veribaz.com - Deontoloji / T�p Tarihi - T�rkiye'nin veri bankas�

B�L��M TOPLUMUNDA ORTAYA �IKAN ET�K SORUNLAR VE TIP B�L��M� MESLEK AHLAK �LKELER�

9/7/2010

B�L��M TOPLUMUNDA ORTAYA �IKAN ET�K SORUNLAR ve TIP B�L��M� MESLEK AHLAK �LKELER�

I. Bili�im Toplumu

Ge�mi�i ilk hesaplama ayg�t�n�n icad�na kadar uzanan bilgisayarlarla birlikte ileti�im teknolojilerinde ya�anan ba�d�nd�r�c� geli�me, ge�ti�imiz y�zy�l�n son �eyre�inde daha da h�zlanarak, ki�isel ve toplumsal hayatlar�m�z� �ok y�nl� olarak etkileyerek de�i�tirmeye ba�lad�. Bilme i�lemi art�k bilgi ve ileti�im teknolojilerinin deste�iyle ger�ekle�iyor. Bilgi; bilgi ve ileti�im teknolojilerinin kullan�m�yla toplan�yor, saklan�yor, da��t�l�yor; bu bilgi ba�ka bilgilerle birle�erek ya da baz� s�zge�lerden ge�erek yeni bilgiler olu�uyor.

B�t�n bu i�lemlerin i�lerimizde, evlerimizde ve g�nl�k hayat�m�z�n di�er alanlar�nda getirdi�i yenilik ve de�i�imler "d�n��m" kavram�yla a��klanmaya ba�land� ve bug�n i�inde ya�ad��m�z "bili�im toplumu" dedi�imiz olu�umu yaratt�.

Bilgi ve ileti�im teknolojilerinin hayat�m�za yayg�n ve etkin olarak giri�iyle birlikte ya�anan de�i�imler �� ana grupta toplayabilece�imiz g�r��lerce farkl� niteliklerle de�erlendiriliyor. Bu g�r��ler aras�nda yer alan "iyimserler"; �retimin artt��n�, bunun sonunda bolluk ya�and��n�, yeni i� alanlar� do�du�unu, bireylerin kullanabilece�i bo� zaman�n artt��n�, s�n�f farkl�l�klar�n�n azald��n�, art�k bilgi ve birikimin g�� oldu�unu bu nedenle de daha e�itlik�i bir toplum olu�tu�unu, organizasyonlar�n hiyerar�ik yap�s�nda daha az katman olaca�� i�in merkeziyet�i yap�n�n bozuldu�unu, demokrasinin ve k�resel anlay��n geli�ece�ini s�yl�yorlar. Buna kar��l�k "k�t�mserler"; zaten g��l� olan kurumlar�n g�c�n� artt�rd��n�, bilgi zengini ve bilgi fakiri aras�ndaki u�urumun geni�ledi�ini, bilgisayar uzmanl��n�n askeri ama�lara hizmet etti�ini, birka� yeni i� alan�n�n olu�tu�unu fakat bu alanlarda yarat�lan i� hacmine g�re i�sizli�in daha fazla artt��n�, elektronik g�zetlemenin �zel hayat� ve mahremiyeti tehdit etti�ini, bir avu� �irketin bilgisayar pazar�n� ve uluslararas� ileti�imi kontrol etti�ini ileri s�r�yorlar. �ki g�r��ten de izlerin bulunabilece�i "ba�lamc�lar" ise; teknoloji ve toplumun iki y�nl� olarak birbirlerini etkiledi�ini, toplumsal g��lerde �e�itlilik oldu�unu, teknolojinin olu�turdu�u etkilerin farkl� stratejiler, kararlar ve tepkilerle farkl� toplumsal sonu�lar �eklinde g�r�lebilece�ini s�yleyerek toplumsal dinamiklerin varl��n� vurguluyorlar. Ba�lamc�lar, bili�im teknolojilerinin olumlu ya da olumsuz ama�lar do�rultusunda kullanabilece�ini; bilgi ve ileti�im teknolojilerinin bireylerin becerilerini azaltmak veya yeni beceriler kazand�rmak ya da �al��anlar�n kat�l�m�n� artt�rmak i�in kullan�labilece�ini, teknolojinin k�lt�r emperyalizmine yol a�mak i�in de, ��nc� D�nya"n�n geli�imi i�in de kullabilece�ini, teknolojinin ayn� demirin d�v�l�p �ekil almas�na benzeyen bir niteli�i oldu�unu ("malleable"), nas�l d�v�l�rse �yle olaca��n� s�yl�yorlar. (Barbour,1992:146. Al�nt�layan Ermann- Williams-Shauf 1997:161)

Bu �� farkl� g�r�� de�erlendirdi�imizde ve teknolojiyi "insan"lar�n "insan"lar i�in �retti�ini ve bu teknolojiyi "insan"lar�n kulland��n� g�z �n�ne ald��m�zda; hangi ama�lar i�in �retildi�i ve kullan�ld��n�n tamamen "insan"a ba�l� oldu�u ger�e�iyle; ba�lamc� g�r��n daha ge�erli g�r�nd��n� s�yleyebiliriz.
Bununla birlikte; hangi g�r�� daha ger�ek�i olursa olsun hepsi i�in ge�erli olan bir durum var ki o da bili�im teknolojilerinin yaratt�� d�n��mle ya�anan olumlu geli�melerin yan�s�ra, var olan sorunlara yenilerinin eklenmesiyle birlikte bir dizi etik sorun ya�and�� ile ilgili. Bu sorunlar�n neler oldu�una ge�meden �nce etik konusundaki bilgilerimizi tazeleyelim.

II. Etik

Etik; bireylerin yapt�klar� se�imleri ve nas�l davranacaklar�n� etkileyen, do�ru ve yanl��a ili�kin ilkeler olarak a��klanabilir. (Laudon&Laudon, 1996:139. Al�nt�layan Dedeo�lu, 2001:3) Ba�ka bir tan�mla etik; "do�ru ya da iyinin ne oldu�unu belirleme sanat�", "ayn� zamanda genel bir yol, hayat tarz�, bir dizi eylem kural� ya da ahlak ilkesi"dir. (Saunders. A

TIP E��T�M�

9/7/2010

TIP E��T�M�

KONU: T�p fak�ltesinden mezun olan ��rencilerin meslek hayat�na at�ld�klar�nda kar��la�t�klar� uyumsuzluklar
�NEM: G�n�m�zde t�p bilimi, t�p e�itimi ve toplumsal sa�l�k sorunlar� aras�ndaki ili�kiler bozulmu�tur. T�p bilimi h�zla ilerlemektedir. �lkeler aras� bilgi ve teknoloji aktar imi kolayla�m��, bilimdeki h�zl� geli�meler e�itim programlar�n�n �a��m�za uygun hale d�n��t�r�lmesini ka��n�lmaz yapm��t�r t�p e�itimi geli�en t�p biliminin h�z�na yeti�ememektedir. T�p ��rencileri yo�un bilgi y�k� alt�nda ezilmektedir. T�p biliminin olanaklar� her insana e�it�e ula�amamaktad�r. T�p fak�ltelerinde i�inde ya�ad�klar� toplumun g�ncel sa�l�k sorunlar�ndan habersiz, t�p bilimindeki geli�melere ilgisiz hekimler yeti�tirilmektedir.
T�p e�itiminin toplumsal sa�l�k sorunlar� konusunda yetersiz kalmas�, t�p bilimini takip edememesi sonucu t�p fak�ltesi mezunu hekimler, meslek hayat�na at�ld�klar�nda bir tak�m sorunlarla kar��la�maktad�r. Hekimler, t�p fak�ltesinde ��rendikleri �o�u �eyin yanl�� ya da eksik oldu�unu g�rd�klerinden veya pratik uygulamalar konusunda yetersiz olduklar�ndan uyum sorunu ya�amaktad�rlar.
T�p ��rencileri beceri, tutum ve de�erleriyle hekimlik mesleki rol�n� ��renmeye ve bunu toplumca benimsendi�i �ekilde yerine getirmeye �al��mak durumundad�rlar. Bu a��dan t�p e�itimi, ��rencilerden mesleki bilgi ve beceri kadar hekimlik mesleki rol�ne uygun de�er ve tutumlar�n da kazand�r�lmas�n�n beklendi�i uzun ve formel bir e�itimdir.
Hekimlerin meslek hayatlar�ndaki uyum sorununu a�man�n ilk adimi t�p e�itimindeki sorunlar� belirlemek ve bu sorunlar�n a��lmas� i�in gerekli d�zenlemeleri yapmakt�r.
AMA�: Ara�t�rma sonucunda t�p e�itiminin geli�en t�p bilimine ayak uyduramad��n�, toplumsal sa�l�k sorunlar�na yan�t veremedi�ini ve sistemin de�i�tirilmesi gerekti�ini ortaya koymay� ama�l�yorum. Hekimlerin meslek hayatlar�nda ya�ad�klar� sorunlar�n t�p e�itimindeki yetersizliklerden kaynakland��n� d��n�yorum. Ayr�ca sorunun a��lmas�na y�nelik yeni ��z�m �nerileri geli�tirmeyi hedefliyorum.

Ara�t�rmamda t�p mezunlar�n�n mesleki uyum sorunlar�n� ele alaca��m Mezunlar�n �al��t�� t�m hastaneleri incelemem m�mk�n olmad��ndan ara�t�rmam� �bni Sina Hastanesi, Hacettepe Hastanesi ve Atat�rk G��s Hastal�klar� Hastanesi ile s�n�rland�r�yorum.
SORUN FORM�LASYONU: Toplum ya�am�ndaki en �nemli hizmet sahas� kuskusuz sa�l�k hizmetleridir. T�p bilimi var olan sa�l�k sorunlar�na ��z�m �retme u�ra��nda h�zla ilerlerken bir yandan da a��r� teknikle�erek, pahal�la�maktad�r.
T�p bilimi, t�p e�itim ve toplumsal sa�l�k sorunlar� aras�ndaki ili�kiler seyirci kal�namayacak derecede bozulmu�tur. T�p fak�ltelerinden ��renciler bilgi y�k� alt�nda ezilmi�, genel yeterlilikten yoksun, i�inde ya�ad�klar� toplumun �ncelikli sa�l�k sorunlar�ndan habersiz ve topluma yabanc�la�m�� bireyler olarak mezun edilmektedir. Okulun kap�s�ndan bir kez ��k�nca can pazar�na d�n��m�� sa�l�k ortam�nda yapayaln�z b�rak�lmaktad�rlar.(Terzi,2001: 12)
T�p e�itimindeki temel eksiklikler toplum ya�am�nda �ok �nemli bir yere sahip olan hekimlerin meslek hayatlar�nda sorunlar ya�amalar�na sebep olmaktad�r. Bu sorunlar�n ba��nda i� tatminsizli�i ve sosyal uyum sorunlar� gelmektedir. Hekimlerin ya�ad�klar� sorunlar�n temelinde �lkemizde verilen t�p e�itiminin yetersizli�i yatmaktad�r.

T�RKIYE"DE TIP EGITIMININ SORUNLARI
Durkheima g�re �a��m�zdaki insan eylemlerinin ba��nda meslek ya�am� gelmektedir. O, ekonomik hayati d�zenlemek i�in zorunlu olan siyasal ve ahlaki g�c�, devlet ya da ailede de�il, meslek gruplar�nda bulmaktad�r. (Aron(1986). Aktaran: Kasapoglu,1992:16)
Gerth ve Millsa g�re, ge�im sa�layan bir dizi eylem olarak u�ra� ya da meslek, ekonomik d�zenin bir par�as� say�labilecek ekonomik rollerden meydana gelir(Gerth and Mills (1969). Aktaran: Kasapoglu,1992:16).
E�itim, fiziksel uyar�mlar sonucu, beyinde i�tendik biyokimyasal de�i�iklikler olu�turma s�recidir (S�nmez,1994: 2).
Bu �al��mada t�p, hem ge�im sa�layan hem de ahlaki de�erlerle donanm�

DNA

9/7/2010

DNA

Canl� h�cresinin ola�an�st� kompleks yap�s� evrim a��s�ndan b�y�k bir ��kmaz olu�turmaktad�r. ��nk� h�cre, aminoasit yap�l� proteinlerden olu�mu� bir y��n de�il, insano�lunun �imdiye kadar kar��la�t�� en kompleks sistemdir. Genetik bilimindeki ilerlemeler ve n�kleik asitlerin, yani DNA ve RNAn�n ke�fi, yepyeni problemler do�urdu. 1955 y�l�nda James Watson ve Francis Crick adl� iki bilim adam�n�n �al��malar�, DNAn�n inan�lmaz derecedeki karma��k yap�s�n� ve tasar�m�n� g�n ��na ��kard�. Bir�ok bilim adam�, genetik konusuna y�neldi. Y�llar s�ren ara�t�rmalar sonucunda bug�n, DNAn�n yap�s� b�y�k �l��de ayd�nland�. Genetik olaylar�n h�crede molek�ler d�zeydeki temeli genetik materyal g�revini �stlenen n�kleik asitlerin yap� ve �zelliklerine dayan�r. N�kleik asitlerin iki t�r� olan deoksiribon�kleik asit DNA ve ribon�kleik asit RNA temelde ayn� yap�sal �zelliklere sahiptir. (DNA Deoksi Ribo N�kleik Asit isimli bir t�r molek�l grubunun k�salt�lm�� isimidir.)
V�cuttaki 100 trilyon h�crenin her birinin �ekirde�inde bulunan DNA adl� molek�l, insan v�cudunun eksiksiz bir yap� plan�n� i�erir. DNA, her canl� h�cresinin �ekirde�inde sakl� duran dev bir molek�ld�r. Canl�n�n sahip oldu�u b�t�n fiziksel �zellikler, bu sarmal bi�imindeki molek�lde �ifrelenmi�tir. G�z�m�z�n renginden, i� organlar�m�z�n yap�s�na, h�crelerimizin �ekil ve fonksiyonlar�na kadar her t�rl� bilgi DNAdaki gen ad� verilen b�l�mlerde programlanm��t�r. DNA uzun bir zincir olmas�na kar��l�k �zerindeki baz s�ralar� bir d�zen i�erisinde taksim edilmi�tir.Taksim edilen bu baz gruplar�na ise Gen denir. Mesela bir canl�n�n DNA zincirinde 15.000.000 adet baz (Nukleotid) dizisi olsun ve bu baz dizileri 1000er adet olmak �zere 15 gruba ayr�lm�� olsun. ��te bu 15 tane grubun her biri birer gen dir. �nsan h�cresinde ise yakla��k olarak 3 milyar adet gen bulunur. Tabii her genin i�inde binlerce n�kleotid dizisi vard�r. �rne�in g�ze ait bilgiler bir dizi �zel gende, kalbe ait bilgiler bir dizi ba�ka gende bulunur. H�credeki protein �retimi de bu genlerdeki bilgiler kullan�larak yap�l�r. V�cudumuzdaki organlar�n her biri farkl� say�da gen taraf�ndan kontrol edilir. �rne�in; deri 2559, beyin 29930, g�z 1794, t�k�r�k bezi 186, kalp 6216, g��s 4001, akci�er 11581, karaci�er 2309, ba��rsak 3838, iskelet kas� 1911 ve kan h�creleri 22092 gen taraf�ndan kontrol edilmektedir.
Bir insana ait b�t�n �zelliklerin bilgisi, d�� g�r�n�mden i� organlar�n�n yap�lar�na kadar DNAn�n i�inde �zel bir �ifre sistemiyle kay�tl�d�r. DNAdaki bilgi, bu molek�l� olu�turan d�rt �zel molek�l�n dizili� s�ras� ile kodlanm��t�r. N�kleotid (veya baz) ad� verilen bu molek�ller, isimlerinin ba� harfleri olan A,T,G,C ile ifade edilirler. (a=adenin,t=timin,g=guanin ve c=sitozin ) �nsanlar aras�ndaki t�m yap�sal farklar, bu harflerin dizili� s�ralamalar� aras�ndaki farktan do�ar. Bir DNA molek�l�nde yakla��k olarak 3.5 milyar n�kleotid, yani 3.5 milyar harf bulunur. DNAdaki harflerin dizili� s�ras� insan�n yap�s�n� en ince ayr�nt�lar�na dek belirler. Boy, g�z, sa� ve cilt rengi gibi �zelliklerin yan� s�ra, v�cuttaki 206 kemi�in, 600 kas�n, 10.000 i�itme siniri a��n�n, 2 milyon optik sinir a��n�n, 100 milyar sinir h�cresinin ve 100 trilyon h�crenin planlar� tek bir h�crenin DNAs�nda mevcuttur.
DNAdaki bilgileri ka��da d�kmeye kalkarsak, bu bilgiler yakla��k bir milyon ansiklopedi sayfas� b�y�kl��nde bir yer tutar. Ama bu inan�lmaz bilgi, milimetrenin y�zde biri kadar olan h�crelerimizin, ondan daha da k��k �ekirdeklerinde saklanm��t�r. Bir �ay ka��na s��abilecek boyuttaki bir DNA zincirinin, bug�ne kadar d�nya �zerinde bas�lm�� b�t�n kitaplar�n bilgisini saklayabilecek kapasitede oldu�u hesaplanmaktad�r. DNA molek�l�, bir helezon �eklinde uzanan milyonlarca basamaktan olu�ur. E�er bir tek h�cremizin i�indeki DNA molek�l� a��lsa, yakla��k 1 metrelik bir zincir olu�turur. Ama bu zincir, ola�an�st� bir paketleme sistemiyle, milimetrenin y�z binde biri b�y�kl��ndeki h�cre �ekirde�ine s�k��t�r�lm��t�r. Nas�l ki u

TIP ET��N�N TEMEL KAVRAMLARI

9/7/2010

TIP ET��N�N TEMEL KAVRAMLARI

T�p eti�inin olu�um s�reci binlerce y�l �ncesine dayan�r. �e�itli k�lt�r ve uygarl�klarda t�pta, hekimlerin g�rev ve sorumluluklar�na ili�kin etik de�erlerin varl��ndan s�z edilebilir. Hekimlerin benimsedikleri etik de�erlerin g�n�m�ze kadar elen boyutu eski Yunanl� hekim Hipokrat"a (M�. 460-370) ba�lan�r. �zellikle ona atfedilen Hipokrat And� t�ptaki etik de�erlerin temelini olu�turur. Bu etik temel hastan�n korunmas� ve yarar�n� �ng�r�r. Bununla beraber g�n�m�zde Hipokratik de�erler de �nemli de�i�imler de ger�ekle�mi�tir. Bu de�i�imin �z� hekim merkezli gelene�in hasta merkezli hale gelmesidir. Hastan�n t�bbi yarar� yan�nda onun de�er ve istemlerinin de t�bbi uygulamalarda art�k g�z�n�ne al�nmas� gerekmektedir. Daha sonra de�inece�imiz bu konulardan �nce Hipokrat And�n� incelememiz gerekmektedir.

T�p eti�inin tarihsel ge�mi�i

Hastan�n hekimin bilgi ve becerisine ba��ml�l�� hekim ile hasta aras�ndaki bir g�ven ili�kisini her zaman gerekli k�lm��t�r. �lk �a�lardan beri de�i�ik yasal sistemler hekimli�i d�zenlemeye �al��m��t�r. Hammurabi Yasalar� (M.� 1790) yaln�zca hekim �cretlerini d�zenlemekle kalmam��, ayn� zamanda, hastan�n stat�s�ne g�re t�bbi ba�ar�n�n �d�llendirilmesini ve bununla ile birlikte ba�ar�s�zl�k, sakat b�rakma gibi durumlar�n cezaland�rma kurallar�n� da d�zenlemi�tir.

Burada yan�tlanmas� gereken baz� sorular vard�r: Hekim-hasta ili�kisi i�erisinde hekime y�klenen etik sorumlulu�un niteli�i nedir ? Hekim etik sorumlulu�unu yerine getirmek i�in neler yapmal�d�r ? Ya da hekim �zel nitelikte ki�ilik �zelliklerine mi sahip olmal�d�r ?

Hipokrat And� metninin g�n�m�zde yap�lan �e�itli yorumlar�n�n genel sonucu, Hipokrat�n, hekimlerin belli ba�l� etik �devlerinin neler oldu�unu tespit etmi� oldu�una ili�kindir. �li�ikteki And metninde koyu olarak g�sterdi�imiz b�l�mler, hekimlerin hasta kar��s�nda neler yapmas� gerekti�ini belirlemektedir. �rne�in hekim, ilkesel olarak hastas�na zarar vermeyecek; kural olarak s�r saklayacak, �ld�r�c� ila� vermeyecek, d��k yapt�rmayacak, mesaneden ta� almay� (italikle yaz�lm��) uzman�na b�rakacakt�r. Yani, hekimin hastas�na kar�� etik y�nden kabul edilebilir bir tutum ve davran�� sergileyebilmesinin yolu, kendisine d��ar�dan y�klenen baz� ilke ve kurallar� yerine getirmekle ger�ekle�ecektir ki, bu durum �dev eti�i temelinde anlam kazanmaktad�r.

Buna kar��n And metninde hekimlerin ba�ka nitelikteki sorumluluklar�ndan da s�z edilmektedir. Metinde t�rnak i�erisinde verdi�imiz Sanat ve hayat�m�n temizli�ini ve kutsiyetini koruyaca��m bi�iminde bir ifade bulunmaktad�r. Hipokrat"�n ba�ka yaz�lar�nda da iyi bir hekimin al�akg�n�ll�, a��rba�l�, sebatl�, h�rmetkar gibi ki�ilik �zelliklerinde olmas� gerekti�i belirtilir. T�m bu nitelikler ger�ekte erdemli bir insan olup olmamakla ilgilidir: ��sel bir durum, bir karakter sorunudur. Ortada, �dev konusu olacak bir ilke ya da kural yoktur. Ki�ilerden, erdemli bir davran�� rne�i g�stermelerini, �rne�in al�akg�n�ll� olmalar�n� onlara bir �dev olarak y�kleyemeyiz, bu anlams�z olur; bu, olsa olsa bir dilek, arzudur. Bir ba�ka anlat�mla burada sorunsal, hekimin ne yapmas� de�il, nas�l bir (hangi) karakterde olmas� gerekti�ine ili�kindir. �rne�in, bir hekimin herkesin ka��t�� bir salg�n hastal�k b�lgesinde g�rev almaya �al��mas� erdemli bir davran�� rne�idir. Erdemler eti�i olarak tan�mlad��m�z bu yakla��m ile �dev eti�i, t�p eti�indeki anlay�� bi�imleri olarak, Hipokrattan g�n�m�ze kadar hekimlerin etik sorumluluklar�n� belirleye gelmi�lerdir.

Ancak, g�r�len, genellikle bunlardan birinden ��k�larak t�p eti�ini temellendirmenin g��l�kler arzetti�idir. Kimi zaman, bir �dev unsuru ayn� zamanda erdemli bir davran�� konusu olabilmektedir. �rne�in, yalan s�ylememek hem bir �dev unsuru hem de erdemli bir davran�� bi�imi olabilir. Dolay�s�yla H

PATERNAL�ZM VE AYDINLATILMI� ONAM

9/7/2010

PATERNAL�ZM VE AYDINLATILMI� ONAM

�nceki derste t�p eti�i ilkelerinden s�z ederken yararl�l�k ve hasta �zerkli�ine sayg� ilkelrinden s�z etmi�tik. Bu iki ilkenin pratikteki etkilweri g�n�m�z t�p eti�in temel konular�ndan biridir. Yararl�k ilkesinin uygulamada "paternalistik" (babac�l) bir davran��a d�n��mesi ile �zerkli�e sayg� ilkesinin uygulamaya ge�irilebilmesinin yollar�ndan birinin hastadan "ayd�nlat�lm�� onam" al�nmas�n�n gereklili�i hekim-hasta ili�kisindeki �nemli etik unsurlardan birisidir.

Paternalizm (Babac�l Davran��)

T�p eti�i konusunun tart��lmas�nda bug�n i�in kendini g�steren odak kavramlardan biri paternalizmdir. Hipokratik ya da geleneksel etikte yer alan hekim-hasta ili�kisinin �z�nde paternalizmin oldu�u s�ylenebilir. Bu s�zc��n T�rk�e"deki ifade bi�imini ise "babac�l" tutum ve davran��lar olarak kullanmaktay�z. Y�zy�l�m�z�n ortalar�na kadar t�p eti�iyle ilgili geli�meler Hipokratik etik anlay��n�n devam�d�r. Bu anlay��a g�re hekim, yard�m ve �are aray�� i�indeki g�� durumdaki hastas�na sahip ��kacakt�r. Hasta i�in en do�ru olan� o belirleyecek, bilgi ve beceri sahibi biri olarak hastas�n� y�nlendirecektir. Bir baban�n �ocu�a g�sterebilece�i ihtimam, sahiplenme ve onun yerine kararlar alma �eklindeki ili�kiye benzetilmesinden dolay� hekim-hasta aras�ndaki b�ylesi bir ili�ki "Paternalistik" ili�ki olarak adland�r�lmaktad�r.

Paternalizm ile yararl�l�k ilkesi perspektifin ucunda birle�ir gibidir. Buna ra�men her ikisinin ayr� ayr� �eyler olduklar� vurgulan�r. Yararl�l�k ilkesinde (ve de zarar vermeme ilkesinde), hastan�n yarar�na ve en az�ndan onda zarar b�rakmayan, bir davran�� bi�imi s�z konusudur ve bu ilke do�rultusunda hasta �zerkli�ini koruyucu tarzda davranabilmek m�mk�nd�r. Buna kar��n paternalizmde hekim, hastan�n iyili�ini hastadan daha iyi biliyordur ya da yeterlilik i�inde olsa bile hastan�n kendisi i�in neyin iyi olabilece�ini karar veremeyece�i varsay�m�n� g�d�yordur. Bir ba�ka tan�mla paternalizm, onam� (onay�) olmadan ki�inin �zerkli�ine m�dahale etmektir. Demek oluyor ki, bu durumda yararl� olma gerek�esiyle hastan�n ki�isel �zerkli�i s�n�rlanmakta ve zedelenmektedir. Hekimin "yararl�" olmay� hedefleyen davran�� modelinin s�n�r tan�mamas� halinde, u� noktada paternalizme varaca�� hat�rdan ��kar�lmamal�d�r. Paternalizm g�n�m�zde mesleki a��dan uygun bir davran�� rne�i olarak g�r�lmemektedir.

Hekim ile hasta aras�nda b�yle bir ili�kinin ortaya ��kmas�n�n ger�ek nedeni nedir ? Burada taraflar a��s�ndan farkl� nitelikte kayg� ve istemler vard�r. Hasta, sa�l��yla ilgili bedensel ve ruhsal �ikayetlerinin giderilmesini istemektedir. Hekim ise, bu �ikayetlere ��z�m getirecek bilgi ve beceri sahibi ki�idir. Hekimin, hastan�n sa�l�� konusunda belli bilgi ve beceriye sahip olmas�; hastan�n da, hekimin bu bilgi ve becerisine ihtiya� duymas�, do�al olarak ili�ki dengelerini bozmakta, daha ilk ba�ta hekimi, hasta kar��s�nda �st�n duruma sokmaktad�r.

Bunun yan�nda hekimin, etik bir sorumluluk i�erisinde oldu�unu ve bunu hastas�n�n iyilik ve yarar�na kullanaca��na dair s�z verdi�ini ilan etmesi; onu, ili�kinin tek belirleyicisi ve y�nlendiricisi konumuna getirmektedir. Yard�m bekleyen, ac� ve �zd�rap �eken, ya�am m�cadelesi i�erisinde; ki�isel kontrol�n� kaybetmi�, en az�ndan azalm�� olan hastan�n, bu �er�evede hekime kar�� geli�tirdi�i sayg� ve g�ven de, ileri noktada ili�kinin tek yanl�l��n� g��lendirmekte, hekim hastas� �zerinde belli bir otorite konumuna gelmektedir. Hasta, t�bbi ve bilimsel gerek�elerle kendi bedeni �zerinde yap�lan m�dahaleler hakk�nda hi�bir bilgi ve karar noktas�nda bulunamamakta, b�y�k bir inan� ve g�venle kendini hekimine teslim etmektedir.

Bu ba�lamda g�r�l�yor ki, hekimlik u�ra�� ka��n�lmaz bi�imde i�erisinde belli bir "otorite" bar�nd�rmaktad�r. Bilgili olmak, deneyimlere ve ki�isel nitelik-becerilere sahip olmakla birlikte toplum i�er

TIBB� KAYITLAR

9/7/2010

TIBB� KAYITLAR

Bak�ma y�nelik meslek gruplar�n�n olu�umu ve geli�iminden bu yana sa�l�k bak�m�aktivitelerinin kayd�zorlu bir mesele olmu�tur.Florence Nightingale, klinik bak�m�ndok�mantasyonu ve t�bbi kayd�hakk�nda genellikle hem�ire ��rencilerin spesifik ve �nemli bilgiden yoksun hastalar ile ilgili tan�mlamalar�n�kritizeedip ele�tirmi�ve hem�irelik e�itimi i�inSt.Thomas hastanesini kurdu�unda, ders program�nda yaz�l�kay�tlar konusuna �nemli bir yer vermi�tir.
Florence Nightingale"in t�bbi kay�tlarda olmas�gereken bilgiler konusundaki g�r��:Hasta gidi�at�raporlar�(hastaprognozu),�nemli bulgular,a��k bir tasvir,yeterli detaylar,a��k,anla��l�r ve tam istatistiksel bilgiler, kritik de�erler ve sonu��l��mleri.Bug�n de hem�irelik fak�ltesi ve y�netimi taraf�ndan aran�lan y�zy�l �ncesinin fakt�rleri...
Modern profesyonel bir hem�ire i�in, her hastan�n kay�t bilgilerini olu�turmak ve saklamak ba�l�ca g�revlerinden biridir.Her bir kay�t, hastan�n durumunu do�ru ve kapsaml�bir �ekilde anlatmal�ve bak�m s�ras�nda ger�ekle�en geli�meleri i�ermelidir.Bu hasta kayd�na "Chart"ad�verilir.Chart; ilk hasta de�erlendirilmesinden son hasta sonu�lar�n�n de�erlendirilmesine kadar t�m bilgileri i�eren bir veya bir �ok formdan meydana gelen bir dok�mand�r.
Yasalformattabilgi kayd�n�n tutulmas�chartveya t�bbi dok�mantasyon ilesa�lan�r.Dok�mantasyon, hem�irelik uygulamas�n�n yaz�l�kayd�d�r.Dok�mantasyonun kurallar�uygulamas�kesin bir dal de�ildir, dolay�s�yla pek �ok hem�irelik tan�s�veya kayda ge�irilmesi gereken hem�irelik m�dahalelerinin dok�mantasyonunda herkesin ne yaz�lmas�konusunda ayn�fikirde olmas�g��t�r.
Yo�un bak�m �nitelerinde, hasta bak�m�,yaz�l�politikalar ve y�ntemlerin rehberli�inde sunulur.Bak�m politikalar�ve y�ntemleri, t�bbi ekip ve hem�irelik ekibi taraf�ndan olu�turulur, onaylan�r ve uygulan�r; y�lda en az bir kez veya gerekti�inde g�zden ge�irilir.
Bak�m politikalar�ve y�ntemleri en az�ndan �unlar�i�ermelidir:��Hastan�n kabul�ve taburcu edilmesi��Hastan�n durumundaki de�i�ikliklerin hekimine bildirilmesi��la�lar�n, malzemelerin ve �zel ara�lar�n yerinin belirlenmesi ve depolanmas�hakk�nda a��klamalar��la�ve malzemelerin daima haz�r bulundurulmas�y�ntemleri��Acil ila�lar�n tam ve haz�r olmas�n�sa�layan sistemin korunmas�sorumlulu�u��Enfeksiyon kontrol�
��Temel ara�lardan birinin k�r�lmas�, bozulmas�olay�nda izlenecek y�ntem��Uygun emniyet �nlemlerin al�nmas��niteye geli�-gidi�lerin,ziyaretlerind�zenlenmesi��Kurum i�inde ve d��nda felaket hallerinde �nitenin rol�;ne derece de g�zetim alt�nda, kiminin, hangi �zel giri�imlerde bulunabilece�i gibi �zel a��klamalar��Daimi re�etenin (starding order) uygulan��Belli acil durumlara yakla��m ile ilgili protokol
Sistemli yap�lan t�m �al��malar, d�zenli kay�tlar ile temellenir.Hem�irelik s�recinin ba�ar�l�olmas�, t�bbi kay�tlar�n do�ru ve tam olarak tutulmas�ile olur.Kay�tlar do�ru,tan�mlay�c�ve eksiksiz olmal�d�r.Hastan�n hastaneye yat��ndan ��k��na kadar, hem�irelik s�recinin her a�amas�nda; t�m hem�irelik sorunlar�,s�n�rl�l�klar�, verilmesi planlanan ve uygulanan bak�m ve hastan�n tepkisi kaydedilmelidir.
Hem�ire hasta de�erlendirme formlar�,geleneksel olarak Sa�l�k Bak�m Organizasyonlar�n�nd�zenledi�i; hem�irelik te�hisi ile ilgili s�n�fland�rma modellerine (T�bbi Model,GordonFonksiyonel Sa�l�k Kal�plar�Modeli, NANDA ) g�re revizeedilmektedir.Hem�irelik te�hislerive m�dahalelerihem�irelik uygulamalar�n�n bir par�as�d�r.
Hem�irenin potansiyel karar verme yetisine g�re hem�ire,hastay�klinik olarak de�erlendirir, hem�irelik te�hisini koyar ve uygun m�dahale bi�imini belirler.Hastan�n kay�tlar�ndaki dok�mantasyon bu prosesi yans�t�r.
HEM��REL�K S�REC�N�N A�AMALARI *Durumun Belirlenmesi/ Veri toplama(Assesment)*Hem�irelik Tan�s�n�Belirleme/ Tan�lama(Diagnosis)

veribaz.com - Deontoloji / T�p Tarihi - T�rkiye'nin veri bankas�

B�L���M TOPLUMUNDA ORTAYA �IKAN ET�K SORUNLAR VE TIP B�L���M� MESLEK AHLAK �LKELER�

TIP E��T�M�

DNA

TIP ET���N�N TEMEL KAVRAMLARI

PATERNAL�ZM VE AYDINLATILMI� ONAM

TIBB� KAYITLAR

B�L��M TOPLUMUNDA ORTAYA �IKAN ET�K SORUNLAR VE TIP B�L��M� MESLEK AHLAK �LKELER�

TIP ET��N�N TEMEL KAVRAMLARI