekte u�tuklar� ortaya ��kar�lm��t�r. Buna kar��l�k ortalama u�u� y�ksekliklerinin 900-1200 m oldu�u, ortala

KARINCALAR

9/7/2010

1.S�STEM�T�KTEK� YER�
ALEM: AN�MALE

TAKIM: HYMENOPTERA (ZAR KANATLILAR)

FAM�LYA: FORM�C�DAE

T�R: Formiva rufa L., KIRMIZI ORMAN KARINCASI

2.MORFOLOJ�S�: Formica rufa grubu kar�ncalar �o0k �e�itli altt�r ve varyeteler olu�turmu�lard�r.bunlar�n t�m�n�n biyolojileri yakla��k olarak ayn� olmakla birlikte morfolojik yap�lar� farkl�d�r. Bu nedenle bir kar��kl��a sebep olmamak i�in morfolojileri hakk�nda bilgi verilmemi�tir.

3.YAYILI�I: Avrupa ve Rusya"da ya�amaktad�r. T�rkiye"de Karadeniz ve Marmara B�lgelerinde i�ne yaprakl� ve k�smen de i�ne yaprakl�+yaprakl� a�a� kar��m� ormanlarda yayg�nd�r. G�ney hududu K�tahya ve Tav�anl�"ya kadar uzan�r. T�rkiye"de 105 m"den al�ak ve 1970 m"den y�ksek alanlarda yuvas�na rastlanamam��t�r. Halbuki Avrupa"da, �rne�in Avusturya Alplerinde 160-1080 ve �talya Alplerinde 400-1900 m"ler aras�nda ya�ad�� bildirilmektedir.

4.BES�NLER�: hava s�cakl��n�n artmas�yla etrafa yay�larak besinlerini ararlar. Bunlar�n besinleri aras�nda t�rt�llar, yaprak ar�lar�n�n larvalar�, yumu�ak coleoptera t�rleri, kelebekler, ar�lar, b�cek pupalar� ile yumurtalar� ve bitki bitlerinin d��k�lar� bulunmaktad�r.

5.YA�AMLARI: bu kar�ncalar ekseriya ��r�meye y�z tutmu� bir k�t��n etraf�nda i�ne yaprak ve ba�kaca bitkisel maddelerden in�a ettikleri �e�itli b�y�kl�kte tepecikler �eklindeki yuvalara koloni halinde ya�arlar. Yuvalar�n i�inde bir�ok yollar� vard�r. Bu yollar yuvalar�n alt k�sm�ndaki topra��n i�inde de 1-2 m kadar derine giderler. Koloniler �o�alma yetene�inde olan bir ya da daha fala di�i (bey, krali�e) ile pek �ok (say�lar� bazen milyonu a�an) i��i ( cinsiyet bak�m�ndan geli�memi� kanats�z di�i) fertlerinden olu�ur. Erkek kar�ncalar toplu ya�ama dahil olamazlar. ��nk� bunlar di�ilerle �iftle�tikten sonra �l�rler. Di�i kar�ncalar ortalama 20 y�ll�k �m�rleri boyunca bir kere �iftle�irler. Ba�lang��ta kanatl� olan di�iler �iftle�tikten sonra kanatlar�n� atarlar. Bu

veribaz.com - Zooloji - T�rkiye'nin veri bankas�

EKLEMBACAKLILAR (ARTROPODA)

BAL ARILARININ TAKSONOM�S�, V�CUT YAPILARI VE GEL��ME D�NEMLER�

ARICILIK

GAP B�LGES� VE AKVARYUM BALI�I YET��T�R�C�L���

KELEBEKLER

HAYVANAT BAH�ELER�N�N TAR�H�ES�

B�CEK T�R� A�AMA ALANI

HAYVANLAR ALEM�

KARANF�L �RET�M�

HAYVANLAR

NOTOKORD VE OMURGA

G��

�LKEL ZAMAN KAMBR�YEN �NCES�: HADEYAN, ARKEYAN, PROTEROZO�K

ROBORT�K

HAYVANLARDA �REME

B�Y�K BA� HAYVAN ET.

K�PEKLER HAKKINDA �E��TL� B�LG�LER

ANTS

LEOPAR PANTHERA PARDUS - L�NNAEUS, 1758

T�RK�YE"DE BULUNAN ZARARLI YILANLAR

T�RK�YE"DE BULUNAN ZEH�RL� YILANLARIN GENEL �ZELL�KLER�

KELEBEKLER

ISPARTA �L� ALTICINAE (COLEOPTERA CHRYSOMELIDAE) T�RLER�N�N EKOFAUNASI

B�YOLOJ�

AFR�KA HAYVANLARI

FARKLI ��LEME Y�NTEMLER�NE G�RE DA� ALABALI�I (SALMO TRUTTA MACROST�GMA, DUMER�L 1858)"NIN K�MYASAL YAPISINDAK� DE����MLER

B�TK� F�ZYOLOJ�S� DERS NOTLARI

K�PEKLER�N IRKLARI �ZELL�KLER� RES�MLER�

OMURGALI HAYVANLAR

ENTOMOLOJ�

�PEK T�PLER�

WILD ANIMALS

G�LLER B�LGES� (G�LH�SAR G�L�, BURDUR G�L�, E��RD�R G�L�, KOVADA G�L�, BEY�EH�R G�L�) KU�LARININ B�YOEKOLOJ�S�

HAYVANLARDA HAYAT

PARAZ�T TOHUMLU B�TK�LER

MARKA DE�ER� KAVRAM VE Y�NET�M�

ARILARIN HAYATI

KU�LAR

S�NEKLER

SALANGOZUN MORFOLOJ�K YAPISI

BAL ARILARININ TAKSONOM�S�, V�CUT YAPILARI VE GEL��ME D�NEMLER�

YIRTICI HAYVANLAR

HAYVANLARDA �REME

HAYVANLARDA G��

KARMA EM KAL�TES�NE ETK� EDEN FAKT�RLER

PUL KANATLILAR (KELEBEKLER)

K�PEKBALIKLARI

PARAZ�T TOHUMLU B�TK�LER

KARINCALAR

AVRUPA"NIN YABAN HAYATI VE DO�AL YA�AMA ORTAMLARINI KORUMA

YILANLAR

KARINCA KOLON�S� OPT�M�ZASYON ALGOR�TMALARI

KU�LARDA G��

KARINCALAR

GAP B�LGES� VE AKVARYUM BALI�I YET��T�R�C�L��

FARKLI ��LEME Y�NTEMLER�NE G�RE DA� ALABALI�I (SALMO TRUTTA MACROST�GMA, DUMER�L 1858)"NIN K�MYASAL YAPISINDAK� DE��MLER