veribaz.com - �al��ma Ekonomisi / End�stri �li�kileri - T�rkiye'nin veri bankas�

�� ET�D�

9/7/2010

�NS�Z
Okullarda ��retilen teorik bilgilerin uygulamas�n�n yap�lmas� hem bilgilerin daha iyi kavranmas�na hem de tecr�be kazan�lmas�na yard�mc� oldu�undan son derece faydal�d�r. Bu nedenle ��rencilere verilen uygulamal� projeler teorik bilgilerin pratik �al��malarla peki�tirilmesi i�in en uygun zemini olu�turmaktad�rlar.
�� et�d� gibi end�stri m�hendisli�inin temel uygulama alanlar�ndan biri olan bir konu hakk�nda uygulamal� �al��ma imkan� yapabilme olana�� bulmu� olmam benim i�in �ok �nemli bir deneyimdir. Bu projenin haz�rlanmas� s�ras�nda ilgi ve bilgisini esirgemeyen Prof. Dr. Ahmet Fahri �zoka ve �al��malar�mda yard�mc� olan t�m i�letme �al��anlar�na te�ekk�r� bor� bilirim.

��NDEK�LER
G�R��5
1. ��letmelerde Verimlilik6
2. �� Et�d�6
2.1. �� Et�d�n�n Tan�m�6
2.2. �� Et�d�n�n �nemi ve Yararlar�7
2.3. �� Et�d� Teknikleri8
2.4. �� Et�d�n�n Temel A�amalar�8
3. ��letme Hakk�nda Genel Bilgiler9
3.1. ��letmenin �nvan�9
3.2. ��letmenin Faaliyet Alan�9
3.3. ��letmenin Pazar Pay�9
3.4. ��letmenin �al��anlar�na Ait Bilgiler9
3.5. ��letmenin Se�im Nedenleri10
4. Toplam Kalite Y�netimi, Kalite Kontrol Sistemleri ve ISO 900010
4.1. Toplam Kalite Y�netimi11
4.2. ��letmedeki Toplam Kalite ve ISO 9000 �al��malar�12
5. Se�ilen B�l�m�n Tan�t�m�12
5.1. �� stasyonun Se�im Nedenleri13
5.2. �al��ma Yerinin Yerle�im D�zeni14
6. Ergonomik Tasar�m15
6.1. Ergonominin Tan�m�15
6.2. �nsan - Makine Sistemleri16
6.2.1. Sistem Tasar�m�16
6.2.1.1. Sistem Tasar�m�n�n Temelleri17
6.3. �evre Ko�ullar�19
6.3.1. Ayd�nlatma 19
6.3.1.1. �� stasyonundaki Ayd�nlatma Verileri ve
De�erlendirilmesi
22
6.3.2. �klim Etkileri22
6.3.2.1. ��yerlerinde �klim Ko�ullar�n� Etkileyen Fakt�rler24
6.3.2.2. �� stasyonundaki �klim Ko�ullar� Verileri ve
De�erlendirilmesi
25
6.3.3. G�r�lt�26
6.3.3.1. G�r�lt� ve Verimlilik26
6.3.3.2. G�r�lt�ye Kar�� Al�nacak �nlemler27
6.3.3.3. �� stasyonundaki G�r�lt� Verileri ve De�erlendirilmesi28
6.3.4. Titre�im ve Etkileri29
6.3.4.1. �� stasyonundaki Titre�im Verileri ve De�erlendirilmesi29
6.3.5. Zaral� Maddeler29
6.3.5.1. �� stasyonundaki Zararl� Maddelerle �lgili Veriler
ve De�erlendirilmesi
30
6.4. Antropometrik Tasar�m30
6.4.1. Ergonomi ve Antropometrik Tasar�m30
6.4.2. �� stasyonundaki Antropometrik Veriler ve
De�erlendirilmesi
32
7. Metot Et�d�33
7.1. Metot Et�d�n�n Tan�m�33
7.2. Metot Et�d�n�n A�amalar�33
7.3. Metot Et�d� Teknikleri34
7.3.1. S�re� s�ras�n� G�steren �emalar34
7.3.2. Zaman �l�ekli �emalar36
7.3.3. Hareketleri G�steren Diyagramlar36
7.4. ��letmede Uygulanan Metodun Geli�tirilmemi� Hali37
7.5. ��letmede Uygulanan Metodun Geli�tirilmi� Hali39
7.5.1. Geli�tirilmi� Metodun De�erlendirilmesi40
8. Zaman Et�d�41
8.1. Zaman Et�d�n�n Tan�m�41
8.2. Zaman Et�d�n�n Amac�41
8.3. Zaman Et�d�n�n A�amalar�41
8.4. Zaman Et�d� Teknikleri42
8.4.1. �� rneklemesi42
8.4.1.1. G�venlik D�zeyi ve �rnek Hacminin Saptanmas�43
8.4.1.2. �� rneklemesinin Kullan�l��43
8.4.2. Kronometraj Y�ntemi44
8.4.3. Sentetik Zamanlar Y�ntemi44
8.4.3.1. Sentetik Zamanlar Y�nteminin De�erlendirilmesi45
8.5. ��letmede Yap�lan Zaman Et�d� �al��mas�45
9. SONU�47
KAYNAKLAR47

G�R��
Teknolojik geli�melerin ve uygarl�k d�zeyindeki ilerlemenin bir sonucu olarak i� alanlar�, �r�n �e�itlili�i ve sanayile�meden kaynaklanan problemlerde h�zl� bir art�� g�r�lm��t�r. Bunun sonucu olarak da ortaya ��kan sorunlar� ��zebilmek i�in yeni bilim dallar� olu�turulmu�tur.
G�n�m�zde kar��la��lan en �nemli sorunlardan birisi de verimlili�in artt�r�lmas�d�r. Verimlili�in artt�r�lmas� beraberinde kalite kontrol� kavram�n� da getirmi�tir. Verimlili�i artt�r�lmas� ise insan, makine ve ma

YEN� �ALI�MA B��MLER� VE ��E �L��K�N TUTUMLAR

9/7/2010

YEN� �ALI�MA B��MLER� VE ��E �L��K�N TUTUMLAR

G�R��
Son y�llarda geli�en yeni teknolojiler, ortaya ��kan yeni y�netim anlay��lar�, �lkeler aras�nda ekonomik ve sosyal b�t�nle�meyi h�zland�ran k�reselle�me olgusu ve artan rekabet ortam�nda, belirginle�en esnekle�me aray��lar� ile ailevi ve sosyal ihtiya�lar bug�ne kadar standart kabul edilen �al��ma bi�imlerini de�i�tirmi�, ve yeni �al��ma bi�imleri ortaya ��km��t�r. Son zamanlarda bir�ok �rg�t, esnekli�i ve de�i�en �artlara adaptasyonu sa�layan yeni i� g�rme bi�imlerine ge�mi�tir(CORDERY/ SEVASTOS/MUELLER/PARKER,1993, s.705).
Esnek �al��ma bi�imleri olarak da adland�r�lan bu yeni �al��ma bi�imlerinde i� yine �rg�tsel bir rol olma �zelli�ini korumakla birlikte, yap�ld�� mekan ve zaman de�i�ikliklere u�ram��, art�k sadece belirli bir i�yeri �at�s� alt�nda yap�lan i�ler de�il, daha k�sa zamanda ve farkl� saatlerde yap�lan i�ler s�z konusu olmaya ba�lam��t�r. Bu �al��ma bi�imleri �rg�tlerin k�resel ekonomik krizler ile arz ve talep dalgalanmalar�na uyum sa�lamalar�n� kolayla�t�racak esnek bir yap�ya sahip olmas�n� sa�larken, �al��anlar a��s�nda da baz� yararlar ve sak�ncalar ta��maktad�r. �al��anlar a��s�ndan en b�y�k sak�nca bu t�r �al��ma bi�imlerine uygun olarak i� kanunlar�nda, �al��anlar�n haklar�n� koruyacak yeni d�zenlemelerin olmamas�, di�er bir sak�ncada �cretlerin d��kl�� ve i� g�vencesi sorunudur. �talya, Arjantin, Bel�ika, Finlandiya, Almanya gibi baz� �lkelerde esnek �al��maya ili�kin d�zenlemeler yer almas�na ra�men(�EN, 2000, s.54-55-56), �lkemizde bu konudaki eksiklik devam etmektedir. Ancak, getirdi�i baz� avantajlar nedeniyle esnek ya da yeni �al��ma bi�imleri giderek artan bir ilgi ile kar��la�makta ve i� yerinde esnek �al��may� tercih edenlerin say�s� artmaktad�r. Bu e�ilimde i� g�c�n�n demografik yap�s�n�n ve �al��anlar�n i�e ve �al��maya bak��lar�n�n de�i�mesinin etkili oldu�u s�ylenebilir.
��E �L��K�N TUTUMLAR A�ISINDAN YEN� �ALI�MA B��MLER�
Yeni �al��ma bi�imlerinin �al��anlara getirdi�i avantajlar�n ba��nda, �al��acaklar� zaman ve �retim miktar� konusundaki kararlar� vermede daha serbest olmalar� dolay�s�yla i�leri �zerindeki kontrollerinin artmas� gelmektedir. Esnek �al��ma ile �al��ma s�releri ve i�e ba�lama zaman� �al��ana g�re belirlendi�i i�in, bireyler kendilerini en verimli hissettikleri zaman i�e ba�layacak, �al��rken kendilerini daha din� ve enerjik hissedecekler, i�le daha fazla ilgili olacaklar, i�i yaparken daha dikkatli davranacaklard�r(YAVUZ, 1999, s.100).
Yeni �al��ma bi�imleri �al��anlar�n ailevi sorumluluklar� ile i� sorumluluklar� aras�nda bir denge kurmaya yard�mc� olmaktad�r. Yap�lan ara�t�rmalarda �al��anlar�n bir �o�u, ailesi ile daha fazla zaman ge�irmenin, ailevi sorumluluklar� yerine getirmenin, kendilerine zaman ay�rmak istemelerinin, esnek �al��ma kararlar�nda etkili fakt�rler oldu�unu belirtmi�lerdir(MCSHULSKIS E., 1997, s.26).
Aile ya�am�-�zel ya�am ve i� aras�ndaki dengeyi kurmada en �ok bask� hisseden ve zorlanan kad�nlar i�in yeni �al��ma bi�imleri daha cazip olmaktad�r. Esnek �al��may� tercih eden kad�nlar i�inde �ocuk sahibi olanlar�n say�s� y�ksek oldu�u gibi, gen� ve ya�l�lar taraf�ndan da yeni �al��ma bi�imleri tercih edilmektedir(Worklife Report, 1997, s.5).
Yine i�e gidi�-d�n��te trafik s�k��kl�� olmayan sakin zamanlar�n verilmesi olana�� i�e ge� kalmadan kaynaklanan su�luluk ve utanma duygusunun ortadan kalkmas� �al��anlar�n sosyal faaliyetlere kat�lma ve �zel i�lerini yapma olana��na kavu�mas� esnek �al��man�n getirdi�i di�er avantajlard�r(YAVUZ, 1999, s.100-101-102).
��yerlerinde uygulanan yeni �al��ma bi�imleri morali y�kseltmekte, verimlili�i artt�rmakta, devams�zl�� ve i� g�c� devrini azaltmaktad�r(HALL / PARKER,1993). Yeni �al��ma bi�imlerinin uygulanmas� �rg�tlerin de�i�en piyasa �artlar�na uyum sa�lama, m��teri isteklerine yan�t verebilme amac�n� ta��makla beraber(LEE, 1996, s.543-554), �al��anlar�n �zel ya�am-i� ya�am� dengesini kurabilmesini sa�layarak i� doyumunu art�rmak, stresi azal

G�N�M�ZDE ��PORTACILIK

9/7/2010

G�N�M�Z ��PORTACILIK KENTLER�NDE CANKURTARAN MESLEK

Bilindi�i gibi geri kalm�� t�m �lkelerin en �nemli ortak �zelli�i tar�ma dayal� bir ekonomik yap� ile h�zla b�y�yen n�fuslar�d�r. �zellikle geleneksel tar�ma dayal� toplumlarda n�fus, bu ekonomik yap�n�n gere�i olarak h�zl� bir �ekilde artm��t�r. Ancak geleneksel usullerin terk edilmesi t�bbi yeniliklerin �l�m oranlar�n� h�zla d��rmesi g�n�m�zde geri kalm�� ve geli�mekte olan �lkelerde g�r�len n�fus patlamas� probleminin olu�umuna zemin haz�rlam��t�r.
N�fus patlamas� dedi�imiz olay�n en g�zel g�stergesi h�zl� ve d�zensiz kentle�me ve bunun olumsuz sonu�lar�d�r. Geleneksel yap�n�n bozulmas� ile h�zla artan n�fus tar�msal alanlar�n d��na itilmekte ve bu ki�iler umutlar�n� kentlerde aramaya zorlanmaktad�rlar. Kentler ve �zellikle de sanayi merkezleri k�rsal alanlardan gelen �aresiz, d��k gelirli ve tar�msal �retimden ba�ka �retim bilgisi olmayan ki�ilerle kalabal�kla�maktad�r. Bu kente yeni gelenler kentlerin en marjinal alanlar�na yerle�mekte, olu�turduklar� gecekondular her t�rl� sorunu toplumsal bir felaket haline d�n��t�rebilmektedir.
Kentlerin artan n�fusu istihdam alan�nda da b�y�k problemler yaratmak-tad�r. Ekonomik geli�menin kar��layamayaca�� miktarda insan�n kentlerin emek piyasalar�na kat�lmas�, ortaya kitle i�sizli�i denen b�y�k ve kronik i�sizlik sorununu ��karm��t�r. Sadece kentsel i� olanaklar�n�n artt�r�lmas� bu problemlerin a��lmas� yetmemektedir. Uzun y�llar k�rsal alanda ya�am��, oran�n toplumsal de�erleri ve ili�kileri ile sosyalle�mi� ve tar�m d��nda �retim bilgisi olmayan ki�ilerin kentlerde olu�an yeni sanayiinin vas�fs�z i�g�c�n� dahi olu�turamayaca�� a��kt�r. Di�er bir ifadeyle modern kentsel i�lerde vas�fs�z olarak �al��mak bile baz� �zellikler gerektirmektedir. Bu �zelliklerin ba��nda kentli olmak, kent k�lt�r�ne a�ina olmak olarak da adland�rabilece�imiz kente uyum sa�lama gelmektedir.
Kente gelen k�rsal n�fus kendi sorunlar�n�n ��z�mlerini kendileri �retme durumunda kalmaktad�rlar. �stihdam probleminin ��z�m� i�in ise insanlar�n kendi kendilerine yaratt�klar� binlerce i� gelmektedir. Asl�na bak�ld��nda bu i�lerin ekonomik anlamda ger�ekten i� olup olmad�� o�unlukla tart��mal�d�r.
Kitle haberle�me ara�lar�n�n geli�ti�i ve televizyon gibi yurdun en �cra k��elerine kadar haberlerine g�t�ren ara�lar�n bulundu�u g�n�-m�zde, kentlerin ya�amak i�in �ok da cazip olmad��, i�sizli�in ve sefaletin daha yayg�n oldu�u vurgulanmas�na ra�men k�r ile kent aras�ndaki g�� neden devam etmektedir? Kentlerde �creti i�lerin �ok daha zor bulundu�u art�k toplumdaki t�m kesimler taraf�ndan bilinmesine ra�men neden kent hala k�rsal n�fusu cezbetmek-tedir? Bunun nedeni art�k sanayide y�ksek �cretler ile i� bulma umudu olmamak gerekir. Art�k kentlerde o kadar �e�itli i� vard�r ki, bu i�lere girmek o kadar kolayd�r ki, insanlar "ne i� olsa yapar�m" diyerek kentlere adeta dolu�makta-d�rlar. Bu i�lerin yasal olup olmad��, topluma zararl� olup olmad�� giderek �nemini yitir-mektedir. �stelik bu i�ler zamanla yo-�unluk kazanmaya ve ekonomi i�inde s�z sahibi olmaya ba�lamaktad�r.
Klasik istihdam ara�t�rmalar� bu kitle hakk�nda fazla bir bilgi sunamamak-tad�r. Klasik ara�lar geli�mi� ekonomi ve toplum modellerinden ��kar�lm�� kavramlar kullan�lmaktad�r ve a��k olarak i�siz bulunan ve i� arayanlar� belirlemeye yara-maktad�r. Ancak modern sekt�rlerde i� bulma �midini kaybedip i� aramayan, daha �nce de belirtti�imiz gibi esas�nda bir i� olarak de�erlendiremeyece�imiz i�lerde �al��anlar hakk�nda hi�bir bilgi sunmamak-tad�r. ��nk� bu ki�iler i�siz de�ildirler, kendilerine g�re bir i�leri ve bir gelirleri vard�r. Sorsan�z �al��t�klar�n� s�ylerler, hatta baz�lar� daha �nce umduklar�ndan �ok daha iyi durumda olduklar�n� s�yleyeceklerdir. Resmi istatistiklerde bu ki�iler izlenememektedir. Hi�bir yerde bu ki�ilerin kay�tlar� bulunamamaktad�r. Ancak zab�ta ile ba�lar� derde girdi�inde bir kay�tlar� ortaya ��kmaktad�r. Oysa g�nl�k hayatta o kadar g�z �n�ndedirler ki art

�CRETLER VE �KRAM�YELER

9/7/2010

�CRETLER VE �KRAM�YELER

�cret Sistemi ve Miktar�
Madde 24-a)Personele,�� kanununun 45.maddesinin 4.f�kras�nda d�zenlenen ayl�k �cret sistemine ve di�er bir sisteme ve hizmet akti ile belirlenen miktar �zerinden �deme yap�l�r.
b)Ayl�k �cret �denen personelin �cretlerine,�al��t�klar� g�nlerden ba�ka hafta tatili,Ulusal Bayram ve genel tatil g�nlerine ait �cretleri de dahildir. �al��mad�klar� g�nler i�in �cret �denmez.
Ge�ici i�g�remezlik
Madde 25- Ayl�k �cretin g�nl�k tutar� 1/30,saat tutar� 1/225"dir.Hastal�k veya i� kazas� sebebiyle istirahat alan ve �al��t�r�lmayan personelin Sosyal Sigortalar kurumundan ald�klar� i� g�rmezlik �denekleri net ayl�k �crete tamamlan�r.Ge�ici i� g�remezli�ini ayl�k �crete tamamlayan net �cret kar��l�� oldu�undan,belirtilen miktar vergi ve sosyal sigorta primine tabii tutulmak �zere br�te �evirilerek gerekli kesintiler yap�l�r.
�cret �deme zaman�
Madde 26-�cretler ayda bir ve her ay�n son g�n� �denir.Ay�n son g�n� hafta tatiline veya genel tatil g�n�ne rastlad��nda �deme,tatilden �nceki i�g�n�nde yap�l�r.
�kramiyeler
Madde 27-Personele,her y�l her biri ayl�k �cretleri tutar�nda olmak �zere d�rt ikramiye verilir.
�kramiyeler Mart,Haziran,Eyl�l ve Aral�k aylar�nda ve her ay�n son g�n� as�l �cretlerle beraber �denir.
�kramiye �deme tarihinden �nce i�e girenlere giri� tarihleri ile ikramiye �deme tarihleri aras�ndaki g�n say�s�na isabet eden ikramiye tutar� �denir.
ALTINCI B�L�M
EK �DEMELER VE SOSYAL YARDIMLAR
Uygulama �art�
Madde 28-Bu b�l�mde d�zenlenen ek �deme ve sosyal yard�mlar,i�yerlerinde �al��an daimi kadrolu personele uygulan�r.Ancak toplu s�zle�mesi mevcut i�yerlerinde,sadece kapsam d�� daimi kadrolu personele uygulan�r.
Yakacak Yard�m�
Madde 29-Personele k��l�k yakacak ihtiyac�n� kar��lamak i�in �irket�e tespit edilen miktarda yakacak bedeli verilir.Yard�m Mart,Haziran,Eyl�l ve Aral�k aylar�nda e�it taksitlerle personele �denir.
Kar� ve kocan�n ayn� �irkette �al��mas� halinde,�deme her ikisine de ayr� ayr� yap�l�r.

Bayram Har�l��
Madde 30-�eker ve kurban bayramlar�nda personele �irket�e tespit edilen miktarda bayram har�l�� denir.
Yemek yard�m�
Madde 31-Personele tam g�n �al��lan i� g�nlerinde �� kaptan olu�an bir ��n verilir.Tatil g�nlerinde i�yerinde �al��an personele yemek verilemezse,bedeli verilir.
�ocuk Yard�m�
Madde 32-Personele 657 say�l� kanun h�k�mlerince belirlenen �artlara ve miktara g�re her ay �ocuk yard�m� yap�l�r.
Yol paras�
Madde 33-��verence personele i�yerine gidip gelmek ve belirlenecek g�zergahtan ge�mek �zere servis arac� sa�lan�r.Ara� sa�lanamazsa,yol �creti �denir.
Evlenme Yard�m�
Madde 34-Evlenen personele �irket�e tespit edilen miktarda evlilik yard�m� yap�l�r.�ift,�irket personeli ise her ikisine de �deme yap�l�r.
Do�um Yard�m�:
Madde 35-Personelin veya e�inin do�um yapmas� halinde �irket�e belirlenecek miktarda do�um yard�m� yap�l�r.
�l�m Yard�m�
Madde 36-Personelin �l�m� halinde kanuni miras��lar�na;aile yak�n�n�n �lmesi halinde personele �irket�e belirlenen miktarda �l�m yard�m� yap�l�r.

3.B�L�M
NORMAL VE FAZLA �ALI�MA
Madde 11-Personelin haftal�k �al��ma s�resi en �ok 45 saattir.Haftal�k �al��ma s�resinin 45 saatten az uygulanmas�na ve bu s�renin �al��lan g�nlere b�l�nmesine ait kararlar m�ktesap hak te�kil etmez.�irket�e yap�lan de�i�iklikler uygulamadan iki i� g�n� �nce personele duyurulur.
Ara dinlenmeleri
Madde 12-Personele,g�nl�k �al��ma s�resi 7.5 saat olan i�lerde yar�m saat,7.5 saatten fazla olan i�lerde bir saat ara (��le) dinlenmesi verilir.
Ara dinlenmesi aral�ks�z ve b�t�n i��ilere ayn� saatte uygulan�r.Ara dinlenme zaman� �al��ma s�resinden say�lmaz.
Fazla �al��ma
Madde 13-�irket gerekli g�rd�� hallerde �� kanunu ve fazla �al��ma t�z�� artlar�na uygun olarak fazla �al��ma yapt�rabilir.Personel �irket taraf�ndan uygulanacak fazla �al��maya uymay� pe�inen kabul eder.
Her bir saat fazla �al��ma i�in verilecek �cret normal �al��ma �cretinin saat ba��na d��en miktar�n�n y�zde y�z y�kseltilmesi suretiyle �denir.
M�d�r ve m�d�r�st�

EMPLOMENT POLIC

9/7/2010

Contents:

I.EMPLOYMENT POLICY
a)Institutional Machinery for employment policy
b) The employment strategy of the Union
c) The actions of European Social Fund
II.EDUCATION, VOCATIONAL TRAINING AND YOUTH
a)The foundations of training and education policies
b)Education and training programs

I.EMPLOYMENT POLICY
a)Institutional Machinery for employment policy
Unemployment was not a major concern for the EU countries until 1970s. Due to
economic factors such as inflation and economic recession, unemployment became the most serious social problem in 1990s. Therefore, The European Commission makes constant efforts to improve its employment policies. In order to achieve this, the Commission in the first place, set out to strengthen its information system, which constitutes the basis for all policies to be designed and to conduct research on employment policies.
The information and documentation system provides employment statistics, reports on employment forecasts and experts" analyses. The data are based on national work and the cooperation between the Member States and the Commission is necessary.
The information system prepared by the Commission with these aims is composed of three networks: MISEP, SYSDEM, and RESEARCH.
-MISEP (Mutual Information System on Employment Policies) is designed to allow information exchange between the representatives of Member States and the Commission.
-SYSDEM (System of Documentation, Evaluation and Monitoring of Employment Policies) is composed of one labor market expert for each country, who analyses employment policies within the EU.
-RESEARCH is a group of researchers making advices based on their studies.
Since the Commission attaches so much importance to continuous dialogue and assessment, it organizes meetings on employment policies. The meetings are organized in a manner to allow the representatives to discuss, to exchange and examine the information.
b) The employment strategy of the Union
The objective of promoting a "high level of employment" is set by the Amsterdam Treaty. An effective employment strategy makes it necessary for the Member States to consider unemployment as a common problem and to work in coordination. A close cooperation among the Member States in the field of employment as regards analysis, research, evaluation and exchange of information is seen as the key to design better and implement an employment strategy.
The Amsterdam Treaty, which gave a great importance to employment, adopted a "Resolution on Growth and Employment". The Resolution aims at the modernization of social protection systems, promotion of training and education systems, focusing on coordinated policies for employment, improvement of the taxation systems.
In June 1999, the Cologne European Council set out to reduce unemployment by
implementing the European Employment Pact. The three main principles of this Pact are :
1)Structural reforms and modernization of the labor markets.
2)Coordination and supportive interaction among macroeconomic policies.
3)Improvement of employability, entrepreneurship, equal opportunities for men and women.
These three essential points of the Employment Pact constitute the conditions for growth and employment while maintaining the macroeconomic balances. Since a single monetary policy was introduced, it is necessary that interactions between national economies and the EU are consistent

CE

9/7/2010

CE UYGUNLUK ��ARET�
CE ��areti, Avrupa Birli�i"nin, teknik mevzuat uyumu �er�evesinde 1985 y�l�nda benimsedi�i Yeni Yakla��m Politikas� kapsam�nda haz�rlanan Yeni Yakla��m Direktifleri i�erisinde yer alan �r�nlerle ilgili olup, �r�nlerin AB"nin ilgili direktiflerine uygun oldu�unu ve gerekli b�t�n uygunluk de�erlendirme faaliyetlerinden ge�ti�ini g�steren bir Birlik i�aretidir.
CE ��areti a�a��daki �ekilde sembolize edilmektedir.
Yeni Yakla��m Politikas� kapsam�nda yay�mlanan direktiflerde; �r�n�n tan�m�, ta��d�� riskler, sahip olmas� gereken asgari g�venlik ko�ullar�, uygunluk de�erlendirme prosed�rleri ayr�nt�l� bir �ekilde belirlenmektedir. CE ��areti b�y�k oranda �r�nlerin g�venli�ine ili�kin bir i�aret olmakla birlikte 89/336/EEC say�l� Elektromanyetik Uyumluluk Direktifinde oldu�u gibi bazen g�venlik d��ndaki hususlar� da temsil edebilmektedir.
Yeni Yakla��m Politikas�yla getirilen sisteme genel olarak bak�ld��nda, �r�nlerin kar��lamak zorunda oldu�u temel gereklerin direktiflerde belirlendi�i, uyumla�t�r�lm�� standartlara at�fta bulunularak bu standartlara uygun �r�nlerin direktifteki temel gerekleri kar��lad�� varsay�lmaktad�r. Ba�ka bir ifadeyle, �lkemizdeki uzun y�llar s�ren uygulaman�n tersine standartlar ihtiyari kabul edilmekte, temel gerekleri kar��layan ba�ka ��z�m yollar�na da imkan tan�nmaktad�r. Uyumla�t�r�lm�� standartlar ise Avrupa Komisyonunun g�revlendirmesiyle Avrupa Standardizasyon Kurulu�lar� olan CEN, CENELEC ve ETSI taraf�ndan yerine getirilmektedir.
CE ��areti, t�keticiye bir kalite g�vencesi sa�lamaz, yaln�zca �r�n�n, asgari g�venlik ko�ullar�na sahip oldu�unu g�sterir. Ancak, CE ��areti ili�tirilebilmesi i�in bir kalite g�vencesi sisteminin varl��n� gerektiren �r�n direktifleri i�in CE ��areti ile kalite g�vencesi kavram� bir noktada bir araya gelmi� olmaktad�r. CE ��areti, bir yandan t�keticiye �r�n�n g�venli oldu�u bilgisini verirken, di�er taraftan, ticari a��dan, �r�nlerin bir �ye �lkeden di�erine dola��m� s�ras�nda bir �e�it pasaport i�levi g�rmektedir. Bu i�areti ta��mas� gereken, Yeni Yakla��m Direktifleri kapsam� bir �r�n�n, bir Avrupa Birli�i �lkesine giri�i i�in, �zerinde CE ��areti bulunmas� zorunludur.
CE i�aretinin ili�tirilmesi ve kullan�m�na ili�kin esaslar a�a��da belirtilmektedir:
I. Bir �r�n�n, CE i�aretinin ili�tirilmesini gerektiren birden fazla teknik d�zenlemeye tabi olmas� durumunda, CE ��areti, �r�n�n, ilgili t�m teknik d�zenlemelerin h�k�mlerine uygun oldu�unu g�sterir.
II. CE ��areti;
a) �lgili teknik d�zenlemede aksi belirtilmedi�i takdirde, en az 5 mm boyunda "CE" harflerinden olu�ur.
b) Bu i�aret i�in �ng�r�len oranlara ve �ekle ba�l� kal�nmak �zere, k��lt�lebilir veya b�y�t�lebilir.
c) �r�ne veya veri levhas�na ili�tirilir. �r�n�n yap�s� gere�i bunun m�mk�n olmamas� halinde, etiketine, ambalaj�na ve ilgili teknik d�zenlemenin �r�n�n beraberinde herhangi bir dok�man�n bulunmas�n� gerektirdi�i durumlarda, bu dok�manlara ili�tirilir.
d) G�r�n�r, okunabilir ve silinmeyecek �ekilde ili�tirilir.
III. CE ��areti, �retim kontrol safhas�n�n sonunda ili�tirilir.
IV. �lgili teknik d�zenlemenin gerektirdi�i durumlarda, CE ��aretinin yan�nda, �retim kontrol safhas�nda yer alan onaylanm�� kurulu�un Avrupa Komisyonu taraf�ndan verilen kimlik kay�t numaras� yer al�r.
V. Belirli �r�nlerin kullan�m�na ili�kin �zelliklerin belirtilmesinin gerekti�i durumlarda, CE ��areti ve onaylanm�� kurulu�un kimlik kay�t numaras�ndan sonra bir piktogram veya kullanma kategorisini g�steren ba�ka bir i�aretleme yer alabilir.
VI. �r�nlere, CE ��aretinin anlam� ve �ekli hakk�nda ��nc� �ah�slar� yan�ltacak �ekilde ba�ka i�aretler ili�tirilemez.
VII. Ulusal veya uluslararas� bir standarda uygunlu�u belirten i�aretler CE ��aretinin g�r�nebilirli�ine ve okunabilirli�ine zarar vermemek kayd�yla, �r�ne, ambalaj�na veya ekli dok�man�na ili�tirilebilir.
VIII. CE ��areti, �retici taraf�ndan ili�tirilir. Onaylanm�� kurulu�un kimlik kay�t numaras�, onaylanm�� kurulu�un kendi sorumlulu�u alt�nda, kendisi veya �retici taraf�ndan ili�tirilir.
Bug�ne kadar belli �r�nler itibariyle AB"ye ihracatta zorunlu olarak aranan CE ��areti uygulamas�, ilgili mevzuat�n y�r�rl��e girmesiyle birlikte, T�rkiye"de de i� piyasaya arz edilecek �r�nler ile ithal edilecek �r�nler i�in zorunlu hale gelmektedir.
"CE" ��ARET� �L��T�R�LMES� ZORUNLU OLAN �R�N GRUPLARI HANG�LER�D�R ?
Halihaz�rda;

GEN� ��S�ZL�� SORUNU

9/7/2010

Birinci B�l�m

Gen� ��sizli�i Sorunu

I- GEN�LER VE �ALI�MA HAYATI

Gen� ve gen�lik kavramlar� �zerinde evrensel olarak kabul edilen bir tan�m hen�z yap�lmam��t�r. Bunda, gen�lik �a��n�n g�� tan�mlanabilir, soyut bir kavram olmas�n�n b�y�k rol� bulunmaktad�r. Gen�li�in sosyolojik, psikolojik ve demografik a��dan farkl� tan�mlar� yap�labilir. Baz� yazarlar, gen�li�i bir ya� de�il, bir hal olarak tan�mlam��lard�r: "Gen�lik, bir ak�l, alg� durumu, irade derecesi, bir hayal g�c� yetene�i, heyecanlar�n, kuvvetin, din�li�in, cesaretin; korkakl��a, macera iste�inin; rahat ve sakin ya�ama sevdas�na �st�nl��d�r.hi� kimse yaln�z birka� y�l ya�amakla ihtiyarlamaz. �nsanlar� ya�land�ran ideallerinin g�m�lmesidir.
Aristo bundan 2300 y�l �nce gen�li�in �zelliklerini ��yle s�ralar: "Gen�lerin istekleri pek �oktur ve bunlar� hemen eyleme d�n��t�rmek isterler. Tutkulu, huysuz ve �fkelidirler. Tutkular�n�n k�lesi olurlar. �steklerinin �n�ne dikilen en k��k engele bile katlanamazlar. Onura ve ba�ar�ya paradan �ok de�er verirler. ��nk� paraya gereksinimleri olmam��t�r. Eli a��k ve iyilikseverdirler. ��nk� k�t�l�kleri tan�mam��lard�r. �abuk g�venir, �abuk ba�lan�rlar. ��nk� aldat�lmam��lard�r. Y�ksek ama�lar� ve idealleri vard�r. ��nk� daha ya�am�n sillesini yememi�ler, ko�ullar�n s�n�rlay�c� etkisini ��renmemi�tirler.
Uygulamada gen�li�in demografik tan�m� k�lt�rel, geleneksel ve siyasal fakt�rlere ba�l� olarak �lkeden �lkeye farkl�l�klar g�stermektedir. Sanayile�mi� �lkelerde bu �a��n �st s�n�r� s�k�a de�i�mesine ra�men, alt s�n�r genellikle zorunlu e�itim �a��n�n sona erdi�i ya�a isabet etmektedir. Ba�ta Birle�mi� Milletler ve Avrupa �lkelerinin �o�unda gen�lik �a��, 15-24 ya� grubu olarak tan�mlan�rken, Amerika Birle�ik Devletleri ve �ngiltere"deki resmi istatistiklerde 16-24 olarak kabul edilmektedir. Biz de bu �al��mam�zda, demografik tan�mdan hareketle, gen�li�i bir ya� grubu olarak ele alaca��z ve 15-24 ya� grubunu gen� n�fus olarak tan�mlayaca��z.
Birle�mi� Milletler verilerine g�re, 6 milyara ula�an d�nya n�fusunun yakla��k olarak 1.1 milyar�n� 15-24 ya� grubunda bulunan gen�ler olu�turmaktad�r. D�nyadaki gen� n�fusun %60"a yak�n� yaln�zca geli�mekte olan Asya �lkelerinde ya�arken, %23"� Afrika ve Latin Amerika"da ve sadece %16"s� geli�mi� �lkelerde ya�amaktad�r. 1980-1995 d�neminde 15-24 ya� grubunda bulunan gen�lerin toplam d�nya n�fusu i�indeki pay�, k��k bir d��le %19"dan %18"e gerilemi�tir. Bu d��, toplam n�fus i�inde gen�lerin say�s�n�n s�rekli olarak artt�� Afrika d��nda kalan b�t�n b�lgelerde ger�ekle�mi�tir.

Tablo1- Ekonomik Olarak Aktif N�fusun ��inde Gen�lerin Pay�(%)

1970198519902000
D�nya32.131.127.527.3
Geli�mi� �lkeler26.324.022.320.0
Geli�mekte Olan �lkeler34.135.134.129.5
Azgeli�mi� �lkeler34.737.037.136.3
Afrika36.736.537.036.4
Amerika
Latin Amerika35.135.233.730.4
Kuzey Amerika28.925.021,820.1
Asya1
Do�u Asya33.131.621.622.6
G�ney Asya 33.435.034,232.1

AVRUPA23,822,413
Okyanusya28.127.223.922.8
Ge�i� Ekonomileri24.522.524.022.7

Gen�lerin i�g�c�ne kat�lma oran�na bak�ld��nda, genel olarak bir d��n oldu�u g�r�lmektedir. Bu d�� zellikle, 15-19 ya� grubunda bulunan gen�ler aras�nda daha y�ksek oranda ger�ekle�irken, 20-24 ya� grubunda yer alan gen� kad�nlar�n i�g�c�ne kat�lma oranlar�nda ise, bir �ok �lkede g�reli bir art�� g�zlenmektedir.

Gen�lerin i�g�c�ne kat�lma oranlar�ndaki bu d��n en temel nedenlerinden birisi, e�itime devam etme oranlar�n�n y�kselmesidir. D�nyada 12-17 ya� gurubunun orta ��renime devam etme oran�, 1970"de %76 iken, bu oran 1990 y�l�nda %88.3"e y�kselmi�tir. Ayn� �ekilde y�ksek��renime devam etme oranlar� da d�nyan�n b�t�n b�lgelerinde h�zla artm�� ve bu art�� kad�nlarda erkeklere g�re daha b�y�k oranda ger�ekle�mi�tir.

Gen�lerin i� g�c�ne kat�lma oranlar�nda, y�llar itibar�yla ya�anan d��n nedenlerinden biriside yasal d�zenlemelerdir. �o�u Avrupa �lkesinde, gen�leri korumaya y�ne

CE ��ARET�

9/7/2010

"CE" ��ARET�
CE ��areti, Avrupa Birli�i"nin, teknik mevzuat uyumu �er�evesinde 1985 y�l�nda benimsedi�i Yeni Yakla��m Politikas� kapsam�nda haz�rlanan Yeni Yakla��m Direktifleri i�erisinde yer alan �r�nlerle ilgili olup, �r�nlerin AB"nin ilgili direktiflerine uygun oldu�unu ve gerekli b�t�n uygunluk de�erlendirme faaliyetlerinden ge�ti�ini g�steren bir Birlik i�aretidir
CE ��areti, ba�lang��ta Frans�zca"da "Avrupa normlar�na uygunluk" anlam�na gelen "Conformite Européenne" s�zc�klerinin ba� harflerinden olu�makta iken 1995 y�l�ndan itibaren "Community Europe" ifadesinin ba� harfleri olarak kullan�lmaya ba�lanm�� ve a�a��daki �ekilde sembolize edilmi�tir.

Yeni Yakla��m Politikas� kapsam�nda yay�mlanan direktiflerde; �r�n�n tan�m�, ta��d�� riskler, sahip olmas� gereken asgari g�venlik ko�ullar�, uygunluk de�erlendirme prosed�rleri ayr�nt�l� bir �ekilde belirlenmektedir.
CE i�areti, t�keticiye bir kalite g�vencesi sa�lamaz, yaln�zca �r�n�n, asgari g�venlik ko�ullar�na sahip oldu�unu g�sterir. CE ��areti, bir yandan t�keticiye �r�n�n g�venli oldu�u bilgisini verirken, di�er taraftan, ticari a��dan, �r�nlerin bir �ye �lkeden di�erine dola��m� s�ras�nda bir �e�it pasaport i�levi g�rmektedir. Bu i�areti ta��mas� gereken, Yeni Yakla��m kapsam� bir �r�n�n, bir Avrupa Birli�i �lkesine giri�i i�in, �zerinde CE ��areti bulunmas� zorunludur.
CE uygunluk i�aretinin ili�tirilmesi ve kullan�m�na ili�kin esaslar a�a��da belirtilmektedir:
I)Bir �r�n�n, CE i�aretinin ili�tirilmesini gerektiren birden fazla teknik d�zenlemeye tabi olmas� durumunda, CE uygunluk i�areti, �r�n�n, ilgili t�m teknik d�zenlemelerin h�k�mlerine uygun oldu�unu g�sterir.
II)CE uygunluk i�areti;
a) �lgili teknik d�zenlemede aksi belirtilmedi�i takdirde, en az 5 mm boyunda "CE" harflerinden olu�ur.

b) Bu i�aret i�in �ng�r�len oranlara ve �ekle ba�l� kal�nmak �zere, k��lt�lebilir veya b�y�t�lebilir.

c) �r�ne veya veri levhas�na ili�tirilir. �r�n�n yap�s� gere�i bunun m�mk�n olmamas� halinde, etiketine, ambalaj�na ve ilgili teknik d�zenlemenin �r�n�n beraberinde herhangi bir dok�man�n bulunmas�n� gerektirdi�i durumlarda, bu dok�manlara ili�tirilir.

d) G�r�n�r, okunabilir ve silinmeyecek �ekilde ili�tirilir.

III) CE uygunluk i�areti, �retim kontrol safhas�n�n sonunda ili�tirilir.

IV) �lgili teknik d�zenlemenin gerektirdi�i durumlarda, CE uygunluk i�aretinin yan�nda, �retim kontrol safhas�nda yer alan onaylanm�� kurulu�un Komisyon taraf�ndan verilen kimlik kay�t numaras� yer al�r.

V) Belirli �r�nlerin kullan�m�na ili�kin �zelliklerin belirtilmesinin gerekti�i durumlarda, CE uygunluk i�areti ve onaylanm�� kurulu�un kimlik kay�t numaras�ndan sonra bir piktogram veya kullanma kategorisini g�steren ba�ka bir i�aretleme yer alabilir.

VI) �r�nlere, CE uygunluk i�aretinin anlam� ve �ekli hakk�nda ��nc� �ah�slar� yan�ltacak ba�ka i�aretler ili�tirilemez.

VII) Ulusal veya uluslararas� bir standarda uygunlu�u belirten i�aretler CE uygunluk i�aretinin g�r�nebilirli�ine ve okunabilirli�ine zarar vermemek kayd�yla, �r�ne, ambalaj�na veya ekli dok�man�na ili�tirilebilir.

VIII) CE uygunluk i�areti, �retici taraf�ndan ili�tirilir. Onaylanm�� kurulu�un kimlik kay�t numaras�, kendi sorumlulu�u alt�nda, kendisi veya �retici taraf�ndan ili�tirilir.
Bug�ne kadar belli �r�nler itibariyle AB"ye ihracatta zorunlu olarak aranan CE i�areti uygulamas�, ilgili mevzuat�n y�r�rl��e girmesiyle birlikte, T�rkiye"de i� piyasaya arz edilecek �r�nler ile ithal edilecek �r�nler i�in zorunlu hale gelecektir.

"CE" ��ARET� �L��T�R�LMES� ZORUNLU OLAN �R�N GRUPLARI
HANG�LER�D�R ?

Halihaz�rda;
*al�ak gerilim cihazlar�,
*basit bas�n�l� kaplar,
*oyuncaklar,
*in�aat malzemeleri,
*elektromanyetik uygunluk,
*makineler,
*ki�isel korunma cihazlar�,
*otomatik olmayan tart� aletleri,
*aktif emplante edilen t�bbi cihazlar,
*gaz yakan aletler,
*s�cak su kazanlar�,
*sivil kullan�m i�in patlay�c�lar,
*t�bbi cihazlar,
*patlay�c� ortamlarda kullan�lan ekipmanlar,
*asans�rler,
*dondurucular,
*bas�n�l� kaplar,
*telekom�nikasyon terminal cihazlar�,
*in vitro diagnostik t�bbi cihazlar,
*gezi ama�l� tekneler,
*radyo ve telekom�nikasyon terminal cihazlar�
direktifleri kapsam�na giren �r�nlere CE i�a

�ALI�MA HAYATINDA YEN�DEN YAPILANMA

9/7/2010

�ALI�MA HAYATINDA YEN�DEN YAPILANMA

4857 say�l� yasay� eksikliklerinden dolay� tenkit yerine eksiklerini giderilmesi i�in �aba g�stermek adil olacakt�r.

K�dem Tazminat� ile ilgili yeni bir h�km�n getirilmeyerek bunun atiye terk edilmesi uygun olmu�tur. ��nk� �nerilen hususlar T�rkiye ger�e�ine ve gerek i��i ve gerekse i�veren a��s�ndan olumsuzluklar do�uracak nitelikte bulundu�u i�in ger�ek�i ve kazan�lm�� haklar� etkilemeyecek ve i�vereni ma�dur etmeyecek bir sistem i�inde yeni bir yap�lanman�n gereklili�i ka��n�lmazd�r.

4857 say�l� �� Kanununun 6. maddesinde anlat�m aksakl�klar� yan�nda hukuki gaf bulunmas� herhalde g�zden ka�an bir yanl��l�k olmu�tur.

Konunun bilimsel platformlarda tart��maya a��lmas� ve kanunun elbirli�i ile �al��arak eksik ve yanl��l�klar�n giderilmesi ve anla��lmas� g�� ifadelerin d�zeltilmesi i�in kanun koyucuyu harekete ge�irmek gerekti�i ka��n�lmazd�r.

Sonu� olarak a��klamak gerekirse, 4857 say�l� �� Yasas� ile s�k�nt� yaratan konular ��z�me ula�t�r�lmaya �al��lm��sa da yeterli d�zeyde bekleneni sa�lad��n� iddia edemeyiz.
1930"lu y�llarda devlet�ili�in �iddetini hissettirdi�i d�nemlerde serbest ekonomi, sanayile�me Gen� T�rkiye"nin ��renme geli�me modernle�me a�l�� i�inde oldu�u bir d�nemde Modern �� Hukuku ba��ms�z bir hukuk olarak T�rk pozitif hukukunda yerini alm�� ve 3008 say� ile 08.06.1936 tarihli �� Kanunu y�r�rl��e girmi�tir. ��i i�veren ili�kilerinin 1936 y�l�ndan beri yasal bir d�zenleme i�inde ekonominin ve teknolojinin , insan haklar�n�n, temel h�rriyetlerin, sosyal gereksinmelerin geli�mesine ilerlemesine paralel olarak de�i�ikliklere u�rad�� ve halen de dinamik bir alan olan i� ili�kilerinde yeni yap�lanmalar�n zorunlu oldu�u ka��n�lmaz bir ger�ektir. T�rk �� Hukuku b�nyesinde 1936 dan bu yana �ok b�y�k temel de�i�iklikler yerine asl�nda fertler aras�nda demokratik anlay�� zedeler bi�imde zaman ve mekan a��s�ndan farkl� uygulamalar yap�larak istikrars�zl�k �rne�i bir tak�m de�i�ikliklerin ve uluslararas� s�zle�meler gere�i yap�lan d�zenlemelerin d��nda bir d�zenleme ve de�i�iklik yap�lmam��t�r.
K�kl� bir reform ve uzun y�llar istikrars�zl�k yarat�lmadan uygulanmas� m�mk�n olabilecek kurallar ile i� ili�kilerinin y�nlendirilmesi i�in yap�lan �al��malar verilen m�cadeleler genellikle bir d�nem bir kesimin di�er bir d�nem di�er kesimin istekleri ve yararlar� ba�lam�nda ileri s�r�lerek, ele�tirilerek bug�nlere kadar gelinmi� , globalle�menin getirdi�i �a�k�nl�k, uyum heyecan�, gelece�e y�nelik �retilen k�s�r projeler, de�i�en ekonomi kurallar� ve teknolojinin inan�lmaz y�kseli�i kar��s�nda i� ili�kilerinin yap�lanmas�nda k�kl� de�i�iklikler zorunlu hale gelmi�tir.
Bu de�i�ikliklerin �nemli bir b�l�m� uluslar aras� belgelere uyum sa�lamaya y�nelik olarak ka��n�lmaz olup; bir k�sm� da esasen yarg� kararlar� ile uygulamaya girmi� bir tak�m kurallar�n yasal yap�lanmas� olarak kar��m�za ��km��t�r.
Politikan�n etkisinden kurtulamayan uzun m�zakerelere neden olmu� sosyal yanlarca yap�lan ele�tiriler, objektif kurallar yerine subjektif ve ancak k�sa d�nem uygulama kabiliyeti olacak nitelikte kurallar ile ge�i�tirilmek �zere ileri s�r�len teklifler T�rkiye"nin ihtiyac� olan bir �� YASASI"n�n geli�tirilerek yasala�t�r�lmas�n� geciktirmi�tir.
4857 say�l� ve 22.05.2003 tarihli yasa ile uygulamada bir �ok konuda s�k�nt� yaratan ve dava konusu olan fiillerin yasal zemine oturtulmaya �al��ld��n� kabul etmek gerekir.
Ancak bu yasan�n da uygulamada ortaya bir �ok sorunlar ��karaca�� ka��n�lmazd�r. Ancak ortaya ��kacak sorunlara g�re mevzuat�n de�erlendirilece�ini ve gerekli de�i�iklik ve eklerin yap�labilece�ini d��nmek ve bu nedenle 4857 say�l� kabul edilmi� yasay� eksikliklerinden dolay� tenkit yerine eksiklerini giderilmesi i�in �aba g�stermek adil olacakt�r.Ancak kanun koyucunun kanun yapma tekni�i ve di�er mevzuat ile ba�lant�s� a��s�ndan yapmamas� gereken yanl��l�klar a��s�ndan bunlar�n derhal d�zeltilmesi gerekti�ini s�ylemek gerekmektedir.
Bu yaz�m�z kapsam�nda kanunun

�OKULUSLU ��RKETLER VE END�STR� �L��K�LER�NE ETK�LER�

9/7/2010

�OKULUSLU ��RKETLER VE END�STR� �L��K�LER�NE ETK�LER�

�ok uluslu �irketler (�U�), g�n�m�zde en fazla g�ndeme gelen �zerinde yo�un tart��malar�n yap�ld�� irketlerdir. �U�"in halen b�t�n yazarlar taraf�ndan kabul edilen bir tan�m� bulunmamakta, bir�ok yazar �U�"in farkl� �zelliklerini dikkate alarak bu �irketleri tan�mlamaya �al��maktad�r. Tan�mlar farkl�la�sa da �U�in ortak �zellikleri; birden fazla �lkede i�lev g�stermeleri, merkezi denetim, b�t�n �irket b�l�mleri i�in birbirine uygun yeknesak bir politika izlenmesi, �e�itli �lkelerdeki yavru �irketlerin i�levlerini kontrol eden te�ebb�sler olmas� �eklinde s�ralanabilir. Bu �zellikler dikkate al�nd��nda �U�"in genel merkezi belli bir �lkede oldu�u halde, i�levlerini bir veya birden fazla �lkede kendi taraf�ndan koordine edilen �ubeler, yavru �irketler veya ba�l� �irketler arac�l��yla ve genel merkez taraf�ndan kararla�t�r�lan bir i�letme politikas�na uygun olarak y�r�ten b�y�k �irketlerdir. Bu �irketlerin yat�r�m, �retim, ara�t�rma i�levi ve personel politikas� ile ilgili stratejik kararlar� ana merkezin bulundu�u genel merkezde al�nmaktad�r (Kutal-B�y�kuslu, 1996,29-35).
�U�in ge�mi�i olduk�a eskidir. Tutarl� �ekilde s�n�fland�r�lm�� veriler olmamas�na kar��l�k d�nya ekonomisinde imalat alan�nda �U�in XIX. y�zy�l�n ortalar�nda ortaya ��kt�klar� ve II.D�nya Sava��na kadar kurumla�t�klar� konusunda geni� bilgi bulunmaktad�r (Hirst-Thompson, 1996,46) �lk olarak Avrupa �irketleri daha sonra baz� ABD �irketleri bir�ok �lkede i�lev g�rmeye ba�lam��lard�r (Kutal-B�y�kuslu,1996,35). II. D�nya Sava��ndan sonra ABD �irketleri, 1950 lerden sonra �ngiliz ve Avrupa �irketleri i�lev g�rd�kleri alan� geni�letmi�lerdir. Son d�nemlerde Japonya, Brezilya, G�ney Kore �irketleri kendi �lkeleri d��nda yo�un bi�imde yat�r�ma y�nelmi�lerdir (Jackson, 1992,114).
�U�in yay�lmalar�nda ilk y�llarda hammaddenin co�rafi da��l�m� �nem ta��rken (Kutal-B�y�kuslu,1996,35), g�n�m�zde global rekabetin artmas� ve pazar pay� sorunu temel belirleyici olmu�tur.
Do�rudan yabanc� yat�r�mlar 1980lerde ABD, Japonya ve AB de yo�unla��rken, bu e�ilimin 1990lar�n ba��nda geli�mi� �lkelerde azald��, geli�mekte olan �lkelerde art�� g�sterdi�i belirtilmektedir. Bu d�nemde geli�mekte olan �lkelerde g�r�len h�zl� ekonomik b�y�me ve ticaretin liberalizasyonu �zellikle Asya ve Latin Amerika �lkelerinde yabanc� sermayenin artmas�nda rol oynam��t�r. NAFTA ve Asya b�lgesindeki di�er b�lgesel b�t�nle�meler ile bu b�lgedeki bir�ok h�k�metin ticareti ve do�rudan yabanc� yat�r�mlar� te�vik edici d�zenlemeleri �U�in b�lgedeki i�levlerini h�zland�rm��t�r. G�n�m�zde �U� liberalle�me ve �zelle�tirme uygulamalar� ba�latan Orta ve Do�u Avrupaya giderek artan bi�imde y�nelmektedirler.
1970 y�l�nda 7000 olan �U� say�s� ( de Benoist,1996,119) halen 40.000 �U�, 250.000 ba�l� �irket ve 190 milyon �al��ana ula�m��t�r (Blanpain, 1999,27). Bu �irketlerin %70i on d�rt geli�mi� OECD �lkesinde olup, �U�"in merkezlerinin %90� geli�mi� �lkelerdedir (Hirst-Thompson, 1996, 80).
�irketlerin �okuluslu hale gelmesinde etkili olan temel fakt�rler �U�in �lkesindeki (k�ken �lke) ko�ullar�n iticili�i �U�in yat�r�m yapt�� lkenin �ekicili�i �eklinde s�ralanabilir.
�U�"in �lkesindeki ko�ullar�n iticili�inden kaynaklanan nedenler �ok say�dad�r. Bunlardan ilki i� piyasan�n yetersizli�idir. �� piyasan�n yetersizli�i �lkenin ekonomik yap�s� sonucu �r�n ticaretinin yetersizli�inden veya i�letmenin �retim kapasitesinin �lkenin mala olan talebinin �ze-rinde olmas�ndan kaynaklanabilmektedir. �kinci neden mevcut pazar� koruma endi�esidir. ��nc� neden �retilen mal�n uluslararas� nitelik ta��mas�d�r. Bu durum �zellikle petrol ve maden istihrac� ve plantasyon i�leri gibi baz� i�kollar�nda ortaya ��kmaktad�r.
D�rd�nc� neden �U�"in kendi �lkesinin �cret, sosyal haklar ve vergi gibi maliyet artt�r�c� unsurlar bak�m�ndan dezavantajl� olmas�d�r. Bu durumda i�letmeler d��k maliyetli �retim yapmak amac� ile di�er �lkelere y�nelmektedirler. Ayr�ca

SOSYAL G�VENL��M�ZDEK� SON GEL��MELER�N DE�ERLEND�R�LMES�

9/7/2010

SOSYAL G�VENL��M�ZDEK� SON GEL��MELER�N DE�ERLEND�R�LMES�

I. G�R��
�nsano�lu varoldu�undan beri hastal�k, sakatl�k, i�sizlik, ya�l�l�k, �l�m
vb. �ok say�da tehlikelerle kar�� kar��ya kalmaktad�r. Herkesin kar��la�abilece�i
bu tehlikeleri ortadan kald�rmak ve m�mk�n oldu�unca sonu�lar�n� azaltmak
i�in �nlemler al�nmaktad�r. Ama� bu tehlikelerle kar��la�an bireylerin
ba�kas�n�n yard�m�na gerek kalmaks�z�n hayatlar�n� devam ettirebilmelerini
sa�lamakt�r. ��te insanlardaki bu gelece�i g�vence alt�na almak gereksinimiyle
ortaya ��kan sosyal g�venlik d��ncesi1 zaman i�inde olgunla�arak sosyal
g�venli�in kurumla�mas�n� sa�lam��t�r. Tehlikeler, gelecek nesiller i�in de s�z
konusu oldu�undan, sosyal g�venlik her d�nem ve her toplum i�in evrensel bir
ihtiya� olmakta ve nihayetinde de �a�da� uygarl��n simgesi olarak kabul
edilmektedir.
�a�da�la�man�n simgesi olan sosyal g�venlik i�in, zaman i�indeki
geli�meler ve yeni ihtiya�lar kar��s�nda �zellikle kapsam ve y�ntem a��s�ndan
yeniden yap�lanma gereksinimi duyulmaktad�r. Bu gereksinimler sonucunda
sosyal g�venli�in standardizasyonu bak�m�ndan �nemli de�i�iklikler
ya�anmaktad�r. �al��mam�zda, sosyal g�venli�imizin yeni standartlar� olan
i�sizlik sigortas�, emeklili�e hak kazanma ile ilgili de�i�iklikler ve bireysel
emeklilik ile ilgili yap�lan d�zenlemeler hakk�nda durum de�erlendirmesi
yap�lmaktad�r.
II. SOSYAL G�VENL�K S�STEM�M�ZDEK� SON
DE��KL�KLER
Sosyal g�venlik sistemimiz d�nya standartlar� a��s�ndan ele al�nd��nda
toplumun b�y�k kesimine sosyal g�vence veren bir yap�ya sahip
bulunmaktad�r. Kapsam a��s�ndan yak�n ge�mi�te i�sizlik sigortas� ve aile
yard�mlar� d��nda eksi�i bulunmayan sosyal g�venlik sistemimiz, 1 Haziran
2000 tarihinden itibaren y�r�rl��e giren ve 1 Mart 2002 tarihinden itibaren de
* Dokuz Eyl�l �niversitesi, ��BF, �al��ma Ekonomisi ve End�stri �li�kileri, Ar�. G�r.
1 TUNCAY Can: Sosyal G�venlik Hukuku Dersleri, 9.Bas�, �stanbul-2000, s.XXV.
132
ilk sonu�lar�n� vermeye ba�layan i�sizlik sigortas�yla2 �nemli bir eksikli�ini de
daha gidermi�tir.
��sizlik sigortas�n� kuran 4447 say�l� kanunla emeklili�e hak kazanma
ko�ullar�nda da �nemli de�i�iklikler yap�lm��, ancak kademeli ge�i�e ili�kin
maddeleri Anayasa Mahkemesince iptal edilmi�tir3. S�z konusu yasan�n
Anayasa Mahkemesince iptal edilmeyen maddelerinde de yasas�n y�r�rl��e
girdi�i tarihten sonra ilk defa �al��maya ba�layanlar� etkileyen �nemli
d�zenlemeler bulunmaktad�r. �ptal edilen maddelere ili�kin yeni d�zenleme
getirilmi�4 ve 23 May�s 2002 tarihinden �nce sigortal� olarak �al��anlar�n
emeklilik haklar�na i�in yeniden kademelendirme yap�lm��t�r.
Yak�n ge�mi�te sosyal g�venlik sistemimizle ilgili bir yenilik daha
olmu�tur. Geli�mi� �lkelerde sosyal g�venlik sistemini tamamlay�c� �zelli�e
sahip olan ve emeklilik d�nemlerinde bireylere daha iyi ya�am standartlar�
sa�lamay� ama�layan bireysel emeklilik ile ilgili d�zenleme �lkemizde de
yasala�m��t�r5. Yap�lan bu d�zenleme ile bireylere emeklilik d�nemlerinde daha
iyi ya�am standard� verilmesi hedeflenmektedir.
�imdi s�rayla sosyal g�venlik sistemimizde yap�lan bu son de�i�iklikler
ele al�narak incelenecektir.
A. ��S�ZL�K S�GORTASI
��sizlik sigortas�; bir i�yerinde �al��rken, �al��ma istek, yetenek, sa�l�k
ve yeterlili�inde olmas�na ra�men, kendi istek ve kusuru d��nda i�ini
kaybedenlere, u�rad�klar� gelir kay�plar�n� k�smen de olsa kar��layarak
kendilerinin ve aile fertlerinin zor duruma d��melerini �nleyen, sigortac�l�k
tekni�i ile faaliyet g�steren, devlet taraf�ndan kurulan zorunlu bir sigorta
koludur6.
Tan�mdan da anla��laca�� zere i�sizlik sigortas�n�n as�l amac�,
sigortal�n�n ve aile bireylerinin belli s�reyle gelir kay�plar�n� k�smen de olsa
gidererek onlar�n zor durumlarla kar��la�malar�n� �nlemektir. Bu amac�
ger�ekle�tirmek i�in i�sizlik �dene�ini hak edi�in bir tak�m �n ko�ullar�n�n yan�
s�ra, bireyleri �al��mamaya te�vik ederek i�sizli�i artt�rmamak i�in i�sizlik
�dene�inin miktar�n�n ve �dene�in al�naca�� s�renin de baz� s�n�rlar�
2 Bkz 25.0

T�RK�YEDE �HRACAT VE �HRACAT TE�V�K POL�T�KALARI

9/7/2010

�HRACAT

�hracat; bir mal�n yabanc� �lkelere d�viz kar��l�� yap�lan sat��d�r. �e�itli a�amalara ve �ok y�nl� bir niteli�e sahiptir. �r�n�n ihracata y�nelik bi�imde kaliteli ve uluslararas� standartlara ve piyasa �artlar�na uygun bi�imde �retilmesinden, yurt d��nda pazarlanmas�, reklam ve tan�t�m�n�n yap�lmas�, d�� sat�m�n�n ger�ekle�tirilmesi, en uygun ambalaj ve nakliye bi�iminin se�ilmesi, ihracat��n�n �lkesindeki d�� ticaret mevzuat�n� bilerek zaman�nda gerekli i�lemleri tamamlamas� ve �r�n�n istenilen yere zaman�nda teslimine kadar uzanan �esitli a�amalardan ge�mektedir. Ba�ka bir tan�mla ihracat; bir mal�n veya de�erin, y�r�rl�kteki �hracat Mevzuat�"na uygun �ekilde fiili ihracat�n�n yap�lmas� ve Kambiyo Mevzuat�"na g�re bedelinin (bedelsiz ihracat hari�)yurda getirilmesinin veyahut M�ste�arl�k�a ihracat olarak kabul edilebilecek sair ��k��lar�d�r.(*)
�hracat�� ger�ek usulde vergi m�kellefi olup, bulundu�u ildeki Ticaret ve Sanayi Odalar�na kay�tl� ve di�er kanunlara g�re ihracat yapmas�na bir engel bulunmayan ger�ek veya t�zel ki�i, tacirdir veya yine ba�ka bir tan�m ile; ihra� edece�i mala g�re ilgili ihracat�� birli�ine �ye olan, ger�ek usulde vergiye tabi(tek vergi numaras� sahib)ger�ek t�zel tacirler, Esnaf ve Sanatkarlar Odalar�na kay�tl� olup �retim faaliyeti ile i�tigal eden esnaf ve sanatkarlar ile joint-venture ve konsorsiyumlar�d�r.(**)

�HRACAT �EK�LLER�(***)

a) Serbest �hracat
M�saadeye veya kayda ba�l� olmaks�z�n yap�lan ihracata denilmektedir.

b)Kayda Ba�l� �hracat
G�mr�k beyannamesinin fiili ihracattan �nce ihracat�� birliklerince kayda al�nd�� ihracat �eklidir

c)Transit Ticaret
Al�� ve sat�� bedelleri aras�nda lehte fark bulunmas� kayd�yla mal bedelleri i�in transfer yap�larak veya yap�lmaks�z�n ger�ek veya t�zel ki�ilerce sat�n al�nan yabanc� men�eli mallar�n transit olarak veya do�rudan do�ruya ba�ka bir �lkeye sat�lmas�d�r

d)Konsinye �hracat
Kesin sat�� daha sonra yap�lmak �zere d�� al�c�lara, komisyonculara, �ube ve temsilciliklerine mal g�nderilmesi �eklinde yap�lan ihracat bi�imidir.

e)Kredili �hracat
�ki ve �ok tarafl� kredi anla�malar� d��nda kalmak kayd�yla, ihracat bedelinin T�rk Paras� K�ymetini Koruma Mevzuat�nda �ng�r�len s�releri a�acak �ekilde yurda getirilmesine imkan tan�yan bir sat�� eklidir.

(*),(**): Anadolu �nv. A��k��retim Fak.- �thalat ve �hracat Uygulamalar�
(***): http://195.155.145.1/turkce/hakkinda/mudurlukler/dticaret.html#1

f)Ge�ici �hracat
Ge�ici ihracatta ATA karnesi d�zenlenir. Bu karne genelde yurt d�� fuar,sergi ve demostrasyon nedeniyle d�zenlenir.
Yurt d��na gidecek malzemeler en ge� bir y�l i�inde yurda d�nmeli, beraberinde karne Odaya iade edilmektedir.

g)Bedelsiz �hracat
Kar��l��nda yurda herhangi bir bedel getirilmeksizin yurtd��na mal g�nderilmesine Bedelsiz �hracat denilmektedir. De�eri 10.000 $ a�mayanlar�n bedelsiz ihracat talepleri, do�rudan g�mr�klere, de�eri 10

M�SYON V�ZYON

9/7/2010

M�SYON

*Kelime olarak �rg�t�n y�klendi�i �zel g�rev anlam�na gelir.
*�rg�t �yelerine y�n vermek amac�yla belirlenmi� ve �rg�t� benzerlerinden ay�ran uzun d�nemli g�rev ya da ama�
*�rg�t�n misyonu, payla��lan ortak de�erler ya da inan�lard�r/

Bir �rg�t�n uzun d�nemde ne gibi olu�umlar istedi�i, bunun nas�l bir yap�lanmay� �ng�rd�r��, i�imiz nedir ve ileride ne olacakt�r,ne olmal�d�r sorular�na cevap arayan bir kavramd�r.

*Ne i� yapaca��z ve kimler i�in yapaca��z
*��letmemiz nedir, ne olacakt�r ve ne olmal�d�r
*Neyi ger�ekle�tirmek istiyoruz, hedeflerimiz ve inan�lar�m�z nedir
*M��terilerimiz kimlerdir ve bunlar�n ortak �zellikleri nelerdir
*�r�n kalitemiz ve buna uygun teknolojimiz ne olmal�d�r
*��letmemizin temel ilkeleri nelerdir

��in ne olaca�� ve ne olmas� gerekti�i; t�ketici ihtiya� ve isteklerindeki geli�meyi dikkate almak, gelece�i d��nmek demektir.

A- M�SYON BEL�RLENMES�N�N FAYDALARI

*��letme y�netiminin dikkatlerini insan kayna��na �evirir
*��letme b�l�mleri aras�nda hedef ve ama� �at��malar�na engel olmak
*�rg�t yap�s� ve y�netim stilini geli�tirir.

�rg�t misyonu �st d�zey y�neticileri taraf�ndan �al��anlar�n deste�i ile olur.

B- ��LETMEN�N M�SYONU 5 TEMEL ELEMANI TARAFINDAN B��MLEN�R

1-Tarihi Ge�mi�
2-Y�netimin Tercihleri
3-��letmenin Kaynaklar�
4-Ay�rt Edici Uzmanl�k Alanlar�
5-Hizmet Edilen �evre

Her i�letme kendine �zg� bir K�LT�RE sahiptir. Bu k�lt�r i�letme geleneklerini, t�relerini, �enliklerini, faaliyetlerinin icra edili� bi�imlerini, i�letme �yeleri aras�nda ileti�imde kullan�lan lisan !, payla��lan ortak de�erleri, standartlar�, sosyal etiketleri, davran�� bi�imlerini, y�netim stillerini, �rg�t i�indeki yatay-dikey ve �apraz ili�kileri, m��terilere kar�� tutum ve davran��lar�, i�letme i�in nelerin uygun olup nelerin olmad��n� i�erir.

C- BA�ARILI B�R ��LETME K�LT�R� ��N SIKSIK SORULMASI GEREKEN 4 TEMEL SORU VARDIR.

1-NEREDEYD�K
2-NELER YAPTIK
3-NERDEY�Z
4-GELECEKTEK� Y�N�M�Z NE OLMALI

��letmenin ald�� her karardan iyi sonu� elde etmi� olmas� her zaman m�mk�n olmayabilir.

*Ba�ar�s�z kararlar�n nedenleri konusunda herkesin a��k y�reklilikle �zele�tiri yapabilmesi �zendirilmelidir.
*Gelecekte benzer hatalara d��memenin en kestirme yolu budur.
*Y�neticiler hi� hata yapmad�klar�n� ileri s�rerek �al��anlar�n bu alandaki geli�melerini �nlerler
*B�R �RG�TE �ZELE�T�R� K�LT�R�N� YERLE�T�RMEK LAZIM, BU �SE CESARET VE �NAN�TIR.

Misyon daha �ok bu g�n ile ili�kilidir, ama�la, i� felsefesiyle, k�lt�rle. Bu, ki�ilerin de�erleri ve inan�lar�yla, sevk ve gururuyla ilgilidir.

*Misyon daha ziyade hissedilir
*Misyon belirsiz bir kavramd�r, tan�mlanmas� ve ortaya konmas� g��t�r. Ba�� ve sonu yoktur. Yaln�zca vard�r.
*Hayat ileriye do�ru ya�an�r ama geriye do�ru anla��l�r.
*Kurumun misyonu, kurumun izlemeyi se�ti�i �zel bir yoldur. Bu yolda ilerlemenin kuruma de�er kataca�� farz edilir.
* Bir misyon bildirisi ama�, vizyon ve bu vizyona ula�mak i�in gereken stratejinin b�t�nl�� i�inde a��a ��kar.
*Misyon bildirisi gelece�e dair bir vizyon de�il, fakat yine de vizyonu i�inde ta��r.
*Misyon bildirisi y�neticilere ve personele �al��malar�nda rehberlik eder. Fakat sadece �u an i�in, gelecekle de�il.
*Misyon ortak bir hedefe do�ru yol alan insanlar� bir araya getirecek temel unsur olabilir.

D- B�R KURUMUN M�SYONU S�STEMLE B�T�NLE�MEL�D�R.

*Misyon, �al��anlar�n i�lerine hayat verecek enerjiye sahip olmal�d�r.
*��inde kurumun ba�ar�s�na y�nelik bir beklenti bar�nd�rmal�d�r.
*Misyon d�zenli olarak ge�irilmelidir.

1.AMA�
2.TEMEL DE�ERLER
3.G��LER
4.V�ZYON
5.DE�ERLER S�STEM�N�N TEMEL�N� OLU�TURAN DAVRANI� �RNEKLER�
V�ZYON

Gelecekte nas�l g�r�nece�ini, nas�l davranaca��n�, hangi tercihlere sahip olaca��na dair bir resim yapmak olarak tan�mlanabilir.

V�ZYON gelece�e bir ok atmakt�r.

�imdiGelecek

Ama�lar� m�knat�sa benzer, kendilerini ger�ekle�tirecek her �eyi �ekerler.

V�ZYON;
*Ger�ekle�ebilecek olanla �u anda ger�ekle�en aras�ndaki gerilimden gelir.

��PORTACILIK G�N�M�Z KENTLER�NDE CANKURTARAN MESLEK

9/7/2010

��PORTACILIK: G�N�M�Z KENTLER�NDE CANKURTARAN MESLEK

Bilindi�i gibi geri kalm�� t�m �lkelerin en �nemli ortak �zelli�i tar�ma dayal� bir ekonomik yap� ile h�zla b�y�yen n�fuslar�d�r. �zellikle geleneksel tar�ma dayal� toplumlarda n�fus, bu ekonomik yap�n�n gere�i olarak h�zl� bir �ekilde artm��t�r. Ancak geleneksel usullerin terk edilmesi t�bbi yeniliklerin �l�m oranlar�n� h�zla d��rmesi g�n�m�zde geri kalm�� ve geli�mekte olan �lkelerde g�r�len n�fus patlamas� probleminin olu�umuna zemin haz�rlam��t�r.
N�fus patlamas� dedi�imiz olay�n en g�zel g�stergesi h�zl� ve d�zensiz kentle�me ve bunun olumsuz sonu�lar�d�r. Geleneksel yap�n�n bozulmas� ile h�zla artan n�fus tar�msal alanlar�n d��na itilmekte ve bu ki�iler umutlar�n� kentlerde aramaya zorlanmaktad�rlar. Kentler ve �zellikle de sanayi merkezleri k�rsal alanlardan gelen �aresiz, d��k gelirli ve tar�msal �retimden ba�ka �retim bilgisi olmayan ki�ilerle kalabal�kla�maktad�r. Bu kente yeni gelenler kentlerin en marjinal alanlar�na yerle�mekte, olu�turduklar� gecekondular her t�rl� sorunu toplumsal bir felaket haline d�n��t�rebilmektedir.
Kentlerin artan n�fusu istihdam alan�nda da b�y�k problemler yaratmak-tad�r. Ekonomik geli�menin kar��layamayaca�� miktarda insan�n kentlerin emek piyasalar�na kat�lmas�, ortaya kitle i�sizli�i denen b�y�k ve kronik i�sizlik sorununu ��karm��t�r. Sadece kentsel i� olanaklar�n�n artt�r�lmas� bu problemlerin a��lmas� yetmemektedir. Uzun y�llar k�rsal alanda ya�am��, oran�n toplumsal de�erleri ve ili�kileri ile sosyalle�mi� ve tar�m d��nda �retim bilgisi olmayan ki�ilerin kentlerde olu�an yeni sanayiinin vas�fs�z i�g�c�n� dahi olu�turamayaca�� a��kt�r. Di�er bir ifadeyle modern kentsel i�lerde vas�fs�z olarak �al��mak bile baz� �zellikler gerektirmektedir. Bu �zelliklerin ba��nda kentli olmak, kent k�lt�r�ne a�ina olmak olarak da adland�rabilece�imiz kente uyum sa�lama gelmektedir.
Kente gelen k�rsal n�fus kendi sorunlar�n�n ��z�mlerini kendileri �retme durumunda kalmaktad�rlar. �stihdam probleminin ��z�m� i�in ise insanlar�n kendi kendilerine yaratt�klar� binlerce i� gelmektedir. Asl�na bak�ld��nda bu i�lerin ekonomik anlamda ger�ekten i� olup olmad�� o�unlukla tart��mal�d�r.
Kitle haberle�me ara�lar�n�n geli�ti�i ve televizyon gibi yurdun en �cra k��elerine kadar haberlerine g�t�ren ara�lar�n bulundu�u g�n�-m�zde, kentlerin ya�amak i�in �ok da cazip olmad��, i�sizli�in ve sefaletin daha yayg�n oldu�u vurgulanmas�na ra�men k�r ile kent aras�ndaki g�� neden devam etmektedir? Kentlerde �creti i�lerin �ok daha zor bulundu�u art�k toplumdaki t�m kesimler taraf�ndan bilinmesine ra�men neden kent hala k�rsal n�fusu cezbetmek-tedir? Bunun nedeni art�k sanayide y�ksek �cretler ile i� bulma umudu olmamak gerekir. Art�k kentlerde o kadar �e�itli i� vard�r ki, bu i�lere girmek o kadar kolayd�r ki, insanlar "ne i� olsa yapar�m" diyerek kentlere adeta dolu�makta-d�rlar. Bu i�lerin yasal olup olmad��, topluma zararl� olup olmad�� giderek �nemini yitir-mektedir. �stelik bu i�ler zamanla yo-�unluk kazanmaya ve ekonomi i�inde s�z sahibi olmaya ba�lamaktad�r.
Klasik istihdam ara�t�rmalar� bu kitle hakk�nda fazla bir bilgi sunamamak-tad�r. Klasik ara�lar geli�mi� ekonomi ve toplum modellerinden ��kar�lm�� kavramlar kullan�lmaktad�r ve a��k olarak i�siz bulunan ve i� arayanlar� belirlemeye yara-maktad�r. Ancak modern sekt�rlerde i� bulma �midini kaybedip i� aramayan, daha �nce de belirtti�imiz gibi esas�nda bir i� olarak de�erlendiremeyece�imiz i�lerde �al��anlar hakk�nda hi�bir bilgi sunmamak-tad�r. ��nk� bu ki�iler i�siz de�ildirler, kendilerine g�re bir i�leri ve bir gelirleri vard�r. Sorsan�z �al��t�klar�n� s�ylerler, hatta baz�lar� daha �nce umduklar�ndan �ok daha iyi durumda olduklar�n� s�yleyeceklerdir. Resmi istatistiklerde bu ki�iler izlenememektedir. Hi�bir yerde bu ki�ilerin kay�tlar� bulunamamaktad�r. Ancak zab�ta ile ba�lar� derde girdi�inde bir kay�tlar� ortaya ��kmaktad�r. Oysa g�nl�k hayatta o kadar g�z �n�ndedirler ki art

�N�VERS�TELER�N �� D�NYASI �LE �L��K�LER�NDE KAR�YER G�NLER� VE �ST�HDAM FUARLARI

9/7/2010

�N�VERS�TELER�N �� D�NYASI �LE �L��K�LER�NDE KAR�YER G�NLER� VE �ST�HDAM FUARLARI

E�itimin toplum i�inde �stlendi�i �nemli i�levlerden biri, be�eri sermaye yaratmakt�r. Yarat�lan bu be�eri sermaye �retim s�reci a��s�ndan �nemli bir girdi, e�itim s�recinden ge�en gen� i�in ise, gelece�e y�nelik getirisi olan �nemli bir yat�r�md�r. Her b�y�kl�kteki i�letme i�in g�n�m�z�n de�i�en �retim ili�kileri i�inde be�eri sermaye, e�itim kanal� ile �retilen bilginin mal ve hizmet �retiminde var olan rekabet i�in belirleyici unsur haline gelmeye ba�lam��t�r (Ercan; 1998, s.46-47).

1970"li y�llarda ba�layan, 1990"l� y�llarda yepyeni boyutlar kazanan �retim s�recinde emek yo�un sanayilerden bilgi yo�un sanayilere ge�i� ile birlikte e�itim ve bilgi rekabette �nemli ay�rdedici olmu�tur (Drucker; 1998, s.141). �retim s�recinin ula�t�� a�amaya ba�l� olarak;
- Haberle�me ve bilgi i�lem teknolojisinde g�r�len h�zl� geli�me ve bunun i�in gerekli teknik donan�m,
- Teknolojideki geli�me,
- D�nya ekonomisinde b�t�nle�me ve
- �retim s�recinde �al��anlar�n yetenek ve uzmanl�klar�nda g�r�len art��lar
rekabet halindeki �reticiler i�in e�itimin �nemini daha da artt�rm��t�r
(Carnoy; 1995, s.655-656). Nitekim �n�m�zdeki birka� on y�lda en b�y�k

*Uluda� �niversitesi, �ktisadi ve �dari Bilimler Fak�ltesi, �al��ma Ekonomisi ve End�stri ili�kileri B�l�m�

ihtiya� duyulacak ki�ilerin y�ksek beceri yan�nda y�ksek d�zeyde formal bilgiye sahip olan ve ayn� zamanda bilgi edinip ��renme konusunda y�ksek kapasiteye sahip olmalar� gerekti�i �n plana ��km��t�r(Drucker; 1997, s.108).

H�zla de�i�en �retim s�reci i�inde teknolojinin yads�namaz �neminin uzmanla�m�� bilgi ve yetene�e ve insan bilgisine yap�lacak yat�r�ma olan �nemi daha da artt�rmas� (�zkan Belet; 1997, s.134), i�letmelerin yeni i�e alacaklar� ki�ileri daha �nemli hale getirmekte ve �zel olarak se�ilmelerini gerektirmektedir. �zellikle belirli bir mesleki bilgi birikimi, teknik ve k�lt�rel donan�m gerektiren i�ler i�in kaliteli ve g�n�n ko�ullar�na uygun e�itim alm�� be�eri sermayenin i�letmeler i�in olduk�a �nemi vard�r. �zellikle hizmete giri�in ��renim d�zeyine ba�l� oldu�u r�tbe sisteminde kaynak, yeni mezunlard�r. Bu nedenle �niversiteler ba�lang�� d�zeyindeki i�ler i�in uygun elemanlar�n bulunabilece�i bir kaynakt�r (Ayta�; 1997, s.50). Ancak yeterli e�itimi alm�� olmas�na kar��l�k, �niversiteden yeni mezun olan gen�lerin i� bulmalar� g�n�m�zde ba�l� ba��na bir sorun olarak g�r�lmektedir. Hele, i�sizlik sorunun yo�un olarak ya�and�� lkemizde yeni mezunlar�n i� bulma sorunu, gencin gelece�e g�venle bakmas�n� da engellemektedir. Geli�mi� �lkelerde ise, yeni mezunlar�n i� bulmalar�nda yard�mc� olabilecek temel birimler mevcuttur.

��e alma s�recinde d�� kaynaklara y�nelen i�verenler i�in �niversitelerin i�e yerle�tirme b�rolar�, eleman temini konusunda yard�mc� olabilecek kanallardan birisidir. �lkemizde bu y�nde �al��malara ilk kez 1988 y�l�nda Hacettepe ve 19 May�s �niversitelerinde ba�lanm��t�r. �� ve ��i Bulma Kurumu ile ortak �al��ma sonucunda olu�turulan �niversite �stihdam Dan��ma B�rolar�"n�n b�y�k ilgi g�rmesi sonucu ayn� y�l Ege ve 9 Eyl�l �niversitelerinde de �stihdam Dan��ma B�rolar� kurulmu�tur. Bu b�rolar�n, ��rencilerden yo�un ilgi g�rmesine kar��l�k i�verenlerden beklenen ilgi g�r�lememi�tir. Ayr�ca bu merkezlerin amac�, �niversiteden mezun olanlar�n mesleklerine uygun alanlarda istihdam�, ��rencilerin ise k�sa s�reli ve ge�ici i�ler bulmalar�na y�nelik �al��malar olmas�na ra�men �al��ma mevzuat�nda standart d�� al��malar�n d�zenlenmemi� olmas�, bu merkezlerin ama�lar�na y�nelik �al��mas�n� engellemi�tir. Yaln�z mezuniyet a�amas�ndaki ya da yeni mezun gen�lerin i�e yerle�tirilmesinde arac�l�k hizmetleri vermek zorunda kalan b�rolar, sadece bahar aylar�nda k�sa d�nemli bir yo�unluk ya�am��lard�r. Bu durum tan�nmalar�n� engellemi� ve zaman i�inde b�rolar�n i�lerli�i kalmam��t�r.

�niversite �stihdam B�rolar�n�n �lkemizde ge� kurulmas�, kurulduktan sonra ise, ye

G�REVL�LER�N �ALI�MA KAL�TES�N�N DE�ERLEND�R�LMES�NDE BULANIK MANTIK YAKLA�IMI

9/7/2010

G�REVL�LER�N �ALI�MA KAL�TES�N�N DE�ERLEND�R�LMES�NDE BULANIK MANTIK YAKLA�IMI

�zet
Makalede t�rl� i�yerlerinde g�revlilerin y�netimi s�reci ara�d�r�lm��, onlar�n �al��ma
kalitesini nitele�en g�stergeler belirlenmi� ve bu g�stergelerin �zell�kleri incelenmi�dir.
G�revli faaliyetinin de�erlendirilmesi amac�yla de�erlendirme kriterlerinin
e�de�ersizli�i ve hiyerar�ili�i g�z �n�ne al�narak bulan�k mant��a dayal� karak verme
y�ntemleri i�lenmi�dir. �nerilen y�ntemler temelinde yaz�l�m sistemi yap�lm�� ve Bilqi
Teknolojileri Enstit�s�nde g�revlilerin �al��ma kalitesinin de�erlendirilmesinde
uygulanm��d�r.
Anahtar kelimeler: Bulan�k mant�k; Personel y�netimi; �al��ma g�stergeleri;
De�erlendirme y�ntemleri.
1. G�R��
T�rl� i�yerlerinde �al��an personelin y�netimi, onun �al��ma kalitesinin y�kseltilmesi,
bu s�recin bi�imsel y�ntemlerle zor belirlenmesi yeni yakla��mlar talep edir.
�yle ki, g�revlilerin faaliyetini niteleyen g�stergeler kullan�c� g�r�mlerini yans�t�r ve
de�i�ik, tam ve kesin olmayan, bulan�k de�erler alabilmektedir. Bu �zell�klerle yan�s�ra
g�revlilerin �al��mas�n� tan�mlayan kriterler ayn� a��rlik derecesine sahip de�il ve
�o�unlugla hiyerar�i yap�yla nitelenmektedir.
G�revlilerin faaliyetini de�erlendirmek, de�erlendirmenin sonu�lar�na g�re her birini
uygun olarak "�d�llendirmek" (�rne�in, prim vermek, ucretini art�rmak, g�revden
��karmak, terfi ettirmek, yen� g�reve tayin etmek vb.) amac�yla karak verme
y�ntemleri i�lenmi�dir. �nerilen y�ntemler bulan�k mant�k yakla��m�na dayanarak
de�erlendirme kriterlerinin e�de�ersizli�ini ve hiyerar�ili�ini g�z �n�ne almaktad�r.
Y�ntemlerin bilgi taban�n� her bir g�revli hakk�nda uzmanlar taraf�ndan verilmi� ve
de�erlendirilm�� bilgiler olu�turur. Bilgiler�n sunulmas� ve kararlar�n verilmesi bulan�k
ili�kili modele[1] dayanmaktad�r, karar verme i�lemi m�mk�n olabilen alternatifler
aras�ndan en iyisinin bulunmas�ndan olu�turulur ve genelle�dirilmi� kriteri�e g�re
rangla�d�rma m�mk�nl��n� sa�lamaktad�r.
2. PROBLEM�N TANIMI VE ��Z�M Y�NTEMLER�
X={x1, x2, … , xn}={ } N i xi , 1 , = herhangi bir i�yerinde g�revliler listesi olsun. Her bir
g�revlinin faaliyeti farkl� �nemlilik derecesi ile nitelenen kriterler k�mesiyle
belirlenmektedir:
International XII. Turkish Symposium on Artificial Intelligence and Neural Networks - TAINN 2003
{ } { } M m K K K K K m M , 1 , , ... , , 2 1 = = =
K kriterler k�mesine dahil olan her bir Km kriteri altk�med�r, yani
{ } { } T t k k k k K mt mT m m m , 1 , , ... , , 2 1 = = =
ve onun elemanlar� farkl� �nemlilik derecesine sahiptir (�ekil 1).
Ama�: �al��ma g�stergelerinin de�erlerinin maks�mumdan minimuma y�nlendirilmi�
s�ras� temelinde g�revlilerin d�zenlenmi� listesinin al�nmas�d�r, yani:
* : X K X →
Problemin ��z�m� a�a��daki i�lemlerden olu�maktad�r.
1. �nce farkl� �nemlilik dereceleri olan kriterlerin nispi �nemlilik katsay�lar�n�n
belirlenmesi gerekmektedir. Bu ama�la iki y�ntemden kullan�labilir: 1) kriterlerin �ift
kar��la�t�rmas� sonucu al�nan linguistik (s�zel) bilgiler esas�nda; 2) uzman
de�erlendirilmesi y�nteminden yararlanarak.
2. Her bir alt katmanda olan kriterler i�in genelle�dirici kriterin de�eri
belirlenmektedir[2]. Yani, e�er ( ) ( ) ( ) { } ( ) { } T t x x x x i k i k i k i k mt mT m m , 1 , , ... , , 2 1 = = ϕ ϕ ϕ ϕ - хi
alternativinin Km kriterinin km1, km2, … ,kmT �zelliklerine ait �yelik fonksiyonudursa ve
wm1, wm2, … , wmT bu kriterin �zelliklerinin nispi �nemlilik katsay�s�d�rsa, bu halde
a�a��daki «b�kme�» хg alternatifinin Km genelle�dirici kriterine �yelik fonksiyonu tayin
edilebilir: ( ) ( ) i
T
t
k mt i K x w x mt m ∑=
=
1
ϕ ϕ .
K(1)
) 2 (
1 K
) 2 (
2 K
) 2 (
m K …..
k11
(3) k12
(3) k1l
(3) k21
(3) k22
(3) k2p
(3) km1
(3) km2
(3) kmp
(3) … … …
�ekil 1. Kriterlerin hiyerar�i yap�s�n�n genelle�dirilmi� �emas�

K�RESELLE�ME VE �ALI�MA HAYATINDA ESNEKL��E �L��K�N GENEL B�R DE�ERLEND�RME

9/7/2010

K�RESELLE�ME VE �ALI�MA HAYATINDA ESNEKL��E �L��K�N GENEL B�R DE�ERLEND�RME

G�R��

�a��m�za damgas�n� vuran k�reselle�me ve beraberinde getirdi�i yo�un uluslararas� rekabetin sonu�lar�ndan biriside �al��ma hayat�n�n de�i�en ko�ullara uyum amac�yla, giderek esnekle�mesidir. Ba�ta bilgi, ileti�im ve ula��m teknolojilerinde ya�anan geli�meler olmak �zere; bir dizi karma��k fakt�r�n etkile�imiyle ortaya ��karak, h�zla yay�lan k�reselle�me olgusu ve yo�un uluslararas� rekabet �al��ma ya�am�n� da derinden etkileyerek, esneklik olgusunu g�ndeme getirmi�tir.
Nitekim, g�n�m�zde k�reselle�me ve yo�un uluslararas� rekabetin etkisiyle, giderek de�i�en ve farkl�la�an �r�n talebi ve ekonomik konjonkt�rde g�r�len dalgalanmalar �al��ma ya�am�nda esnekli�i gerekli k�larken; ge�mi�e hakim olan geleneksel kitlesel �retim, i�b�l�m� ile tam g�nl� standart �al��maya dayal� Fordist �retim Yap�s�"n� h�zla ortadan kald�rmaktad�r. Di�er taraftan, esneklik �a��m�z�n en �nemli sosyal tehlikelerinin ba��nda gelen i�sizlikle m�cadelede de istihdam� art�ran, i�sizli�i azaltan etkin bir ara� olarak giderek �nem kazanmaktad�r. Ayr�ca teknolojik geli�melere paralel olarak, �retim ve y�netim tekniklerinde meydana gelen k�kl� de�i�melerde �al��ma ya�am�nda esnekli�i gerektirmektedir. Bu bak�mdan �al��ma ya�am�nda esneklik olgusu �a��m�z�n y�kselen de�erleri aras�nda �nemini korumaktad�r. Bu �al��man�n amac�, g�n�m�zde bu denli �nemli olan ve gelecekte de bu �nemini koruyaca��na kesin g�z�yle bak�lan esneklik olgusunu daha yak�ndan tan�makt�r.
Bu ama�la �al��ma d�rt ba�l�k alt�nda toplanm��t�r. �ncelikle k�reselle�me ve �al��ma hayat�nda esnekli�in ortaya ��k��n� haz�rlayan fakt�rler incelenmi�, ard�ndan esneklik kavram� ve �al��ma hayat�nda uygulanan esneklik �ekillerine yer verilmi�tir. �al��man�n ��nc� ve d�rd�nc� ba�l�klar� alt�nda ise: �al��ma hayat�nda esnekli�in giderek yayg�nla�mas�na yol a�an nedenler ile Avrupa Birli�i"nde ve T�rkiye"de �al��ma hayat�nda esneklik bak�m�ndan gelinen nokta irdelenmi�tir.

A. K�RESELLE�ME VE �ALI�MA HAYATINDA ESNEKL��N ORTAYA �IKI�INI HAZIRLAYAN KO�ULLAR

En genel anlat�mla; ulusal ekonomilerin artan �l��de birbirine ba��ml�l�� olarak tan�mlanan (N.Ekin, 1999, s.50) k�reselle�me olgusu ve beraberinde getirdi�i yo�un uluslar aras� rekabetin �al��ma hayat� �zerinde yaratt�� de�i�imin en �nemli sonu�lar�ndan birisi de hi� ku�kusuz �al��ma hayat�n�n bu de�i�en ko�ullara uyum amac�yla, giderek esnekle�mesidir. Bir di�er ifade ile, k�reselle�me, yo�un uluslararas� rekabet ve bunlar�n yaratt�� de�i�im �al��ma hayat�n� etkileyerek �al��ma ya�am�nda esnekli�i gerekli k�lm��t�r.
Tarihsel k�ken olarak olduk�a eski bir ge�mi�e sahip olan k�reselle�me olgusu etkisini, ekonomik, teknolojik ve sosyal alanlar ba�ta olmak �zere, �zellikle 1980"li y�llardan itibaren artt�rmaya ba�lam��t�r. �ncelikle bu alanlarda ba�layan de�i�im h�zla di�er alanlara da yans�yarak d�nya �l�e�inde yay�lm��t�r. Di�er taraftan II. D�nya Sava��ndan sonra ortaya ��kan teknolojik geli�meler, emek piyasas�n� etkileyerek �retimin �eklini ve yap�s�n� de�i�ime zorlamaya ba�lam��t�r. Nitekim, �zellikle 1970"li y�llardan itibaren petrol fiyatlar�n�n giderek artmas�yla ba� g�steren 1973 d�nya petrol kriziyle birlikte, toplam talebin d��mesi, Bretton Woods para sisteminin ��kmesi gibi fakt�rler geli�mi� bat�l� �lkelerde sanayi devriminden itibaren s�regelen kitlesel �retim, i�b�l�m� ve tamg�nl� standart istihdama dayal� Fordist �retim Yap�s�"n� olumsuz y�nde etkileyerek, bu �retim yap�s�n�n giderek terkedilmesine yol a�m��t�r (A. Yavuz, 1995, s.6-7 ve M. G�ven, 1996, s.123).
��te bir taraftan II.D�nya Sava�� sonras�nda ba�layan teknolojik de�i�meler, di�er taraftan 1973"de ya�anan D�nya Petrol Krizinin yaratt�� olumsuz ko�ullar ve nihayet 1980"lerden itibaren etkisini ve ivmesini giderek artt�ran k�reselle�me ve beraberinde getirdi�i k�kl� de�i�im, �al��ma hayat�n� birbiri ard�na etkileyerek, g�n�m�zde giderek �nem kazanan �al��ma hayat�nda esneklik olgusunu

DE�ER(KIYMET)PARADOKSU

9/7/2010

DE�ER(KIYMET)PARADOKSU

"Uluslar�n zenginli�i"" adl� kitab�nda Adam SM�TH bir bilmece soruyor:�ok de�erli bir mal olan ya�amak i�in her insan�n ihtiyac� oldu�u "su" nas�l olur da �ampanyadan daha ucuza sat�labilmektedir?
* Paradoks �ekilde a��klanmaktad�r.
�ekilde suyun arz ve talebi d��k olan Ps fiyat�nda kesi�mektedir.
Ger�ektende suyun talebi b�y�kt�r.Denge E noktas�d�r.
Bu noktada suyun t�ketimi fazlad�r,bu nedenle marjinal faydas� d��kt�r.
Dengede suyun marjinal faydas� EQ1 kadard�r
�te yandan �ampanyan�n arz ve talebi y�ksek yerde kesi�mektedir.
�ampanya y�ksek fiyattan sat�l�r.
��nk� arz� �retim maliyetlerinden dolay� azd�r.
Fakat suyun arz� fazlad�r.Bu nedenle ucuz sat�lmaktad�r.
�ampanya bu durumun sonucu olarak daha az ki�i taraf�ndan t�ketilir.
Ve t�keticilerin son birim �ampanya t�ketiminden elde ettikleri marjinal fayda y�ksektir.

Ancak bu olay�n bir y�z�n� yans�t�r.Bizi �lmekten kurtaran suyun de�erini i�ti�imiz son bardak suya de�il de birinci bardak suya bakarak ortaya koyar�z.�rne�in;Q2 birim suyun de�eri son derce y�ksektir ve bunun �st de�erini �ekilde g�steremeyiz.Mesela susam�� bir insan i�in olduk�a y�ksektir.

T�KET�C� ARTI�I

Bir mal�n belli bir miktar� i�in 14 000 birim �demeye raz� oldu�umuzu d��nelim.Ve bu mal� 10 000 birime ald��m�z� d��nelim.
Bu durumda raz� oldu�umuz fiyattan 4 000 birim daha az �demi� oluruz.
Bu durumlara hayatta �ok rastlan�r.�dedi�imizde tasarruf etti�imiz 4 000 birime t�ketici art�� denir.A�a��da �ekil (A) da bireysel talep e�risinin alt�ndaki fiyat�n �zerindeki taral� alan t�ketici art��n� g�stermektedir.
(B) �eklindeki bir mal�n fiyat� P1 den P2 ye d��t�� zaman b�t�n t�keticilerin elde edecekleri yarar� g�stermektedir.

DAHA �LER� T�KET�C� YAKLA�IMI:ORD�NAL FAYDA TEOR�S�

Kardinal fayda teorisinin sergiledi�i baz� zorluklar kar��s�nda ordinal fayda teorisi geli�tirilmi�tir.Ordinal(s�rasalc�) fayda teorisinin kardinal(say�salc�) fayda teorisinden fark� t�keticinin ne yapt��n� g�zlemlemesi de�il,ak�lc� (rasyonel)bir t�keticinin belli ko�ullar alt�nda ne yapmas� gerekti�ini incelemesidir.

T�ketici davran��lar� gibi bir �ok de�i�ik etmenin etkisinde bulunan bir olguyu belli kurallara ba�layabilmek i�in gerek �evre gerek bireysel bir �ok varsay�mda bulunmak gerekir.Bu varsay�mlar� iki ana ba�l�k alt�nda toplayabiliriz.Birinci varsay�m bireysel ve ekonomik insan (homo economicus)ad� verilen �zel insan� tan�mlamaktad�r.
Buna g�re ekonomik insan;
1.�o�u aza tercih eder.
2.Tercihleri aras�nda tutarl�d�r.
3.�evresi ,piyasa,mal gibi konularda tam bilgiye sahiptir.

�kinci grup i�in varsay�mlar �ok �e�itli olmas�na ra�men zorunlu de�ildir.Bunlardan bir yada bir ka�� ge�erli olmad��nda yine kurallar ge�erlidir.Ancak ,bu kurallara en uygun ��z�mleri bulamak zorla��r.
Bu nedenle ikinci grup varsay�mlara birle�tirici varsay�mlardenir.

�kinci grup varsay�mlara g�re;

1.Bireyin faydas�n�n ,sadece bireyin kendi t�ketiminden etkilendi�i
2.Piyasada tam rekabetin ge�erli oldu�u
3.Toplamda sadece iki birey ,iki mal,iki �retim fakt�r� ve iki �retici oldu�u varsay�l�r.(Buna 2*2*2 kural� denir.)

Bunlardan ilk ikisi birey yada piyasa hakk�ndaki basitle�tirici varsay�mlard�r.��nc�s�,anlat�mda d�zlem geometri tekniklerini kullanabilmek i�in yap�lm��t�r.Ekonomik insan ��elerini yak�ndan incelersek �o�u insan i�in ge�erli olamayaca��n� g�r�r�z.
Ancak t�keticiler konusunda yap�lan ara�t�rmalar g�stermi�tir ki toplumda t�ketici davran��lar� ,ortalama olarak bu �zelliklere uymaktad�r.
Buna g�re;
1.�nsanlar�n �ok b�y�k bir y�zdesi �ok mal� az mala tercih eder.
2.Ko�ullar de�i�medik�e,daha �nce tercihleri de�i�tirmedi�i gibi ,A"y� B"ye,
B"yi C"ye tercih etmi�se ,her zaman A"y� C"ye tercih eder.
3.Belki herg�n ald�� sigara gibi �eyleri t�ketici al�rken ince eleyip s�k dokumaz, �o�u zaman bu mallar� al��kanl�klar� ve kolay buldu�u i�in al�r.Ancak �nemli harcamalar�nda(mobilya,otomobil v.b.)�o�u kez ince eleyip s�k dokur,ara�t�rma yaparak al�r.

FARKSIZLIK E�R�LER�

Ordinal fayda fonksiyonu rasyonel t�keticiler taraf�ndan t�ketilen �e�itli mallar� faydas�yla ili�kilidir.Yani;

U=U(X1,X2 .....Xn)dir.

Genel olarak t�keticinin se�imini iki malla s�n�rl� olaca�� varsay�larak analiz basitle�tirilir.B�ylece;

SOSYAL G�VENL�K KURUMLARI, GEL�R KAYNAKLARI VE KAYNAKLARIN �LKEYE YANSIMASI

9/7/2010

SOSYAL G�VENL�K KURUMLARI, GEL�R KAYNAKLARI ve KAYNAKLARIN �LKEYE YANSIMASI

1.B�L�M
SOSYAL G�VENL��N TANIMI VE AMA�LARI

A- Sosyal G�venlik; �al��ma g�c�n�, beden ve ruh sa�l��n� devam ettirmek i�in gelir kaynaklar�n� ge�ici veya s�rekli kaybedenlere toplum olarak yard�m etmek suretiyle onlar� ihtiya�lar�n�n tutsakl��ndan kurtarmaya �al��an bir sistemdir.

Ba�ka bir g�r��e g�re ise sosyal g�venlik gelirleri ne olursa olsun, ki�ilere belirli sosyal riskler kar��s�nda ekonomik g�vence sa�lama g�revine sahip kurum yada kurumlar toplulu�udur.

Milletleraras� normlara g�re herkese asgari bir ya�ay�� seviyesi ve hastal�k, dul ve yetimlik, sakatl�k, i�sizlik ve ferdin iradesi d��nda meydana gelen her t�rl� tehlikeye kar�� g�venli�in sa�lanmas�d�r.

B�t�n bu tan�mlamalar� birlikte de�erlendirdi�imizde, sosyal g�venlik genel olarak ki�ilerin ve b�t�n olarak toplumun bug�nden oldu�u kadar yar�nlar�ndan da emin olmas�n� hedefleyen ve aralar�nda s�k� bir koordinasyon sa�lanmas� gereken sistemler b�t�n�d�r. Sosyal g�venlik ihtiyac� toplumdaki t�m sosyal gruplar i�in s�z konusudur. Yani sosyal g�venlik �al��an t�m bireyler i�in asgari bir gelir garantisi sa�lanmas� ve meydana gelebilecek t�m sosyal risklere kar�� toplumun korunmas� sorunu olarak ifade edilebilmektedir.

B. Sosyal G�venli�in Ama�lar�

Evrensel bir ilkeye d�n��en ve �a�da� uygarl��n simgesi olarak t�m toplulara damgas�n� vuran g�venlik, �zde bireyin kar��la�aca�� ve ya�am� i�in tehlike olu�turan olaylara kar�� bir g�vence anlay��n�n �r�n�d�r. Tehlikeyle kar��la�an ve yoksullu�a d��en bireye, asgari bir g�vence sa�lamak, sosyal g�venli�in varolu� amac�d�r.
Sosyal g�venlik sistemleri �lkelerin ekonomik ve sosyal durumuna veya k�lt�rel geleneklerine g�re farkl� riskleri g�z �n�nde tutmu�tur. Bununla beraber uluslar aras� alanda s�k s�k kullan�lan bir anla�ma vard�r. Bu anla�ma Uluslar aras� �al��ma �rg�t�"n�n 102 say�l� ve 1952 tarihli Sosyal G�venli�in Asgari Normlar� Anla�mas�"d�r. Bu anla�man�n amac�, imzac� devletlerin sosyal g�venlik alan�nda yerine getirmeye mecbur olduklar� en az normlar� saptamal�d�r. 102 say�l� anla�ma sosyal g�venli�in 9 temel dal�n� s�ralam��t�r. Bunlar; hastal�k, i� kazas� ve meslek hastal��, anal�k, sakatl�k, ya�l�l�k, �l�m, aile yard�mlar� ve i�sizliktir.

�lkenin ekonomik d�zeyi ile do�rudan ba�lant�s� nedeniyle geli�mi� �lkelerdeki sosyal g�venlik, geli�mekte olan �lkelere oranla kapsam a��s�ndan daha ileridedir. �rne�in Yeni Zelanda"da 9 bran��n yan�s�ra do�a riskleri de sosyal g�venlik i�ine sokulmu�tur. T�rkiye"de ise i�sizlik sigortas� ve aile yard�mlar� uygulanmamaktad�r.

�lkemiz sosyal g�venlik politikas�n�n temel hedefi, anayasada �ng�r�len sosyal devlet ve sosyal adalet ilkesine uygun olarak toplumsal geli�me ile ekonomik b�y�menin birlikte ve dengeli olarak y�r�t�lmesi temel ilkedir.

Sosyal G�venli�in Dokuz Temel Norm"u

a-Hastal�k ve Anal�k Sigortas�

Do�urdu�u ge�ici i� g�rmezlik ki�inin �al��mas�n� dolay�s�yla mesleki faaliyetten gelir elde etmesini engeller veya ki�inin �al��ma g�c�n� etkilememekle birlikte, ola�an�st� giderler (ila�, doktor, hastane gibi) yapmas�na neden olur. ��te hastal�k sigortas�, birbirini tamamlay�c� parasal ve sa�l�k yard�mlar� arac�l��yla belirtilen olumsuzluklar� ortadan kald�rmak ve azaltmak amac�na y�neliktir. Bu ama� yaln�zca sigortal�ya y�nelik de�ildir, en az�ndan sa�l�k yard�mlar� a��s�ndan sigortal�n�n ge�indirmekle y�k�ml� oldu�u aile bireylerini de kapsar.

Anal�k da hastal�k gibi ge�ici bir s�re i� g�rmezlik yaratan bir sosyal sigorta riskidir. �yle ki, do�uran kad�n sigortal� ise ge�ici s�re gelir kayb�na u�rar, ekstra giderlerle (tedavi, muayene, do�um, sa�l�k tesisinde yatma, bebe�in emzirilmesi, beslenme gibi) kar��la��r. Sigortal� kad�n�n veya sigortal� erke�in sigortal� olmayan e�inin gebeli�i ve do�um yapmas� nedeniyle ana- sa�l�k yard�mlar� yap�lmas�n� ve bu y�zden u�ran�lan gelir kay�plar�n� kar��lamay� ama�lar.

b. Ya�l�l�k, Sakatl�, �l�m Sigortas�

Ya�l�l�k b

�� G�C� P�YASASI

9/7/2010

I. YURT DIªINA ��G�C� G��
1.1.Yurt Dõ*õna ��g�c� G��n�n Nedenleri
T�rkiye.den yurt dõ*õna i*g�c� g��, �kinci D�nya Sava*õnõ izleyen yõllarda
Batõ Avrupa �lkelerinde ortaya �õkan i*g�c� a�õ�õnõn, bu �lkelerin kendi �z
kaynaklarõndan kar*õlanamamasõ, buna kar*õlõk bu �lkeleri g�neyden �evreleyen ve
geli*mekte olan Akdeniz Havzasõ �lkelerinin kendi ekonomileri tarafõndan istihdam
edilemeyen fazla i*g�c� arzõyla kar*õ kar*õya kalmasõ sonucunda olu*an b�y�k g��
hareketlerinin bir par�asõnõ olu*turmaktadõr.
1950.li yõllarõn sonlarõnda �lkemizden Batõ Avrupa �lkelerine �nce bireysel
planda ba*layan g��, 1960lõ yõllarõn ba*õndan itibaren devlet tarafõndan da yurt dõ*õ
istihdam politikalarõ ile �zendirilmi*tir. �lkemizdeki i*g�c� fazlasõnõn yanõ sõra aynõ
yõllarda hissedilen d�viz sõkõntõsõ da yurt dõ*õ istihdamõn �zendirilmesinin ba*lõca
nedenleri arasõnda yer almõ*tõr.
1.2. Batõ Avrupa �lkelerindeki Vatanda*larõmõz
Ba*langõ�ta, �zellikle Batõ Avrupa �lkelerine �alõ*mak amacõyla giden ve
belirli bir tasarrufta bulunduktan sonra T�rkiye.ye d�nmeyi planlamõ* olan birinci
ku*ak vatanda*larõmõz emeklilik ya*õna gelirken, ikinci ku*ak, bulunduklarõ
toplumlarda kendilerine bir yer edinme �abasõ i�ine girmi*lerdir. Bug�n Batõ Avrupa
�lkelerinde ya*ayan vatanda*larõmõz, .konuk i*�i. konumundan �õkmõ*, s�resiz
ikamet stat�s�ne sahip, i*�isi, sendikacõsõ, i*vereni, serbest �alõ*anõ, bilim adamõ,
��retmeni, ��rencisi, sanat�õsõ, yazarõ ve sporcusu ile ya*adõklarõ toplumlarda sosyal,
k�lt�rel ve ekonomik katkõlarõ her ge�en g�n daha �ok hissedilen yerle*ik bir T�rk
varlõ�õ haline gelmi*lerdir.
Bug�n, T�rkiye dõ*õnda, d�nyada 3.8 milyon T�rk vatanda*õ ya*amaktadõr.
Bunlarõn 3.3 milyonu Avrupa.da, 2.3 milyonu ise Almanya.da ya*amaktadõr.. Bu
veriler g�z�n�ne alõndõ�õnda, d�nyadaki T�rklerin % 60.õnõn Avrupa.da,
Avrupa.daki T�rklerin % 70.inin ise Almanya.da ya*adõklarõ sonucuna
ula*õlmaktadõr. Bu nedenle, raporda, �zellikle Almanya.da ya*ayan ve �alõ*an
vatanda*larõmõz ile bunlarõn sorunlarõna geni* yer verilmektedir.
Ancak bu �lkelerde sendikalara, derneklere, spor kul�plerine �ye y�z
binlerce insanõmõz, sosyal ve sõnõrlõ �l��de de olsa politik ya*ama do�rudan
katõlmaktadõr. Genel se�imlerde oy kullanma hakkõ normal olarak o �lke
vatanda*larõna verilmektedir. Buna mukabil, �sve�, Norve�, Danimarka, Hollanda ve
�ngiltere gibi bazõ �lkeler yabancõlara ve bu arada vatanda*larõmõza mahalli se�imlere
katõlma hakkõnõ tanõmõ*lardõr. Yerel se�imlere katõlõmõn, vatanda*larõmõzõn haklarõnõ
daha iyi koruma imkanõ sa�layaca�õ de�erlendirilmektedir.
G�n�m�zde, AB �yesi �lkelerde ya*ayan giri*imci vatanda*larõmõzõn
sayõsõnõn 55.000.i a*tõ�õ tahmin edilmektedir. AB �yesi bir �ok �lkede serbest �alõ*an
Sekizinci Be* Yõllõk Kalkõnma Planõ �� G�c� Piyasasõ O�K Raporu Yurt Dõ*õnda Ya*ayan T�rkler Alt Komisyonu Raporu
http://ekutup.dpt.gov.tr/isgucu/oik650.pdf 2
yabancõlara ili*kin ayrõ istatistik yayõnlanmamasõ nedeniyle bu konuda kesin bilgiler
sa�lanamamaktadõr. Ancak, tahminlere g�re Fransa genelinde 3.500, Hollanda.da
7.500 civarõnda T�rk giri*imcisinin faaliyet g�stererek yakla*õk 18.000 ki*inin bu
i*yerlerinde istihdam olana�õ buldu�u, �ngiltere.de Kõbrõs.tan gelenler dahil olmak
�zere 5-6 bin civarõnda soyda*õmõzõn serbest �alõ*tõ�õ �ng�r�lmektedir. Almanya.da,
47.000.i a*kõn sayõda vatanda*õmõzõn genelde k��k ve orta �l�ekli i*letmeler
kurdu�u, bu vatanda*larõmõzõn toplam yatõrõmlarõnõn yakla*õk 9,5 milyar DM,
��letmelerinin yõllõk cirolarõ toplamõnõn ise 41,4 milyar DM oldu�u, bunlarõn i�inde
Batõ Avrupa end�strileri ile rekabet edebilecek d�zeyde modern *irketlerin de
bulundu�u, bu i*letmelerde, bir �o�u Alman uyruklu olmak �zere yakla*õk 202.000
ki*inin istihdam edildi�i bilinmektedir.
Halen yurt dõ*õnda y�ksek ��renim g�ren gen�lerimizin sayõsõnõn ise
29.000.in �zerinde oldu

�ALI�MA S�RELER� BAKIMINDAN AYRIMCILIK

9/7/2010

�ALI�MA S�RELER� BAKIMINDAN AYRIMCILIK

G�R��
1970"li y�llardan sonra ba�layan esnek �al��ma modelleri ile �al��ma �ekil ve s�relerinde de�i�iklikler olmu�tur. Belirsiz s�reli, tam zamanl�, istihdam g�vencesi olan i� s�zle�meleri yerini belirli s�reli, istihdam g�vencesi olmayan, esnek �al��ma bi�imlerine b�rakm��t�r.
Bu �al��mada �al��ma s�relerinin farkl�la�mas�yla meydana gelen ayr�mc�l�k ele al�nmaktad�r.
Bu �er�evede �nce 4857 say�l� �� Kanunu"na g�re belirli ve belirsiz s�reli i� s�zle�mesi, k�smi ve tam s�reli i� s�zle�mesi ve bunlar�n ayr�mlar� ile �a�r� �zerine �al��ma, k�sa �al��ma ve ge�ici i� ili�kisi konular� incelenmektedir. Bu kapsamda ayr�ca de�i�ik �lkelerde �al��ma s�releri analiz edilmektedir. Daha sonra s�zle�me t�r� bak�m�ndan ayr�mc�l�k konusu ele al�nm�� ve bununla ilgili olarak �cret farkl�l�klar� incelenmektedir. Son olarak da genel bir de�erlendirme yap�lmaktad�r.

4857 Say�l� �� Kanunu"na G�re �� S�zle�mesi ve T�rleri
9. maddeye g�re "...�� s�zle�meleri belirli veya belirsiz s�reli yap�l�r. Bu s�zle�meler �al��ma s�releri bak�m�ndan tam s�reli veya k�smi s�reli yahut deneme s�reli ya da di�er t�rlerde olabilir." Bu yeni maddeyle eski �� Kanunlar�ndan farkl� olarak esnek �al��maya olanak sa�layan bir ortam yarat�lm��t�r. Yine bu maddeye g�re i� s�zle�melerinin belirli s�reli, belirsiz s�reli, tam s�reli veya k�smi s�reli, deneme s�reli ya da ba�ka bir t�rde yap�labilece�i belirtilmektedir.
Bu s�zle�me t�rlerini kanuni a��klamalar�yla ��yle ele alabiliriz:
1)Belirli ve Belirsiz �� S�zle�mesi
11. maddeye g�re belirli i� s�zle�mesi, belirli s�reli i�lerde veya
belli bir i�in tamamlanmas� veya belirli bir olgunun ortaya ��kmas� gibi objektif ko�ullara ba�l� olarak i�veren ile i��i aras�nda yaz�l� �ekilde yap�lan i� s�zle�mesidir. Belirli s�reli i� s�zle�mesi, esasl� bir neden olmad�k�a, birden fazla �st�ste yap�lamaz. Aksi halde i� s�zle�mesi ba�lang��tan itibaren belirsiz s�reli kabul edilmektedir. Esasl� nedene dayal� zincirleme i� s�zle�meleri, belirli s�reli olma �zelli�ini korumaktad�r.
Bu maddede esasl� bir neden oldu�u takdirde belirli i� s�zle�mesinin zincirleme �eklinde devam edebilece�i belirtilmi�tir. Ayr�ca yasada belirli s�reli i� s�zle�meleri i� g�vencesi kapsam� d��nda tutuldu�undan, belirli s�reli i� s�zle�melerine zaman s�n�r� getirilmemesi nedeniyle i� g�vencesinin kapsam� daralt�lmaktad�r.
12.madde, belirli ve belirsiz s�reli i� s�zle�mesinin ayr�m�n�n s�n�rlar�n� a��klamaktad�r. Buna g�re, belirli s�reli i� s�zle�mesi ile �al��t�r�lan i��i, s�rf i� s�zle�mesi s�reli oldu�u i�in belirsiz s�reli i� s�zle�mesiyle �al��t�r�lan emsal i��iye g�re farkl� i�leme tabi tutulamaz. Belirli s�reli i� s�zle�mesi ile �al��an i��i, belirsiz i� s�zle�mesi ile �al��an i��iye verilen �cret ve paraya ili�kin menfaatlerden �al��t�� s�reyle orant�l� olarak faydalanmaktad�r.
2) K�smi S�reli ve Tam S�reli �� S�zle�mesi
13. maddeye g�re k�smi s�reli i� s�zle�mesi, i��inin normal haftal�k �al��ma s�resinin, tam s�reli i� s�zle�mesiyle �al��an emsal i��iye g�re �nemli �l��de daha az belirlenmesi durumundaki s�zle�medir. K�smi s�reli i� s�zle�mesi ile �al��t�r�lan i��i, ayr�m� hakl� k�lan bir neden olmad�k�a, i� s�zle�mesi k�smi s�reli oldu�undan dolay� tam s�reli emsal i��iye g�re farkl� i�leme tabi tutulamaz. K�smi s�reli �al��an i��inin �cret ve paraya ili�kin b�l�nebilir menfaatleri, tam s�reli emsal i��iye g�re �al��t�� s�reye orant�l� olarak verilir.
K�smi s�reli �al��ma ilk defa kanunla d�zenlenmektedir. Bu madde, hem k�smi s�reli �al��an i��ilere y�nelik ayr�mc�l�� nlemek hem de k�smi s�reli �al��may� te�vik etmek, i��i ve i�verenlerin ihtiya�lar�n� kar��layacak �ekilde �al��ma s�relerinin esnekle�mesine katk�da bulunmaktad�r. K�smi s�reli �al��an i��iye y�ll�k izin hakk�, ihbar �neli, k�dem tazminat� gibi b�l�nemeyen menfaatler emsal i��iye orant�lanarak verilirken; �cret, ikramiye ve bayram har�l�� gibi b�l�nebilir menfaatler �al��t�� s�reye orant�l� olarak verilecektir.
3) �a�r� �zerine �al��ma
14. maddeye g�re �a�r� �zerine �al��maya dayal� k�smi i� s�zle�mesi, yaz�l� s�zle�me ile i��inin �stlendi�i i�le ilgili olarak kendisine ihtiya� duyulmas� halinde i� g�rme ediminin yerine getirilece�inin kararla�t�r�ld��

S�RE�LER�N�Z�N HAR�TASINI �IKARMAK

9/7/2010

S�re�lerinizin Haritas�n� ��karmak:

Art�k ne t�r s�re�lerin k�yaslanmas� gerekti�ini bildi�inize g�re,s�radaki g�rev o k�yaslanacak s�re�leri bulmakt�r. B�y�k bir olas�l�kla,�imdiye dek hi� kimse firman�z� sizin yapt��n�z gibi incelememi�tir. Bu nedenle de,bu evreyi ba�ar�yla tamamlayabilmek i�in biraz sab�rl� olman�z gerekecektir. Bu a�amada ba�ar�l� olabilmeniz i�in,firman�zda �al��an ki�ilerin,�al��t�klar� i�letme birimlerinde ne yapt�klar�n� s�ylemelerini ya da sizin onlar�n ne yapt�klar�na ili�kin d��ncelerinizi bir yana b�rakarak,ger�ekte ne i� yapt�klar�n� iyice anlaman�z gerekece�i hemen hemen kesindir. Kendi i� deneyiminize ba�l� olarak,bir yandan bu a�aman�n gereklerini yerine getirirken,bir yandan da yeni i�letme bilgileri ve i� deneyimleri edinebilirsiniz.
K�yaslaman�n bu evresi,s�re�lerin haritalanmas� olarak bilinir. K�sa bir anlat�mla,bu evrede �retecekleriniz kilit s�re�lerinizin bir dizi diyagram �zerinde betimlenmesidir;bu betimleme diyagramlar� sayesinde s�re�lerinizin etkinliklerini inceleyebilir ve onlar� ba�ka i�letmelerdeki s�re�lerle ya da gelecekteki iyile�tirmelerinizden ve geli�tirmelerinizden sonraki halleri ile kar��la�t�rabilirsiniz.

Helikopter Bak��:
Genel bir bak�� ya da bir helikopter bak�� ger�ekle�tirecek olursan�z,her i�letme basit ad�mlar halinde ifade edilebilir. Ba�ar�l� i�letmelerin t�m� �ekil"de g�sterilen kal�b� izleme e�ilimindedir.
Bir i�letmeyi bir ba�kas�ndan daha ba�ar�l� k�lan �ey,bu �ekilede g�sterilen d�ng�n�n her unsurunun ayr�nt�l� bir bi�imde d�zenlenmesidir. Bir kurulu�un t�m s�re�lerinin haritalanmas�n�n �ok uzun alabilece�ine daha �nce karar vermi�tik. ��letmelerin �o�u,etkile�im i�ine girdikleri zaman o i�letmeyi e�siz,benzersiz k�lan en az 80 ayr� s�rece sahiptir. Ama bu, o s�re�lerden baz�lar�n� ayr��t�r�p izole etme g�revinden ka�mak i�in bir bahane olamaz.

Ara�t�rma

Yat�r�m GEL��ME �retim
D�NG�S�

�deme Da��t�m

Ayn� bi�imde,i�letmenin g�ndelik �al��mas�n� y�r�ten insanlar,i�lemsel geli�tirmeye aday s�re�leri a��k�a g�rebilirler. Klasik uzla�ma,en iyi ��z�md�r. Siz her ikisini birden yapmaya giri�melisiniz;��nk�,bilinen can al�c� s�re�lerin ayr�nt�l� haritalanmas�nda yol kat ederken t�m s�re�lerinizi ��renerek,yeni k�yaslama k�lt�r�n�n k�sa ve uzun erimli hedeflerine de eri�mi� olursunuz.

S�re�ler ��in Teknikler:
Ticari ge�mi�inize ba�l� olarak,herhangi bir ��z�mlemeli tekni�i kullan�rken �b�rlerine oranla kendinizi daha rahat hissedebilirsiniz. Ne var ki,sizin ola�an deneyiminizin kapsam� d��nda bulunabilecek teknikleri kullanmak,size i�letmenizin daha �nce asla tam olarak anlamad��n�z baz� b�l�mlerini kavrama olana�� sa�layabilir. Nihai k�yaslaman�n sa�lam olmas� isteniyorsa,as�l gereken,her s�recin temel niteliklerini a��k�a ortaya koyman�zd�r.
��te s�re� belirleme tekniklerinden baz�lar�:
1-Performanslar ve Uygulamalar
2-Ak�� emalar�
3-Ok / Ak�l Haritas�
4-Neden ve Sonu�
5-Tedarik Zinciri
6-Matris

Bu teknikler hem b�t�n kurulu�a,hem de b�t�n�n par�alar�na,ayn� etkililikle uygulanabilir.

1)Performanslar ve Uygulamalar:
En ba��nda,geli�tirildiklerinde i�letmenize �nemli bir rekabet g�c� kazand�rabilece�ini d��nd��n�z sekiz veya dokuz kilit alan� belirlemi� olabilirsiniz. E�er b�yle bir belirtme yapt�ysan�z,arzulanan performans� ilgili s�rece ba�layan bir basit a�a� diyagram� kurun.
Bir a�ac�n,yapraklar� sola k�kleri sa�a gelecek bi�imde yan �evrildi�ini d��n�n. Soldaki dallar,i�letme i�indeki kilit s�re�leri g�sterecektir. Sa� taraftaki k�kler ise,her s�re� i�indeki �zg�l unsurlar� temsil edecektir.

Daha sonra,her unsur,ilgili s�recin karma��kl�k d�zeyine g�re ba�kaca "alt k�klere" do�ru sa�aklanabil

�SO 90002000

9/7/2010

ISO 9000:2000 Revizyonu

Uluslararas� Standartlar Organizasyonu ISO, t�m d�nya �ap�ndaki ulusal standart kurulu�lar�n�n bir federasyonudur. Uluslararas� Standartlar�n haz�rlanmas� ISO Teknik Komiteleri (TC) taraf�ndan y�r�t�l�r. Her �ye kurulu� ilgili oldu�u konu ile ilgili teknik komitede temsil edilme hakk�na sahiptir. ISO ile ba�lant�l� uluslararas� organizasyonlar da
bu �al��man�n i�erisindedirler.

Teknik komiteler taraf�ndan haz�rlanan taslak Uluslararas� Standartlar �ye kurulu�lar�n g�r��lerini de almak i�in da��t�l�rlar. Tasla��n, Uluslararas� Standart olarak yay�nlanmas� i�in teknik komiteye (veya alt komiteye) kat�lan �ye kurulu�lar�n ��te ikilik �o�unlu�unun onay�, ve son taslak i�in yap�lan oylamada negatif oylar t�m ISO �yesi kurulu�lar�n d�rtte birini ge�memelidir.

ISO 9001:2000 revizyonu ISO/TC 176 nolu teknik komitenin SC 2 alt komitesi taraf�ndan haz�rlanm��t�r. ISO 9002:1994 ve ISO 9003:1994�n gereksinimleri ISO 9001:2000 ile birle�tirilmi� ve ISO 9001:2000in yay�nlanmas� ile birlikte ISO 9002 ve ISO 9003 kald�r�lacakt�r. Ge�mi�te ISO 9002:1994 ve ISO 9003:1994 uygulayan firmalar, uygulama kapsam�n� daraltarak ISO 9001:2000i uygulayabilirler.

ISO 9001in 2000 yay�n�, Kalite G�vence terimini i�ermeyen revize edilmi� bir ba�l�k ta��maktad�r. Bu ISO 9001in bu yay�n�nda kalite y�netim sistemi gereksinimlerinin sadece �r�n ve/veya hizmetin kalite g�vence uygunlu�u ile ilgili olmad��, ayn� zamanda bir organizasyonun m��teri tatmini sa�lama kabiliyetini de ortaya koydu�u anlam�na gelir.

ISO 9001in bu yay�n�, ISO 9004:2000, Kalite Y�netim Sistemleri - Performans Geli�imi ��in Rehber, ile birlikte kalite y�netim sistem standartlar� �iftinin s�rekli bir par�as� olmak �zere geli�tirilmi�tir. Bu iki uluslararas� standart beraber kullan�lmak �zere tasarlanm��lard�r, fakat ayn� zamanda ikisi de tek ba�lar�na kullan�labilen birer dok�mand�r. Kullan�m kolayl�� a��s�ndan, bu iki standart benzer yap�lara, fakat farkl� kapsamlara sahiptirler. ISO 9001 kalite y�netim sistem gereksinimlerini, �r�n ve/veya hizmet uygunlu�u a��s�ndan ve belgelendirme ama�lar� do�rultusunda kullan�labilir. ISO 9004 ise bir organizasyonun b�t�ndeki performans�n� iyile�tirmek i�in kalite y�netim sistemi konular�na rehberlik eder.

ISO 9001 ve ISO 9004, kalite y�netim sistemi standartlar� �ifti, t�m jenerik �r�n kategorilerini (donan�m, yaz�l�m, i�lenmi� malzeme ve hizmetler vb.) kapsar. Ayn� zamanda her sekt�r i�in geli�tirilebilecek gereksinimlere de taban olu�tururlar.

Yeni standard�n geli�tirilmesi ISO 14001 �evre Y�netim Sistemleri - Kullan�m rehberi ve Spesifikasyonlar ile uyum sa�lanabilmesi i�in Teknik Komite ISO/TC 207, �evre Y�netimi, SC 1 �evre Y�netim Sistemleri alt komitesinin �al��malar� ile birlikte koordine edilmi�tir. �ekilde bu standartta belirlenen kalite y�netim sistemi ihtiya�lar� i�in proses modeli g�sterilmektedir. Model, bu standarttaki 4 ana element ba�l��n�n entegrasyonunu grafiksel olarak yans�tmaktad�r.

2000 y�l� sonuna kadar ISO 9000 ailesine �� yeni standart daha eklenecektir. Bunlar;

ISO 9000:2000 Kalite Y�netim Sistemi; Genel Esaslar ve Tan�mlar

ISO 9001:2000 Kalite Y�netim Sistemi, Gerekleri

ISO 9004:2000 Kalite Y�netim Sistemi; Performans �yile�tirme Rehberi

ISO 19011:2000 Kalite ve �evre Y�netim Sistemleri- Tetkik K�lavuzu (Taslak)

Tablo 1.ISO 9000:2000 Kalite Y�netim Sistemi Proses Modeli

Ge�i� S�reci

Akreditasyon kurumlar�, yetkili belgelendirme kurulu�lar� ile ekonomik organizasyonlar�n; ISO 9000:1994"den ISO 9000:2000"ne ge�i�i �nemli bir s�re�tir. ISO TC 176 Komitesi, Uluslararas� Akreditasyon Forumu (IAF) ile ortak bir �al��ma grubu olu�turmu�, ge�i� s�recinin planlanmas� rehberini dok�mante etmektedir. Ortak �al��ma grubunun 26 Eyl�l 1999"da Viyana"da ger�ekle�en toplant�s�nda;

ISO 9000:2000 normlar� bas�l�p yay�nlanmadan belgelendirme faaliyetlerinin, ISO 9000:1994 versiyonunun ruhuna uygun y�r�t�lmesi ancak, belgelendirme kurulu�lar� 2000 y�l�ndan itibaren elementel kontrol list

ESNEK �ALI�MA S�RELER�N�N ORTAYA �IKI�I VE GEL��M�

9/7/2010

ESNEK �ALI�MA S�RELER�N�N ORTAYA �IKI�I VE GEL��M�

�al��ma s�relerinin k�salt�lmas�, i��i ve i�veren taraflar� aras�nda devaml� olarak tart��ma konusu olmu�tur. ��i sendikalar�, toplu pazarl�k g�r��melerinde, i��i sa�l�� ve i� g�venli�inin sa�lanmas�, �al��ma ya�am�n�n insanile�tirilmesi, i��inin i� d��nda ki�ili�ini geli�tirmesine olanak tan�nmas� ve iktisadi durgunluk d�neminde i�sizli�in artmas�n�n engellenmesi gibi nedenlerle haftal�k ve g�nl�k �al��ma s�relerinin k�salt�lmas�na �al��m��t�r.
Zamanla, ��kar�lan yasalarla ve imzalanan toplu i� s�zle�meleri ile haftal�k �al��ma s�relerinin s�rekli olarak azald�� g�r�lm��t�r. �rne�in; 1960 y�l�nda Bat� Avrupa �lkelerinde, imalat sanayiinde ortalama haftal�k �al��ma s�resi 46 saat iken, 1985 tarihinde bu rakam 40 saatin alt�na d��m��t�r. G�n�m�zde de, bir�ok sanayi �lkesinde haftal�k �al��ma s�resi 40 saatin alt�nda bulunmaktad�r. Hatta, Birle�ik Almanyada metal i�kolunda haftal�k �al��ma s�resinin 35 saat oldu�u bilinmektedir
Ancak 1970 lerden sonra meydana gelen ekonomik ve teknolojik geli�meler, �al��ma s�resinin k�salt�lmas�na kar��l�k �al��ma S�resi Esnekli�i (Working Time Flexibility) fikrini �n plana ��karm�� bulunmaktad�r. Art�k, i��i sendikalar�n�n k�salt�lma taleplerine kar�� olarak i�verenler esnekli�i ileri s�rmektedirler. �� yasalar�n�n kat�l�klardan ar�nd�r�lmas�n� ve esnekle�tirilmesini talep etmektedirler. G�n�m�zde, �al��ma s�resinin esnekli�i �al��ma s�resinin k�salt�lmas�ndan daha az tart��mal� bir konu haline gelmi�tir. �al��ma s�relerinin azalt�lmas�n�n tek ba��na sa�lanmas� olduk�a g��le�mi�tir.
Bu s�re� i�inde, i��i sendikalar�, yasal d�zenlemeler veya toplu pazarl�klarla, �cretlerde bir d�� olmadan �al��ma s�resinin k�salt�lmas�n� istemelerine ra�men; i�verenler, esas olarak �al��ma s�resinin esnekle�tirilmesinden yana olmaktad�rlar. Verimlilik art�� olmadan veya �cret art��lar�n�n dondurulmas� sa�lanmadan �al��ma s�relerinin k�salt�lmas�na yana�mamaktad�rlar. �rne�in; 1983 ve 1985 y�llar�nda, Hollandada daha �nceden % 5 olarak �ng�r�len �cret art��ndan vazge�ilerek ayn� oranda �al��ma s�resinden bir k�s�tlamaya gidilebilmi�tir.
Art�k g�n�m�zde, Avrupa Birli�i �lkelerinde �al��ma s�releri ile ilgili kat�l�klar�n azald�� ve �al��ma s�relerinin esnekle�ti�i g�r�lmektedir. �rne�in; Bel�ikada 22 ocak 1985 tarihinde ��kan bir yasayla haftal�k �al��ma s�resinin azami s�n�r� esnekle�tirilmi�tir. Bu yasa ile, daha �nceden 40 saat olan haftal�k azami �al��ma s�resi, imzalanan toplu i� s�zle�meleri ile 45 saate ��kar�labilmektedir. �lave edilen 5 saatlik �al��ma ise fazla mesai say�lmamaktad�r. Ancak, y�l�k �al��ma s�resi artmamakta, bu s�renin toplam� yine eskisi gibi haftal�k 40 saat �al��maya g�re hesaplanmaktad�r.
Ayr�ca, 1987 y�l�nda Bel�ikada ��kar�lan bir yasayla, �al��ma s�releri daha esnek bir yap�ya kavu�turulmu�tur. Buna g�re, i��i ve i�veren taraflar� anla�arak toplu i� s�zle�meleri ile pazar g�n� ve di�er tatil g�nleri fazla mesaiye girmeden �al��abilmektedirler. Bununla beraber, g�nde 12 saati ge�memek ko�ulu ile, g�nl�k ve haftal�k tavan �al��ma s�relerini a�abilmektedirler. Fakat, y�ll�k olarak �al��ma s�resinde bir �st tavan mevcut olmaktad�r. Ayn� �ekilde, Fransada da 1987de yap�lan yasal de�i�iklikle, y�ll�k ortalama 39 saati ge�memek kayd� ile, haftal�k maksimim �al��ma s�resinin 44 saate ��kar�lmas� m�mk�n olmaktad�r. Bu duruma, �al��ma S�relerinin Senele�tirilmesi (Annualization) denilmektedir. Yani, y�l�k toplam �al��ma s�resini de�i�tirmeden g�nl�k ve haftal�k �al��ma s�relerinde esneklik yap�larak azami s�n�rlar�n artt�r�lmas� veya kald�r�lmas� olarak tan�mlanmaktad�r. �al��ma s�relerinin senele�tirilmesi, ��kar�lan yasalarla Bel�ika, Danimarka, Fransa, �talya ve Hollanda gibi bir�ok Avrupa Birli�i �lkesinde g�r�lmektedir.
�al��ma s�relerinin esnekle�tirilmesini sa�layan �nemli di�er bir husus ise, Esnek Toplu �� S�zle�meleridir. Esnek toplu i� s�zle�meleri, mal ve hizmet talebindeki konjonkt�rel dalgalanmalara i�letmeler

AVRUPA B�RL��"NDE �ST�HDAM STRATEJ�LER�

9/7/2010

AVRUPA B�RL��"NDE �ST�HDAM STRATEJ�LER�

. G�R��

1998 y�l�nda �al��ma Bakanl��n�n g�zetiminde ve di�er ilgili bakanl�k ve kamu ile g�n�ll� kurulu�lar�n deste�inde uygulamaya konulan New Deal, Birle�ik Krall�k"ta uzun s�reli gen� i�sizli�i, toplam genel i�sizli�i �nlemek ve istihdam edilebilirlik i�in geli�tirilen bir programd�r. New Deal; kamu, �zel, g�n�ll� t�m kurulu�larla, ekonomik refah ve sosyal geli�mi�li�i temin edici eylemler i�in s�k� i�birli�i i�inde �al��maktad�r.

New Deal bir i� yaratma program� de�ildir. ��k�� noktas�, yeni ve g�ncelle�tirilmi� becerileri sa�layarak uzun s�reli i�siz ki�ilerin istihdam edilebilirliklerini iyile�tirmektir.
New Deal, hem i�verenlerin istihdam eksikliklerini gidermede hem de �al��mak isteyen ki�ilere istihdam yaratmada �nemli ba�ar�lar sa�lam��t�r. New Deal i� yaratma program� olmamakla birlikte sa�lad�� e�itim, mesleki e�itim ve di�er faaliyetleri sonucunda, �irketlerin geni�lemesiyle yeni i�lerin dolayl� olarak yarat�lmas�na sebep olmu�tur.

New Deal, ulusal d�zeyde y�r�t�len "Welfare to Work" ("Yard�m Paras�ndan ��e Ge�i�") stratejisinin bir par�as�d�r. Amac� bireylerin kendi gelecekleri i�in sorumluluk almalar� ve onlar� ba��ml� k�lan parasal yard�m deste�inden uzakla�t�rarak �al��ma yoluyla ba��ms�zl�klar�n� kazand�rmaya yard�mc� olacak eylemleri olu�turmakt�r. Bunlara �rnek olarak ONE, Working Families" Tax Credit, Working Age Agency gibi eylemler verilebilinir.

H�k�met; amac� istikrarl� b�y�me ve y�ksek istihdam seviyelerini temin etme olarak; bu alandaki ini� ve ��k��l� d�ng�ye son vermek ve uzun d�nemli ekonomik istikrar sa�lamak i�in ulusal d�zeyde bir kampanya olarak nitelendirilebilecek giri�imlerde bulunmu�tur. G��l� bir ekonomi ile uzun vadeli refah� sa�lamak, adil bir toplum ile sosyal geli�imi sa�lamak i�in, i�sizlikle ba�etmek ve istihdam seviyesini artt�rmak hayati �nem ta��maktad�r.

Ancak �lkede i�sizlik hala �ok y�ksektir. H�k�metin hedefleri; s�rd�r�lebilir makroekonomik isikrar politikalar� ile eskisinden daha y�ksek bir istihdam seviyesini temin etmek; �al��mayan ailelerdeki �ocuk say�s�n� azaltmak; dezavantajl� b�lge ve gruplardaki istihdam oranlar�nda art�� sa�lamak ve bu gruplar�n istihdam seviyesi ile genel istihdam seviyesi aras�ndaki fark� azaltmakt�r.

Bunlar� in�a etmek i�in uzun d�nemli ama�lar; en zor durumda olanlara yard�m etmeyi de i�eren, i�g�c� piyasas�ndan d��lanm��l��a son vermek; hak ve sorumluluklar aras�nda bir dengeyi g�zeterek, ba��ms�z olmay� te�vik etmek i�in yard�m sistemini de�i�tirmeye devam etmek; i�g�c� piyasas�nda, beceri eksikli�ini gidermek i�in y�ksek nitelikli becerilere sahip ki�ilerin say�s�n� art�rmakt�r.

II. NEW DEAL"IN KAPSAMI

A. Sosyal Taraflar

New Deal program�, uzun d�nemli gen� i�sizlikle ba�etmek i�in 1998 Nisan"�nda ulusal d�zeyde ba�lat�lm��t�r. New Deal, i�g�c� piyasas�nda �nemli de�i�ikliklerin ya�and�� bir zamanda ortaya ��km��t�r: artan �al��an kad�n say�s�; i�g�c�n�n ��te ikisinin k�smi s�reli �al��ma i�inde olu�u; hizmet sekt�r�nde i�lerin art��; d��k becerili i�lere olan talepte azal�� gibi.

Bu program �nce gen� i�sizler daha sonra da di�er korunmaya muhta� gruplar i�in geli�tirilmi�tir. Program�n ba�lang�� amac�; gen�lere; �mit ve olanak sunmak, kendilerini de�ersiz hissetmelerine son vermek, gen� insanlar�n sunacak bir�eyleri olmad�� duygusuna son vermek, gen� insanlar�n t�m potansiyallerine ula�malar�na yard�mc� olmakt�r. 1997 y�l�nda hedef, 250 bin gen� insan�n sosyal yard�mlardan uzakla�arak i�e yerle�tirilmeleri idi. 2000 y�l�nda bu rakam 254 520 olarak ger�ekle�mi�tir. 2002 y�l�nda ise 360 000"e ula�m��t�r.

Devlet, New Deal"�n uygulanmas� ve fonlanmas�nda �nc� roldedir. Bu program, �sko�ya, Galler ve Kuzey �rlanda"da d�n��ml� y�netimler ve katk�da bulunan di�er kurulu�larla y�r�t�lmektedir. New Deal; gen� insanlar�, i�verenleri, �zel ve kamu sekt�r�nden kat�l�mc�lar�, �evre ve g�n�ll� kurulu�lar� ve dev

�N�VERS�TELERDE D�ZENLENEN �ST�HDAM FUARLARI VE �ST�HDAM HAFTASI

9/7/2010

�N�VERS�TELERDE D�ZENLENEN �ST�HDAM FUARLARI VE �ST�HDAM HAFTASI

G�n�m�zde her b�y�kl�kte i�letme i�in i�g�c�n�n �nemi tart��lamayacak kadar a��kt�r. Bu nedenle i�letmelerin, yapacaklar� i�, ne olursa olsun yeni i�e alacaklar� ki�iler �nemlidir ve �zel olarak se�ilmeleri gerekir. Konuya bu a��dan yakla��ld��nda da i�letmeler i�e yeni alacaklar� elemanlar� son derece dikkatli se�mek istemektedirler. �zellikle belirli bir mesleki bilgi birikimi, teknik ve k�lt�rel donan�m gerektiren i�ler i�in kaliteli olan y�ksek e�itimli i�g�c�n�n istihdam� i�letmeler i�in ayr� bir �neme sahiptir. �niversiteler ise, bu konu da i�letmelerin en �nemli kayna��d�r. Hizmete giri�in ��renim d�zeyine ba�l� oldu�u r�tbe sisteminde kaynak yeni mezunlard�r. Bu nedenle �niversiteler ba�lang�� d�zeyindeki i�ler i�in uygun elemanlar�n bulunabilece�i bir kaynakt�r(Ayta�; 1997, s.50).

��e alma s�recinde d�� kaynaklara y�nelen i�verenler i�in �niversitelerin i�e yerle�tirme b�rolar� eleman temini konusunda yard�mc� olabilecek temel birimler olmas� gerekir. �lkemizde bu y�nde �al��malara ilk kez 1988 y�l�nda Hacettepe ve 19 May�s �niversitelerinde ba�lanm��t�r. �� ve ��i Bulma Kurumu ile ortak �al��ma sonucunda olu�turulan �niversite �stihdam Dan��ma B�rolar�"n�n b�y�k ilgi g�rmesi sonucu ayn� y�l Ege ve 9 Eyl�l �niversitelerinde de �stihdam Dan��ma B�rolar� Kurulmu�tur. Bu b�rolar�n ��rencilerden yo�un ilgi g�rmesine kar��l�k i�verenlerden beklenen ilgi g�r�lememi�tir. Ayr�ca bu merkezlerin amac�, �niversiteden mezun olanlar�n mesleklerine uygun alanlarda istihdam�, ��rencilerin ise k�sa s�reli ve ge�ici i�ler bulmalar�na y�nelik �al��malar olmas�na ra�men �al��ma mevzuat�nda standart d�� al��malar�n d�zenlenmemi� olmas�, bu merkezlerin ama�lar�na y�nelik �al��mas�n� engellemi�tir. Yaln�z mezuniyet a�amas�ndaki ya da yeni mezun gen�lerin i�e yerle�tirilmesinde arac�l�k hizmetleri vermek zorunda kalan b�rolar sadece bahar aylar�nda k�sa d�nemli bir yo�unluk ya�am��lard�r. Bu durum tan�nmalar�n� engellemi� ve zaman i�inde b�rolar�n i�lerli�i kalmam��t�r.
�niversite �stihdam B�rolar�n�n �lkemizde ge� kurulmas�, kurulduktan sonra ise, yeterince etkin olamamas� gerek i�letmeleri gerekse �niversiteleri yeni y�ntemler aramaya itmi�tir. ��letmelerin insan kaynaklar� y�neticileri mezuniyet �ncesi d�nemde �niversiteleri dola�arak arad�klar� niteliklere uygun elemanlar� bulmak i�in ��rencilerle g�r��meler yapmakta ve ko�ullar�na uygun olanlara i� teklifleri g�t�rmektedirler. ��letmeler bu a�amada ziyaret edecekleri �niversitenin se�imine �nem vermektedirler. �zellikle b�y�k �l�ekli i�letmeler kamuoyunda yer edinmi� �niversiteleri tercih etmektedirler. Ancak �ok b�y�k zaman ve maliyet isteyen bu y�ntem her i�letme i�in uygun olmamaktad�r. Oysa g�zden uzak tutulmamas� gereken konu, yerel �niversitelerin i�g�c� bulma maliyet ve s�recini k�saltt�� ger�e�idir (Ayta�; 1997, s.52). Baz� i�letmeler ise, �irket tan�t�m g�nleri (kariyer g�nleri) d�zenleyerek kendilerini mezuniyet a�amas�ndaki adaylara tan�tma yolunu se�mektedir. Bu y�ntem bireysel giri�imlere dayand�� i�in organizasyonda �e�itli g��l�klerle kar��la��lmaktad�r. Organizasyonlar�n k�sa s�reli olmas� nedeniyle istenen ��renci kitlesine ula�ma olana�� azalmakta ve �o�u zaman ��rencilerle bire bir g�r��me olana�� elde edilememektedir.
Son y�llarda ise, �� ve ��i Bulma Kurumu"nun her y�l May�s ay�n�n ilk yar�s�nda d�zenledi�i �stihdam Haftas� �er�evesinde �niversiteler ile i�birli�i yaparak d�zenledi�i �nsan Kaynaklar� ve �stihdam Fuarlar� �niversite ��rencilerinden ve ba�ta fuarlar�n a��ld�� niversitelerin bulundu�u b�lgedeki i�letmeler olmak �zere pek �ok i�letmeden b�y�k ilgi g�rmektedir.

�nsan Kaynaklar� ve �stihdam Fuarlar�n�n Amac�
�stihdam Fuarlar�n�n amac�; �niversite gen�lerine i�g�c� piyasas� ile ilgili bilgiler aktarmak, tan�tmak, onlar� �al��ma hayat�na haz�rlamak, mezun olma durumunda olanlara �al��abilecekleri i�yerleri konusunda bilgi sa�lamak ve rehberlik etmek, staj ve

GEN� ��S�ZL�� SORUNU VE ��Z�MLEY�C� POL�T�KALAR (T�RK�YE �RNE��)

9/7/2010

��NDEK�LER
Sayfa No
��NDEK�LER.............................................................................................................2
KISALTMALAR.......................................................................................................... 3
TABLOLAR L�STES�..................................................................................................4
G�R��............................................................................................................................5
1.TANIM.......................................................................................................................6
1.1.G�n�m�zde Gen�lik......................................................................................6
1.2.Gen�lik Sorunlar�............................................................................................7
1.2.1. Yerle�im Evreleri ve Gen�lik....................................................................7
1.2.2. Zamanlama Sorunlar�................................................................................ 8
1.2.3. E�itim ....................................................................................................... 9
1.2.3.1. E�itimi Etkileyen Unsurlar......................................................... 10
1.2.3.2. Mesleki Y�nlendirme................................................................. 11
1.2.3.3. Mesleki Teknik E�itim............................................................... 11
1.2.3.4. E�itim Kurumlar�n�n E�ilimleri................................................. 11
1.2.3.5. E�itim Harcamalar�.................................................................... 12
1.2.4. �al��ma Hayat� ve Gen�lik........................................................................ 12
1.2.4.1. �al��an Gen�lik.......................................................................... 13
1.2.4.2. Hukuk ve Gen�lik....................................................................... 13
1.2.4.3. Rejim ve Gen�lik........................................................................ 13
1.2.5. Sosyal G�venlik Politikalar�nda Gen�lik ................................................. 14
B�R�NC� B�L�M
GENEL OLARAK GEN� ��S�ZL�� VE T�RK�YE BOYUTU................................. 15
1.��S�ZL�K................................................................................................................. 15
1.1.Konjekt�rel Devri i�sizlik............................................................................. 15
1.2.Yap�sal ��sizlik.............................................................................................. 15
1.3.A��k ��sizlik.................................................................................................. 17
1.4.Gizli ��sizlik...................................................................................

BENCHMARKING

9/7/2010

BENCHMARKING
Benchmarking"in Tan�m�
Benchmarking, i�letmeler aras� kar��la�t�rma, hedef belirleme nirengileme, rekabete dayal� k�yaslama ve bir �rnekleme olay�d�r. Di�er bir ifade ile, bir kurulu�un faaliyetlerinde ba�ar�ya ula�ma ya da iyile�me sa�lamak amac�yla, ayn� sekt�rde ba�ar�l� uygulamalar� ile piyasada iyi tan�nm�� di�er kurum ve kurulu�lar�n, �rnek hizmetlerini ve �al��ma i�lemlerini esas alarak; s�rekli, d�zenli ve sistemli bir uygulama metodudur.
Benchmarking, bir y�netsel ara� olarak i�letmelerde kullan�lmaya ba�lamas� hen�z yeni say�l�r. S�zl�k anlam�; sabit nokta, bir �l��y� sonradan hat�rlayabilmek i�in kullan�lan bir i�aret olarak tan�mlanmaktad�r. Bir ba�ka anlat�mla benchmarking; performans�n �l��mlemesinde referans al�nabilecek bir numune ya da standart olarak kullan�lan bir �l��mleme t�r�d�r.
Asl�nda benchmarking kelimesi teknik bir anlam ifade eden benchmark kelimesinden t�retilmi�tir. Bu haliyle benchmarking; bir i�letmenin iyi bir performans elde etmesi amac�yla, piyasadaki performans� a��s�ndan en iyi uygulama ve en g�zel faaliyetlere sahip olmas�yla tan�nan ya da bilinen di�er i�letmelerin mal ve hizmetlerini de�erlendirmede kullan�labilecek s�rekli ve sistematik bir s�re�tir.
K�yaslama olarak da bilinen bu y�netsel ara�, i�letmelerin performans�n� artt�rmak i�in kullan�lan bir y�netim tekni�i olarak da alg�lanmaktad�r. Do�ru olarak uygulanmas� durumunda, zorlu bir rekabet ortam�nda i�letmeyi g��l� hale getirebilme �zelli�ine sahiptir.
Ayn� zamanda i�letmelerin gelecekteki faaliyetleri ile ilgili strateji geli�tirmek, i�letmenin faaliyet s�re�leri esnas�nda eksiklikleri belirleyip, en iyisini yapabilme f�rsat�n� veren stratejik planlama s�recinin en �nemli unsurudur.
Bir ba�ka a��dan benchmarking, i�letmenin kendi ba�ar�s�n�, faaliyet s�n�f�nda en iyi olan i�letme veya i�letmelerle kar��la�t�rarak, en iyi olan i�letmenin g�sterdi�i olumlu performans� nas�l yakalad��n� belirleyip, elde edilen bilgilerin k�yaslama yapan i�letmenin

�ALI�MA EKONOM�S� VE END�STR� �L��K�LER� B�L�M�

9/7/2010

1. �ALI�MA KAVRAMI
�al��ma, ya�am�n s�reklili�ini sa�layan sosyal bir faaliyet olarak, ge�mi�i insanl��n varolu�una kadar uzanan, insan ya�am�n�n en merkezi alanlar�ndan biridir. Genellikle �al��ma kavram�yla i�, istihdam, emek ya da meslek gibi kavramlar�n ayn� anlamda kullan�ld�� g�r�lmektedir. �al��ma kavram�n�n anlam� ve de�eri, tarihsel s�re�te ekonomik geli�meye paralel olarak ve her toplumun normlar�, inan�lar� ve de�erleri taraf�ndan belirlenmektedir. (TINAR, 1996, s. 3.) Dolay�s�yla, �al��man�n, tarih boyunca y�klendi�i anlam farkl� olmu�tur. �rne�in, �al��ma, Aristokrat ve Eski Yunan toplumlar�nda a�a��lanm�� ve k�lelikle e�de�erde tutulmu�tur. Bu d�nemde �al��mak zorunlulu�un esiri olmak anlam�na gelmi�tir (LORDO�LU-T�R�NER-�ZKAPLAN, 2000, s.3). Protestanl��n do�u�uyla birlikte de Tanr� i�in faaliyet g�stermenin tek yolu olarak g�r�lm��t�r.
G�r�ld�� gibi, �al��ma, zaman ve mekana g�re sabit veya evrensel bir anlam� olmayan bir fenomen olarak kar��m�za ��kmaktad�r. Bu y�zden bu kavram�n tan�mlanmas�nda baz� g��l�klerin oldu�unu kabul edilmektedir. Genel olarak �al��ma, ba�ka insanlar i�in de�erli hizmetler ve �r�nler �reten bir faaliyet veya enerji harcamas�, olarak tan�mlamaktad�r (HALL, 1986, s.11). �al��ma zaman�n �retici faaliyetlerle doldurulmas�d�r. (GRINT, 1998 s.14) ya da �al��ma mallar�n �retilmesi ve di�erlerine de�erin sunulmas�d�r (ROTHMAN, 1987, s.5) �eklinde de tan�mlanmaktad�r. Yine ba�ka bir tan�ma g�re �al��ma, bedensel, zihinsel ve ruhsal bir �aba ile bireyin kendisi ya da ba�kalar� i�in de�er ifade eden mal ve hizmetleri �retme faaliyeti (TINAR, a.g.e., s.6) olarak daha ayr�nt�l� bir �ekilde ifade edilmektedir. Ancak, tan�mlamada ya�anan g��l�kler, eksiklikler g�z �n�ne al�narak burada incelenen konu �er�evesinde �al��ma, bireyin bedensel, zihinsel ve/veya ruhsal enerji harcayarak maddi ve /veya manevi bir kazan� kar��l�� kendisi ya da ba�kalar� i�in de�erli mal ve hizmetler �retti�i ama�l� ve s�rekli bir sosyal bir faaliyet olarak ele al�nacakt�r. Bu ba�lamda �al��ma, �cretli �al��ma, ev i�i ve g�n�ll� �al��may� kapsamaktad�r.

G�N�LL� KADIN KURULU�LARI 2000:YEN� B�N YILA HAZIRLIK
Do�.Dr. �eng�l HABLEM�TO�LU
T�rk Kad�nlar Konseyi Derne�i 2. Ba�kan� (1998-2000)

Bernard Shaw�n �nsan ve S�permen( 1905) adl� kitab�nda, ge�erli�ini hi�bir zaman kaybetmeyecek �arp�c� bir c�mlesi var. �ki farkl� insan tipinden s�zederek, ...makul insan d�nyaya uyum sa�lar, makul olmayan ise d�nyay� kendisine uydurmaya �al��r, i�te bunun i�in b�t�n geli�meler makul olmayan insanlar y�z�ndendir... diyor. Tam da bu noktada bu s�zler g�n�ll� kurulu�lar�n� �a�r��t�r�yor. ��nk� t�m g�n�ll� kurulu�lar ve tabii ki g�n�ll� kad�n kurulu�lar� da, makul olmayan insanlar gibi, �al��malar�n�, programlar�n�, b�rokrasiye ve geleneklere, mevcut sistemin darbo�azlar�na uydurmak yerine; insanlar�n yarar�, refah� i�in art�k a��k�a yeterli olmad�� anla��lan sistemin yaratt�� bu darbo�azlar�n, engellerin k�r�lma noktalar�n� yakalayarak, makul olmayan �al��malarla insanlar�n ya�am�n� de�i�tirmeye �aba sarfediyorlar. Bug�n g�n�ll� kurulu�lar�n i�inde bulundu�u durum da b�yledir.
Bir g�n�ll� kad�n kurulu�unun d�nyan�n herhangi bir yerinde �al��maya ba�lamas�, belli bir talebi kar��lamak i�indir. Bu talep k�rsal kesimde kad�nlara kredi sa�lanmas�, �reme sa�l��n�n korunmas�, tar�msal yay�m e�itiminin ula�t�r�lmas� ya da kentlerde ekonomik ve sosyal sorunlar�n giderilmesi gibi pek �ok se�enekten biri olabilir. Bu taleplerin kar��lanmas� i�in yap�lan �al��malar ba�ar�l� ise, �nemli say�da kad�n�n g��lenmesine katk�da bulunuldu�u d��n�l�r ki, �lkemizde bug�n g�n�ll� kad�n kurulu�lar�n�n geldikleri nokta; bu a��dan �nemli yol katettiklerini g�stermektedir.
Ancak elde edilen ba�ar�lar�, izleyen kar�� konulmaz soru Daha fazlas�n� nas�l elde edebiliriz ? dir. Bir g�n�ll� kad�n kurulu�u olarak her birimiz, katk�lar�m�z�n her nekadar g�zel bir damla oldu�unu biliyorsak da, okyanusta bir damladan �teye gitmedi�inin de

�OKULUSLU ��RKETLER VE END�STR� �L��K�LER�NE ETK�LER�

9/7/2010

�� G�VENCES� YASASI NELER GET�R�YOR

9/7/2010

�� G�VENCES� YASASI NELER GET�R�YOR

Giriþ
Prof. Dr. A. Can TUNCAY
Yeditepe �niversitesi
Hukuk Fak�ltesi
�ðretim �yesi
ÝÞ G�VENCESÝ YASASI
NELER GETÝRÝYOR
Yukarýdaki g�r�þlerin kanýmýzca hemen
hepsinde bir ger�ek payý vardýr. Doðrusu
dozu iyi ayarlanmýþ bir iþ g�vencesini de
i�ine alan yeni bir Ýþ Kanunu"nun �ýkarýlmasýdýr.
��nk� mevcut Ýþ K. artýk ihtiya�lara
cevap veremez hale gelmiþtir. Kanun
modasý ge�miþ katý h�k�mlerle dolu olup,
ne esnek �alýþma s�resinden, ne atipik �alýþma
modellerinden haberdardýr. Fakat 158
sayýlý S�zleþmeyi 8 yýl �nce bir kanunla
kabul edip bug�ne kadar gereðini yerine
getirmemiþ olmak da T�rkiye"nin devlet
olma ciddiyetiyle baðdaþmamaktadýr.
Nitekim 158 sayýlý S�zleþmenin gereklerinin
yerine getirilmesi konusunda �ok ge�
kalýndýðýný g�ren o zamanýn �alýþma ve
Sosyal G�venlik Bakanlýðý 2000 yýlýnda
akademisyenlerden oluþan bir komisyona Ýþ
G�vencesi Yasasý adýyla anýlan bir taslak
hazýrlatmýþsa da yukarýda belirttiðimiz tepkiler
karþýsýnda taslak rafa kaldýrýlmýþ fakat
bu defa iþ g�vencesini de i�ine alacak
bi�imde yeni ihtiya� ve geliþmelere paralel
bi�imde yeni bir ÝþK. tasarýsýný hazýrlatma
kararýna varýlmýþtýr. Ancak bu noktada iþ�i
ve iþveren kesimleri arasýnda bir konsensus
saðlanmasý amacýyla iþ�i ve iþveren konfederasyonlarý
komisyonca hazýrlanacak
tasarýya karþý �ýkmayacaklarý hususunda
2001 yýlý ortalarýnda prensip antlaþmasýna
varmýþlardýr. Bunun �zerine iþ g�vencesi
yasa tasarýsýný hazýrlamýþ olan bilim komisyonundan
yeni bir Ýþ Kanunu hazýrlanmasý
istenmiþtir. Komisyon bir yýl s�rd�rd�ð�
�alýþmalar sonucunda hazýrladýðý metni
ge�tiðimiz Nisan ayýnda �alýþma ve Sosyal
G�venlik Bakanlýðýna sunmuþtur. Bakanlýk
da bunu g�r�þ bildirmeleri i�in sosyal
taraflara g�ndermiþtir. Herkes �aðdaþ ihtiya�
ve geliþmelere g�re hazýrlanan bu metnin,
�zerinde bazý r�tuþlar yapýlarak TBMM
Genel Kuruluna kanunlaþmasý i�in g�nderilmesini
beklerken alýnan erken se�im
kararýnýn hemen ardýndan, daha �nce rafa
kaldýrýlmýþ olan ve 1475 sayýlý Ýþ K.nun
hizmet akdinin sona ermesiyle Sendikalar
K.nun sendika temsilcisi ve sendikal ayýrýmcýlýkla
ilgili maddelerinde deðiþiklik yapan
ve kamuoyunda "Ýþ G�vencesi Yasa Tasarýsý"
olarak bilinen tasarý birden bire raftan
indirilerek bazý deðiþikliklerle 09.08.2002
g�n� yasalaþtýrýlmýþ ve 15.08.2002 g�n�
Resmi Gazete"de yayýnlanmýþtýr. Bu þok
geliþmeler s�rerken s�rpriz þekilde istifa
eden eski bakanýn yerine atanan yeni �alýþma
ve Sosyal G�venlik Bakanýnýn bir jestiyle
4773 sayýlý bu kanunun y�r�rl�ðe girmesi
15.03.2003"e býrakýlmýþtýr. Yasanýn y�r�rl�ðe
giriþ tarihinin ileri atýlmasýnýn nedeni
de yeni se�ilecek Meclise Ýþ Kanunu
tasarýsýný kanunlaþtýrabilmek ve 4773 sayýlý
Kanun hen�z y�r�rl�ðe girmeden yenisini
y�r�rl�ðe koyabilmek i�in zaman tanýmak
olarak a�ýklanmýþtýr.
Bu durumda 15.03.2003"e kadar yeni bir Ýþ
Kanunu kabul edilip y�r�rl�ðe

YEN� TEKNOLOJ�LER VE DE��EN END�STR� �L��K�LER�

9/7/2010

YEN� TEKNOLOJ�LER VE DE��EN END�STR� �L��K�LER�

Teknoloji, bir sanayi dal�yla ilgili �retim y�ntemlerini, kullan�lan ara�, gere� ve aletleri kapsayan bilgi olarak tan�mlanabilir. Teknoloji, �retimle ilgili bilginin ger�ek hayatta kullan�lmas�n� ifade eden tekniklerin b�t�n�n� olu�turmaktad�r. Ayr�ca insan�n bilgisini �e�itli ara� ve gere�lerin olu�umunda devreye sokmas� ve insan�n maddi �evresini de�i�tirmek ve denetlemek amac� da teknoloji tan�m�nda yer almaktad�r. Teknoloji bilgi birikiminin pratik hayatta yayg�n bi�imde uygulanmas� anlam� ta��maktad�r. Teknolojik geli�me, �retim ile ilgili y�ntemleri, kullan�lan ara� gere� ve aletleri kapsayan bilgideki geli�meyi ifade etmektedir (Balc�,1995,78).
Yeni teknolojiler ise teknolojik de�i�imin g�n�m�zde ula�t�� son a�amad�r. Teknolojik geli�me, ekonomik ve toplumsal yap�daki de�i�im ve etkile�imlerle sanayile�meye, sanayile�meden de i�inde bulundu�umuz yeni teknoloji a�amas�na ula�m��t�r. Bu anlamda teknolojik de�i�im, var olan de�i�im s�recinin bir par�as�d�r. Bu de�i�im s�recinde teknik yeniliklerin, ekonomik geli�meyle toplumsal ve kurumsal de�i�ikliklerle kar��l�kl� ba��ml�l�klar� s�z konusudur (Erdut, 1998,1)
200 y�l �nce �ngiltere ve baz� Bat� Avrupa �lkelerinde, buharl� makina ve bu makinalar�n kullan�ld�� dokuma tezgahlar�, kol g�c� d�nemini kapsayan ve makinala�ma d�nemine ge�ilmesini sa�layan yeni teknolojinin simgesi olmu�tur. XIX. y�zy�l�n sonlar� ve XX. y�zy�l�n ba�lar�nda Fransa, Almanya ve �sve� gibi baz� Bat� Avrupa �lkelerinde ve ABDde kimyasal �r�nleri geli�tirerek, elektri�i yayg�nla�t�rarak ekonomik b�y�meyi sa�layan yeni teknolojiler teknolojik geli�mede yeni bir a�amay� olu�turmu�lard�r. II. D�nya Sava��ndan sonra ise teknolojik geli�meler yeni bir ivme kazanm��t�r. 1920lerden sonra uygulanmaya ba�layan, yar� otomatik montaj hatt�na dayanan Fordizm ad�n� ta��yan �retim s�reci yerini otomasyona b�rakm��t�r. �elik, petro-kimya gibi a��r sanayilerde otomatik �retim i�lemleri geli�tirilmi�tir.
G�n�m�zde ise bilimsel veya teknolojik devrim veya teknolojik patlama ad� verilen t�m ekonomik alanlar�, �retimin organizasyonunu, da��t�m�n� ve yarat�lan gelirin payla��m�n� do�rudan etkileyen yeni teknolojiler d�nemi ortaya ��km��t�r. Son teknolojik geli�meler emek yo�un makinele�me d�nemini geride b�rakarak sermaye yo�un makinele�me sistemleri d�nemini ba�latm��t�r. Makine sistemleri bir �retim s�recinde birbirini tamamlayan makinalar�n organik olarak birle�mesini ifade etmekte, bu sistemde �retimde enformasyon ak��, e�g�d�m ve i�b�l�m� en �st d�zeyde bilimsel y�ntemlerle yap�lmaktad�r (Petrol-��, 1990,409).
G�n�m�zde yeni teknolojiler bilgi teknolojisi, bio-teknoloji, materyal teknolojisi, uzay teknolojisi ve n�kleer teknoloji �eklinde s�ralanabilir. Bunlar i�inde kullan�m� ve etkinli�i en fazla olan� bilgi teknolojisi olarak g�r�nmektedir (ILO,1996,19). Bilgi teknolojisi, bilgisayar, mikroelektronik ve telekom�nikasyon teknolojilerini birlikte ifade etmektedir. �nceleri birbirinden ayr� olarak geli�en bu �� teknoloji elektronik teknolojideki geli�menin etkisi ile tek bir ak�m halinde birle�mi�tir. Bilgi teknolojisi bilginin toplanmas�, i�lenmesi, saklanmas�, gerekli oldu�unda �a�r�lmas� ve iletilmesinde k�kl� yenilikler sunan bir teknolojidir. Bilgi teknolojisi, h�zl� bir �ekilde sekt�rler aras�nda yayg�nla�an, �r�n ve �retim s�reci yeniliklerini i�eren, i�letmede maliyetlerin azalmas�na ve verimlili�in artmas�na yol a�an, ulusal ve uluslararas� piyasalarda rekabet �st�nl�� sa�layan yeni bir teknoloji sistemi olarak ortaya ��kmaktad�r .
Teknolojik de�i�me, ekonomik geli�me ile sosyal-kurumsal de�i�imle ba��ml� oldu�undan bilgi teknolojisinin etkileri ekonomik ve sosyal ko�ullardan ayr� de�erlendirilememekte, ekonomik ve sosyal yap�daki de�i�im de yeni teknolojilerle uyumlu olarak meydana gelmektedir. Bu anlamda yeni teknolojiler end�stri ili�kilerini etkilemektedir (Erdut,1998,5,148). Bu etkile�im end�stri ili�kilerini olu�turan fakt�

�CRET Y�NET�M�

9/7/2010

�CRET Y�NET�M�

�al��anlara verilecek �cretlerin belirlenmesi i�in; �cret politikas�n�n olu�turulmas�ndan, piyasa �cret ara�t�rmalar�na; �cret sisteminin kurulmas�ndan i�letilmesine kadar yap�lan t�m �al��malar �cret y�netimini olu�turur.
�cret Sistemi :
�al��anlara hangi periyotlarla (haftal�k, ayl�k vb.), hangi �l��te g�re ( saat veya ay) ve hangi miktarlarda �cret �denece�inin belirlendi�i prosed�rlerdir.
�cret �al��an�n �al��mas� kar��l��nda �irketten sa�lad�� ekonomik yararlar aras�nda en �nemli yeri tutmaktad�r. Di�er ekonomik yararlar, primler ve �d�ller ile sosyal kolayl�klar ( yemek, ula��m , �zel sa�l�k sigortas�, lojman, ara�, telefon vb.) d�r. �cret, y�netici d�zeyinde giderek �nemini kaybetse de, alt d�zey �al��anlar i�in hala b�y�k �nem ta��makta ve �cret politikas�, �al��anlar�n motivasyonunda �nemli bir yer tutmaktad�r. Bu nedenle istikrarl� ve adil bir �cret politikas� olu�turulmas� zorunludur.
�al��anlar �irketten ekonomik yararlar d��nda sosyolojik ve psikolojik yararlar da sa�larlar. Bir gruba ait olma, stat�, i� doyumu bu t�r yararlara �rnek olarak verilebilir. �al��an, �irkete yapt�� katk�lar�, �irketten elde etti�i t�m yararlarla kar��la�t�r�r ve bunlar aras�nda bir denge kurar. �al��anlara iyi bir �al��ma ortam� yarat�lmas�n�n �nemi de burada yatmaktad�r. �yi bir �al��ma ortam� sa�layan bir �irket, daha k�t� �al��ma ortam� olan bir �irkete nazaran �al��anlar�na daha az ekonomik yararlar sa�layarak faaliyetlerini s�rd�rebilir. �nsan kaynaklar� politikalar�n�n �al��anlar�n huzur ve mutlulu�unu �ne ��karmas�n�n �nemi bundand�r.
�creti tayin eden makro ve mikro d�zeyde bir �ok fakt�r vard�r. �cret baremleri bahsinde ge�en g�rev tan�mlar� ve g�rev nitelikleri, mikro ( i�letme i�i) d�zeyde olup, bunlar�n d��nda �creti tayin eden pek �ok makro fakt�r vard�r (1):
1.Ekonominin geli�me seviyesi ( teknolojik geli�me ile beraber ),
2.Ekonomideki istihdam haddi ve i�sizlik oran�,
3.Konjonkt�rel dalgalanmalar,
4.Sermayenin nisbi fiyat� ( maliyeti ),
5.Emek prod�ktivitesi,
6.Fiyatlardaki art�� seyri ( hayat pahal�l��, ge�inme indeksleri ),
7.Karl�l�k,
8.Konsantrasyon oran� ( i�letme cesameti, yani, toplu s�zle�me ile kapsanan end�strinin istihdam ve katma de�er bak�mlar�ndan toplam ekonomi i�indeki �nemi ve a��rl�� ),
9.D�� ticaret haddi ( �zellikle ihracat ekonomileri i�in )
10.Sendikala�ma oran� ( sendikalar�n ve i�verenlerin kuvvetleri ve aktiviteleri ),
11.Toplu i� s�zle�melerinin cereyan etti�i saha ve s�resi,
12.Mevcut �cret b�nyesinin bozulmamas�, yani muhafaza edilmesi gayreti,
13.��ilerin grev mantalitesi,
14.Kanuni asgari �cretler,
15.�cret te�ekk�l�ne devletin m�dahalesi,
16.H�k�metlerin dolayl� tesirleri ( bilhassa sola e�ilimli h�k�metler kanal�yla),
17.Taraflarca ve h�k�met�e tesbit edilmi� �cretlerin mevcudiyeti,
18.Di�er fakt�rler.
�cret Skalas� :
�cret Baremleri, �al��anlar�n mevki ve stat�lerine g�re alt ve �st s�n�rlar� belirli �cret aral�klar�d�r. Bu aral�k i�erisinde dereceleme yap�ld��nda her bir derece veya basamak, �cret kademesi olarak adland�r�l�r. �cret barem ve kademelerinden olu�an sisteme �cret skalas� denilmektedir. Adil bir �cret politikas�, g�rev analizindeki g�rev tan�mlar� ve g�rev nitelikleri de�erlendirilerek yap�lan bir �cret skalas� ile sa�lanabilir.
Bir �cret skalas�n�n objektif esaslara g�re haz�rlanmas�, i� de�erleme yap�larak ger�ekle�ir. �� de�erleme, mevcut i�lerin (pozisyonlar�n), o i�in yap�lmas� i�in gerekli e�itim, beceri (kazan�lan tecr�be), i�in sorumluluklar� (idari, mali,hukuki) ve �al��ma ko�ullar� dikkate al�narak s�ralamas�n�n yap�lmas�d�r. �� de�erlemenin yap�lmas� i�in �ncelikle i� analizlerinin yap�larak g�rev tan�mlar�n�n ve pozisyonun gerektirdi�i niteliklerin ortaya konmas� gerekir.
�cret skalas� belirlenirken, her bir mevki ve stat�n�n �cret aral�klar�n�n olabildi�ince

�NSAN DO�ASININ GELECE��

9/7/2010

G�R��
G�n�m�z�n biyo-teknolojik ve genetik geli�meleri, insan do�as�n�n gelece�ine ili�kin pek �ok tart��may� beraberinde getiriyor. Bu biyo-teknolojik geli�melerin felsefi, etik ve siyasal sonu�lar�n� ele alan Mabermas"�n y�neltti�i en �arp�c� sorular�n ba��nda, insan�n tasar�mc�s�n�n Tanr� ya da ba�ka bir y�ce varl�k de�il, yine bir insan olmas�n�n, insan�n kendini tan�y�p bilmesi a��s�ndan nas�l bir sonu� do�uraca�� geliyor.
�nsan� bir "t�r" varl�� olmas� ger�e�inden hareketle ele alan Habermas, "iyi v e do�ru hayat s�rme" ye y�nelik felsefimetafizik s�ylemlerin t�kendi�i bir �a�da biyo-teknolojinin ve onun temel tahrik g�c� olan geneti�inin sundu�u imkanlar�n bir kez daha de�er ve etik sorunlar�n�, ama bu sefer bamba�ka bir boyutta sorgulamam�z gerekti�ini savunuyor. Onu en �ok rahats�z eden durum ise felsefenin bu sorular kar��s�ndaki sessizli�i.
Pratik felsefenin adalet kuramlar� tart��malar� i�inde t�kanmas� ele�tirip ahlak�n "t�r-etiksel" bir anlay�� i�inde ele al�nmas� gerekti�ini savunan Habermas, do�al yollardan b�y�y�p geli�en ile insan elinden ��kmak suretiyle var olan insan do�as�na ili�kin son derece �arp�c� ak�l y�r�tmelere yer verirken, insan do�as�n�n ara�salla�t�r�lmas�na kar�� k�yor, biyo-teknolojik tasar�ma dayal� insan hayat� modelinin aczini g�zler �n�ne seriyor ve �a��m�za uygun bir "kendi olma imkan�"n� hangi felsefi ve etik temeller �zerine oturmas� gerekti�ini sorguluyor.
�nsan�n ya�am kalitesini art�r�c� genetik ve biyo-teknolojik geli�melerin kar��s�nda olmay�p daha ziyade bu geli�melerin felsefi ve etik a��dan dikkatle ele al�nmas� gerekti�ini vurgulayan Habermas, bu �al��mas�yla, bilim-felsefe ili�kisine yeni ve derinlikli bir boyut katmakta ve insan� yak�n gelecekte bekleyen en ciddi var olu� sorunlar�ndan biri kar��s�nda uyan�k olmaya �a��rmaktad�r.

I. SESS�Z KALI�IN SEBEB� ve TEMELLEND�R�L��
Bir zamanlar felsefe, do�aya ve tarihe bir b�t�n olarak hakim oldu�unu, bu ba�lamda da, bireysel olarak ve topluluk halinde idame edilen insan hayat�n�n uymas� gerekti�i, s�z�mona sabit bir anlamland�rma �er�evesine sahip oldu�unu iddia etmekteydi. Bu anlay�� i�inde iyi hayat ve adil toplum, etik ve siyaset gibi konulardaki ��retilerin tamam� tek bir kal�ptan ��kmayd�. Oysa toplumsal de�i�imin h�z kazanmas�yla ahlaki hayata dair bu modellerin miyatlar� da giderek k�sald�.
John Rawls"un savundu�u siyasal liberalizm bu geli�menin son noktas�d�r. Rawls, d�nya g�r��lerindeki bollu�a ve hayat tarzlar�ndaki giderek artan bireyselle�meye b�ylece kendine g�re bir tepki g�stermekteydi. Ayr�ca, felsefenin belirli hayta minvallerini �rnek g�sterme ya da genel anlamda ba�lay�c� �ekilde tarif etme denemesinde ba�ar�s�z kalmas�ndan kesin sonu�lar ��kar�yordu. Rawls"a g�re "adil toplum", "ki�ilere bi�ilen hayat s�resince ne yapacaklar�n�" yine ki�ilerin kendi takdirlerine b�rakmakt�. Bu ��kar�m, herkese ayn� �zg�rl�� garanti etmekte, etik bir benlik anlay��n�n geli�imini sa�layabilmekte ve insanlar�n "iyi hayat"a dair ki�isel tasar�mlar�n� kendi imkan ve kararlar� do�rultusunda ger�ekle�tirebilme �ans� tan�maktayd�.
G�n�m�zde pratik felsefe genel normatif ak�l y�r�tmelerden vazge�mi� de�ilse de, kendisini b�y�k oranda adalet sorunsal�yla s�n�rland�rm��t�r. G�n�m�zde pratik felsefe, herkesin kendi ��kar�na oldu�u kadar, herkes a��s�ndan iyi olan� saptamak durumunda olan norm ve edimleri hangi k�stasa g�re de�erlendirece�imiz sorusuna a��a ��karma gayreti i�indedir. Zaten, ilk bak��ta ahlak kuram� ile eti�in ayn� sorudan hareket ediyor izlenimi yaratmas� da bu nedenledir: "Ben ne yapmal�y�m, biz ne yapmal�y�z?" Oysa buradaki "g�rev kipi", dahil edici biz-perspektifinden hareketle herkesin birbirine y�kledi�i hak ve g�revleri sorgulamay� bir kenara b�rak�p, birinci tekil �ah�s kipinden hareket ederek kendi hayat�m�zla ilgilendi�imizde ve uzun vadede "benim i�in" ya da "bizim i�in" en iyi neyin oldu�unu sormaya ba�lad��m�zda bamba�ka bir anlama kavu�acakt�r. Zira benim kendi iyili�im ve k�t�l��me il

�NG�LTERE

9/7/2010

�NG�LTERE
(�lke Raporu)
Konjonkt�r �zleme ve Analiz Dairesi
Ekonomik Ara�t�rmalar ve
De�erlendirme Genel M�d�rl��
Resmi ad� B�y�k Britanya ve Kuzey �rlanda Birle�ik Krall�� olan �ngiltere, B�y�k Britanya adas�na, �rlanda"n�n kuzeyine ve bir �ok tak�m adaya (Shetland, Orkney, Hebrides, �sko�ya"n�n g�ney bat�s�nda yer alan adalar, Anglesey, Wight, vb.) yay�lm��t�r. �ngiltere kuzey bat� ve g�ney bat�da Atlas Okyanusu, g�neyde Man� Denizi, do�uda Kuzey Denizi ile �evrilidir.
Birle�ik Krall�k, B�y�k Britanya"y� olu�turan �ngiltere, �sko�ya ve Galler ve bu �lkelere ilaveten Kuzey �rlanda"dan olu�an bir anayasal monar�idir. 19. y�zy�l�n �nde gelen sanayi ve deniz g�c� olan �ngiltere, parlamenter demokrasinin geli�mesinde ve edebiyat ve bilimin ilerlemesinde �ok �nemli bir rol oynam��t�r. En g��l� oldu�u d�nemlerde �ngiliz �mparatorlu�u d�nya y�zeyinin d�rtte birine yay�lm��t�. 20. y�zy�l�n ilk yar�s�, �ngiltere"nin iki d�nya sava��nda g�c�n� ciddi bir �ekilde t�ketti�ine �ahit olmu�tur. �kinci yar�s� ise �mparatorlu�un y�k�l��na ve �ngiltere"nin kendisini modern ve zengin bir Avrupa ulusu olma yolunda yeniden yap�land�rmas�na tan�k olmu�tur. �ngiltere, devaml� olarak k�ta Avrupas� ile entegrasyonunun derecesini tartmaktad�r. Avrupa Birli�i"nin bir �yesi olmas�na ra�men �imdilik Avrupa Para Birli�i"nin d��nda kalmay� tercih etmi�tir. Anayasal reform da �ngiltere"de �nemli bir konudur. 1999 y�l�nda de�i�ik derecedeki g��lerdeki b�lgesel meclisler �sko�ya, Galler ve Kuzey �rlanda"da a��lm��t�r.
AET"ye giri�i 1963 ve 1967 y�llar�nda General De Gaulle tarafindan engellenen �ngiltere, 22 Ocak 1972"de Edward Heath"in ba�bakanl�� s�ras�nda kat�lma protokol�n� imzalayarak toplulu�a �ye olmu�tur.
Ba�l�ca sosyal g�stergeler
Tablo: 1
Resmi Ad�
B�y�k Britanya ve Kuzey �rlanda Birle�ik Krall��
Ba�kentiLondra
Resmi Dili�ngilizce, Gal dili
Dini27 milyon Anglikan, 9 milyon Katolik, 1 milyon M�sl�man, 800 bin Presbiteryen, 760 bin Metodist, 400 bin Sih, 350 bin Hindu, 300 bin Yahudi
Etnik Gruplar�ngiliz %81,5, �sko� %9,6, �rlandal� %2,4, Galli %1,9, Kuzey �rlandal� %1,8, Bat� Hint Adal�, Hintli, Pakistanl� ve di�erleri %2,8
Y�z�l��m� (km2)241.590
Kom�ular��rlanda (360 km)
N�fusu (2000-Tahmin)59.511.464
Erkek/Kad�n Oran� (2000-Tahmin)0,97
N�fus Art�� H�z� (2000-Tahmin)%0,25
Ortalama �m�r (2000-Tahmin)77,66
Bebek �l�m Oran� (2000-Tahmin)%0,563
Okur Yazarl�k Oran�%99
Para Birimi1 $=0,706 �ngiliz Poundu (1 Temmuz 2001)
Kaynak: The World Factbook 2000, CIA
1. �ngiltere"nin ekonomisi
�nemli bir ticari g�� ve finans merkezi olan ve kapitalist bir ekonomiye sahip �ngiltere, Bat� Avrupa"n�n trilyon dolarl�k d�rt ekonomisinden biridir. H�k�metler son 20 y�lda devletin elindeki i�letmeleri �nemli bir �ekilde azaltm�� ve sosyal refah programlar�n�n b�y�mesini kontrol alt�nda tutmu�tur. Olduk�a mekanize olan tar�m sekt�r� verimlidir ve i� g�c�n�n sadece %1"i ile g�da ihtiyac�n�n yakla��k %60"�n� �retmektedir. B�y�k k�m�r, do�al gaz ve

�ALI�MA �L��K�LER�N�N HUKUK� TEMELLER� GE��C� �� L��K�S� VE �ZEL �ST�HDAM B�ROLARININ T�RK HUKUK S�STEM� �ZER�NDEK� ETK�S�

9/7/2010

�ALI�MA �L��K�LER�N�N HUKUK� TEMELLER�
GE��C� �� L��K�S� ve �ZEL �ST�HDAM
B�ROLARININ T�RK HUKUK S�STEM� �ZER�NDEK� ETK�S�

Do�. Dr. Ufuk AYDIN

Sibel YILMAZ

58246382244

ESK��EH�R
2003
1. GE��C� �� L��K�S� ve �ZEL �ST�HDAM B�ROLARI
T�rkiye"de g�n�m�ze de�in �� Kanunun 1936, 1971 ve 2003 y�llar�nda olmak �zere �nemli de�i�ikliklerle �al��ma hayat�n� etkiledi�ini g�rmekteyiz.
T�rkiye"nin Uluslararas� �al��ma �rg�t�n�n normlar�na ve Avrupa Birli�i"ne uyum s�recinde, 4857 say�l� �� Kanunu ile �al��ma ya�amana bir�ok yeni kavram ve kurum kazand�r�lm��t�r.
Biz burada �zerinde ne �ok tart��lan "Ge�ici �� li�kisi" ve "�zel �stihdam B�rolar�" �zerinde duraca��z.
1.1. Ge�ici �� li�kisi ve �cretli �� Bulma B�rolar�
Ge�ici i� ili�kisi bir i�verenin kendisine i� s�zle�mesi ile ba�l� olan i��isini onun r�zas�n� alarak belirli veya belirsiz fakat ge�ici bir s�re i�in �al��mak �zere bir ba�ka i�verenin emrine vermesi ile kurulan hukuki ili�kidir. Dolay�s�yla bu ili�ki, i�veren, ge�ici i��i ve i��inin ge�ici bir s�re yan�nda �al��aca�� di�er bir i�veren aras�nda kurulan ��l� bir ili�kiye dayan�r. Bu ��l� ili�kide i��isini ge�ici olarak ba�ka i�verene veren i�verenle i��isi aras�ndaki i�i ili�kisi bozulmaz, i�veren gene i�veren kalmaya, �cret �deme y�k�ml�l�� de ona ait olmaya devam eder. Buna kar��l�k i��iyle ge�ici i�veren (buna bat� hukuklar�nda "kullan�c�" (user) i�veren denilmektedir.) aras�nda bir hizmet akdi ili�kisinin meydana geldi�ini s�ylemek zordur.
T�rk �al��ma hayat�nda �d�n� i� ili�kisi, 1960"l� y�llardan ba�layarak, sermaye yo�unla�mas�yla say�lar� gittik�e artan �irket topluluklar� ve holdinglerle �ok kullan�lan bir yol haline gelmi� hatta �d�n� i� ili�kisini mesleki faaliyet olarak y�r�t�p gelir sa�lamay� ama�layan giri�imcilerin say�lar�nda da art�� olmu�tur.
�lkemizde �al��ma ya�am�n�n ihtiya�lar�n�n ortaya ��kard�� yayg�nla�t�rd�� bu ili�ki t�r� hakk�nda Bor�lar Kanunu madde 320/2"de yer alan h�k�m d��nda herhangi bir d�zenleme yokken 4857 say�l� Kanunun 10.6.2003 tarihinde y�r�rl��e girmesiyle �� Kanunumuzun 7. maddesinde "Ge�ici �� li�kisi" ba�l�� ad� alt�nda d�zenlenmi�tir.
Bor�lar Kanunu"nun 320. maddesi uyar�nca "Hilaf� Mukaveleden veya hal icab�ndan anla��lmad�k�a i��i taahh�t etti�i �eyi kendisi yapmaya mecbur olup ba�kas�na devredemez. �� sahibinin dahi hakk�n� ba�kas�na devredebilmesi ayn� kay�tlara tabidir". Bu yasal d�zenlemeye g�re i�veren i� g�rme ediminin ifas�n� isteme hakk�n� kural olarak ��nc� ki�iye devredemez. Ancak an�lan h�k�mde s�zle�meyle bu hakk�n devrine olarak tan�nd��ndan bu y�nde i��inin r�zas�n�n bulunmas� halinde �d�n� i� ili�kisi kurabilir, i��i i� g�rme borcunu ba�ka bir i�verenin i�yerinde yerine getirebilir.
Bor�lar Kanunu m.320"de ifade edilen "halin icab�" �rne�in i�yerinin devredildi�i veya i�verenin ki�ili�inin de�i�ti�i hallerde ortaya ��kar ve bu gibi durumlarda i�in g�r�lmesini isteme hakk� i��inin r�zas�na gerek olmadan yeni i�verene ge�er.
4857 say�l� K

��VEREN SEND�KACILI�I

9/7/2010

��VEREN SEND�KACILI�INA �L��K�N KAVRAMLAR VE YAKLA�IMLAR

A.GENEL OLARAK SEND�KA

Sendika deyiminin kayna�� ok eskidir. Roma ve Yunan hukuk sistemlerinde kar��la�t��m�z "Sydnic" deyimi, bir birli�in (Site "nin) temsilini sa�lamakla g�revli ki�ileri ifade ediyordu.(DEM�R,1999, 3) Bug�n Frans�z, �talyan, �spanyol ve Brezilya hukuklar�nda mesleki birlikleri ifade i�in, birbirine e� ve benzer olan "Syndicat" ve "Sindicato" kelimeleri kullan�lmaktad�r. �ngiltere "de ve Amerika Birle�ik Devletleri "nde ise i��i ve i�veren sendikalar� i�in "Employers Association" kullan�lmaktad�r. T�rk hukuk sisteminde 274 say�l� kanunda t�m sendikal birimleri ifade etmek i�in "Mesleki Te�ekk�l" deyimi kullan�lmaktad�r. 2821 say�l� kanunda ise "Sendika" deyimi t�m i��i ve i�veren �rg�tlerini ifade etmek i�in kullan�lm��t�r.

Sendika kavram�n�, �e�itli sosyal gruplar�n ekonomik, sosyal, k�lt�rel, siyasi ve hukuki ��karlar�n� korumak ve geli�tirmek amac�yla kendi aralar�nda olu�turduklar� mesleki kurulu�lar bi�iminde de tan�mlayabilmek m�mk�nd�r.(PUR, 1981, 65)

1.SEND�KALAR KANUNUNA G�RE

1983 y�l�nda y�r�rl��e giren 2821 say�l� Sendikalar Kanununun 2.
Maddesi sendikay� ��yle tan�mlamaktad�r:

��ilerin ve i�verenlerin �al��ma ili�kilerinde, ortak ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini koruma ve geli�tirmek i�in meydana getirdikleri t�zel ki�ili�e sahip kurulu�lara sendika denir.

Yukar�da verilen tan�m �er�evesinde, sendikan�n unsurlar�n� �u �ekilde s�ralayabiliriz:
-Ortak ekonomik ve sosyal yararlar� koruma ve geli�tirme amac�,
-�zg�rce kurulabilme,
-Ba��ms�zl�k (i��i ve i�veren sendikalar�n�n birbirine kar�� ba��ms�zl�� ve devlete kar�� ba��ms�zl�k),
-�zel hukuk t�zel ki�ili�ine sahip olma,
-Sendikalar�n y�netiminde demokratik ilkelere uygunluk ilkesi,
gibi unsurlard�r.(DEM�RC�O�LU - CENTEL, 1999, 167 - 173)

2.��VEREN

�� Kanununun 1. maddesinin ilk f�kras�na g�re, "Bir hizmet akdine dayanarak herhangi bir i�te �cret kar��l�� i��i �al��t�ran t�zel veya ger�ek ki�iye i�veren denir."(�EL�K, 1994, 44 - 45)

Sendikalar kanununa g�re ise, " ��i say�lan kimseleri �al��t�ran ger�ek veya t�zel ki�iler ile t�zel ki�ili�i olmayan kamu kurulu�lar�na denir." (mad. 2/4). �te yandan, "Bir adi �irkette fiziki veya fikri emek arz� suretiyle ortak olanlar�n d��ndaki ortaklar da bu kanun bak�m�ndan i�veren say�l�rlar." (mad. 2/5).(DEM�R,1994, 22 - 23)

3.��VEREN VEK�L�

�� Kanununun 1. maddesinin ��nc� ve d�rd�nc� f�kralar�na g�re, "��yerlerinde i�veren ad�na hareket eden ve i�in ve i�yerinin y�netiminde g�rev alan kimselere i�veren vekili denir." Ancak kanunda i�veren vekilleri i�in s�z konusu edilen sorumlulu�un her i�veren vekilinin yetkisi ve g�revi ile s�n�rl� oldu�unu, i�veren i�in �ng�r�len her �e�it sorumlulu�u kapsamad��n� kabul etmek gerekir.(�EL�K, 1994, 45)

Sendikalar Kanunu, i�veren say�lan ger�ek veya t�zel ki�iler ve t�zel ki�ili�i olmayan kamu kurulu�lar� ad�na i�letmenin b�t�n�n� y�netmeye (sevk ve idareye) yetkili olanlara i�veren vekili denilece�ini belirttikten sonra, bu kanunun uygulanmas�nda bunlar�n da i�veren say�lacaklar�n� belirtmi�tir (mad. 2/5 ve 6).

��veren vekili bak�m�ndan �� Kanunu ile Sendikalar Kanunun aras�ndaki farkl�l��, her iki kanunun ama�lar� g�z �n�nde tutulursa ka��n�lmaz olarak kabul etmek gerekir. �� Kanunun, i�yerindeki i�lerin �oklu�u ve �e�itlili�i y�z�nden i�verenin her i�e yeti�emeyece�i d��ncesinden hareketle, i�lerin zaman�nda g�r�lebilmesi i�in �ok say�da i�veren vekiline yer verme zorunlulu�unu kabul etmi� oldu�u a��kt�r. Sendikalar Kanununun amac� ise ba�kad�r. Sendikalar Kanunun, Anayasan�n sa�lad�� sendika hakk� (m. 51) ile toplu s�zle�me hakk�ndan (m. 53) i��ilerin yararlanmas�n� d�zenlemekte ve �� Kanununa �re i�veren vekili say�lan, fakat hizmet akdi ile i�verene bal� olan i��ilerin de bu haklardan yoksun kalmalar�n� �nlemek istemektedir. Ancak, kanun i�letmenin b�t�n�n� y�netmeye yetkili olanlar�, bunlar�n da i�verene hizmet akitleriyle ba�l� olmalar�na kar��n, i�verene en yak�n ki�iler olmalar�n� nedeniyle ve yapt�klar� i� a��s�ndan i�veren gibi kabul edilmeleri zorunlulu�u kar��s�nda, ayr� tutmu� ve bunlara ancak i�veren sendikalar�na g�rebilme olana�� tan�m��t�r.(�EL�K, 1994, 46 - 47)

B.��VEREN SEND�KALARI

��veren sendikalar�, ekonomik toplumsal alanda kurulan �e�itli ��kar ve bask� gruplar� gibi �al��ma hayat�nda i�verenler ad�na hareket etmek ve onlar�n ��karlar�n� korumak ve geli�tirmek �zere i�verenler taraf�ndan olu�t

��G�C� P�YASALARININ ETK�NL��N�N ARTTIRILMASI

9/7/2010

G�R��
Bu �al›flmada, T�rk End�stri ‹liflkileri Derne¤i - TE‹D"in �al›flma ve Sosyal G�venlik
Bakan› Yaflar Okuyan"›n himayelerinde d�zenlenmifl olan, ‹flg�c� Piyasalar›
n›n Etkinli¤inin Artt›r›lmas›nda �zel ‹stihdam Kurumlar›n›n ve Esnek �al›flma Bi�imlerinin
Rol� konulu 4. Uluslararas› Kongresi"nde sunulan tebli¤ler ve tart›flmalar
yer almaktad›r.
B�ylesine g�ncel bir konuda bu kongrenin yap›lmas›na destek veren Adecco
flirketine ve Power dergisine, kongreye bildirileriyle kat›lan de¤erli bilimadamlar›
ile uygulamac›lara ve t�m kat›l›mc›lara teflekk�rlerimizi sunar›z.
TE‹D"in 4. Uluslararas› Kongresi"nde ele al›nan konular, �lkemizin �al›flma hayat›
n› yak›ndan ilgilendiren �nemli d�n�fl�m noktalar›n› yans›tmaktad›r. Ger�ekten
�al›flma yasalar›m›z›n �a¤dafllaflt›r›lmas›na y�nelik giriflimlerin oldu¤u bu g�nlerde
�zel istihdam kurumlar›n›n ve ge�ici (d�nemsel) �al›flman›n tart›flmaya a�›lmas› i�erik
bak›m›ndan oldu¤u kadar zamanlama a�›s›ndan da son derece yerinde olmufl-
tur. Bu ba¤lamda, �zellikle bu konularda kendi �lkelerindeki deneyimleri bize aktaran
yabanc› konuklara, ‹spanya eski �al›flma Bakan› Say›n Manuel Pimental"a, ‹talya
�al›flma Bakanl›¤› Dan›flman› Prof. Dr. Marco Biagi"ye, Uluslararas› �al›flma �rg�t�
(ILO) ‹stihdam Hizmetleri Uzman› Say›n Ellen Hansen"a ve CIETT temsilcisi Say›
n Tundé Johnson"a �zel olarak teflekk�r bor�luyuz. Di¤er kat›l›mc›lar›n a�›klamalar›
da T�rkiye"de yap›lacak d�zenlemeler bak›m›ndan hepimize yararl› ipu�lar›
sa¤lam›flt›r.
‹fiKUR Genel M�d�r� Say›n Dr. Necdet Kenar, kongremizin d�zenlenmesinde
�al›flma ve Sosyal G�venlik Bakanl›¤› ile olan koordinasyonu sa¤lad›¤› gibi paneldeki
�ok de¤erli a�›klamalar›yla da �nemli katk›larda bulunmufltur. Kendisine ve
paneli dirayetle y�neten Adecco International temsilcisi Say›n Enrique de la Rubia"ya
ayr›ca teflekk�r etmek isteriz.
Derne¤imizin 4. Uluslararas› Kongresi sa¤lad›¤› yararlar›n yan›s›ra maalesef
�zerimizde b›rakt›¤› ac› bir an› ile de belleklerimizde yaflayacakt›r. Kongremize kat›
lan dost ve �ok de¤erli bilimadam› Prof. Dr. Marco Biagi, Kongre tarihinden yaklafl›
k birbu�uk ay kadar sonra, ‹talya"da u¤rad›¤› silahl› bir ter�rist sald›r› sonucu ha-

8
yat›n› kaybetmifltir. ‹fl Hukuku ve End�stri ‹liflkileri d�nyas›n› karartan bu elem verici
olay› k›n›yor, Uluslararas› End�stri ‹liflkileri Derne¤i"nin (IIRA) t�m �yelerine ve
kederli ailesine baflsa¤l›¤› diliyoruz. Bu vesile ile IIRA Baflkan› ile Genel Sekreterinin
Prof. Dr. Marco Biagi"nin an›s›na haz›rlad›klar› bir bildiriyi bu kitapta yay›nl›yoruz.
Bu �al›flmada yeralan bildiri ve tart›flma metinleri ses kay›tlar›ndan ��z�lerek
yay›na haz›rlanm›flt›r. Eme¤i ge�en t�m kurulufl ve kifliler ile Araflt›rma G�revlisi
Umut Omay ve di¤er araflt›rma g�revlilerine teflekk�r eder, kitaptaki bilgi ve a�›klamalar›
n T�rk �al›flma hayat›na yararl› olmas›n› dileriz.
Prof. Dr. Marco Biagi"nin An›s›na* (1950 - 2002)
‹fl Hukuku ve End�stri ‹liflkileri Profes�r� Dr. Marco Biagi, 19 Mart 2002 akflam›, fanatik ter�ristler
taraf›ndan �ld�r�ld�. Onun �l�m� ile uluslararas› bilim toplulu¤u �nl� bir kiflili¤i kaybetmifl oldu. �¤-
renimini Bologna �niversitesi"nde tamamlad›ktan sonra, Marco Biagi"nin akademik kariyeri, Ferrara, Calabria
ve Johns Hopkins �niversitelerinde devam etmifl ve Modena ve Reggio Emilia �niversitesi"nde ‹fl
Hukuku k�rs�s�nde noktalanm›flt›r. Marco Biagi bu �niversitede Uluslararas› ve Karfl›laflt›rmal› Araflt›rmalar
Merkezi"ni kurmufl, bu merkez k�resel aflamada ‹fl Hukuku ile End�stri ‹liflkileri aras›nda bir k�pr�
rol� �stlenerek �nde gelen bir kurum olarak h›zla b�y�k bir �ne kavuflmufltur. Biagi, son derece �retken
ve yarat›c› bir yazard›. Yay›nlar› hem say› hem de kalite a�›s›ndan etkileyicidir.
Marco Biagi, ‹talyan Diritto delle relazioni industriali ve International Journal of Comparative Labour
Law and Industrial Relations dergilerinin edit�r� olmas›n›n yan›s›ra Avustralya, Japonya, ABD, Latin
Amerika ve G�ney Afrika"da alan›na ait �eflitli bilimsel dergiler aras›nda g��l� bir

TOPLU PAZARLIK HUKUKU GREV VE LOKAVT HAKKI, AVRUPA B�RL�� VE T�RK�YE"DEK� UYGULANI�I, KAR�ILA�TIRILMASI

9/7/2010

G�R��
T�rkiye ile Avrupa Ekonomik Toplulu�u aras�nda 40 y�l� a�an s�rede zaman zaman kar��l�kl� g�ven bunal�m� ya�anm��, �e�itli sorunlara ra�men 1996 tarihinde tamamlanan G�mr�k Birli�i ile Ankara Anla�mas�n�n (12 Eyl�l 1963) �nemli bir a�amas� tamamlanm�� ve 1999 tarihinde T�rkiye"ye de di�er aday �lkelerle e�it ko�ullarda adayl�k stat�s� verilmi�tir. Helsinki sonras� Avrupa Birli�i T�rkiye"ye toplulu�a kat�lmada yol haritas� niteli�i ta��yan "Kat�l�m Ortakl�� Belgesi" haz�rlayarak iletmi�tir. Helsinki Zirvesi sonras� kazan�lan ivmeye uygun olarak ilerleyebilmesi i�in taraflar�n kar��l�kl� taahh�tlerini yerine getirmeleri gerekmektedir (AB Sosyal Politika ve T�rkiye"nin Uyumu, �ktisadi Kalk�nma Vakf�, �stanbul, Ekim, 2001, s.64).
T�rkiye"nin Avrupa Birli�ine aday �yeli�inin kabul edildi�i Helsinki Zirvesinin ard�ndan t�m di�er alanlarda oldu�u gibi sosyal politika alan�nda da AB ile ili�kiler ve AB �yelerinin etki ve gerekleri daha fazla �n plana ��kmaya ba�lam��t�r.
AB sosyal politikas� i�erisinde toplu i� hukuku, grev ve lokavt hakk� ve sendikalar�n durumu ile T�rkiye"nin uyum s�recindeki y�k�ml�l�kleri T�rkiye"nin eksikleri ve yapmas� gerekenler nelerdir sorusunun AB sosyal politikas� ve T�rkiye"nin mevzuat�n� inceleyerek ele almaya �al��lacakt�r.

B�R�NC� B�L�M
AVRUPA B�RL�� ve T�RK�YE"DE TOPLU PAZARLIK HUKUKU,GREV ve LOKAVT"IN KAYNAKLARI
1.1. KAVRAMLAR ve HUKUK� BAKI�
1.1.1.Toplu �� S�zle�mesi Hakk� : 1982 Anayasas�n�n ilgili maddesine g�re; i��iler ve i�verenler, kar��l�kl� olarak ekonomik ve sosyal durumlar�n�, �al��ma �artlar�n� d�zenlemek amac�yla toplu i� s�zle�mesi yapma hakk�na sahiptirler.
Toplu i� s�zle�mesinin nas�l yap�laca�� kanunla d�zenlenir. Ayn� i�yerinde, ayn� d�nem i�in birden fazla toplu i� s�zle�mesi yap�lamaz (TC Anayasas�, Md. 53).
1.1.2.Toplu Pazarl�k Hukuku, Grev ve Lokavt Hakk�: 1982 Anayasas�n�n ilgili maddesine g�re toplu i� s�zle�mesinin yap�lmas� s�ras�nda uyu�mazl�k ��kmas� halinde i��iler grev hakk�na sahiptir. Bu hakk�n kullan�lmas� ve i�verenin lokavta ba�vurmas�n�n usul ve �artlar� ile kapsam ve istisnalar� kanunla d�zenlenir.
Grev esnas�nda greve kat�lan i��ilerin ve sendikan�n kas�tl� ve kusurlu hareketleri sonucu, grev uygulanan i�yerinde sebep olduklar� maddi zarardan sendika sorumludur.
Grev hakk� ve lokavt iyi niyet kurallar�na ayk�r� tarzda toplum zarar�na ve milli serveti tahrip edecek �ekilde kullan�lamaz.
Grev ve lokavt�n yasakland�� hallerde veya ertelendi�i durumlarda ertelemenin sonucunda uyu�mazl�k y�ksek hakem kurulunca ��z�mlenir.
Siyasi ama�l� grev ve lokavt, dayan��ma grev ve lokavt�, genel grev ve lokavt, i�yeri i�gali, i�i yava�latma, verim d��rme ve direni�ler yap�lamaz.
Greve kat�lmayanlar�n i�yerlerinde �al��malar�, greve kat�lanlar taraf�ndan hi�bir �ekilde engellenemez (TC Anayasas� Md. 54).
1.1.3.Bireysel �� Hukuku: �al��ma ya da di�er yayg�n ad�yla i� hukuku i��ileri ele al�r. Bunlar�n i�verenlerle olan ili�kilerini d�zenler. Bilindi�i gibi �al��anlar aralar�nda kesin bir �izilememekle birlikte ba��ml� ve ba��ms�z �al��anlar olarak iki gruba ayr�lmaktad�r. Ba��ml� olarak �al��anlar�n ba��nda i��iler gelir. Memurlar da ba��ml� �al��anlar grubuna girer. Memurlar idare hukukuna tabii iken i��iler i� hukukuna tabiidir. ��verenler de ticaret hukukuna tabiidirler. �� hukuku ise i��ilerin �zel hukukudur (�EL�K, 1994; s.1-2).
�� hukuku sadece i��i - i�veren de�il, i��i - i�veren - devlet ili�kilerinin d�zenlenmesinde de gereklidir. �� hukuku

�ALI�MA SERMAYES� Y�NET�M�

9/7/2010

K�reselle�me ile birlikte ortaya ��kan a��r� rekabet ortam�nda i�letmelerin faaliyetlerini aksatmadan m��teri ihtiya� ve isteklerini kar��layabilmek i�in bir yandan teknolojiye ayak uydurmas� bir yandan da varl�klar�n� en iyi �ekilde kullanmas� gerekmektedir. ��letmelerin can damar�n� olu�turan varl�klar ba�ar�l� bir �al��ma sermayesi y�netimi sonucunda istenilen d�zeyde tutulabilir. Fakat �nceleri kendi i�inde �al��lan �al��ma sermayesi k�reselle�meyle birlikte art�k t�m i�letmenin b�t�nl�� aras�nda kabul edilmekte ve i�letmelerin di�er unsurlar�n� da etkilemektedir. Ancak bu sayede i�letmelerde optimum kararlar al�n�r ve sonuca gidilebilir. �zellikle faaliyet alanlar� geni� olan i�letmelerde �al��ma sermayesi y�netimi son derece �nem arz etmektedir.
Bu �al��man�n da amac�, g�n�m�zde giderek artan �nemi dolay�s�yla �al��ma sermayesi ve �al��ma sermayesi y�netiminin �nemi a��klamak ve �al��ma sermayesi y�netiminin neden i�letmeler i�in �nemli oldu�u sorusuna cevap aramakt�r.
Mal ve hizmet �retiminde bulunmak isteyen i�letmeler sahip olduklar� fonlar� �e�itli varl�klara yat�rmak zorundad�rlar. �al��ma sermayesi de d�nen varl�klarla k�sa vadeli kaynaklardan olu�an bir kavramd�r.
�retimin ba�lat�labilmesi i�in gereken ve gider gruplar�na ba�lanan para ve krediye "i�letme sermayesi " denir. �al��ma sermayesi, "Working Capital" olarak da isimlendirilen bu kavram, i�letmenin d�nen varl�klar�n� ifade etmek i�in kullan�lmaktad�r.
��letme faaliyetlerinin s�rd�r�lmesi amac�yla kullan�lan ve k�sa s�rede paraya d�n��me �zelli�ine sahip varl�klara i�letme sermayesi denmektedir. �al��ma sermayesi bazen, herhangi bir i�letmenin vadesi gelmi� bor�lar�n� kar��layabilme �l��s� oldu�undan k�sa vadeli bor�lar�n� �deyebilme g�c� olarak da kabul edilmektedir.
��letme sermayesi dar anlamda nakdin, alacaklar�n, stoklar�n y�netimini kapsamakla beraber geni� anlamda cari bor�lar�n y�netimini de kapsamaktad�r.
Bu anlat�mlardan yola ��karak �al��ma sermayesi y�netimini, i�letmenin faaliyetlerini s�rd�rebilmesi i�in sa�lanan varl�klar ile bunlar�n finansman�nda kullan�lan k�sa vadeli kaynaklara ili�kin politika ve teknikleri kapsar. Bu ifadeden de anla��laca�� gibi �al��ma sermayesi y�netimi faaliyetlerini s�rd�rebilmesi i�in gerekli varl�klar� kapsamaktad�r. Genel olarak d�nen varl�klar�n k�sa vadeli kaynaklarla kar��lanmas� gerekti�i g�r�� hakimdir. Ama bu t�r bir yakla��m �zellikle piyasalar�n dalgalanma zamanlar�nda bir tak�m sorunlar� da beraberinde getirmektedir. Yani k�sa vadeli kaynaklar d�nen varl�klar� finansmanda her zaman yeterli olmayabilir. D�nen varl�klar�n k�sa vadeli kaynaklar� a�an b�l�m�ne net �al��ma sermayesi denmektedir.
��letmelerin ama�lar�na ula�mas�nda �al��ma sermayesi y�netimi �nemli yer tutmaktad�r.��letmelerin �zellikle kriz d�nemlerini kay�ps�z atlatmak, verimlili�i artt�rmak, kapasiteyi maksimum d�zeye ��karmak i�in �al��ma sermayesi b�y�k �nem ta��maktad�r. Mali y�nden zor duruma d��mek istemeyen firmalar �al��ma sermayesi y�netiminin �nemini iyi alg�lamal�d�rlar. Firma a��s�ndan i�letme sermayesi y�netiminin �nemini ortaya koyan hususlar ��yle a��klanabilir.
- ��letme sermayesi y�netimine ayr�lan s�re
Finans y�neticilerinin zamanlar�n�n b�y�k bir k�sm�n� g�nl�k i�lemlere ay�rd�� yap�lan ara�t�rmalar sonucunda ortaya konmu�tur. G�nl�k i�lemler ise d�nen varl�k ve finansman kaynaklar�ndan olu�maktad�r.
- D�nen varl�klara yap�lan yat�r�m tutar�
D�nen varl�klara yap�lan yat�r�m tutarlar� i�lemlerin b�y�kl��ne ve faaliyet alanlar�na g�re de�i�mektedir. �rne�in, sinai alanda faaliyet g�steren firmalar sabit yat�r�mlar olarak daha fazla varl��a sahip olurken, i�letme sermayeleri nispeten az olacakt�r. D�nen varl�klar ise varl�klar�n toplam� aras�nda b�y�k yer tutmaktad�r. Bu y�zden i�letmeler bu konu �zerinde yo�unla�mak zorunda kalmaktad�rlar.
- �� hacmi ve �al��ma sermayesi aras�ndaki ili�ki
�� hacminin artmas� ile �al��ma sermayesinin aras�nda yak�n bir ili�ki vard�r. �� hacminin geni�lemesi

GEN� ��S�ZL�� SORUNU VE ��Z�MLEY�C� POL�T�KALAR (T�RK�YE �RNE��)

9/7/2010

SANAY� SONRASI S�RE�TE T�RK �ALI�MA HAYATINDAK� DE��ME D�NAM�KLER�

9/7/2010

SANAY� SONRASI S�RE�TE T�RK �ALI�MA
HAYATINDAK� DE��ME D�NAM�KLER�
Ar�. G�r. Osman ��M�EK
Gazi �niversitesi, ��BF, �al��ma Ekonomisi ve End�stri �li�kileri B�l�m�
G�R��
G�n�m�zde d�nyan�n sanayi toplumundan sanayi sonras� topluma do�ru ge�i�
ya�ad�� y�n�ndeki g�r�� genellikle ge�erlik kazanm�� durumdad�r. Bu ifadeye ba�l�
olarak yap�lan bu �al��ma, Bat�daki sanayi sonras� toplumun �al��ma hayat�na y�nelik
de�i�me dinamikleri ile T�rkiye"nin sanayi toplumundan sanayi sonras� topluma do�ru
de�i�im ya�amas� s�recinde, �al��ma hayat�n�n temel kavramlar� olan i��i-i�veren,
sendika, siyaset, demokrasi gibi belli ba�l� belirte�lerin bu de�i�imden nas�l
etkilendikleri sorusuna yorumlay�c� sosyolojik ��z�mleme y�ntemi ile cevap arama
amac�n� ta��maktad�r.
18. y�zy�ldan itibaren Bat� Avrupa merkezli end�striyel geli�meler neticesinde
sanayi toplumu yap�s� ortaya ��km��t�r.
Dahrendorf"a g�re sanayi toplumu �ok say�da uyu�mazl�k ve anla�mazl�klar�n bir
arada bulundu�u farkl�la�ma toplumudur (Gidden, 1994:45). Aron ise sanayi
toplumunu birbirlerine benzemeyen be� ayr� �zelli�inin oldu�unu belirtir (Aron,
1997:65).
Sanayi toplumu ile birlikte o zamana kadar varolmayan yeni sosyal s�n�flar ortaya
��km��t�r. Bu yap�, mevcut sosyal s�n�flar�, gruplar�, z�mreleri ve sosyal tabakalar�
derinden etkilemi� ve de�i�ime u�ratm��t�r. Yine sanayi toplumu s�reciyle "kendi i�ine
kapal�" iktisadi ve sosyal d�zenden "para ve piyasa" ekonomilerine ge�ilmi�, b�ylece
geleneksel sekt�re kar��, modern sekt�r istihdam� artm��t�r (Ekin, 1994:3). Ayr�ca kar,
verimlilik, bireyselle�me, ulus devlet yap�s�n�n ortaya ��kmas� gibi ba�l�ca fakt�rler hep
sanayi toplumu toplumsal yap� belirte�leri olarak ifade edilir (Giddens, 1994:65).
I. SANAY� SONRASI TOPLUM
Son �eyrek y�zy�ld�r d�nyada ya�anan toplumsal de�i�im hangi noktadad�r, temel
sorusuna �e�itli cevaplar verilmektedir. Baz� g�zlemciler, g�n�m�zde g�r�len �eyin
PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.pdffactory.com
SANAY� SONRASI S�RE�TE T�RK �ALI�MA HAYATINDAK�
DE��ME D�NAM�KLER�
140
ger�ekte art�k sanayile�me �zerine kurulmayan yeni bir topluma do�ru ge�i�
ya�and��n� iddia etmi�lerdir. Bunlar, hep birlikte sanayi ihtilalinin �tesinde bir geli�me
d�nemine girdi�imizi ifade ederler (Giddens, 2000:556). Ya�anan toplumsal de�i�imin
niteli�ini ifade anlam�nda kavram tart��mas� da konunun bir ba�ka boyutudur. Ya�anan
de�i�imi modern toplumdan post-modern topluma ge�i� olarak tan�mlayan kesime kar��,
bu s�reci sanayi toplumundan sanayi sonras� topluma ge�i� olarak da ifade edenler
bulunmaktad�r.
Toplumsal de�i�imi modernlikten post-modernli�e ge�i� olarak tan�mlayanlara
g�re, post-modernlik toplumsal geli�imin y�r�ngesinin bizi modernli�in kurumlar�ndan
uzakla�t�r�p, yeni ve farkl� bir toplumsal d�zene do�ru g�t�rmesi olarak belirtilir. Yani
post-modernlikte ge�mi�ten belirgin bir bi�imde farkl� bir d�nemde ya�an�ld�� g�r��
ileri s�r�l�r (Giddens, 1998:48).
Ya�

�CRETLEND�RMEDE YEN� YAKLA�IMLAR

9/7/2010

�cretlendirmede Yeni Yakla��mlar

�i�dem Ta� (Ernst & Young �nsan Kaynaklar� Dan��man�)
Ge�ti�imiz 40-50 y�l boyunca �irketler �al��anlar�na "hangi hedef ya da beklentiler kar��l��nda ne kadar �cret �denmesi" gerekti�i ile ilgili do�ru kararlar vermek i�in �e�itli y�ntemler kulland�. Ge�mi�te oldu�u gibi bug�n de b�t�n bu y�ntemlerin temel amac�, maliyetleri kontrol alt�nda tutarken kalifiye i�g�c�n� �irkete �ekecek, elde tutacak ve motive edecek bir �cret sistemi kurmakt�r.

Ancak g�n�m�zde �irketler ge�mi�te kulland�klar� y�ntemlerin art�k yetersiz kald��n� g�rmekte ve �cret yap�lar�nda de�i�iklik yapma ihtiyac�n� daha yo�un olarak ya�amaya ba�lamaktad�r. Bu y�ndeki ihtiya� nedenlerinin ba��nda, de�i�en ve yatayla�an organizasyon yap�lar� ile i�g�c� yap�s�n�n farkl�la�mas� gelmektedir. Daha kalifiye, daha bireysel ve mobil olan yeni i�g�c�n� geleneksel �cret sistemleri ile �irkete �ekmek, elde tutmak ve motive etmek g�n ge�tik�e zorla�maktad�r. Di�er taraftan, �al��anlar�n �cretlerini art�rmada klasik "ka�� yolu" olarak kullan�lan terfiler, artan yatay organizasyonlar ile birlikte kullan�lamaz bir ara� haline gelmeye ba�lam��t�r.

Yukar�daki tabloya, 1970"lerden g�n�m�ze de�i�en ve �cret yap�lar�n� y�netirken insan kaynaklar�n� zora sokan birka� nokta daha eklenebilir. Bunlar �zetle,

a. D��en kar paylar� ve artan kalifiye i�g�c� arz� kar��s�nda �cret b�t�elerinin daralmas�,
b. �cretlendirmede a��rl�kl� olarak kullan�lan temel �cretin eski a��rl��n� kaybetmeye ba�lamas� ve de�i�ken �cretin toplam �cret paketindeki a��rl��n� artt�rmas�,
c. A��rl�kl� olarak �irket i�i adalete odaklanan, i�e g�re �cretlendirme mant��n�n yetersiz kalmaya ba�lamas�.

Geleneksel �cret Sistemleri Neden Yetersiz Kal�yor?

Organizasyon yap�s� �cret sistemi tasar�m�n� do�rudan etkilemektedir. Bu etki, geleneksel �cret sistemlerinde kullan�lan i� de�erleme y�nteminde daha da �n plana ��kmaktad�r. �rne�in, pozisyonlar�n yetki seviyesi, ba�l� �al��an say�s�, sorumluluk alan� gibi kriterler organizasyon yap�s� ile birebir ili�kilidir ve i� de�erleme fakt�rleri aras�nda s�k�a kullan�lmaktad�r. Dolay�s�yla �irketteki hiyerar�ik yap�n�n, i� de�erlemesinin temel dayanak noktalar�ndan birini olu�turdu�unu s�ylemek yanl�� olmaz. Ancak g�n�m�zde, �irketler y�netim kademelerini azaltmaya, yap�lar�n� tak�m �al��mas�na daha yatk�n hale getirmeye ve �al��anlar�n� yetkilendirmeye �al��rken geleneksek yap�da olan �cret sistemleri ile bo�u�ur hale gelmektedirler. Geleneksel �cret yap�lar�, �zellikle teknoloji a��rl�kl� ya da g�rev tan�mlar�n�n de�i�ken ve geni� tan�mland��, de�i�ime h�zla adapte olma gereklili�i olan hizmet sekt�r�ndeki �irketlerin ihtiya�lar�n� kar��layamaz olmu�tur. �� de�erleme s�recinden sonra belirlenen �cret yap�lar�, s�z� ge�en �irketlerde �al��anlar aras�nda memnuniyetsizlik yaratmaya ba�lam��t�r.
Geleneksel �cret sistemleri, �al��an�n yetkinlikleri veya sahip oldu�u becerilerden ziyade, her bir i�in de�erinin ortaya konulmas� �zerine yo�unla��r. Bu sisteme g�re temel �cretin belirlenmesinde, analiz konusu, i�i ger�ekle�tiren �al��an de�il yap�lan i�in kendisidir. Bu da, her bir i� i�in minimum ve maksimum �cret de�erlerinin o i�i yapan ve i�in de�erine g�re bir �cret alacak olan �al��andan ba��ms�z olarak belirlenmesi anlam�na gelmektedir. Oysa g�n�m�zde �cret kararlar� verilirken odak noktas� i�lerden �al��anlara do�ru kaymaktad�r.
Yeni yakla��mlarda �irketler �cret sistemini dar bir �er�evede tan�mlanan i�ler �zerine kurmak yerine, �al��anlar�n yetkinliklerini, potansiyellerini ve performanslar�n� g�z �n�nde bulundurarak �cretleri belirlemeye �al��maktad�rlar. Ancak, yine de i� odakl� �cret sistemleri hala pek �ok �irket i�in uygun olabilir. Bu �irketin yap�s�na, politikalar�na ve i�inde bulundu�u piyasa ko�ullar�na ba�l�d�r. �rne�in, i�lerin s�k de�i�medi�i ve standart oldu�u, i�g�c� devir oran�n�n d��k oldu�u, hiyerar�ik yap�n�n desteklendi�i ve teknolojinin nispeten dura�an oldu�u �irketlerde geleneksel �cret sistemler

�LKEM�Z A�ISINDANG�MR�K B�RL�� S�REC�NDE �CRET SEV�YES�N�N �NEM� VE SOSYAL DAMP�NG

9/7/2010

�LKEM�Z A�ISINDANG�MR�K B�RL�� S�REC�NDE �CRET SEV�YES�N�N �NEM� VE SOSYAL DAMP�NG

G�R��
�lkelerin ekonomik geli�melerini h�zland�ran �nemli unsurlardan biri, uluslararas� sistemle b�t�nle�medir. Ticaretin serbestle�ti�i, ulusal pazarlar�n geni�ledi�i g�n�m�zde uluslararas� sistemle b�t�nle�menin en iyi yolu, ekonomik bloklardan birine entegre olmakt�r. �thal ikameci i�e d�n�k bir ekonomi, uluslararas� sistemde varl��n� s�rd�remez. D�nyan�n serbest ticarete y�neldi�i bir d�nemde �lkemizin de g��l� entegrasyon bi�imlerinden biri olan Avrupa Birli�i"ne �ye olmas�, ekonomik ve sosyal y�nden pek �ok avantaj� da beraberinde getirecektir. �zellikle uluslararas� sistemdeki de�i�imi ve hareketlili�i yakalay�p buna uygun ekonomik ve sosyal d�zen olu�turdu�umuz taktirde geli�me s�recinde �nemli bir a�ama kaydetmi� oluruz.
Bu ger�e�i g�z�n�ne alan T�rkiye, ba�lang�c�ndan beri Avrupa"da olu�turulan bu b�t�nle�me hareketine kay�ts�z kalmam��t�r(1). Avrupa Birli�i (AB) ile T�rkiye aras�ndaki ili�kiler, 36 y�ll�k bir ge�mi�i kapsamaktad�r. Son d�nemdeki geli�meler ise AB ile T�rkiye aras�ndaki ili�kilerin en hareketli d�nemini olu�turmakt�r. �zellikle 13 Aral�k 1995 tarihinde, Avrupa parlamentosu oylamas� ile �lkemiz resmen AB �yeleri ile G�mr�k Birli�ine (GB) kabul edilmi�tir. Bu geli�me �lkemizin AB"ne �ye olmas� yolunda �nemli bir ad�md�r. ��nk� AB"ni kuranRoma Antla�mas�"na g�re bu hareketin ilk a�amas� GB"nin kurulmas�d�r. Ayr�ca Avrupa parlamentosunun onay�, �lkemizin sadece Avrupa ekonomisi ile de�il ayn� zamanda d�nya ekonomisi ile b�t�nle�mesi yolunda da b�y�k �nem arzeder.
Bu karar�n al�nmas�yla birlikte ekonomik uyum �al��malar� h�zlanm�� ve GB hemen hemen her y�n�yle �lkemizin en tart��lan konular�ndan biri haline gelmi�tir.

G�MR�K B�RL�� TANIMI VE KAPSAMI
GB, �lkeler aras�ndaki ticari ve ekonomik ili�kilerde ya�anan be� a�amal� entegrasyon bi�iminden biridir(2). Bu a�amada iki ya da daha �ok �lkenin kar��l�kl� mal ihracat ve ithalat�ndaki g�mr�k vergilerini ortadan kald�rmay� ama�layan bir s�zle�medir. Bu s�zle�meyle s�z konusu �lkeler birli�e �ye olmayan �lkeler kar��s�nda, her mal i�in o mal�n Birlik �yesi bir �lkeye giri�inde benzer bir korunma d�zeyi sa�layan Ortak G�mr�k Tarifesi (OGT) benimsemeyi kabul eder.
Bu a�amada temel ama�, Milli ekonomi potansiyellerini birbirine yak�nla�t�rmak suretiyle yarat�lacak daha b�y�k bir ekonomik potansiyelden faydalanmakt�r(3).
G�mr�k Birli�i konusuna daha da a��kl�k getirmek i�in(4);
1.Ortak g�mr�k alanlar� s�n�rlar�na uygulanabilir, ortak bir g�mr�k tarifesinin kurulmas�,
2.Ortak bir g�mr�k tarifesinin haz�rlan�p uygulanmas�,
3.�ye devletler aras�ndaki al�� veri�lerde g�mr�k vergilerinin ya da e�de�erdeki vergilerin ve s�n�rlay�c� her t�rl� mevzuat�n yasaklanmas�n� ve b�ylece �ye devletlerin g�mr�k alanlar� yerine tek bir g�mr�k geli�tirilmesi.
4.Ortak g�mr�k tarifesi gere�ince al�nan g�mr�k vergilerinin payla��lmas�n�n zorunlu k�l�nd��n� belirtmek gerekir.
Bu ama�lara ula�mak i�in, Birli�in iki arac� vard�r. Birincisi; 1968 y�l�nda saptanan "Ortak G�mr�k Tarifesi" ikincisi ise , Ortak Tarifenin benzer bi�imde uygulanmas�n� sa�layan ve asl�nda bunun bir �e�it kullan�� ekli say�labilecek olan "G�mr�k Mevzuat�" d�r. Bu s�re� i�inde, ayr�ca �nemle belirtilmesi gereken GB yaln�zca �ye �lkelerin kar��l�kl� olarak uygulad�klar� g�mr�k vergileri, e� etkili vergiler ve miktar k�s�tlamalar�n� kald�rmalar� ve OGTni ��nc� �lkelere yapt�klar� ihracata uygulad�klar� bir sistem olman�n �tesinde , ABnin bir dizi politikalar�n�n da zorunlu k�lan bir yap� oldu�udur. �lkemizin GBne kabul� ile birlikte 1 Ocak 1996 tarihinden itibaren kar��la�t�� y�k�ml�l�klerin bir k�sm�n� ��yle s�ralayabiliriz(5).
1.Miktar k�s�tlamalar�n� b�rakmak
2.Ortak G�mr�k Tarifesine uyum,
3.Toplulu�un d�� ticaret politikas�n�n kabul�
4.G�mr�k mevzuat�n�n kabul�
5.Rekabet hukuku kabul�
6.Standart uygulama usulleri kabul�
7.GATT M�zakeresinde kabul edilen AB �izgisini kabul etmek
Yukar�da belirtilen y�k�ml

�THALAT-�HRACAT F�NANSMANI

9/7/2010

�THALAT – �HRACAT F�NANSMANI
Bir i�letme 3 yolla finansman sa�layabilir, bunlar;
1.�z kaynaklardan finansman
2.D�� kaynaklardan finansman
3.Oto finansman
��letmelerin ihtiya� duydu�u fonlar� en uygun ve en iyi bi�imde bulmak ve kullanmak finansman olarak a��klanabilir. Bir �lkede yap�lan i�leri belirli bir b�l�m� d�� lkelerle ili�kilidir. �hra� etmek, ithal etmek, d�� lkelerden bor� para almak, al�nan paralar� geri �demek, yabanc� �lkelerde yat�r�m yapmak, lisans olmak �eklinde say�labilir. D�� ticaret biri do�al di�eri ekonomik 2 grubun tesiri alt�nda ortaya ��km��t�r. Do�al etkilerin ba��nda tabi kaynaklar�n yery�z�ne e�it da��t�lmamas� vard�r. Tabiat baz� kaynaklar� belirli �lkeye vermi�tir. Yer alt� kaynaklar� da bunlar�n ba��ndad�r. Her �lkede ihtiyac� kadar petrol, k�m�r vs. maden bulunmamaktad�r. Baz� �lkelerde ise ihtiya�tan �ok fazlad�r. Mutlak �st�nl�k denilen bu durum d�� ticaretin tabi ve ilk sebebidir.
Kendine yetecek kadar hammadde ve do�al kayna�� bulunmayan �lkeler ihtiya�lar�n� di�er �lkelerden ithal etmektedir. Bu ancak d�� ticaretle sa�lan�r. �lkim �artlar� ve belli �r�nlerin sadece belirli �lkelerde �retilebilmesi de d�� ticaretin bir ba�ka gerek�esidir. �kinci kategori ise tamamen ekonomik �st�nl��e dayal�d�r. Ekonomik faaliyetlerin ve �retimin rasyonelle�mesi ancak d�� ticaretle m�mk�n olabilecektir. �hracat�n geli�tirilmesine a��rl�k verilen politikalar�n ekonomik kalk�nma a��s�ndan da yaral� sonu�lar verece�ini ileri s�ren teorik nedenler �unlard�r;
1.�thal ikamesine g�re (miktar k�s�tlamalar�, g�mr�k vergileri gibi koruyucu tedbirlerle yerli sanayiinin geli�tirilmesi ve yurt i�inde sanayii �zendirici tedbirlerin al�nmas�d�r) ihracat�n te�vik edilmesinin maliyeti daha d��kt�r.
2.�hracat�n �e�itli nedenlerle ve ara�larla s�n�rland�r�lmas� i� piyasay� daha karl� k�lmakta ihracata y�nlenmeyi �nleyici rol oynamaktad�r. Bu nedenle ihracat yolunun te�viki gerekir.
3.Uluslar aras� ortamda rekabet�i �artlar�n zorlanmas� ile yerli firmalar�n maliyet, kalite ve pazarlama �abalar� artacakt�r.
4.Geleneksel �r�nlerde seyreden aleyhte ticaret hadleri sanayi �r�nlerinin ihracat�n�n artt�r�lmas�yla azalabilecek bu da ekonomik geli�me a��s�ndan olumlu etkiler do�uracakt�r.
Ayr�ca alternatif sanayile�me stratejilerinin etkileri �zerinde yap�lan uygulamal� �al��malarda ihracata y�nelik politikalar uygulayan �lkelerin ihracatta daha ba�ar�l� sonu�lar ald��n� ortaya koymu�tur. �lkemizdeki uygulamalara gelince Cumhuriyetin kurulu�undan beri zaman zaman �zellikle d�� ticarette liberalle�me e�ilimleri g�r�lmekte ise de 1980"e kadar ithal ikamesi politikalar�n�n uyguland�� g�r�lmektedir. Bu uygulamalar ba�ar�l� sonu�lar vermi� ise de a��r� korumac�l��n s�rd�r�lmesi ve zaman�nda gerekli politika de�i�iklerinin yap�lmamas� nedeniyle yat�r�mlarda verimlilik d��m�� istihdam yaratmada maliyetler y�kselmi� ve sonu� olarak y�ksek maliyetli bir ithal ikamesi uygulamas� ortaya ��km��t�r. 24 Ocak 1980"den sonra ise a��rl�k ihracat�n te�vikine verilmi�tir.
�hracat� Te�vik Tedbirleri ve Etkinli�i
Te�vik Tedbirleri :
K�sa d�nemde ihracat�n artt�r�lmas�n� sa�lamak, uzun d�nemde ise kaynaklanan ihracat end�strilerine kaymas� amac�yla �e�itli tedbirler al�narak ihracat�n te�vik edilmesidir. �hracat�n te�viki genel olarak tarife koruyuculu�u ve ihracat vergileri, primleri ve mal� ve finansal politikalar� ve pazarlama yard�mlar�n� kapsamaktad�r.
1.TAR�FE KORUYUCU VE �HRACAT VERG�LER�
A.KORUYUCU TAR�FELER ve KOTALAR
Bir d�� ticaret politikas� olarak g�mr�k tarifeleri ve kotalar asl�nda i� piyasay� cazip k�lmak ve i� �retimi te�vik amac�yla korunur. Ancak uygun bir zamanlama ger�ek�i bir yakla��mla ihracat� geli�tirme stratejisinde kullan�labilir. Sonu�ta pek �ok ba�ar�l� ihracat�� lke ba�lang��ta �ekici bir korumac�l�k arkas�ndan g��l� bir sanayi olu�turmu�tur. Bu �lkelerde politika a��rl�� ihracata kayd�ktan sonra y�ksek tarife ve kotalarla koruyacak sadece birka� end�stri i�in s�rd�r�lm�� ve t�m olarak korumac�l�k h�zla azalt�lm��t�r.
Ba�lang��taki koruma daha sonraki �zelle�tirmeye ve liberalle�tirmeye bir zemin olmas� a��s�ndan zorunlu olarak kabul edilmi�tir. Bir ba�ka koruma y�ntemi de, mamul mal ihracat�nda girdilerin g�mr�k vergisinden muaf tutulmas� ya da sonradan iadesi �eklinde olabilir. B�ylece ihra� edilecek olan mal i� piyasadaki nihai mal�n ithal girdiler �zerine konulan vergiler �l��s�nde bir maliyet elde etmi�lerdir.
B.�HRACAT VERG�LER�
�hrac

MODERN Y�NET�M VE �RG�T TEOR�S�

9/7/2010

A.G�R��4
B.MODERN Y�NET�M VE �RG�T TEOR�S�5
1.Genel Sistem Teorisi ve Tarih�esi5
2.Sistemin Tan�m�6
3.Sistem Nedir?6
4.Sistem Yakla��m�n�n Temel Kavramlar�8
a) Sistem ve Altsistemler8
b) Girdi, S�re�, ��kt� ve Geribesleme8
c) �evre9
d) Sistemin S�n�rlar�9
5.A��k Sistem – Kapal� Sistem9
6.Sistem T�rleri10
C.S�STEM MODELLER�11
1.Fonksiyonlar�na g�re Modeller11
a) Tan�msal (Descriptive) Modeller11
b) �ng�r�l� (Predictive) Modeller11
c) Kuralsal (Normative) Modeller12
2.Yap�lar�na g�re Modeller12
a) Uyu�um (�conic) Modelleri12
b) Benze�im (Analog) Modelleri12
c) Sembolik (Symbolic) veya Matematik Modeller12
3.Temsil �ekillerine g�re Modeller12
a) S�zl� (Verbal) Modeller12
b) �ematik (Schematic) Modeller12
4.Zaman Esas�na g�re Modeller12
a) Statik (Static) Modeller12
b) Dinamik (Dynamic) Modeller13
5.Edinilen Bilgi Miktar�na g�re Modeller14
a) Belirlilik Halinde (Deterministic) Modeller14
b) Olas�l�k Ta��yan (Probabilistic, Under Risk) Modeller14
c) Belirsizlik Halinde (Under Uncertainty) Modeller14
D.S�STEM YAKLA�IMI A�AMALARI15
1.Sistem Analizi15
a) Problemin Tan�mlanmas� ve Form�lasyonu15
b) Sistem Projesinin Organizasyonu15
c) Sistemin Tan�m�15
d) �ncelenen Sistemin Bir Par�as� Oldu�u Daha Geni� �st Sistemin Tan�m�16
e) Daha Geni� Sistemin Hedeflerinin Tan�m�16
f) Sistemin Hedeflerinin Tan�m�16
g) T�m Ekonomik �l��tlerin Tan�m�17
h) Bilgi ve Veri Toplama17
2.Sistem Tasar�m�17
a) Tahmin17
b) Model Kurma ve Simulasyon17
c) Optimizasyon17
d) Denetim18
e) G�venilirlik18
3.Sistem Haz�rlama18
a) Belgeleme18
b) Kurma18
4.Sistem ��lemesi18
a) Ba�lang�� lemi19
b) Projenin De�erlemesi19
c) �yile�tirilmi� ��lem19
E.S�STEM OLARAK ORGAN�ZASYON20
1.Modelin Dayand�� Varsay�mlar 20
2.Organizasyonun �evresi 20
3.Organizasyonun Giri� ve ��k��lar� 21
4.Organizasyonun Alt Sistemleri21
a) Fonksiyonel Alt Sist

BILDIRIM PROSED�RLERI

9/7/2010

TEHL�KEL� MALLAR, ZARARLI MADDELER VE/VEYA DEN�ZLERDEK� K�RLET�C� MADDELER ��EREN OLAYLARIN B�LD�R�M�NE �L��K�N ANA HUSUSLAR DAH�L OLMAK �ZERE GEM� B�LD�R�M S�STEMLER� VE GEM� B�LD�R�M GEREKS�N�MLER�NE Y�NEL�K GENEL PRENS�PLER

KADROLAMA

9/7/2010

Kadrolama en yayg�n anlam�yla kurulu�un insan varl��n� y�netmeyi i�erir. �nsan varl��n�n y�netiminde �al��anlar�n yetenek ve becerilerinin geli�tirilmesi �nemlidir. �al��anlar�n uygun mevkilere yerle�tirilmesi ve herhangi bir nedenle i�letmeden ayr�lan personelin yerinin nas�l doldurulaca��n�n planlanmas� gerekir. Yeni personeli i�e alma, bunlar� i�letmenin b�nyesinde uygun yerlere yerle�tirme ve i� b�l�m�n� ger�ekle�tirme, kadrolama i�levinin hedefleri aras�ndad�r.
�nsan kazanma i�letmenin �al��malar� ve i�g�c�n�n etkilili�i i�in �nemlidir. E�er �al��anlar aras�ndan y�ksek verimli olanlar� se�me olana�� olsayd�, i�g�c� verimlili�i b�y�k bir sorun haline gelmezdi. Verimlili�i artt�rmak kadrolama i�levinin amac�d�r. Ayr�ca personelin uygun i�lere yerle�tirilmeleri de i�g�c� verimlili�ini etkilemektedir. E�er personel daha verimli olduklar� mevkilere yerle�tirilmi�lerse verimlilikleri buna ba�l� olarak artacakt�r. Y�ksek verimlili �al��anlar� i�letme b�nyesinde tutabilmek i�in tasarlanan politika ve tatkitlerin denetimi de i�g�c� verimlili�ine katk�da bulunacakt�r.

��LEND�RME:
"Kadrolama" i�e alma, yerle�tirme ve i�ten ayr�lmay� da i�erek bir bi�imde geni� kapsaml� olarak "i�lendirme" personelin i�letmenin b�nyesine yeni �al��anlar�n al�nmas� anlam�nda kullan�lmaktad�r. ��verme ger�ekten insan varl��n� kazanmaktad�r. ��verme uygulamas�, yeni personel gereksiniminin saptanmas�, i�e alma, ba�ar�l� adaylar�n belirlenmesi, ba�ar�s�z adaylar�n elenmesi ve se�meyi i�erir. Bu ama�lar�n her birinde teknik konular�n yan�nda y�netim a��rl�kl� konularda vard�r. Bunlar i�e alman�n etkinli�ini ve kazan�lan insan varl�klar�n�n i�letmeyle uyumunu belirlemektedir.
�� verme gereksiniminin belirlenmesi i�in i�g�c� say�s�n�n planlanmas� ve i�letme bilgisi gerekmektedir. ��g�c� say�s�n� planlama �al��malar� belli etkinlik d�zeyinde, yap�lacak i�lerin say�s�n� ve t�rlerini saptayan ilkelerin olu�turulmas�n� ama�lar. G�zetimciler doldurulmas� gereken i�ler ve gereksinimlerine ba�l� olarak, i�lendirme ilkelerini saptarlar. ��e alma gereksinimlerinin ak�lc� bir bi�imde belirlenmesi verimli i� g�c� elde etmede �nemlidir. Bu etkili bir i�g�c� kontrol� i�in en �nemli gerektir. �� vermede gerekenlerin do�ru belirlenmesi de sonraki personel alma, eleme ve se�iminde temel olu�turur.
Gerekler do�ru olarak belirlenmeden i� vermede zaman ve para verimlili�inin azalmas�na neden olur. Gereksiz i�lerde kullan�lan kaynaklar verimli �al��ma ortam�n� bozarlar. ��lendirme etkinlikleri de �nemli �l��de kaynak harcamay� gerektirmektedir. Zaman giderleri de olduk�a �nemlidir. Bu giderlerin etkili y�netimi �ncelikle i�lendirme gereklerinin ger�ek�i saptanmas�na ba�l�d�r.

PERSONEL ALMA:
Personel alma etkinliklerinde uygulanan y�ntemler bir dizi sorun yaratmaktad�r. Bu sorunlardan biri kaynak se�imiyle ilgilidir. Kaynak se�imiyle ilgili se�enekler s�n�rl�d�r. Personel alma kaynaklar� aras�nda ara�t�rma, acenta, reklam, dolays�z personel alma ya da i�letmeye ba�vuranlara yan�t verme say�labilir. Bu personel alma kaynaklar�n�n se�imi ve y�netimi, maliyet etkilili�ine, kayna��n verimlili�ine ve bunun en iyi bir bi�imde nas�l kullan�labilece�ine ba�l�d�r. De�i�ik personel alma kaynaklar�n�n maliyet etkilili�i sezgisel bir temelde de�erlendirilmemelidir. Farkl� kaynaklar�n temel maliyet unsurlar� de�i�ik durumlar�n incelenmesinde g�z �n�n� al�nmal�d�r. Maliyet sorunu yaln�zca personel b�l�m� �yelerinin ceplerinden yapt�klar� harcamalarla ilgili de�ildir. Toplam maliyetlerin y�netimi s�z konusudur. Buna y�netimin yeni personelin i�ine al��mas�, i� standartlar�na eri�mesi i�in gerekli olan zaman�n maliyeti de dahil edilmelidir.
→Eleme
Adaylar�n elenmesi i� verme i�lemindeki ikinci �nemli ad�md�r.�o�u i�letme i�in gerekli olan, se�me tekniklerinin �o�alt�lmas� de�ildir. Gerekli olan temel teknikleri daha etkili bir �ekilde uygulamaktad�r. �rne�in, kar��l�kl� g�r��me �nemli ve geleneksel bir eleme i�lemidir. G�r��meyi kapsamayan bir personel se�imini kavramak g��t�r. Ara�t�rman�n g�sterdi�ine g�re, personel almada karar verirken gerekli olan bilginin yar�dan fazlas� ki�isel g�r��melerle elde edilmektedir. �� gerekleri konusunda bilgili ki�iler i�letme i�inde da��lm��lard�r. G�r��me tekniklerinde ya da de�erlendirme i�leminde pek yeterli olduklar� s�ylenemez. Denet�iler bu konularda e�itilmemi�lerdir. �rne�in, g�r��me becerileriyle ilgili e�itim �al��malar�nda, g�r��me

VAZ�FE MALLL�� KAVRAMI

9/7/2010

�ZET
Emekli Sand��"na tabi olanlar�n sosyal g�venliklerini sa�layan 5434
say�l� Kanun, vazifelerini yapamayacak �l��de bedensel ar�zaya veya tedavisi
imkans�z hastal�klara maruz kalanlar� genel anlamda malul saym��; bu
maluliyet, yasada kesin olarak say�lan belli hal ve sebeplerden ileri geldi�i
takdirde de, kendilerini vazife malul� olarak nitelendirmi�tir. Maluliyetleri
vazife malull��ne dahil olmayanlar ise, adi malul say�lm��t�r.
Bununla birlikte, bir kimse ilk a�amada vazife malul� say�lman�n
olumlu ko�ullar�n� ta��sa dahi, e�er maluliyeti, yasan�n olumsuz nitelikte
ko�ullar olarak �ng�rd�� ve vazife malull��n�n ortaya ��kmas�nda etken
olmamas�n� istedi�i baz� hal ve sebeplerden kaynaklanm��sa, o kimsenin vazife
malull�� hakk�nda adi malull�k h�k�mleri uygulanacakt�r.
�al��mam�zda, bu ko�ullar� da i�erdi�i �ekilde, vazife malull��
kavram�n�n unsurlar� olan "��tirak�i olmak", "malul olmak", "vazife malul�
say�lmay� gerektiren hal ve sebeplerden dolay� malul olmak", "vazife
malull��n� adi malull��e d�n��t�ren hal ve sebeplere yol a�mamak" ve
"vazife malull��n� s�resinde bildirmek" ko�ullar� ele al�nmaktad�r.
I-G�R��
5434 say�l� T.C. Emekli Sand�� Kanunu, kapsam�ndakilere (genel
olarak i�tirak�ilere) maruz kald�klar� riskler dolay�s�yla iki t�r ayl�k tahsis
etmektedir : Ya�l�l�k i�in "emeklilik" ve sakatl�k i�in "malull�k"(m.13). Yine
yasa, malull�k riskini de, onun ger�ekle�mesine yol a�an sebeplerin niteli�ine
g�re "adi malull�k" ve "vazife malull��" olarak s�n�fland�rmaktad�r.
Bunlardan adi malull�k, vazife malull��ne yol a�mayan sebeplerden
dolay� u�ran�lan malull�kt�r(m. 46). Bir de yasada (m. 64) "harp
malull��"nden s�z edilmektedir. Vazife malull��n�n yasadaki �zel bir
d�zenlenme �ekli olan harp malull��nde, vazife malull�� yaln�zca harple
ili�kili olarak de�il; baz� hallerde bar��ta veya ola�an�st� hallerde de ortaya
��kabilmektedir.
* D.E.�, �.�.B.F., �al��ma Ekonomisi ve End�stri �li�kileri B�l�m� ��retim G�revlisi.
113
�al��mam�zda, 5434 s.l� yasada d�zenlenen vazife malull�� kavram�
ele al�nacak; kavram�n unsurlar�yla ba�lant�l� olmayan harp malull��
de�erlendirilmeyecektir.
II- YASAL TANIMI VE UNSURLARI
A- Tan�m�
Hukukumuzda vazife malull�� kavram�, yasan�n 45.m.sinde �u �ekilde
tan�mlanm��t�r:
"44 �nc� maddede yaz�l� malull�k; a) ��tirak�ilerin vazifelerini
yapt�klar� s�rada vazifelerinden do�mu� olursa; b) Vazifeleri d��nda
kurumlar�n verdi�i her hangi bir kuruma ait ba�ka i�leri yaparken,bu i�lerden
do�mu� olursa; c) Kurumlar�n menfaatini korumak maksadiyle bir i� yaparken
o i�ten do�mu� olursa (Maksad�n ilgili kurumlarca kabul edilmesi �artiyle); �)
Fabrika, atelye ve benzeri i�yerlerinde,i�e ba�lamadan evvel i� s�ras�nda veya
i�i bitirdikten sonra, o i�yerinde husule gelen ve yine o i�yerinin mahiyetinden
veya �al��ma konusundan ileri gelen kazadan do�mu� olursa; buna (Vazife
malull��) ve bunlara u�rayanlara da (Vazife malul�) denir."
G�r�ld�� gibi, yasa genel anlamda malull�k halinin d�zenlendi�i 44.
maddeye de at�fta bulunarak; vazife malul� say�lman�n �nko�ulu olan
malull��n hangi hal ve sebepler do�rultusunda ger�ekle�mesi gerekti�ini,
olumlu ko�ullar olarak ve d�rt bent halinde saym��t�r. �te yandan, yasan�n 48.
m.sinde ger�ekle�memesi gereken, olumsuz ko�ullara da yerverilmi�tir. Buna
g�re; "Vazife malull�kleri a) Keyif verici i�ki ve her �e�it maddeler
kullanmaktan; b) Kanun,t�z�k ve emir d��nda hareket etmi� olmaktan; c) Yasak
fiilleri yapmaktan; �) �ntihara te�ebb�sten; d) Her ne suretle olursa olsun
kendisine veya ba�kalar�na menfaat sa�lamak veya zarar yapmak maksad�ndan
do�mu� olursa bunlara u�rayanlar hakk�nda (Adi malull�k) h�k�mleri
uygulanacakt�r".
Yukar�da belirtilen ko�ullar� ta��yan bir vazife malull��n�n ayr�ca
"ilgili makamlara bildirilmesi" de gerekmektedir. Bu kon

B�R �� F�KR� BULMAK

9/7/2010

B�R �� F�KR� BULMAK

Araþtýrmanýzý baþlatmadan �nce,
bazý temel noktalar olduðunu
bilmelisiniz.
Herkes iþ fikri araþtýrabilir ve
bulabilir de. Ýþ ve eðitim ge�miþiniz
geliþtirebileceðiniz fikirleri
sýnýrlamaz. �rnekler:
* Bisiklet tekerleði bir veteriner
tarafýndan icat edildi
* Frisbee bir fýrýncý tarafýndan icat
edildi
* Mýsýr gevreði bir �ift�i tarafýndan
geliþtirildi.
Aynen insanlar gibi, her fikrin bir
�m�r d�nemi (life cycle) vardýr
buna �r�n�n �m�r d�nemi denir ve
aþaðýda g�sterilmiþtir.
�r�n �m�r D�nemi
Yukarýdaki þekle bir bakýnýz.
G�rd�ð�n�z gibi bir �r�n; geliþtirme
ile baþlayan satýþlarýn arttýðý b�y�me
aþamasý, sonra satýþlarý arttýrmanýn
artýk pek m�mk�n olmadýðý
olgunluk / doyum aþamasý ve nihayet
satýþlarýn d�þmeye baþladýðý gerileme
aþamasýndan ibaret bir seri aþamadan
ge�er. Bir 10-lobut bowling
salonunu, bu þekildeki hangi
aþamaya yerleþtirirsiniz? B�y�me?
Doygunluk? Gerileme?
Faks makinelerini hangi aþamaya
yerleþtirirsiniz? Buradaki ince nokta,
geliþtirme veya b�y�me aþamasýnda
olan bir �r�n bulmaktýr. �rneðin,
video telefonlarýný hangi aþamaya
yerleþtirirsiniz?
F i k i r l e r i � l d � r m e k , f i k i r
geliþtirmekten �ok daha kolaydýr.
Fikir bulmada baþarýlý olabilmek i�in,
her þeye bakmaya hazýr olmalýsýnýz.
Unutmayýnýz, eðer birisi size yirmi
yýl �nce duvardaki bir delikten para
�ekebileceðinizi s�ylese idi, veya
beþ yýl �nce size telefona
konuþtuðunuz dilin otomatik olarak
aradýðýnýz �lkenin diline terc�me
edileceðini s�ylese idi, siz ne derdiniz
bunlara karþýlýk? O halde, hayal
g�c�n�z� tamamen serbest býrakýnýz-
býrakýnýz y�zlerce fikir y�ze �ýksýn;
sonradan muhtemel þampiyonlarý ve
muhtemel umutsuzlarý ayýrmak i�in
bol bol vaktiniz olacaktýr.
Bu kitap�ýk size bir iþ fikri bulmada
yardýmcý olmak bakýmýndan belki de
bir ilk adýmdýr. Kitabýn arkasýnda
yararlanabileceðiniz bir �ok baþka
yardým ve destekle ilgili detaylarý
bulabilirsiniz.
Geliþtirme
B�y�me
Olgunluk
Doyum
Gerileme
4
Yeni fikir �retmede yaygýn olarak
kullanýlan bir metotdur, Beyin Fýrtýnasý
denen metotdur.
Baþarýlý bir Beyin Fýrtýnasý uygulamasý
i�in, �ncelikle bir grup insaný bir araya
getirmeniz gerekiyor - bu insanlar aile
fertleri, meslektaþ, veya dostlar olabilir.
Bir grupla en iyi sonu�, d�rt ila sekiz kiþi
ile alýnmaktadýr.
Kurallar basittir:
• Yeni fikirler bulmak istediðiniz bir konu
se�iniz; �rneðin, gen� insanlar i�in
eðlence faaliyetleri diye bir konu
se�ebilirsiniz
• Beyin Fýrtýnasý seansý i�in bir zaman
sýnýrý tayin ediniz -yaklaþýk 15 dakika
genellikle yeterli olmaktadýr
• Seans sýrasýnda �retilecek t�m fikirleri
not edecek birisini belirleyiniz
• Baþlamak i�in, herkese, basit�e,
d�þ�nebildikleri her ve herhangi fikri
�nermelerini rica ediniz
• Beyin Fýrtýnasý sýrasýnda, ne kadar �ýlgýn
ya da acayip g�r�n�rse g�r�ns�n, her
fikir ge�erlidir
• Hi�bir fikre karþý olumsuz tepki
vermemeye �alýþýnýz; unutmayýnýz ki
bir insaný bu seansa katkýda
bulunmaktan vazge�irmek �ok kolaydýr
- sadece bir

TER�R KAVRAMI VE SEBEPLER�

9/7/2010

Tarihin eski zamanlar�ndan beri toplumlar� ve �lkeleri tehdit eden ter�rizm; g�n�m�zde de d�nya devletlerini tehdit etmeye devam etmektedir. 20. y�zy�lda D�nya devletlerinin baz�lar�n�n, topyek�n b�y�k zararlara yol a�an s�cak sava�lar yerine daha az zararl� psikolojik sava�lara y�nelmeleri ve ter�rizmi de bu sava� t�r� i�inde alg�layarak s�rekli kullanmalar�, bir k�s�m devletlerin kendi siyasi ve ekonomik ��karlar� i�in, bir k�sm�n�n ise kendi iradeleri d��nda al�nan kararlar gere�ince ter�rizme destek ��kmalar� ter�r� uluslararas� nitelikte b�y�k bir sorun haline getirerek yayg�nla�t�rm��t�r.
Son olarak, 11 Eyl�lde ABDde ger�ekle�en ter�rist eylem neticesinde; ter�rizm, bir kez daha d�nya g�ndemine damgas�n� vurmu�, ya�anan bu olaydan sonra b�t�n �lkeler kendi politik ��karlar�m bir kenara b�rakarak ter�rizme kar�� i�birli�i sa�lamaya �al��m��t�r.
Jeopolitik konum a��s�ndan olduk�a stratejik bir noktada bulunan �lkemiz de di�er �lkeler gibi ter�rden etkilenmektedir. �zellikle ter�r eylemleri, topraklar�m�z �zerinde ��karlar� bulunan yada b�lgede g�� kazanmak isteyen devletler taraf�ndan bazen a��k olarak bazen de gizli olarak s�rekli desteklenmektedir.
�lkemizi derinden etkileyen ter�r�; �rg�t d�zeninde kurularak, y�ld�rma, sindirme, tehdit ve �iddet yoluyla toplumlar� istenilen �ekilde y�nlendirme, kendi ideolojilerini yerle�tirme amac�yla yap�lan illegal hareketlerdir �eklinde k�saca tan�mlamam�z m�mk�nd�r. S�z konusu y�ntemler devlet taraf�ndan di�er �lkelerde ger�ekle�tirilebilece�i gibi, �rg�tler ve ki�iler taraf�ndan kendi devletlerine kar�� da y�neltilebilir. Bu durumda, devlet ter�r� ve devlete kar�� ter�r kar��m�za ��kmaktad�r.
�lkemiz uzun y�llardan bu yana gerek y�k�c� sol ter�r �rg�tleriyle gerekse b�l�c� ter�r �rg�tleriyle m�cadele etmek zorunda kalm��t�r. Ter�r de ama� mevcut d�zeni y�kmakt�r, de�i�tirmektir. Ancak, farkl� olarak b�l�c� ter�r, �lke topraklar�n�n belirlenen bir k�sm�nda yeni ba��ms�z bir devlet kurma amac�n� hedeflemektedir. T�rkiyenin kar�� kar��ya bulundu�u b�l�c� ter�r; Do�u ve G�neydo�u Anadolu b�lgelerimizi kaplayan alanda Ba��ms�z Bir K�rdistan Devleti kurma y�n�nde faaliyetlerde bulunmaktad�r. Bu t�r ter�r faaliyetlerine maruz kalan �lkemizde 30.000 insan hayat�n� s�rf ter�r nedeniyle kaybetmi�, kalk�nmaya harcanabilecek olan Trilyonlarca lira da ter�rle m�cadele konusunda sarf edilmek zorunda kalm��t�r.
De�i�ik kaynaklardan faydalanarak meydana getirmeye �al��t��m�z lam�zda; d�nya �zerinde ve �lkemizde g�r�len ter�r eylemleri ile �lkemizde faaliyet g�steren ter�ristlerin sosyal taban� �zerine de�erlendirmelerde bulunmaya
Birinci b�l�mde; genel olarak ter�r kavram� �zerinde durarak tan�m�na, D�nya �zerinde g�r�len ter�r �e�itlerine ve insanlar� ter�re iten sebeplere de�indik. ter�r�n tan�m� �zerinde �e�itli yorumlar bulunmas�ndan dolay�, de�i�ik kaynaklardan yararlanarak ortak bir tan�m olu�turmaya �al��t�k. �e�itleri konusunda; devlet ter�r� olarak ve devlete kar�� ter�r ayr�m� yapmay� uygun g�rd�k. Devlete kar�� ter�r� de, devrimci, ayr�l�k��, k�r, �ehir, i� ve uluslararas� ter�r olarak tasnifledik.
Ter�r�n sebepleri olarak; ekonomik, sosyo-k�lt�rel, e�itim ve psikolojik sebepler �zerinde durduk.
�kinci b�l�mde; ter�r konusunda �zele inerek �lkemizde ki ter�r �zerinde de�erlendirmede bulunduk. �ncelikle, 1970 �ncesi, 1970-80 aras�, 1980 sonras� �eklinde zaman dilimlerine ay�rarak T�rkiyede ki ter�r�n tarihsel geli�imini inceledik. Daha sonra �lkemizde faaliyet g�steren b�l�c�, sol ve sa� ter�r �rg�tleri �zerinde durduk.
��nc� b�l�mde; �stanbul ilinde Emniyet M�d�rl��nde ger�ekle�tirdi�imiz; an 150 ki�ilik grup �zerinde y�z y�ze m�lakat tekni�i ile elde etti�imiz bilgileri detayl� bir �ekilde inceleyerek, ter�re kar��anlar�n ki�isel �zellikleri, ter�r konusundaki d��nceleri, ekonomik durumlar� ve e�itim seviyeleri hakk�nda de�erlendirmelerde bulunduk.
Sonu� b�l�m�nde; de�i�ik
TER�R KAVRAMI VE SEBEPLER�
1.1. TER�R KAVRAMI
1.1.1. Kapsam

G�MR�K B�RL�� TEOR�S�

9/7/2010

G�R��
G�n�m�zde D�nyada birbirine z�t iki ak�m olan k�reselle�me ve b�lgeselle�me h�zla geli�mektedir.
K�reselle�me ak�m�n�n en �st d�zeyde GATT temsil etmektedir. Bu konuda son y�llarda ilerlemeler kaydedilmi�tir.
T�rkiye 1980den sonra uygulad�� d��a a��lma politikalar� ile k�reselle�me ve b�lgeselle�me ak�mlar�n�n d��nda kalmamak ve �a��m�z ko�ullar�nda gerekli yap�sal de�i�imi b�y�k �l��de ger�ekle�tirmi� bulunmaktad�r.
GB (G�mr�k Birli�i)ne girilmesine takiben T�rkiye b�lgeselle�me olu�umu i�erisine geri d�n�lmez �ekilde girmi�tir. T�rkiyenin ulusal alanda ilk defa ya�ad�� b�lgeselle�me s�recinde nelerle kar��la�t��, s�recin getirisi ve g�t�r�lerinin neler olaca�� zamanla g�r�lecektir, ve bu ger�ekle�ecek durum hen�z kimse taraf�ndan tam olarak kestirilememektedir. Ama kesin olan bu zorlu s�recin T�rkiye a��s�nda olumlu olaca��d�r.
Gbnin, k�sa d�nemde mal ak�mlar�na yan�nda sermaye ve teknoloji ak�mlar�n� yan�nda getirmesi sonucunda ekonomi ve para politikalar�n�n yak�nla�t�r�lmas� bir zorunluluk olarak ortaya ��kmaktad�r. Gb ile b�t�nle�mek ayn� zamanda D�nya ekonomisiyle b�t�nle�me yolunda b�y�k ad�m olmu�tur.

B�R�NC� B�L�M
G�MR�K B�RL�� TEOR�S�
1.1 G�mr�k birli�i tan�m ve kapsam�
G�mr�k birli�i teorisinin temelleri J.Viner taraf�ndan at�lm��,daha sonra J.E Meade, Markus Fleming, H:G.Johhnson, C.A.Cooper,B.F.Massel, R.G.Lipsey ve Kelvin Lancersteriin katk�lar� ile geli�tirilmi�tir. Bir g�mr�k birli�inin ger�ekle�tirilebilmesi i�in iki ko�ul gereklidir. Bunlar:
1. g�mr�k birli�ine �ye �lkeler aras��ndaki g�mr�k tarifelerinin ortadan kald�r�lmas�,
2. ��nc� �lkelere kar�� ortak bir g�mr�k tarifesi uygulamas�.
Vinerden sonra, M:Chocholtiaden ve iktisadi entegrasyona ait eserlerinde J:Harrop ve W:Mole, g�mr�k birli�inin ekonomik etkilerini modern y�ntemlerle analiz etmi�ler ve konuya yeni boyutlar kazand�rm��lard�r. Buna g�re bir g�mr�k birli�inin ger�ekle�ebilmesi i�in gerekli iki ko�uldan birincisi, �ye �lkeler aras�nda rekabeti h�zland�ran ve ticareti te�vik eden bir sonu� do�urmaktad�r. Gerekli ko�ullardan ikincisi ise, d�� d�nyaya kar�� ortak bir tarife uygulanmas� sebebiyle koruyucu bir sonu� do�urmaktad�r.
GB, �lkeler aras�ndaki ticari ve ekonomik ili�kilerde ya�anan be� a�amal� entegrasyon bi�iminden biridir. Bu a�amada iki ya da daha �ok �lkenin kar��l�kl� mal ihracat ve ithalat�ndaki g�mr�k vergilerini ortadan kald�rmay� ama�layan bir s�zle�medir. Bu s�zle�meyle s�z konusu �lkeler birli�e �ye olmayan �lkeler kar��s�nda, her mal i�in o mal�n Birlik �yesi bir �lkeye giri�inde benzer bir korunma d�zeyi sa�layan Ortak G�mr�k Tarifesi (OGT) benimsemeyi kabul eder.
Bu a�amada temel ama�, Milli ekonomi potansiyellerini birbirine yak�nla�t�rmak suretiyle yarat�lacak daha b�y�k bir ekonomik potansiyelden faydalanmakt�r.
G�mr�k Birli�i konusuna daha da a��kl�k getirmek i�in;
1.Ortak g�mr�k alanlar� s�n�rlar�na uygulanabilir, ortak bir g�mr�k tarifesinin kurulma

T�RK F�RMALARININ ULUSLARARASI PAZARLARDA REKABET STRATEJ�LER� - TEKST�L VE HAZIR G�Y�M SANAY�� RNE��NDE B�R ANAL�Z -

9/7/2010

T�RK F�RMALARININ ULUSLARARASI PAZARLARDA REKABET STRATEJ�LER� - Tekstil ve Haz�r Giyim Sanayii �rne�inde Bir Analiz -
Bahad�r NECAT
DT Uzman�

�thalat Genel M�d�rl��
Bu �al��mada esas itibariyle, genelde T�rkiye"de imalat sanayiinde ve ihracatta �nemli pay� bulunan tekstil ve haz�r giyim sekt�r�nde yer alan firmalar�n ba�ar�s�na etki eden farkl� fakt�rler ile �zelde bu firmalar aras�nda d�� pazarlar i�in imalatta bulunanlar�n uluslararas� pazarlara eri�im ve rekabet stratejileri ve bunlar�n i�letmelerin ba�ar�s�na olan etkileri incelenmektedir. Bu ama�la daha �ok yap�y� s�nayan analiz teknikleri kullan�lm��t�r.
�al��maya esas olan veriler, sekt�rdeki ve olu�turulan �rnekte kullan�lan firma say�s�n�n fazlal�� g�z�n�nde bulundurularak haz�rlanan soru formlar�n�n ihracat�� birlikleri taraf�ndan birliklere kay�tl� bulunan firmalara da��t�lmas� suretiyle toplanm��t�r. �al��ma i�in 115 i�letmeden olu�an bir �rnek plan �ng�r�lm�� ve bu plan sanayiin T�rkiye"nin illerindeki katma de�er a��s�ndan da��l�m� g�z�n�ne al�narak haz�rlanm��t�r. �zellikle, yap�lan testlerin istatistik olarak g�venilir olmas�n� teminen kat�l�m� y�ksek tutmak amac�yla, b�lgesel olarak a��rl�klar g�z�n�ne al�narak T�rkiye genelinde d�rt da��t�m noktas�na 300 adet soru formu g�nderilmi�tir.
Karl�l��n veya ba�ar�n�n �l��s� olarak kar marj� de�i�keni soru formundaki 1997 net kar� ve 1997 toplam sat��lar� de�i�kenlerinin oran�ndan elde edilmi�tir. Kar marj� de�i�keni, yap� itibariyle bir �l��m de�i�keni olup, �e�itli konularda y�nlenme ve stratejilerin soruldu�u s�ralama de�i�kenleri ba��ms�z de�i�ken olarak kullan�ld��nda ortalamalar�n kar��la�t�r�lmas�na imkan vererek, bu s�ralama de�i�kenlerinin kar marj� veya ba�ka bir deyi�le �al��madaki ba�ar� �l��s� �zerindeki etkilerini saptamakta kullan�labilir.
Bu yaz�n�n hacmini m�mk�n oldu�unca dar tutmak amac�yla a�a��daki b�l�mlerde formal hipotez kurulmam��t�r. Di�er taraftan, soru formuyla talep edilen bilan�o de�erleri, ankete kat�lan firmalar�n verdikleri bilgiler do�rultusunda de�erlendirilmi�tir. Yap�lan istatistik analizlerde, kurulan hipotezlerin do�rulanmamas� halinde, sonuca dair yorumlar teoriye dayanarak ve bu konuda daha �nce ba�ka �lke ve/veya firmalar�n ya�ad�� tecr�beden de yararlanmak suretiyle yap�lm�� olup, sonuca ait de�erlendirmede genel kabul g�rm�� hususlar da kullan�lm��t�r.
I. �rnek Plan
�ncelemede kullan�lan �rnekte esas itibariyle ait oldu�u �er�eve ve sekt�rdeki �irket say�s�n� ne �l��de temsil etti�i dikkate al�nmam��, sadece yap�lan testlerin istatistiki olarak m�mk�n oldu�unca anlaml� olmas� i�in azami kat�l�m konusu �zerinde durulmu�tur. Ancak, bu �rnek plan, temelde tekstil ve haz�r giyim �retiminin yaratt�� katma de�er a��s�ndan T�rkiye �zerinde co�rafi da��l�m g�z�n�ne al�narak olu�turulmu�tur.
Tekstil ve haz�r giyim �retiminde bulunan i�letme say�s� resmi istatistiklerde 4.460 adet olarak g�r�lmektedir. Hisse senetleri �stanbul Menkul K�ymetler Borsas�nda bulunan firma say�s� 37"dir. Bu

�ST�HDAM VE ��E ALMA DESTEKLEMELER�

9/7/2010

�ST�HDAM VE ��E ALMA DESTEKLEMELER�

1) Sosyal Diyalog ve ��birli�i Etkili Bi�imde Sa�lanmal�d�r.

�stihdamda bulunan ve istihdam yaratan sosyal kesimler, istihdamla ilgili politikalar�n ve ara�lar�n belirlenmesinde ve uygulanmas�nda etkin olarak yer almal�d�r.

AB �lkelerindeki gibi i��i ve i�veren kesimlerinin �zerinde mutab�k kald�� hususlar, yasama faaliyeti ile uygulamaya d�n��t�r�lmelidir.

Ba�ta i��i ve i�veren kesimleri olmak �zere t�m toplum kesimleri, verimli istihdam�n art�r�lmas� ve i�sizli�in �nlenmesi konusunda sorumluluk �stlenmeli, kendi aralar�nda ve h�k�metle i�birli�i yapma anlay�� i�inde davranmal�d�r.

Devletimizin y�r�tme ve yasama organlar� da y�r�rl��e konulacak her yasa ve uygulaman�n verimli istihdama etkisini dikkate almal�d�r.

��i ve i�veren kesimleri, toplumun ortak menfaat alan�n� olu�turan verimli istihdam yarat�lmas� konusunda, i�letmenin i��isi ve i�vereni ile bir b�t�n olu�turdu�u ger�e�inden hareketle,

*�a�da� hak ve �zg�rl�kler ve �al��ma ko�ullar� rehber al�narak,

*i�sizli�in azalt�lmas� ve i�letmelerin rekabet g�c�n�n geli�tirilmesi

ama�lar�n� esas almal�d�r. Sosyal taraflar her iki amac�n da takip�isi olmal�; bu iki ama� aras�nda denge ve uyum sa�lamal�d�r.

2) Uygulanacak Ekonomi Politikalar� �retim, Yat�r�m, �hracat ve �stihdam� Temel Almal�d�r.

T�rkiye"nin, i�sizli�i �nlemesi ve verimli istihdam yaratabilmesi i�in �ncelikle istikrarl� ve y�ksek bir b�y�me trendine girmesi gereklidir.

Bu nedenle, enflasyonla s�rekli m�cadele, �lkenin �retim ekonomisi �artlar�na kavu�mas� ve ihracata dayal� bir kalk�nma stratejisinin benimsenmesi ka��n�lmazd�r.

�leri ve �nc� teknolojilere dayal� istihdam ve yat�r�m dostu politikalar�n uygulanmas�na ihtiya� bulunmaktad�r.
Bug�n kalk�nmada fark yaratmak isteyen t�m �lkelerin benimsedi�i gibi yerli ve yabanc� yat�r�mc�ya elveri�li bir yat�r�m ve i�letme ortam� sa�lanmas� hayati �nem ta��maktad�r.

3) B�lgesel �stihdam Farkl�l�klar�n� Gidermeye Y�nelik, Geri Kalm�� B�lgeler i�in Giri�imcili�i Destekleyecek �nlemler Al�nmal�d�r.

B�lgesel geli�mi�lik farklar�n�n giderilmesi i�in di�er ekonomilere g�re �ok d��k olan tar�msal verimlilikte at�l�m yapmak gereklidir.

Tar�msal �retimin d�nya piyasalar�na daha duyarl� hale getirilmesi, tar�msal i�letmecilik sisteminin te�vik edilerek geli�tirilmesi, AR-GE faaliyetlerine h�z verilmesi, d�nya ko�ullar�na uygun �a�da� bir destekleme sisteminin uygulanmas� �nem ta��maktad�r.

�te yandan, katma de�er �retecek modern sanayi ve hizmet yat�r�mlar�n�n h�zla art�r�lmas� hedeflenmelidir. Organize Sanayi B�lgelerinin ve K��k Sanayi Sitelerinin, geri kalm�� b�lgelerde desteklenmesine �nem verilmelidir.

G�rece geri kalm�� b�lgelere getirilecek vergi ve prim indirimlerinde ki�i ba��na GSMH d�zeyi tek kriter al�nmak yerine; D�E"nin �statistiki B�lge verilerinde esas al�nan �oklu parametreler sistemi (NUTS) kullan�lmal�d�r.

B�lgesel istihdam farklar�n� gidermek amac�yla; yerel-b�lgesel sanayi merkezlerinin olu�turulmas�, i�g�c�n�n e�itimli ve nitelikli hale getirilmesi, geri kalm�� b�lgelerde istihdam �zerindeki y�klerin azalt�lmas�, kad�n istihdam�n�n art�r�lmas�, yerel ve b�lgesel d�zeyde kat�l�mc�l��n g��lendirilmesi vb. politikalar izlenmelidir. Ayr�ca bu politikalar, tar�m politikalar� ile kar��l�kl� etkile�im i�inde bulunmal�d�r.

�l �stihdam Kurullar� ve �l Mesleki E�itim Kurullar� da, yerel istihdam ve e�itim politikalar�n�n olu�turulmas� ve uygulanmas�nda daha aktif rol oynamal�d�r. Bu kurullar daha s�k toplanmal� ve e�g�d�m i�inde �al��mal�d�r.

4) T�m Sekt�rlerde Giri�imcilik ve �stihdam Yaratma Te�vik Edilmelidir.

Giri�imcilik ve inovasyon, s�rd�r�lebilir b�y�me ile verimli, s�rekli ve "d�zg�n" i�lerin yarat�lmas�nda en �nemli unsurlard�r. Giri�imcili�in geli�mesi ise bir�ok politikaya ba�l�d�r. Bunlardan temel olanlar; istikrarl� uygun ekonomik ortam, yasal ve kurumsalyap� ile b�rokrasinin kalitesi, nitelikli i�g�c� imkan�, giri�imcilik ve y�neticilik yetene�inin geli�

VZA �LE MAL� TABLOLARINA DAYALI ETKINLIK �L��M�

9/7/2010

�ZET
G�n�m�zde yasanan yo�un rekabet, isletmeleri kaynaklar�n�
etkin ve verimli sekilde kullanmaya, rekabet ettikleri sekt�r i�indeki
performanslar�n� g�reli olarak de�erlendirmeye ve etkinlik s�n�r�nda
yer almak i�in referans almalar� gereken isletmeleri belirlemeye
zorlamaktad�r. Veri Zarflama Analizi (VZA), isletmelerin
kaynaklar�n� ne �l��de etkin kulland�klar�n� belirlemede yararlan�lan
parametrik olmayan, do�rusal programlama tabanl� bir y�ntemdir. Bu
�al�smada, DMKB 100 endeksinde islem g�ren metal ana sanayiindeki
13 isletmenin 2003-2007 d�nemleri aras�ndaki mali tablolar�na dayal�
etkinlik ve verimlilikleri, iki girdi-iki ��kt� kullan�larak VZA
y�ntemlerinden ��kt� y�nl� CCR modeli ile arast�r�lm�st�r. Analiz i�in
EMS paket program� kullan�lm�st�r. Ayr�ca 2007 y�l�nda ��kt� y�nl�
CCR modeline g�re etkin olmayan isletmelerin etkin ve verimli
konuma ge�ebilmeleri i�in kulland�klar� girdi-��kt� miktarlar� ve ait
olduklar� sekt�rde etkin konumda olan isletmelere g�re potansiyel
iyilestirme oranlar� belirlenmistir.
Anahtar Kelimeler: Performans �l�me, Etkinlik, Veri
Zarflama Analizi, Metal Ana Sanayii.

T�RK �ALI�MA MEVZUATININ GEL��T�R�LMES�NDE �ALI�MA MECL�SLER�N�N KATKISI

9/7/2010

T�RK �ALI�MA MEVZUATININ GEL��T�R�LMES�NDE �ALI�MA MECL�SLER�N�N KATKISI

G�R��
�al��ma Bakanl�� Te�kilat Yasas� ile bir dan��ma organ� olarak, T�rk �al��ma Hayat�nda yer alan "�al��ma Meclisi", �al��ma ili�kilerinden kaynaklanan sorunlar�n ��z�m�nde, �al��ma hayat�n�n akt�rlerini bir araya getirerek uzla�t�r�c�, ahenkle�tirici ve vizyoncu bir rol oynam��t�r. Bug�n geli�mi� bat� end�stri ili�kiler sistemlerinin y�neldi�i, neo-korportarist e�ilimler, bu meclislerin olu�turulmas�n�n ama�lar� aras�nda yer alm��t�r. �zellikle g�n�m�zde bile, T�rk �al��ma hayat�n�n yakalayamad�� l� yap�ya dayal� m�zakere sistemini bu meclisler b�nyesinde bar�nd�rm��t�r. Bundan dolay� da, ba�lay�c� nitelikte kararlar alma yetkisi olmad�� halde T�rk �al��ma Mevzuat�"n�n geli�tirilmesinde ve �al��ma hayat�n�n di�er sorunlar�n�n tespitinde �nemli rol oynam��t�r.
Bu �al��mada, �al��ma meclislerinin kurulu�u, yap�s� ve faaliyetleri hakk�nda k�sa bir bilgi verilmek istemi�tir.
1. �al��ma Meclislerinin Kurulu�u
�al��ma meclisi, 28.01.1946 tarihinde kabul edilen ve 30.01.1946 tarihinde y�r�rl��e giren 4841 say�l� "�al��ma Bakanl��n�n Kurulu� ve G�revleri hakk�ndaki kanun"un 17 nci maddesinde yer alarak kurulmu�tur. 4841 say�l� yasan�n 17 nci maddesine g�re "�al��ma Bakan�n�n veya M��te�ar�n ba�kanl�� alt�nda bakanl�klardan g�nderilecek tam yetkili birer temsilci ile 4792 say�l� kanunun 12 nci maddesinde g�sterilen i��i ve i�veren temsilcilerinden toplu bir �al��ma meclisi kurulur.

�al��ma Meclisi Bakanl�k�a belli edilen zamanda toplan�r ve �al��ma hayat� ile ilgili olmak �zere bakanl�k�a verilecek konular hakk�nda inceleme ve g�r��melerde bulunarak g�r�� bildirir.
�al��ma Meclisinin Ankara d��ndan gelen i��i ve i�veren �yelerine Bakanl�k�a konulacak esaslara g�re yolluk �denir.
4792 say�l� kanunun 25 nci maddesi h�km� �al��ma Meclisine kat�lacak i��i �yeler hakk�nda da uygulan�r" denilerek �al��ma Meclislerinin nas�l te�ekk�l edece�i, faaliyetlerinin nas�l olaca�� a��k�a belirtilmi�tir. Ancak daha sonra �al��ma Meclisi 1985 y�l�nda ve 18639 say�l� resmi gazetede yay�nlanarak y�r�rl��e giren 09 OCAK 1985 g�n ve 3146 say�l� "�al��ma ve Sosyal G�venlik Bakanl�� Te�kilat ve G�revleri Hakk�nda Kanun" ile yeniden d�zenlenmi�tir. 3146 say�l� yasan�n 25 nci maddesinde, �al��ma Meclisi, �al��ma ve Sosyal G�venlik Bakanl�� s�rekli kurullar� aras�nda say�lm��, 26 nc� maddesinde ise �al��ma meclisinin olu�umu ve �al��ma y�ntemi belirtilmi�tir.
2. �al��ma Meclislerinin Olu�umu ve �al��ma Y�ntemleri
3146 say�l� yasan�n 26 nc� maddesine g�re "�al��ma Meclisi, �al��ma ve Sosyal G�venlik Bakan�n veya M��te�ar�n ba�kanl��nda, �al��ma Genel M�d�r�, ��i Sa�l�� Daire Ba�kan�, Bakanl�klardan ve Devlet Planlama Te�kilat�ndan i�tirak edecek birer temsilci,
�niversitelerin �� Hukuku, Sosyal Ekonomi, Sosyal Siyaset, �� Fizyolojisi, �� Sa�l��, ��i Sa�l�� ve �� G�venli�i, �� M�hendisli�i ve g�ndemdeki konularla ilgili dallar�ndan Y�ksek ��retim Kurulunca se�ilecek be� ��retim �yesi, en fazla i��i ve i�veren temsil eden konfederasyonlarda her i� kolunda se�ilecek i��i ve i�verenden meydana gelir.
�al��ma Meclisi, Bakanl�k�a tespit edilen g�n ve g�ndeme g�re toplan�p, g�ndemdeki konular hakk�nda inceleme ve g�r��melerde bulunarak d��ncelerini bildirmekle g�revlidir. �al��ma Meclisinin Ankara d��ndan gelen i��i temsilcileri, meclis toplant�lar�na kat�ld�klar� s�rece izinli say�l�rlar. �al��ma Meclisinin Sekretarya i�leri �al��ma Genel M�d�rl��nce yerine getirilir." denilerek �al��ma Meclisinin olu�umu ve fonksiyonlar� a��k�a belirtilmektedir. 3146 say�l� yasan�n 26 nc� maddesi �ok net olarak �al��ma Meclisini bir dan��ma organ� olarak d�zenlemektedir. Dolay�s�yla �al��ma Meclislerinin ald�� kararlar nitelikleri itibar�yla siyasal erki ba�lay�c� �zellikte de�il, sadece yol g�stericidir. Ancak, �al��ma Meclislerini te�kil eden unsurlar�n kayna��, kararlar�n i�eri�i ve �ng�r�len hedefler dikkate al�nd��nda, �al��ma Meclislerinin

T�RK�YEDE SANAY�

9/7/2010

T�RK�YE"DE SANAY�:

Giri�: Topraktan ve ya toprak alt�ndan elde edilen hammaddeler,sanayi yolu ile t�ketime elveri�li hale getirilir.sanayi ad� alt�nda toplanan farkl� i�lerden bir k�sm� el ve tezgah i�leri d�r.Her ikisinin de, belirli bir hammaddenin maddeye d�n��t�r�lme i�lemi yap�l�r. Bu i�lem yapl�rkende iki �nemli fakt�r devreye girer. ��i ve enerji, Bu iki fakt�r�n yan�nda kapital ile hammaddenin imalata d�n��t�r�lmesi hedeflenir . G�r�ld�� gibi geni� anlam� ile sanayi i�lenmi� yada i�lenmemi� maddelerin,fabrikada veya imalathanelerde i�lenerek,kullan�l�r hale getirilmesidir.

�nceleri, b�t�n hammaddeler elde veya tezgahlarda i�lenir. XVIII.y�zy�l sonlar�na do�ru buhar g�c�n�n bulunmas� ve bu enerjinin sanayi de kullan�lmas� ile do�an b�y�k end�stri,XIX. Y�zy�l i�inde egemen duruma ge�ti �yleki el tezgahlar� ve el sanatlar�na dayal� k��k imalat sanayi kaybolmaya ba�lad�.

B�y�k sanayi nin h�zla geli�mesi sonucunda her �lke sanayisinin geli�mesine �nem vererek �lkeler hammaddelerini kendileri i�lemeye �al��maktad�rlar.

�LKEM�ZDE B�Y�K SANAY�"N�N KURULMASININ EVRELER�:

�lkemizde b�y�k sanbayinin kurulmas� �ok eskiye dayanmaktad�r.Bununla birlikte sanayi kurulu�u s�ras�nda , gerekli koruma tedbirleri al�n�p,yeni sanayi kollar�n�n geli�tirilmesi pek olas� de�ildir. ��nk� Osman l� devleti XVI y�zy�lda Avrupa devletleri ile Kapit�lasyonlar ad� verilen anla�malar imzalam��t�r. �nceleri yararl�
olan bu anla�malar daha sonralar� Osmanl� devletinin gerilemesinde b�y�k rol oynam��t�r. Bunun sonucunda sanayiinin geli�mesine engel olmu�tur.
Bu d�nemde �lke iste�ini kar��layacak bir tak�m k��k kurulu�lar bulunmaktayd�. Bunlar.
*Toprak �r�nlerini �lke i�inde t�ketebilecek hale getirmek i�in kurulanlar;ya�,sabun,de�irmencilik ,makarna,sebze ve konserve gibi.
*Besin sanayi ile ispirto i�ki ve t�t�n sanayi
*Daha �ok k�yl� ve askerin gereksinimini kar��lamak �zere baz� dokuma i�leri.
*Dericilik
*D��ardan getirilmesi g�� ve pahal� olan baz� yap� malzemesi haz�rlanmas�,�rne�in tu�la,�imento gibi.
*Birka� geni ve makine onar�m evi.

Bu kurulu�lardan hemen hi� biri �lke gereksinimini kar��layacak durumda de�ildi.bir �o�u b�y�k fabrika olmaktan �ok,yar� tezgah i�i bi�imindeydi.Hi� biri Avrupa ile yar��acak durumda de�ildi.Ayr�ca bu i�letmelerin B�y�k �o�unlu�u yabanc� yat�r�mlar ile kurulmu�tur. Lozan antla�mas� ile,1923 "de kapit�lasyonlar kald�r�l�nca,�lkede sanayi alan�nda hafif k�p�rdamalar ba�lad�. 5 y�l i�inde, �nce 1927 tarihinde Te�viki Sanayi kanunu ��kar�ld�. Bu kanun ile �lkede sanayi n�n canlanmas� ama�lanm��t�r. 1929 ithal mallar� �zerinde g�mr�k vergisi kullan�lmaya ba�lan�lm��t�r. Daha sonra Sanayi ve Madden Bankas� , 1933 te de S�merbank ad�n� alm��t�r.

T�RK�YE"DE SANAY�N�N GEL��MES�

�lkemizde sanayi k�sa s�rede hem �ok h�zl� geli�mi� ve �e�itlenmi�tir.Ekonomimizde g�ze �arpan ba�l�ca �zeliklerden birisi budur.Bu geli�me son 30-40 y�l i�inde olmu�tur.T�rkiye"de sanayiinin geli�imi nin ba�lang�c� Cumhuriyet olmu� ancak bunun geli�mesi ve �e�itlenmesi 1950 "den sonra olmu�tur. �lkemizde bu g�n sanayide �al��an n�fus %12 d�r.�lkemizde ilk y�lardan ba�lamak �zere sanayi alana�nadaki geli�meler daha �ok tar�ma dayal� sanayi alan�nda olmu�tur.

T�RK�YE"DE SANAY�N�N GEL��MES�N� ETK�LEYEN FAKT�RLER:

1-�e�itli ve bol hammadde varl��
2-Gerekli eneji i�in �lkemizde zengin ta� k�m�r� ve yak�n�nda demir yataklar� bulunmas�. G��l� ve bol su kaynaklar�
3-Son y�llarda termik santrelerin do�al gaza d�n��t�r�lme �al��malar�na �nem verilmektedir.
4-H�dro-elektrik santralerine gelince ;akarsular�n suyun d�� g��nden elektrik enerjisi sa�lamak i�in son y�llarda b�y�k barajlar yap�lm�� ve bir k�smada yap�lmaktad

KOBILERE (K��K VE ORTA B�Y�KL�KTEKI ISLETMELER) ILISKIN BAZI TEMEL KAVRAM VE BILGILER

9/7/2010

I�INDEKILER
GIRIS *
BIRINCI B�L�M
1.1. KOBI"LERE (K��K VE ORTA B�Y�KL�KTEKI ISLETMELER) ILISKIN BAZI TEMEL KAVRAM VE BILGILER *
1.1.1 Isletme *
1.1.2 Girisim ( Tesebb�s ) *
1.1.3 Girisimci ( M�tesebbis ) *
1. 2. T�RKIYE"DE " K��K VE ORTA BOY ISLETME " KAVRAMI *
1.3. D�NYADA " K��K VE ORTA BOY ISLETME " KAVRAMI *
1.3.1 Avrupa Toplulugunda " Kobi " Tanimi *
1.3.2. OECD �lkelerinde KOBI Tanimi *
1.3.3. DOGU ASYA �lkelerinde KOBI Tanimi *
1.4. KOBILERIN TARIHSEL GELISIMI *
1.5. T�RKIYE"DEKI KOBI"LERIN YAPISI VE �ZELLIKLERI *
1.6. KOBILERIN T�RKIYE EKONOMISINDEKI YERI *
1.7 KOBI"LERIN D�NYA EKONOMISINDEKI YERI *
1.8 AVRUPA BIRLIGINDE KOBI"LERLE ILGILI EKONOMIK G�STERGELER *
1.9 AVRUPA BIRLIGINDE KOBI"LERE Y�NELIK DEVLET YARDIMLARI *
1.10 KOBI"LERIN EKONOMIK VE SOSYAL SISTEME KATKILARI *
1.11 KOBI"LERIN AVANTAJ VE DEZAVANTAJLARI *
1.11.1 Avantajlari *
1.11.2 Dezavantajlari *
IKINCI B�L�M
2.1 IHRACAT NEDIR? *
2.2 IHRACATIN ISLETMELER VE �LKE EKONOMISI A�ISINDAN YARARLARI *
2.3 IHRACATIN �NEMI VE IHRACATI BELIRLEYEN FAKT�RLER. *
2.3.1 Makro Belirleyiciler *
2.3.2 Mikro Belirleyiciler *
2.4 IHRACAT SEKILLERI VE IHRACATLA ILGILI YASAL D�ZENLEMELER *
2.4.1 Serbest Ihracat *
2.4.2 Kayda Bagli Ihracat *
2.4.3 �zelligi Olan Ihracat *
2.4.3.1 Kredili Ihracat *
2.4.3.2 Bedelsiz Ihracat *
2.4.3.3 Ge�ici Ihracat *
2.4.3.4 Konsinye Ihracat *
2.4.3.5 Kiralama Yoluyla Ihracat *
2.5 IHRACATTA �DEME Y�NTEMLERI (TAHSILAT ISLERI) *
2.5.1 A�ik Hesap *
2.5.2 Poli�eli ( Vesaik Mukabili ) �deme *
2.5.3 Pesin �deme *
2.5.4 Akreditifle �deme *
2.6 IHRACATIMIZDA KOBILERIN YERI VE �NEMI *
2.7 IHRACATIN KOBI"LERE SAGLADIGI AVANTAJLAR *
2.8 KOBILERIN IHRACAT AMA�LARI *
2.9 T�RKIYE"DE KOBI"LERIN IHRACAT DURUMLARI *
2.9.1 KOBI"LERIN IHRACAT SORUNLARINA GENEL BIR BAKIS *
2.9.1.1 KOBI"lerin Isletme Bazindaki Ihracat Sorunlari *
2.9.1.2 KOBI"lerin �lke Bazindaki Ihracat Sorunlari *
2.9.2 KOBI"LERDE IHRACATIN FINANSMANI *
2.9.3 Kobi"lere Y�nelik Ihracat Tesvik Kredileri *
2.9.3.1 KOBI"lere Y�nelik Ihracat Tesvik Kredisinin Amaci Nedir? *
2.9.3.2 SEVK �NCESI IHRACAT KREDILERI (S�IK) *
2.9.3.2.1 Sevk �ncesi KOBI Ihracat Kredisi *
2.9.3.2.2 Sevk �ncesi Kalkinmada �ncelikli Y�reler Ihracat Kredisi *
2.9.3.2.3 Sevk �nceki D�viz Ihracat Kredisi *
2.10 ISLETMELERIN IHRACATTA BASARI SANSININ �L��LMESI *
2.11 KOBILERIN IHRACATTA PAZAR PAYI VE PAZARDAKI YETERSIZLIKLERININ NEDENLERI *
2.12 G�MR�K BIRLIGININ KOBI"LER VE IHRACATIMIZ �ZERINE ETKILERI *
��NC� B�L�M
3.1 KOBILERIN IHRACATTA �RG�TLENMELERI *
3.1.1 Ihracatta �rg�tlenmenin Gerekliligi *
3.1.2 Kobi"lerin Ihracatta �rg�tlenme Nedenleri *
3.1.3 �lkemizde Ihracatta �rg�tlenmeye Y�nelik Uygulamalar *
3.2 IHRACATTA �RG�TLENMEYE Y�NELIK YENI BIR MODEL : SEKT�REL DIS TICARET SIRKETLERI ( SDS) *
3.2.1 SDS"leri Olusturan Ortaklarin Sorumluluklari *
3.2.2 Sekt�rlerde SDS Ihtiyacini Doguran Nedenler *
3.3 SDS"NIN YARARLARI *
3.4 SDS"LERE SAGLANAN KOLAYLIKLAR *
3.5 T�RKIYE"DE SEKT�REL DIS TICARET SIRKETLERINE ILISKIN MEVCUT YAPI *
3.5.1 SDS"lerin Illere ve Sekt�rlere G�re Dagilimi *
3.5.1.1 Kurulan SDS"lerin Ortak Sayisi *
3.5.1.2 Sermaye Miktari *
3.6 SDS"LERIN KURULUS AMA�LARI *
3.7 KURULAN SDS"LERIN IHRACAT PERFORMANSLARI *
3.8 T�RKIYE"DE MEVCUT SDS MODELINDEN BEKLENEN FAYDALAR *
3.8.1 Profesyonellerce Y�r�t�lecek Etkin Pazarlama Faaliyeti *
3.8.2 Standardizasyon *
3.8.3 Kurumsallasma *
3.8.4 Ihracat Maliyetinde Toplam D�s�s *
3.8.5 Isletmelerdeki Eksik Potansiyelin Faaliyete Ge�irilmesi *
3.8.6 Nitelikli Insan Kaynagi Meydana Getirme *
3.8.7 �retim Maliyetini Ucuzlatmak *
3.8.8 Rekabette �st�nl�k Saglamak *
3.8.9 �r�nlerin Yurt Disi Tanitimlari *
3.8.10 Dagitimda Etkinlik *
3.8.11 Etkili Bilgi Akisi *
3.9 KOBI"LERE VE SDS"LERE IHRACATTA DEVLET YARDIMLARI VE DESTEKLERI *
3.9.1 Arastirma-Gelistirme (Ar-Ge) Yardimlari *
3.9.1.1 AR-GE Faaliyetinde Bulunan Kuruluslara Proje Destegi *
3.9.1.2 �r�n Gelistirme ve Stratejik Odak Konulari Projelerine Sermaye De

IK UZMANLIGI

9/7/2010

DE��EN Y�NLER�YLE PERSONEL Y�NET�M�: �NSAN KAYNAKLARI Y�NET�M�
Ara�.G�r. A�k�n KESER
Uluda� �niversitesi, �.�.B.F., �al��ma Ekonomisi ve End�stri �li�kileri B�l�m�

Giri�:

�nsan Kaynaklar� Y�netimi (�KY-Human Resources Management) kavram�, son y�llarda, �al��ma hayat�nda geni� yank� uyand�ran bir y�netim yakla��m� olmu�tur. Tarihsel perspektifine bak�ld��nda, Bilimsel Y�netim yakla��m� ile ba�layan y�netim felsefesi, g�n�m�zde �nsan Kaynaklar� Y�netimi a�amas�na ula�m��t�r. Modern bir y�netim anlay��n� ifade etmekte olan �nsan Kaynaklar� Y�netimi; i�letmelerde �al��an bireylerin ihtiya�lar�, e�itim ve geli�tirilmeleri gibi konulara odaklanm�� olup insan odakl� bir anlay�� benimsemektedir.

�nsan Kaynaklar� Y�netimi, personel y�netimi anlay��na da birtak�m yenilikler getirmi�tir. Personel y�netimi s�recinde, �al��anlarla ili�kiler geli�tirici ve i�birli�ine dayal�, problem ��z�m�nde i� g�renlerin kat�l�m�na ba�vuran, de�erlerde �al��anlara ve m��teriye odaklanan bir anlay�� ortaya ��km��t�r. Bu d�n��mle birlikte, klasik personel y�netim anlay��n�n yerini modern bir y�netim yakla��m� alm��t�r. Personel y�netimi anlay��ndan insan kaynaklar� y�netimine ge�i�te i�letmelerin yap�s�n�n �nemli oldu�u s�ylenebilir. �zellikle aile i�letmelerinin ve k��k i�letmelerin ya personel y�netimi uygulamalar�na devam etmekte olduklar� ya da personel y�netimi uygulamalar�na insan kaynaklar� y�netimi alt�nda uygulamaya devam ettikleri g�r�lmektedir.

�nsan Kaynaklar� Y�netimi Kavram�

��letmeler i�in rekabet kavram�, geleneksel dar kal�plara s��d�r�lm�� tan�mlamas�n�n �tesinde bir �eyler ifade etmeye ba�lam��t�r. Esas itibariyle, rekabet stratejileri, dengeli �cret politikas� ve verimlilik ili�kisini a�arak, y�ksek �retim kalitesi, �r�n �e�itlemesi, yarat�c�l�k ve pazarda h�zl� hareket edebilme gibi yeni konseptleri kapsamaya ba�lam��t�r. B�ylece, yeni rekabet anlay�� beraberinde insan kaynaklar� politika ve uygulamalar�nda �nemli bir organizasyonel de�i�imi getirmi�tir. (B�y�kuslu, Ekim 1998, s.11) Bu noktada i�letmelerin ba�ar�l� �rg�tsel ya�am evreleri ge�irmelerinin, insan�n artan �nemini dikkate al�nmas� �art�na ba�l� oldu�u g�r�lmektedir. (Storey-S�sson; 1993, s.1) ��letmelerin artan rekabet ortam�nda ba�ar�y� hedeflemeleri a��s�ndan insan fakt�r�n�n g�zden ka��r�lmamas� d��ncesi �al��ma hayat�nda �zellikle son y�llarda kabul g�rm�� ve bu d��nce i�letmelerin misyon ve vizyon gibi temel �rg�t k�lt�r� unsurlar�nda yer alm��t�r. �nsan�n, psiko-sosyal bir varl�k olmas� (bireyin duygu ve d��nceleri ile bir b�t�n olmas� dikkate al�n�rsa) �retim fakt�rleri i�inde do�al olarak farkl� bir yere ve �neme sahip oldu�u tart��lmaz bir ger�ektir. Bu d��nce do�rultusunda �rg�tlerdeki insan kayna��n�n y�netimi de ayr� bir �nem arz etmektedir. �rg�tsel geli�melere paralel olarak gelinen a�amada, �nsan Kaynaklar� Y�netimi konusunun daha geni� bir �ekilde analiz edilmesini ve i�letmelerde �al��an insan kayna��na daha fazla yat�r�m yap�lmas�n� gerekli k�lan politikalar�n benimsenmesini desteklemektedir. Bu noktada �nsan Kaynaklar� Y�netimi kavram�na ili�kin bir �ok tan�ma rastlanmaktad�r. Bunlar:
* �nsan Kaynaklar� Y�netimi; ��letmelerin hedeflerine ula�abilmeleri i�in gerekli olan i�levleri ger�ekle�tirecek yeterli say�da vas�fl� eleman�n i�e al�nmas�, e�itilmesi, geli�tirilmesi, motive edilmesi ve de�erlendirilmesi i�lemidir (Boone-Kurtz; 1988, s.266).
* �nsan Kaynaklar� Y�netimi, Organizasyon ve �al��anlar aras�ndaki ili�kileri etkileyen t�m y�netim karar ve hareketleridir. (Armstrong; 1992, s.175).
Genel anlamda �nsan Kaynaklar� Y�netimi"nin, insana odaklanm��, �al��anlar�n ili�kilerini y�netsel bir yap� i�inde ele alan, kurum k�lt�r�ne uygun �al��an politikalar�n� geli�tiren ve bu y�n�yle kurum y�netiminde kilit i�lev g�revi g�ren bir fonksiyona sahip bulundu�u s�ylenebilir. (F�nd�k��, 2000, s.14)
Bu tan�mlar ��nda �nsan Kaynaklar� Y�netimi, insan fakt�r�n�n i�letme hedefleri do�r

KALDER KIYASLAMA PROJES� S�RE� Y�NET�M�

9/7/2010

KalDer KIYASLAMA PROJES� S�RE� Y�NET�M�

K�yaslama,

��renen organizasyon anlay��n�n �nemli bir par�as�,
bir ��renme ve ��retme,
anlama ve uyarlama,
payla�ma ve geli�me

s�recidir

Kurulu�un iyile�tirme �nceli�i olan s�re�lerinde en iyiyi veya daha iyileri ara�t�rmak, bulmak, ��renmek ve kendi s�re�lerine uyarlayarak s�rekli iyile�meyi sa�lamak s�recidir.

TOLERANS

9/7/2010

TOLERANS
Bir resim �zerine konulan �l��lerin, yap�m an�nda i��i taraf�ndan elde edilen �l��lerdeki en b�y�k ve en k��k de�erleri belirtmesi par�an�n s�hhatli �al��mas� bak�m�ndan �nemlidir. Bilhassa birbirine tak�larak beraber �at��acak par�alara konulacak �l��ler, tak�l�� ve g�rev yapma �zelliklerini de belirtmelidir. Bu �zellikler TOLERANS VE ALI�TIRMA ��ARETLER� ile belirtilir.
Resim �zerinde verilen ana �l��lerin �zel aletler, i� kal�plar�, otomatik makinalar, mastarlar ve �ok h�nerli i��iler kullanmak suretiyle dahi tam olarak elde edilmesine imkan yoktur. Elde edilen �l��, resim �zerindeki de�erden ya biraz b�y�k veya biraz k��k olacakt�r. Ayn� bir par�adan birka� tanesi ayn� tezgah ayn� �l�� aletleri ve yay m i��i taraf�ndan yap�ld�� halde, hepsi ayn� �l�� aleti ile ayr� ayr� �l��ld�� zaman dahi, her birinin �l��s� aras�nda milimetrenin askatlar� ile �l��lebilen farklar�n varl�� g�r�lmektedir. Yani resim �zerinde verilen �l��ler i� �zerinde tam olarak elde edilemez. Elde etmeye �al��mak ise gereksiz bir �ok masraflara yol a�ar. Bu sebeple her bir �l��, par�an�n �al��mas�nda hi�bir sak�nca meydana getirmeyecek hata miktar�n� belirten «TOLERANSLARI�» ta��mal�d�r. B�ylece par�an�n yap�m�nda m�saade edilen hata miktarlar�n� se�mek g�revi de M�hendis, Teknisyen ve Konstr�kt�rlerin omuzlar�na y�klenmektedir. �l��lerdeki �ok b�y�k tanr�l�klar yani �ok k��k hata paylar� fazla masraflar� gerektirdi�ine g�re Konstr�kt�r �ok yak�n hata paylar�ndan ka��nacakt�r, fakat par�an�n g�revini g�z�n�ne alarak fazla toleransa da m�saade etmeyecektir.
Birbirleriyle de�i�tirilebilen yedek par�a yap�m�n�n zarureti, �l��ler �zerinde toleranslar�n belirtilmesinin en �nemli sebebini te�kil eder. ��nk�, bir makinan�n bozulan bir par�as� s�k�l�p yerine ayn� �zellikleri ta��yan ve piyasadan haz�r olarak kolayca temin edilebilen yenisini tak�p, makinay� Hemen �al��r hale getirme imkanlar� ancak bu sayede sa�lanm�� olur. Yedek par�a yap�m� olmay�nca modern bir end�stri mevcut olamaz. Toleransl� �l��lendirme olmay�nca da yedek par�a yap�m� yar olamaz. ��nk� ba�ka ba�ka yerlerde, ba�ka ba�ka �ah�slar taraf�ndan ayn� taml�ktaki par�alar ancak toleransl� �l��lerle elde edilebilir.

�ekil 1. Toleranslar�n g�sterilmesi
L�M�T �L��LER�
(SINIR �L��LER�)
Eskiden, birbirine tak�lacak par�alar�n �l��lendirilmesinde kullan�lan metot �u idi, her iki par�an�n resimleri yan yana �izilir. �ekil1a da g�r�ld�� gibi her iki resme de ayn� �l�� konulur ve birbirine nas�l tak�lacaklar� «Serbest ge�me�» «S�k� ge�me�» gibi a��klama yaz�larak belirtilirdi. Al��t�rma kalitesi do�rudan do�ruya i��inin maharetine kal�rd�. Bug�n ise �ekil 1-b de g�r�ld�� gibi, �l�� rakamlar�n�n sa� taraf�na konulan rakamlarla kabul edilebilecek hata paylan belirtilir, i��i resme bakt�� zaman par�ay� hangi �l��ler aras�nda yapaca��n� kolayca fark eder ve gerekil �l�� aletleriyle bu de�erler aras�nda �l�� elde etti�i zaman iki par�a aras�ndaki uygunluk kendili�inden meydana gelmi� olur.
�ekil 1-b deki deli�in AO �l��s�, deli�in esas boyut �l��s�d�r. Bu �l��n�n yan�ndaki de�erlerin buna eklenmesi veya ��kar�lmas�yla elde edilen; 40 4- 0,1 = 40,1 mm ve 40 — 0.05 = 39,95 mm �l��leri L�M�T �L��LER� (s�n�r �l��leri) d�r. Yani deli�in yap�labilece�i en b�y�k ve en k��k �ap �l��leridir.

�ekil 2. S�n�r �l��leri

S�n�r �l��lerinin en b�y��ne (40.1) «En b�y�k �l��» (Maksimum �l��) (Dg). en k��ne (39,95) «En k��k �l��» (Minimum �l��) (Dk) ad� verilir (�ekil .2-a).
Bu iki �l�� aras�ndaki farka da TOLERANS denir ve T ile g�sterilir. Yukar�daki �l��ye g�re;
Maksimum �l�� Dg = 40,10 mm
Minumum �l�� Dk = 39,95 rom
T = 0,15mm d�r.
Resim �zerindeki par�an�n esas �l��s�n� belirten �l��ye «Nominal �l�� veya Anma �l��s��» denir ve N harfi ile g�sterilir (�ekil .1 de 40 �l��s�)
Birbirine al��t�r�lm�� miller ve deliklerde, i� ve d�� par�alar�n meydana getirdi�i ge�melerde ya bir s�k�l�k veya bo�luk vard�r. Bo�luklar S ve s�kl�klar U ile g�sterilir (�ekil 2-b). S bo�lu�u delik b�y�k

BEY�N G�� KAVRAMI VE KAPSAMLARI

9/7/2010

BEY�N G�� KAVRAMI VE KAPSAMLARI

1.1. Beyin G��:

" Beyin g�� iyi e�itim g�rm��, kalifiye, nitelikli, se�kin, uzman ve yetenekli i�g�c�n�n yeti�ti�i az geli�mi�/ geli�mekte olan bir �lkeden geli�mi� bir �lkeye en verimli oldu�u d�nemde �al��mak/ara�t�rma yapmak i�in ak��/g�� olarak tan�mlanabilir. K�t ve s�n�rl� kaynaklar� ile yeti�tirdi�i de�erli beyinleri kaybeden az geli�mi�/geli�mekte olan �lkelerin beyin g�� nedeni ile geli�meleri daha da yava�larken, geli�mi� �lkelerin yeti�mi� beyinlere daha y�ksek �cret ve daha iyi olanaklar sa�lamas� ile geli�meleri daha da h�zlanmaktad�r. Beyin g�� lkeler aras�ndaki geli�mi�lik fark�n�n daha da artmas�na neden olmaktad�r.

Beyin g�� 1960"l� y�llarda ba�lam�� olup, �nce doktorlar, m�hendisler ve sonra bilim adamlar� aras�nda yayg�nla�m��t�r. Beyin g�� i� ve d�� beyin g�� olarak ikiye ayr�labilir. �lke i�indeki beyin g��ne i� ve �lke d��na olan beyin g��ne ise d�� beyin g�� ad� verilir. �lkemizde i� beyin g�� o�unlukla devlet sekt�r�nden �zel sekt�re olmaktad�r. �rne�in Devlet �niversitelerinden Vak�f �niversitelerine ��retim �yesi erozyonu veya devlet dairelerinden yeti�en elemanlar�n �zel sekt�re ge�i�i i� beyin g�� olarak adland�r�labilir. �� beyin g��n�n �lke a��s�ndan pek fazla zarar� yoktur. D�� beyin g�� ise iyi yeti�mi� yetenekli i�g�c�n�n geli�mi� �lkelere ak�� eklinde alg�lanabilir ve �lkeye zarar� �ok b�y�kt�r.

T�rkiye beyin g�� en fazla olan 34 �lke i�inde 24. s�rada yer almakta olup, maalesef iyi e�itim g�ren y�z ki�iden 59"unu elinden kaybetmektedir. Beyin g�� D�nyada" da �nemli bir sorundur. Beyin g��n�n fazla verildi�i �lkeler aras�nda Hindistan, Pakistan, Birle�ik Devletler Toplulu�u, �in, Filipinler, Cezayir, Fas, Tunus, �ran, M�s�r, Nijerya, T�rki Cumhuriyetler vs. de vard�r. �nemli �l��de beyin g�� alan �lkeler aras�nda ABD, Kanada, Avustralya, G. Afrika, Almanya, Fransa vs gibi �lkeler vard�r.

Geli�mi� �lkeler aras�nda bile beyin g�� s�z konusudur. �rne�in Kanada ve �ngiltere"den ABD"ye beyin g�� s�z konusudur. Kanadal�lar daha iyi i� olanaklar�, y�ksek �cret ve daha d��k vergi nedeniyle ABD"de �al��may� tercih etmektedirler. Kanada"dan d��ar�ya olan beyin g�� kadar da Kanada kendisi d��ar�dan beyin g�� ald��ndan gidenler ve gelenler birbirini dengelemektedir. �o�unlukla gelenler daha fazla olmaktad�r. T�rkiye, Hitler d�neminde Yahudi bilim adamlar�na kucak a�m�� ve son on y�ld�r �zellikle Sovyetler Birli�inin da��lmas� ile birlikte T�rki Cumhuriyetlerden bir miktar beyin g�� alsa da bunu iyi de�erlendirdi�ini s�ylemek do�ru olamayacakt�r"(1).

1.1.2. Beyin G��n�n S�n�fland�r�lmas�:

"Beyin g�� kavram�n�n daha iyi ifade edilebilmesi i�in d�rt farkl� kategoriye ay�rabiliriz.

1.1.2.1. Beyin Bollu�u (ta�mas�):

Bir �lkedeki vas�fl� elaman fazlas�ndan yararlan�lamamas� ve bu elemanlar�n vas�fl� eleman talebi bulunan �lkeler taraf�ndan emilmesidir. Bu t�r bir beyin g��n� �lkenin mevcut i�sizlik problemine ilaveten plans�z ve kar��la�t�rmal� olarak maliyeti d��k alanlara y�nelik e�itim politikas� da te�vik etmektedir. Beyin bollu�una y�ksek oranda vas�fl� elaman yeti�tirme, d��k istihdam, vas�fl� elamanlar� uzmanl�k alanlar�nda istihdam edilebilme oran�n�n d��kl��, yeti�en elemanlarda tecr�be ve rekabet eksikli�i yol a�maktad�r.

Beyin g�c� fazlas� hem soyut hem de duygusal a��dan de�erlendirilebilir. Beyin �retimi fazlal�� olmas�na ra�men, bazen yeti�en beynin i� i�in �ok iyi, bazen de i�in yeti�en beyin i�in �ok iyi olmas� beyinden yararlanamay� art�kmaktad�r. B�yle bir beyin g�c� fazlal�l��n�n f�rsat maliyetinin s�f�r olmas� nedeniyle bu beyin g�c�n�n yurt d��na gitmesi �lke ekonomisine (k�sa vadede veya g�r�n�rde) zarar vermezken, i�sizlik probleminin ��z�m�ne dahi yard�mc� olabilir. Bu t�r bir beyin g�c� fazlal�l��n�n olu�umuna katk� yapan en b�y�k fakt�rlerden biri de �lke ekonomisinin ihtiya� duydu�u alanlarda elaman yeti�tirmeyip, daha az ihtiya� duydu�u (kullanabilece�i alanlarda)

�� ET�D�

9/7/2010

1.1. �� Et�d�n�n Tan�m�

Literat�rde en fazla kabul edilen ve kullan�lan i� et�d� tan�m�, �ngiliz standartlar S�zl�� taraf�ndan yap�lm��t�r. Buna g�re �� Et�d�, geli�me olana�� yaratabilmek amac�yla, belirli bir olay� yada etkinli�i ekonomiklik ve etkenlik y�n�nden etkileyen t�m kaynaklar� ve etmenleri dizgesel olarak ara�t�rmaya y�nelik ve insan �al��mas�n� geni� kapsamda inceleyen bir teknik olup �zellikle metot(y�ntem) et�d� ve i� �l��m� teknikleri i�in kullan�lan genel bir terimdir.
Yukar�daki uzun ve detayl� tan�mlamaya kar��l�k daha k�sa ve �zl� tan�mlamalarda yap�lmaktad�r. Bunlardan birine g�re i� et�d�, bir i�in analizinde kullan�lan sistematik bir prosed�rd�r. Di�er bir taraftan Uluslar aras� �al��ma �rg�t� (ILO:International Labour Organization) i� et�d�n�, tan�mlanm�� bir faaliyetin ger�ekle�mesi i�in gerekli insan ve malzeme kaynaklar�n�n en uygun kullan�m�n� sa�lamaya y�nelik, metot et�d� ve i� �l��m� tekniklerinin olu�turdu�u bir terimdir �eklinde tan�mlamaktad�r(Wild, sh:127).
Daha sonraki b�l�mlerde bahsedilecek ele�tirisel bak�� a��s�,soru�turma tekni�i ve t�m metoda �stten bak�p de�erlendirme prensipleri sadece �� Et�d�"n�n de�il,ayn� zamanda end�stri m�hendisli�inin de temel ve en �nemli noktalar�ndand�r.
1.2.�� Et�d�n�n Ama�lar�
Mal veya hizmet �reten t�m �retim sistemlerinde i� et�d�n�n kullan�lmas�n�n nihai amac�, verimlili�i art�rmakt�r. Bu sonuca ula��lmas� i�in birtak�m alt ama�lar�n ger�ekle�tirilmesi gereklidir. Bu ama�lar ger�ekle�tirilmeye �al��l�rken uyulmas� gereken temel varsay�mlardan biri de i�lerin tan�ml� fonksiyonlar�ndan herhangi bir kayba izin verilmemesi gere�idir. B�ylece, tan�mlanm�� bir i� ile ilgili faaliyetler, bu i�in yap�lmas�ndan beklenen fonksiyonlar dikkate al�narak de�erlendirilirler. S�z konusu ama�lar bu g�r��ler ��nda a�a��daki gibi ele al�nabilirler:

1.2.1Gereksiz faaliyetlerden kurtulmak:
�retimde i� et�d� �al��mas�n�n kullan�lmas�yla elde edilmesi beklenen somut sonu�lardan birini olu�turur. Amac�n temel felsefesi, bir i�i yapman�n en iyi yolunun onu, en az hareketle ger�ekle�tirme prensibi olarak ifade edilebilir. Bu yakla��m asl�nda bir ya�am felsefesi olarak genelle�tirilmektedir. Burada elimine edilmeye �al��lan faaliyetler, genel olarak emek ile ilgili olanlard�r. B�yle bir eliminasyon ise i�g�c� maliyetlerinde azalmaya neden olacak ve �r�nlerin rekabet g�c�n� art�racakt�r. Tan�mlanm�� bir i�in yap�l��nda, gereksiz faaliyetlerden kurtulmak genel olarak �retim miktar�n� art�r�rken dolayl� olarak da mekanizasyona ve otomasyona ge�i�i kolayla�t�racakt�r.

1.2.2Gerekli faaliyetleri m�mk�n olan en ekonomik �ekilde d�zenlemek:
Bu ama� ile ilgili baz� �zellikleri incelemeden �nce i� et�d�n�n bir varsay�m�ndan daha bahsetmekte fayda vard�r; bir i�in yap�l�� bi�iminin(y�nteminin) hi�bir zaman optimal bir ��z�m� yoktur. Her zaman daha iyi bir y�ntem bulunabilir. Zaten bu varsay�mdan �t�r� i� et�d� �al��mas� dinamik bir yap�ya sahiptir. Burada �nemli olan, bir i�in yap�l�� ile ilgili olarak daha iyi bir y�ntemin ara�t�r�lmas�na gerek yada ihtiya� var m�d�r? sorusuna verilecek cevapt�r. Mevcut ko�ullar alt�nda bir i�in yap�l�� bi�imini en ekonomik �ekilde yeniden d�zenlemek, her �eyden �nce kalifiye i�g�c�nden daha iyi yararlanmay� hedefler. G�n�m�zde mekanizasyonun artmas�yla �zellikle d�z i��ili�in oran�n�n azalmas�, di�er taraftan haftal�k �al��ma saatlerinin de zaman i�erisinde azalmas�, i� et�d� �al��malar�n�n �nemini art�rmaktad�r. ��nk�, mevcut �al��ma saatleri(diyelim ki 40 saat) i�indeki bir saatlik i� kayb�, �al��ma saatlerinin azalaca�� gelecekteki(diyelim ki 35 saat) bir saatlik i� kayb�ndan �ok daha az �nemlidir ve az masrafl�d�r. Bu nedenle i� et�d� gelecekte de �nemini art�rarak devam ettirecektir.

1.2.3Uygun �al��ma y�ntemlerini standartla�t�rmak:
Bu ama�la ger�ekle�tirilmeye �al��lan, uygun oldu�una karar verilen y�ntemin tan�mlanmas� ve standartla�t�r�lmas�d�r. Tan�mlamaktan ama�, i�in yap�l�� bi�imini formal olarak belge

BEY�N G��N�N SOSYO EKONOM�K ETK�LER� VE TERS�NE BEY�N G��

9/7/2010

BEY�N G��N�N SOSYO EKONOM�K ETK�LER� VE TERS�NE BEY�N G��

1)Giri�

2)Beyin G��n�n Nedenleri

3)Beyin G��yle Kar��la�an �lkeler

4)T�rkiye"de Beyin G��

5)Beyin G��n� Durdurmak ��in Yap�lan �al��malar ve Tersine Beyin G��

6)Sonu� ve ��z�m �nerileri

1. Giri�

Beyin g��; iyi e�itim g�rm��, kalifiye ya da yetenekli i� g�c�n�n, yeti�ti�i az geli�mi� veya geli�mekte olan bir �lkeden, geli�mi� bir �lkeye ak�� olarak tan�mlanabilir. Beyin g�� tan�m� i�ine, �niversite derecesine ya da bir alanda geni� bilgiye sahip olan, y�ksek nitelikli ki�iler girmektedir. Bu ifade tam bir netlik ifade etmemekle birlikte, y�ksek nitelikli uzman-lar, ba��ms�z y�neticiler, k�demli i�letmeciler, teknik alanda uzman ki�iler, t�ccarlar, yat�r�m-c�lar, fizik�iler, i� adamlar�, anahtar alanlardaki i��iler ve ta�eron �al��anlar bu kavram�n i�in-de yer almaktad�r.

Beyin g��, i� ve d�� beyin g�� olarak ikiye ayr�labilir. �lke i�indeki beyin g��ne i� beyin g��, �lke d��na olan beyin g��ne ise d�� beyin g�� ad� verilir. �lkemizde i� beyin g�� o�unlukla devlet sekt�r�nden �zel sekt�re olmaktad�r. �rne�in, devlet �niversitelerin-den vak�f �niversitelerine ��retim �yesi erozyonu veya devlet dairelerinde yeti�en elemanla-r�n �zel sekt�re ge�i�i i� beyin g�� olarak adland�r�labilir. D�� beyin g�� ise, iyi yeti�mi� yetenekli i� g�c�n�n geli�mi� �lkelere ak��d�r.

Beyin g��, �lkeler aras�ndaki geli�mi�lik fark�n�n daha da artmas�na neden olmaktad�r. �lke d�� istihdam, i� g�c�n� d��ar�ya g�nderen �lke y�n�nden olumlu ve olumsuz sonu�lar do�urabilir. Yurtd��nda istihdam edilmek �zere i��i g�nderen �lke, i�eride i�sizli�in azalma-s�, giden i��ilerin her t�rl� ek maliyetinden kurtulma ve onlar�n �lkeye getirebilecekleri d�viz fazlal�� gibi avantajlarla kar�� kar��yad�r. Bunun s�rekli hale gelmesi durumunda ise kalifiye i��inin yurtd��na ka�mas�, giden i��ilerin hem gittikleri �lkelerde, hem de ileride kendi �lke-lerine geri d�nd�klerinde ciddi sosyal uyumsuzluklarla kar�� kar��ya kalmalar�na neden ola-bilmektedir.

G�nderen �lkelere Muhtemel Olumlu Etkileri

Bilim ve teknolojide:

● D��ar�da e�itim alarak d�nen insan sermayesi, yabanc� ara�t�rma kurumlar� ile ba�� kuvvet-lendirir, bilgi ak�� ve i�birli�i imkanlar� sa�lar.
● Teknolojide ihracat f�rsat� do�urur.
● D��ar�dakilerle ileti�imi geli�tirerek ortak giri�imler ve para transferi sa�lar.
● Yurtd��nda ba�ar�l� giri�imlerde bulunan ki�iler, i�letme alan�nda y�netim deneyimleri ka-zan�r ve global ileti�ime ge�i�i sa�lar.

�nsan sermayesine etkileri:

● Daha y�ksek beceriler arayan ki�ileri te�vik eder.
● Nitelikli ihracatta olas� riski azalt�r, bireysel e�itim yat�r�mlar�ndan umulan geri d�n�� art�r�r.
● �� ekonomide nitelik aray��n� sa�layabilir.

G�nderen �lkelere Muhtemel Olumsuz Etkileri

�nsan sermayesine etkileri:

● Beyin g��, y�ksek nitelikli i� g�c�n�n ve ��rencilerin ge�ici s�reyle de olsa yoklu�una ba�l� olarak, �retken kapasitenin kayb�na neden olur.

● Y�ksek ��renimdeki kamu yat�r�mlar�n�n geri d�n��n� asgari seviyeye indirir.

Al�c� �lkelere Muhtemel Olumlu Etkileri

Bilim ve teknolojide:

● Y�ksek beceride i� g�c�n�n var olmas�na ba�l� olarak Ar-Ge ve ekonomik faaliyetlerin artmas�na katk� sa�lar.

● Y�ksek geli�me sahalar�nda giri�imcili�i art�r�r.

● G�nderici �lkelerle i�birli�ini ve bilgi ak��n� sa�lar.

● G��menler aras�nda farkl�l�k ve yarat�c�l�� te�vik edebilir.

● Teknoloji i�in ihracat f�rsatlar� do�urur.

Y�ksek e�itim sistemleri:

● K��k programlar�n devam edebilmesini ve y�ksek ��renime kay�tlar�n artmas�n� sa�lar.

● �niversitedeki ��retim �yelerinin ve ara�t�rmac�lar�n emeklili�i nedeniyle olu�abilecek kayb� dengeleyebilir.

�� piyasalar�nda:

● �� g�c� eksikli�i olan ve y�ksek geli�me g�steren sekt�rlerde �cret modernizasyonunu sa�-lar.

● G��men giri�imciler �irket ve i� yarat�c�l��n�

��G�C� P�YASALARININ K�RESELLE�MES� VE K�RESEL ��G�C� P�YASASINDA ULUSAL ��G�C� P�YASALARININ YER�

9/7/2010

��G�C� P�YASALARININ K�RESELLE�MES� VE K�RESEL ��G�C� P�YASASINDA ULUSAL ��G�C� P�YASALARININ YER�

1.G�R��
�zellikle son y�llarda y�celtilen k�reselle�me ile birlikte �al��ma hayat�nda birtak�m yeni sorunlar g�ndeme gelmi�tir. ��g�c� piyasalar�n�n k�reselle�mesinin birtak�m olumsuz sonu�lar� nedeniyle acil tedbir al�nmas� gereken sorunlar ortaya ��kmaktad�r. Bu �al��mada �ncelikle i�g�c� piyasalar�n�n k�reselle�mesinin nedenleri ve ne anlama geldi�i �zerinde durulurken daha sonra k�resel i�g�c� piyasas� ile ulusal i�g�c� piyasas� aras�ndaki kar��l�kl� etkile�imler anlat�lmaktad�r. ��g�c� piyasalar�n�n k�reselle�mesinin ulusal i�g�c�n�n yap�s� ve �al��anlar �zerindeki etkileri bu �al��mada ortaya konulmaktad�r. T�m bu olgular finans, sermaye, mal ve hizmet ve i�g�c� piyasalar�n�n k�reselle�mesi ve kar��l�kl� ba��ml�l�klar� temelinde ele al�nmaktad�r.
��g�c� piyasalar�n� k�reselle�tiren e�ilimler aras�nda kar��l�kl� neden sonu� ili�kisine dayal� karma��k bir etkilenme alan� vard�r. Bu s�reci 5 ana etmen belirmektedir. Bunlardan birincisi uluslararas� ticarette ya�anan serbestle�medir. GATT g�r��meleri, D�nya Ticaret �rg�t� giri�imleri ve b�lgesel serbest ticaret anla�malar� (NAFTA, EU...vb) uluslararas� ticaret engellerini h�zla azaltm��t�r. �kincisi mikro-elektronik ve enformasyon teknolojisindeki geli�melerdir. Bu geli�meler ta��ma ve ileti�im maliyetlerinde azalma yarat�rken ayn� zamanda etkinli�i artt�rm��t�r. ��nc�s� geli�mi� �lkeler ve geli�mekte olan �lkelerde liberalle�me ve kurals�zla�t�rma temelli politikalar�n yayg�nla�mas�d�r. D�rd�nc� belirleyici etmen geli�mekte olan �lkelerdeki i�g�c�n�n e�itim seviyesinin geli�mesine ba�l� olarak ortaya ��kan ve say�lar� artan nitelikli i�g�c� varl��d�r. Sonuncu etmen ise teknolojinin �okuluslu i�letmeler yoluyla k�resel d�zeyde yay�lmas� olarak belirtilebilir(1).
2. K�RESELLE�EN ��G�C� P�YASALARI
��g�c� piyasalar�n�n k�reselle�mesi, bu etmenlerin belirledi�i s�re� i�erisinde farkl� ulusal i�g�c� piyasalar�n�n birbirini daha �ok etkilemesi anlam�n� ifade eder veya bir ba�ka anlat�mla i�g�c� piyasalar�n�n birbirlerine olan ba��ml�l��n�n artt��na i�aret eder(2). �lkelerin ekonomik yap�lar�n� uluslararas� ekonomik ili�kilere artan oranda a�malar� ve entegre olma �abalar�, uluslararas� ticaretin artmas� ve �retim fakt�rlerinin artan mobilitesi herhangi bir �lkedeki i�g�c� piyasas�n� di�er �lkelerdeki i�g�c� piyasalar�na bir ba�la ba�lamaktad�r(3). ��g�c� piyasalar�n�n k�reselle�mesiyle ortaya ��kan bu ba� sermayeye di�er �retim fakt�rleri yan�s�ra, i�g�c� fakt�r�n� de k�resel olarak kar maksimizasyonu sa�layacak bi�imde bir araya getirebilmesi i�in uygun bir ortam sunar. K�resel i�g�c� piyasas� varl�� g�z �n�nde bulunduruldu�unda sermaye bir �lkeye ait i�g�c� piyasas�na ba��ml� de�ildir ve farkl� �lkelerin i�g�c� piyasalar�nda istihdam edebilece�i geni� bir i�g�c� arz� vard�r(4). Bu s�re�te i�g�c� piyasalar�n�n k�reselle�mesi, uluslararas� hareketlili�i serbest olan sermaye bak�m�ndan de�i�ik �lkelerdeki i�g�c�n�n a��k rekabete sokuldu�u tek bir uluslararas� i�g�c� piyasas� i�levi �stlenir.
K�resel i�g�c� piyasas�n�n i�leyi�i yeni bir i�b�l�m� ortaya ��kar�r. Bu yeni i�b�l�m�n�n ger�ekle�mesi �u �ekilde �zetlenebilir: "D�nyan�n pek �ok b�lgesi k�resel ucuz emek ekonomisine "aktif �ekilde" dahil edilmemi� olmalar�na kar��n d�nya �l�e�indeki emek maliyetlerinin d�zenlenmesi a��s�ndan �nemli rol oynayan "ucuz emek rezervleri" i�eriyor. ��nc� d�nyadaki herhangi bir merkezde �cretlerin artt�r�lmas� do�rultusundaki toplumsal bask�larda dahil olmak �zere i��i huzursuzluklar� ba� g�sterirse, ulus �tesi sermaye �retimi alternatif ucuz emek merkezlerine kayd�r�labilir ya da (d��ar�da �rettirmek �zere) bu merkezlerdeki ta�eronlara ba�vurabilir"(5). Bunun sonucu ise d��k �cretler ve �cret farkl�l�klar�n�n ortaya ��k��d�r.
TABLO: 1 SE��LM�� LKELERDE �MALAT SEKT�R�NDE �� BA�INA ORTALAMA �CRET VE KATMA DE�ER ORANI
�lkeler �cret/��i ($/i��i) Ka

G�MR�K TER�MLER� S�ZL��

9/7/2010

G�MR�K TER�MLER� S�ZL��

T�RK�EFRANSIZCA�NG�L�ZCE
Aktarma beyan�Déclaration pour transbordement Declaration for transhipment
Aktarmak TransborderTo tranship
Ambalaj listesiListe d"emballagePacking list
Ambar Magasin Warehouse
AntrepoEntrepôt Bonded warehouse
Antrepo makbuzuQuittance d"entrepôtWarehouse receipt
As�l manifesto
Manifeste originale Original ship"s commercial, original manifest
ATA karnesi Carnet ATAATA carnet
ATR dola��m belgesiCertificat de circulation ATRATR movement certificate
Avarya
Avarie Average
Ayn� e�yaMarchandise identiqueIdentical goods
Ayr�cal�kl� tarife i�lemleriTraitement tarifaire favorable Favourable tariff treatment
Ayr�mc� olmayan g�mr�k tarifesi Tarif douanier non-discriminatoireNon-discriminatory customs tariff
Bagajlar�n kontrol�Contrôle des bagagesInspection of luggage
Ba�lay�c� tarife bilgisiRenseignement tarifare contraignantBinding tariff information
Basitle�tirilmi� beyan usul�Procédure simplifiéeSimplified procedure
Ba�vuru sahibi Demandeur Applicant
Belgelerin varl��n�n ve ger�ekli�inin kan�tlanmas�Contrôle de l"existance et de l"authenticité des documentsVerifying the existence and authenticity of documents
Beyan edilen k�ymet Valeur déclaréeDeclared value
Beyan sahibi
Déclarant Declarant
Bilgisayar sistemi
Système informatique Computer system
Bilgisayarl� G�mr�k etkinlikler (B�LGE)
Activités douanières informatiséesComputerized Customs Activities
Bitki sa�l�k sertifikas� Certificat phytosanitairePhytosanitary certificate
Bo�altma (tahliye )Déchargement Unloading
Bo�altma liman�Port de déchargement Port of unloading
�eki listesi Liste de colisagePacking list/certificate of weight
��k�� g�mr��Douane de sortie Exit customs
�ok yanl� antla�ma, cok tarafl� antla�ma Accord multilatéral Multilateral agreement
Dahilde i�leme rejimiPerfectionnement actifInward processing
Dahili ta��ma �ekli Mode de transport intérieur Mode of transport inland
Damga vergisi Droit de timbre Stamp duty
De�i�im Échange Exchange
De�i�memi� e�ya Marchandise en l"état Goods in the unaltered state
Deniz g�mr�k b�lgesi Zone maritime douanière Customs maritime zone
Deniz ta��tlar�n kontrol�Contrôle à bord et visite des navires Boarding and search of ships
Deniza��r� �lkeler Pays d"outre-mer Overseas countries
Detayl� beyan Déclaration en détail Detailed declaration
Devredilebilir akreditifCrédit transférable Transferable letter of credit
D�� ticaret politikas� Politique du commerce extérieur Foreign trade policy
Do�rudan temsil Représentation directe Direct representation
D�kme mal (ambalajs�z mal )Cargaison en vrac Bulk cargo
Dolayl� temsil Représentation indirecte Indirect representation
Dolayl� vergi Impôt indirect Indirect tax
Dolays�z vergiImpôt direct Direct taxG�MR�K TER�MLER� S�ZL��

T�RK�EFRANSIZCA�NG�L�ZCE
Aktarma beyan�Déclaration pour transbordement Declaration for transhipment
Aktarmak TransborderTo tranship
Ambalaj listesiListe d"emballagePacking list
Ambar Magasin Warehouse
AntrepoEntrepôt Bonded warehouse
Antrepo makbuzuQuittance d"entrepôtWarehouse receipt
As�l manifesto
Manifeste originale Original ship"s commercial, original manifest
ATA karnesi Carnet ATAATA carnet
ATR dola��m belgesiCertificat de circulation ATRATR movement certificate
Avarya
Avarie Average
Ayn� e�yaMarchandise identiqueIdentical goods
Ayr�cal�kl� tarife i�lemleriTraitement tarifaire favorable Favourable tariff treatment
Ayr�mc� olmayan g�mr�k tarifesi Tarif douanier non-discriminatoireNon-discriminatory customs tariff
Bagajlar�n kontrol�Contrôle des bagagesInspection of luggage
Ba�lay�c� tarife bilgisiRenseignement tarifare contraignantBinding tariff information
Basitle�tirilmi� beyan usul�Procédure simplifiéeSimplified procedure
Ba�vuru sahibi Demandeur Applicant
Belgelerin varl��n�n ve ger�ekli�inin kan�tlanmas�Contrôle de l"existance et de l"authenticité des documentsVerifying the existence and authenticity of documents
Beyan edilen k�ymet Valeur déclaréeDeclared value
Beyan sahibi
Déclarant Declarant
Bilgisayar sistemi
Système informatique Computer system
Bilgisayarl� G�mr�k etkinlikler (B�LGE)
Activités douanières informatiséesComputerized Customs Activities
Bitki sa�l�k sertifikas� Certificat phytosanitairePhytosanitary certificate
Bo�altma (tahliye )Déchargement Unloading

�CRETTE ADALET� SA�LAYAN PERFORMANSA DAYALI �CRET S�STEMLER�

9/7/2010

�CRETTE ADALET� SA�LAYAN PERFORMANSA DAYALI �CRET S�STEMLER�

G�R��
�nsan Kaynaklar� Y�netimi’nde �nemli bir i�levi olan �cret ve maa� y�netimi, �al��anlar�n �cretlerinin hem �rg�t i�inde hem de �rg�t d��nda tutarl�l��n� sa�lamaya �al��may� ifade etmektedir. �cret konusu farkl� a��lardan ele al�nabilmektedir. �al��anlar i�in �cret, gelir ve ya�am standard�n� belirleyen bir ��e olarak kar��m�za ��karken; sanayinin geli�mesi i�in �nemli bir maliyet fakt�r� ve toplumdaki sosyal adaletin ortaya ��kma oran�n� belirleyen �nemli bir unsurdur. (Dursun, 1997, 339)
Bu �al��mada, �cret konusunu psikolojik a��dan ele alarak �cretin �rg�t i�inde ve d��nda adaletli olmas�n� en iyi �ekilde sa�lamaya y�nelik Performansa Dayal� �cret sistemlerinden bahsedilecektir.
I. PS�KOLOJ�K A�IDAN �CRET
Yap�lan bir ara�t�rmada �cretin motivasyon arac� olarak ve i� memnuniyetsizli�ine neden olan bir fakt�r olarak g�r�lmesinin nedenleri ara�t�r�lm�� ve ortaya ��kan tablo a�a��da g�sterilmi�tir
(Bkz. Grafik 1 ve 2) (Myers, 1972, 41,64)

G�r�ld�� gibi, �cretin olumlu olarak bir motivasyon arac� olarak belirlenmi� olmas� �al��anlar�n en �ok tan�nmaya (% 39) veya belli bir stat� elde etmi� olmalar�n�n simgeleniyor olmas�na �nem verdiklerini g�stermektedir. Di�er taraftan, �cretin olumsuz olarak i� memnuniyetsizli�ine neden olmas� da �al��anlar a��s�ndan, �rg�t i�inde veya d��nda �cret adaletinin (% 40) sa�lanmam�� olmas�ndan kaynaklanmaktad�r.
T�m ko�ullar�n olumlu olmas� durumunda �cretin bir motivat�r olmas�, ancak adil bir da��l�m olmamas� durumunda da yine ayn� �cretin i� memnuniyetsizli�ine neden oluyor olmas� �cretin psikolojik a��dan olduk�a karma��k bir yap�ya sahip oldu�unu g�stermektedir. �cretin psikolojik a��dan i�levlerinden s�z etmek gerekirse;
* �cret, genellikle arzu edilen sonu�lara eri�mede bir ara� olarak g�r�lmekte ve bu sonu�lara ula�may� sa�lad�� s�rece de giderek �nemi artan bir fakt�r olarak kendini g�stermektedir.
* �cret, �al��anlar�n �rg�t i�indeki g�reli pozisyonunu ve yapt�� i�in di�er i�ler ile k�yaslan�nca �rg�t ama�lar�na ula�mada ne derecede ba�ar�l� oldu�unu belirleyen bir g�stergedir. �al��anlar�n �aba ve katk�lar�n�n �d�llendirilmesi ile kendilerine sa�lanm�� olan bir geribildirim mekanizmas� olmas� �zelli�i sayesinde de �al��anlar�n yapt�klar� hatalar� d�zeltmeleri i�in bir olanakt�r.
* �cretin �rg�t i�indeki y�ksekli�i, dolayl� olarak, �al��anlar�n ve ba�l� bulunduklar� b�l�mlerin �al��ma ko�ullar� ve di�er b�l�mler �zerinde ne derecede denetim sahibi olduklar� hakk�nda bir fikir verir. (T�nar, 1996, 63)
�cretin b�ylesi �nemli psikolojik i�levlerinin bulunmas� konunun hassasiyetini g�zler �n�ne sermektedir. �nceki paragraflarda, �cretin adil olmamas� durumunda i� memnuniyetsizli�ine yol a�abilece�inden bahsedilmi�ti. �cretten memnun olmama durumunda �al��anlar� bekleyecek olan durumlar a�a��daki �ekilde bir model halinde belirtilmi�tir. (Lawler, 1973, 142)

Modelden de anla��laca�� zere, �al��anlar�n emekleri kar��l��nda ald�klar� �cretten memnun olmama durumu sonras�nda giderek ciddiyeti artan i�ten so�uma ve bunun sonucunda da hem psikolojik hem de fiziksel rahats�zl�klar g�r�lebilmektedir. Modelde, �cret memnuniyetsizli�i b�l�m� a��klanmamakla beraber asl�nda, Grafik 2’de g�r�len �cretin “adaletsiz” olmas� ile birlikte i� memnuniyetsizli�inin �nemli bir unsurunu olu�turmas�, �crette “adalet” sa�lanmas�n�n gerekli oldu�u konusunda bir fikir vermektedir. Bu anlamda, �al��an bireylerin �rg�t�n ama�lar�na ula�mada i�lerini birbirleri ile k�yaslayarak �rg�t i�inde kendi pozisyonlar�n� belirlemeleri, g�sterdikleri performansa ba�l� olarak alacaklar� �cretin de de�i�ebilece�ini d��nmeleri gerekmektedir. �nemli olan, �rg�t i�inde bulunan t�m �al��anlar�n performans-�cret ili�kisini anlamas�d�r. (Thierry, 1992, 163-184) A�a��daki b�l�mde detayl� bir �ekilde a��klanacak olan Performansa Dayal� �cret sistemleri bu ili�kiyi en iyi �ekilde sa�layarak �rg�t i�inde adale

SOSYAL POL�T�KALAR A�ISINDAN T�KET�C�N�N KORUNMASI

9/7/2010

��NDEK�LER

Sayfa
�Z……………………………………………………………………………………i
ABSTRACT…………………………………………………………………………......ii
J�R� VE ENST�T� ONAYI……………………………………………………….…...iii
�ZGE�M��……………………………………………………………………………..iv
KISALTMALAR……………………………………………………………………......v
��NDEK�LER………………………………………………………………………….vi
G�R��…………………………………………………………………………………….1

B�R�NC� B�L�M
T�KET�C� KAVRAMI, T�KET�C� KAVRAMININ UNSURLARI VE T�KET�C�N�N KORUNMASININ TAR�HSEL GEL��M�

I.KISIM
T�KET�C� KAVRAMI, T�KET�C� KAVRAMININ UNSURLARI

l .T�KET�C� KAVRAMI………………………………………………………………..3
1.1.Genel Olarak T�ketici Kavram�3
1.2. Hukuki ��lemler Bak�m�ndan T�ketici Kavram�7
1.2.1. Sat��7
1.2.2. Trampa7
1.2.3. Ba��lama8
1.2.4. Finansal Kiralama8
1.2.5. Kira9
1.2.6. �stisna9
1.2.7. Vekalet10
1.3. S�zle�menin Taraflar� Bak�m�ndan T�ketici Kavram�10
1.4. S�zle�menin Konusu Bak�m�ndan T�ketici Kavram�11
1.5. S�zle�menin Amac� Bak�m�ndan T�ketici Kavram�11
1.6. T�ketici Kavram�n�n �nemi ve Benzer Kavramlardan Fark�12
2. T�KET�C� KAVRAMININ UNSURLARI…………………………………………14
2.1. Ki�iler Y�n�nden14
2.2. Ama�lar Y�n�nden16

II. KISIM
T�KET�C�N�N KORUNMASININ TAR�HSEL GEL��M�

1. D�NYADA T�KET�C�N�N KORUNMASININ TAR�HSEL GEL��M�………...19
1.1.Amerika Birle�ik Devletlerinde T�keticinin Korunmas�n�n Tarihsel Geli�imi22
1.2. Avrupa Birli�inde T�keticinin Korunmas�n�n Tarihsel Geli�imi23
1.2.1. Birinci ve �kinci Program25
1.2.2. ��nc� Program27
1.2.3. D�rd�nc� Program29
2. T�RK�YE"DE T�KET�C�N�N KORUNMASININ TAR�HSEL GEL��M�……...31
2.1.Osmanl� �mparatorlu�unda T�keticinin Korunmas�32
2.2 Cumhuriyet D�neminde T�keticinin Korunmas�33
2.2.1. Cumhuriyetin �lk Y�llar�nda33
2.2.2. Planl� D�nemden G�n�m�ze33

�K�NC� B�L�M
SOSYAL POL�T�KALAR A�ISINDAN T�KET�C�N�N KORUNMASI

I. KISIM
KORUNMA GERE�� VE B��M�

1. KORUNMA GERE��……………………………………………………………….40
1.1.Ama�40
1.2. T�keticinin Korunmas�n� Gerektiren Geli�melerin Temelinde
Bulunan Nedenler41

1.2.1. Teknolojideki Geli�meler41
1.2.2. Toplumun Yap�s�ndaki De�i�imler42
1.2.3. Reklam ve Pazarlama Stratejilerindeki Geli�meler43
1.2.4. Ekonomik Yo�unla�ma44
1.3. G�n�m�zde Ba�l�ca T�ketici Sorunlar�45
1.3.1. Mal �e�itlerinin Artmas� ve Niteliklerinin Karma��kla�ma45
1.3.2. Malla �lgili Garantiler ve Sat�� Sonras� Hizmetler47
1.3.2.1. Garanti Belgelerinin Karma��k Olmas�48
1.3.2.2. Garanti S�resinin S�n�rl� Olmas�49
1.3.2.3. Sat�� Sonras� Hizmetlerin Yetersiz Olmas�49
1.3.3. Ambalajla �lgili Sorunlar49
1.3.4. Reklamla �lgili Sorunlar50
1.3.5. Fiyatla �lgili Sorunlar53
1.3.6. Da��t�mla �lgili Sorunlar55
2. KORUNMA B��M� �LKES� VE ALANI………………………………………….56
2.1. Kapsama �lkesi56
2.1.1. T�keticinin Sa�l�k ve Can G�venli�inin Korunmas�56
2.1.2. T�keticinin Ekonomik ��karlar�n�n Korunmas�58
2.1.3. T�keticinin Bilgilendirilmesi ve E�itilmesi60
2.1.4. T�keticinin Zarar�n�n Tazmin Edilmesi63
2.1.5. T�keticinin �rg�tlenme ve Temsil Edilmesi65
2.1.6. T�keticilerin �evresel Tehlikelerden Korunmas�66
2.2.Korunma Alan�68
2.2.1. Etkin Bir Rekabet Ortam�n�n Olu�turulmas�68
2.2.2. Uluslararas� Standardlara Uygun Kaliteli Mal ve Hizmet �retiminin
Yayg�nla�t�r�lmas�68
2.2.3. T�keticilerin Bilgilendirilmesi ve E�itilmesi69
2.2.4. T�keticilerin �rg�tlenmesi70
2.2.5. T�ketici �ikayetlerinin ��z�mlenmesi71
2.2.6. T�ketici Kredi Sistemini Geli�tirmek72
2.2.7. Yasal Ortam�n ve Denetini Sisteminin Olu�turulmas�72
2.2.8. �retici Sorumlulu�u Sigortas� Uygulamas�n�n Yayg�nla�t�r�lmas�73

II. KISIM
T�KET�C�N�N KORUNMASINA Y�NEL�K SOSYAL POL�T�KALARIN DAYANAKLARI VE ARA�LARI

1. ULUSAL DAYANAKLAR VE ARA�LAR…………………………………….….74
1.1. Kurumsal D�zenlemeler74
1.2. Kamu Ekonomik Giri�imcili�i75
1.3. Sivil Toplum �rg�tleri75
1.3.1. T�ketici �rg�tleri75
1.3.2. Sendikalar76
1.3.3. Kooperatifler78
1.3.4. Di�er Sivil Toplum �rg�tleri78
1.4. Sosyal Planlama80
2. ULUSLAR ARASI DAYANAKLAR VE ARA�LAR…...………………………...80
2.1. BM80
2.2.Uluslararas� T�ketici �rg�tleri84

III. KISIM
T�RK�YEDE T�KET�C�N�N KORUNMASINA Y�NEL�K HUKUK� D�ZENLEMELER VE GENEL B�R DE�ERLEND�RME

1. T�KET�C�N�N KORUNMASINA Y�NEL�K HUKUK� D�ZENLEMELER..….87
1.1. T�rkiyede T�keticiyi Koruma Hukukunun Geli�imi87
1.1.1. T�keticiyi Koruma Hukukunun Tan�m�87
1.1.2. T�keticiyi Koruma Hukukundaki Sistemler ve T�rkiyedeki Durum88
1.2. Kamu Hukuku Alan�nda T�keticinin Korunmas�89
1.2.1. 1982 Anayasas�nda T�keticinin Koru

G�N�M�Z GEL��M �ER�EVES�NDE �R�N VER� Y�NET�M STRATEJ�S�

9/7/2010

G�N�M�Z GEL��M �ER�EVES�NDE �R�N VER� Y�NET�M STRATEJ�S�

NEDEN �R�N VER� Y�NET�M� HAZIRLANIR?

�r�n veri y�netimi firman�z�n rakiplerinizden daha g��l� olmam�z� sa�lar. Bu avantaj ile firma performans� ve nerelerde geli�meler yap�labilece�ini analiz edebilir.

NEDEN �HT�YA� VARDIR?

Dizayn, m�hendislik ve imalat i�in geli�en bilgisayara dayal� uygulamalar yayg�n bir �r�n tan�m�n� da beraberinde getirdi. �r�n Veri Y�netimi bu geni� �r�n verilerini kontrol alt�na alarak m�hendislere ve y�neticilere bu �r�nlerle ilgili s�re�lerde yarat�c� olmalar�na yard�mc� olur.

FAYDALARI

�r�n veri y�netiminin faydalar� ikiye ayr�labilir;

1. Organizasyonel faydalar

1.1. �r�n d�ng� maliyetini azalt�lmas�
1.2. �evresel etkinin azalt�lmas�
1.3. Pazar i�in zaman�n azalt�lmas�
1.4. �r�n kalitesinin geli�tirilmesi
1.5. S�recin esnekli�inin geli�tirilmesi

2. Direkt teknik faydalar

2.1. Verinin �r�n geli�iminden �r�n d�ng�s�ne kadar payla��lmas�
2.2. �r�n d�ng�s�ndeki de�erlere ula�mada emniyet
2.3.Veri b�t�nl��n�n geli�tirilmesi
2.4. Uyu�an s�re�ler ve e�zamanl� veri payla��m�

ZORLUKLARI

Veri y�netim sistemi komplex bir s�re� oldu�u i�in her an kontrol alt�ndan ��kabilir ya da tamamlanmam�� i�lere ve projelere sebep olabilir; Ya�anan baz� zorluklar;

1. Bu sistem geni� ve belirli kaynak i�eri�i istedi�i i�in projeyi nereden ba�lat�p, neyi ilk yapaca��n� bilmek ve ayarlamak zordur.
2. Uzun zaman istedi�i i�in, di�er �nemli projelere yeti�ilemeyebilir.
3. Di�er sistemlerden daha pahal�.

BA�ARISI

Bu sistemde maliyeti iyi ayarlay�nca di�er b�t�n sistemlerden ba�ar�l� olmamas� i�in bir sebep yoktur.
Baz� ba�ar� �rnekleri;

1. �r�n de�i�im d�ng�s�nde %95 oran�nda d��me.
2. Yeni �r�n giri�i 36 dan 22 aya inmi�tir.
3. Kalite maliyeti, sat�lan mal�n maliyetinden %1 oran�nda d��m��t�r.

FONKS�YONELL�K

1. �r�n d�ng� d�k�mantasyonu
2. Giri� ve kontrol mekanizmas�
1.M�hendislik deste�i

PDM NED�R?

End�stride s�k�a kullananlar, �r�n Veri Y�netiminin ne kadar kar��k olabilece�ini unuturlar. Uzmanlar dahi terminoloji ve teknoloji konular�nda s�k s�k ayr�l��a d��erler. Bu y�zden, bazen bir ad�m geri gidip PDM"in s�n�rlar�na bakmak ve iskeletini a��klamak faydal� olur.
PDM sistemleri �r�nle alakal� bilgileri, tasar�m geometrisi, m�hendislik �izimleri, proje alanlar�, par�a dosyalar�, montaj diyagramlar�, �r�n spesifikasyonlar�, n�merik kontroll� makine elemanlar�n�n programlar�, analiz sonu�lar�, yaz��ma, malzeme faturalar� ve bunun gibi pek �ok hareketi kontrol eder. Pek �ok de�i�ik alanlar� ba�layan bir alet entegrasyonuyla, do�ru ki�iye do�ru zamanda do�ru �ekilde do�ru bilgi sa�land��nda, PDM yat�r�m�n ba��ndan sonuna kadar �r�n verilerini y�netir. Burada, PDM farkl� gruplar aras�ndaki ili�kiyi ve deste�i geli�tirir ve organizasyonlar i�in temel olu�turur. M�hendislik uyumu ve �r�n geli�imindeki i�birli�i ba�lang��lar�n� kurar.
Tipik kullan�c�lar geleneksel olarak tasar�mc�lar ve m�hendislerdir. Fakat, PDM sistemleri daha farkl� alanlar� i�erecek �ekilde geni�letilmi�tir. Web gezginleri ve di�er teknolojiler, yat�r�m boyunca insanlara bilgi olu�turmak i�in geni�letilmi�tir. B�ylelikle imalat personeli, proje m�d�rleri, finanstakiler kulland�klar� gibi dan��manlar da sat��, pazarlama, sat�n alma, nakliye i�in PDM kullan�rlar.
PDM sistemlerini m�hendislik �tesinde geni�leterek, ister istemez �nceki projelerini b�rakan insanlar �r�n tasar�m�na ve geli�imine girmi�lerdir:
Anla�m�� m�hendislik ba�lang�c�n�n �nemli bir hedefi; sonu�, daha h�zl� i�, daha az hata, daha az yedekleme, daha fazla uyum ve daha d�zg�n i� ak��d�r. Bu para tasarrufu ve zaman kayb�nda azalma sa�lar.
Yetenek a��s�ndan, PDM sistemleri be� kullan�c�l� fonksiyonlar� desteklemektedir. Veri atama ve dok�man y�netimi, �r�n bilgisi d�zenlenmesi ve depolanmas�n� sa�lar. �� ak��, proses y�netimi �r�n prosed�rlerini kontrol eder ve bilgiyle i� y�r�tmek i�in mekanizma sa�lar. �r�n yap�s� y�netimi, malzeme faturalar�, �r�n konfigirasyonlar� , ilgili versiyonlar� ve

DEVLET ANA

9/7/2010

DEVLET ANA

Kemal Tahir"in "Devlet Ana" adl� roman� alt� b�l�mden meydana gelmektedir. Bu alt� b�l�m, b�y�k harflerle yaz�larak ka��nc� b�l�m oldu�unun belirtilmesi yan�nda ayr�ca yine b�y�k harflerle her b�l�m�n konusunu i�eren ba�l�klarla verilmi�tir.

Roman�n alt�nc� ve son b�l�m� " Kerimcan" �n Yolu" ba�l�� alt�nda verilmi�tir. Yine bu son k�s�mda romen rakamlar� ile birbirilerinden ayr� �� k�s�m bulunmaktad�r. Roman toplam 610 sahifeden ibarettir.

Roman�n ilk bask�s� 1967 y�l�nda Bilgi Yay�nevi taraf�ndan yap�lm��t�r. Roman�n elimizdeki en son bas�m tarihi Ocak 1984" t�r.

Roman tek ciltten ibaret olup, �n kapak sade bir bask�ya yer verirken arka kapakta kitab�n �zeti ve yazardan birka� s�z yer almaktad�r.

Roman�n Konusu:

Osmanl� imparatorlu�unun a�iretli�ideki ya�am tarz�, adaletleri gelenek ve g�renekleri konu edilerek nas�l devlet olma mertebesine y�kseldi��inin destans� bir ifade tarz� ile okuyucuya verilmesi s�zkonusudur.

Eserde Osmanl� imparatorlu�unun a�iretlik devrine inilerek S��t" teki ya�am tarz� dikkatlere sunulmu�tur. Bu mekan i�erisinde Osmanl� imparatorl�unun y�kselmesine sebep olan tarihi �ahsiyetler dahil edilmi�tir. Bu �ahsiyetler i�inde osmanl� a�iretinin kurucusu ertugrul Gazi ile a�lu osman Bey ve onun o�lu Orhan Bey m�telaa edilmektedir.

Vaka:

Not�s Glady�s, burada ge�ici olarak konaklamaktad�r. Bu han� Mavro ablas� Liya ile birlikte i�lemektedir. Not�s Glady�s" �n T�rkopol Uranha isminde arkada�� vard�r. Not�s Glady�s, olduk�a al�ak ve karaktersiz bir ki�idir. Karanl�ktan yararlanarak Liya"n�n odas�na girer ve ona tecav�z etmeye kalkar ancak Liya"n�n elindeki b��a��n zehirli oldu�uni s�ylemesi �zerine bu emelini ger�ekle�tiremez. Di�er yandan Liya, T�rk genci olan Demircan"a a��kt�r.

Bir g�n Liya ile Demircan"� bulu�ma halinde yakalar ve ac�madan Demircan"� �ld�r�r ayn� zamanda Liya" ya tecav�z eder. Yard�mc� T�rkopal Uranha"d�r.

Bu olay Osmanl� a�iretinde Osman Bey"in o�lu Orhan ve Demircan"�n karde�i K

SOSYAL G�VENL�K S�STEM�NDE YEN�LENME �HT�YACI

9/7/2010

SOSYAL G�VENL�K S�STEM�NDE YEN�LENME �HT�YACI

�zet: T�rkiye’de sosyal g�venlik sisteminin
ya�adõ�õ sorunlarõn temelinde
devletin sosyal g�venli�e bakõ�õndaki yanl
õ�lõk yatmaktadõr. 1970’li yõllardan bu yana
devlet sosyal g�venlik fonlarõna b�t�e ihtiya
�larõnõ kar�õlamada yararlanacak kaynaklar
olarak bakmõ�tõr. Bunun yanõsõra,
sosyal g�venlik sisteminin temelinde yatan
akt�arya kavramõ g�rmezden gelinerek, bu
kurumlar prim kar�õlõ�õ olmaksõzõn hizmet
sa�layan yardõm kurumlarõ olarak g�r�lm
��t�r. Bunlara bor�lanma gibi pop�list
uygulamalar ve denetim yetersizlikleri de
eklenince sosyal g�venlik kurulu�larõnõn
tõkanmasõ ka�õnõlmaz olmu�tur.
B�t�n Avrupa �lkelerinin tersine,
devletin gelir da�õlõmõnõ d�zeltmede en
�nemli ara� olan sosyal g�venlik sistemine
katkõ sa�lamamasõ da, devletin temel g�-
revleri dikkate alõndõ�õnda anla�õlmasõ zor
bir durumdur.
K�reselle�me ile birlikte b�t�n d�nyada
sosyal sorunlarõn �iddetlenmesi, sosyal
g�venlik sistemlerinin �nemini artõrm
õ�tõr. T�rkiye gerek Birle�mi� Milletler,
gerekse Avrupa kapsamõnda bir�ok sosyal
g�venlik anla�masõna taraf olmu�tur ve bu
anla�malarõn gere�ini yerine getirmeye
�alõ�maktadõr.
Son yõllarda yaygõnla�an sosyal g�-
venlik fonlarõnõn �zel kurulu�lar eliyle de�erlendirilmesi
e�ilimlerine dikkatli bir bi-
�imde yakla�mak gerekmektedir. Sosyal
g�venlik sisteminin t�m toplumun refahõnõ,
huzurunu ve demokratikle�mesini etkileyen
bir kavram oldu�u g�zden ka�õrõlmamalõdõr.
Sosyal devlet yalnõzca kamu d�zeninin
sarsõlmasõ halinde topluma m�dahale etmekle
yetinen, onun dõ�õndaki toplumsal
olaylara g�zlemci kalan, toplumsal ya�am-
õn i�leyi�i i�inde d�zenin kendili�inden olu�aca�
õnõ kabul eden bir devlet olmayõp,
topluma hizmet sunarak ve toplumu y�nlendirerek,
�rg�tl� bir toplumda ekonomik
ve toplumsal d�zene adil bir bi�im vermekle
de �devli devlettir.(1) Sosyal devlet,
vatanda�larõna insan hak ve onuruna yara�
õr bir ya�am d�zeyi sa�lamayõ �dev edinen
devlettir. Devlet bu g�revlerini her�eyden
�nce toplumdaki bireylerin hem
ekonomik hem de ba�ka nedenlerle g��s�z
duruma d��memelerini �nleyici �nlemleri,
politikalarõ almakla yerine getirir. Bireylerin
g��s�z duruma d��melerini insan onuruna
yara�õr bir bi�imde ya�amlarõnõ s�rd�rmelerini
sa�lamak devletin sosyal koruma politikalar
õnõn ba�õnda yer almaktadõr.
Devlet olmanõn gere�i olarak sosyal
koruma �nlemleri b�t�n alanlarda alõnmal
õdõr. E�itim de, sa�lõkta, sosyal hizmet ve
yardõmlarda, kadõn, �z�rl� ve g��men i�-
�iler gibi �zel ilgi bekleyen b�t�n gruplarõn
korunmalarõnda bu sosyal politika temel
bakõ�õnõ g�rmek m�mk�nd�r.
(1) Pamir, T., Fizyoterapi-Rehabilitasyon “Hukuksal
A�õdan Bedensel, Ruhsal Sakatlõklarõ ve Uyum
Bozukluklarõ Sempozyumu” �zel Sayõ, Kasõm 1981,
s.27.
(*) DPT, Planlama Uzmanõ,
Planlama Dergisi �zel Sayõ – DPT’nin Kurulu�unun 42. Yõlõ
http://ekutup.dpt.gov.tr/planlama/42nciyil/danisoge.pdf 220
Sosyal g�venlik sistemleri son yõllarda
i�inde bulunduklarõ ciddi finansman sorunlar
õna ra�men devletlerin sosyal koruma
politikalarõnda son derece �nemli bir yere
sahiptir. Pek �ok �lkede devletin sosyal
harcamalarõnõn hukuki, idari ve mali boyutlar
õ ekonomilerin belirgin bir fonksiyonu
haline gelmi�tir. Kalkõnmanõn da �nemli
g�stergelerinden biri olmu�tur.
Bug�n batõ toplumlarõ kamu sosyal
g�venli�ini bir b�t�n olarak kabul ederek,
risklerin toplumsal bir payla�õmla �nemli
�l��de telafi edilmesini kabul etmi�tir. Sosyal
politikalarla ekonomik politikalar aras
õnda halkõn refahõnõn artõrõlmasõ ortak hedefini
destekleyen kar�õlõklõ bir sorumluluk
bulunmaktadõr.
�lkemizde Durum
Tarihsel s�re� i�ersinde dini ve Osmanl
õ Devleti uygulamalarõnda kõsmi bir
�rg�tl�l�k ta�õyan sosyal g�venlik sisteminin
organize ve hak do�urur bir nitelikte,
kamusal, sistemli ve kurumsal olarak sunumu
son 50 yõl i�erisinde geli�mi�tir.
T�rk sosyal g�venlik sistemi �e�itli
kurumsal ve idari uygulamalarla batõ toplumlar
õnõn tersine sahip oldu�u pozitif n�-
fus yapõsõnõ olumlu olarak de�erlendirememi�

T�RK�YE"DE VER�ML�L�K VE �ST�HDAM

9/7/2010

T�RK�YE"DE VER�ML�L�K VE �ST�HDAM

G�n�m�zde ekonomik y�nden geli�mi� �lkelerin en �nemli sorunu s�rd�r�lebilir verimliliktir.Verimlilik artm�yorsa ekonomide durgunluk ka��n�lmaz olacakt�r.Bu nedenle s�rekli verimlili�in en �nemli �art� s�rekli ��renmek ve geli�mektir.Kalite ve maliyet unsurlar�n� g�zard� etmeden yap�lan i�in daha iyi yap�lmas� temel hedef olmal�d�r.
Verimlilik, ekonomik geli�menin, ulusal refah�n ve bireylerin ya�am standartlar�n�n y�kseltilmesinin temelini olu�turmaktad�r. Verimli �al��an ve verimlili�i hayat standard� olarak kabul eden �lkeler gelecekte d�nya liderli�inin avantajlar�n� payla�acaklar, rekabet ortam�na uyum sa�layacak ve refah i�inde ya�ayacaklard�r.
�lkemizde 1980 y�llar�na kadar verimlilik artan bir trend izledi. 1980"li y�llarda getirisi ve geri �demesi ge� olan alt yap� yat�r�mlar�na y�nelme sonucu verimlilik geri say�ma ge�ti. Kamu bor�lar�n�n s�rekli art�� g�stermesi, yat�r�mlarda azalma, sanayide yenileme yat�r�mlar�na kaynak ayr�lmay��, yeni teknoloji yat�r�mlar�n�n yap�lamay�� sonucu 1990" l� y�llarda �zellikle kamuda �a�da� �retim teknolojileri kullanamayan bir sanayi yap�s� ortaya ��kt�.
Buna ba�l� olarak, �retim ve verimlilikle ba�lant�s� bulunmayan bir �cret sistemi kabul g�rmeye ba�lad�. Arge harcamalar�na yeterince kaynak ayr�lamad�.�retimdeki �al��anlara yeterli d�zeyde e�itim verilemedi, zaman�nda stratejik planlama yap�lamad�� i�in verimlilik h�zla d��meye ba�lad�.
Avrupa �lkelerinde, i� g�c� verimlili�i �lkemizdekinden 6 kat daha fazlad�r.
Y�ksek verimlilik sayesinde, �ncelikle �lke kalk�nmas�n� sa�layacak ki�i ba��na d��en milli gelir y�kselecek, bireylerin refah seviyesi artacak, tek pazar haline gelen d�nya ekonomisinde i�verenlerin rekabet g��leri artaca��ndan ya�ama ve b�y�me �ans� artacak. Yat�r�mlar artaca��ndan, istihdam olanaklar� geni�leyecek mal ve hizmet kalitesi d�zelecektir.
Y�ksek verimlilik i�in:
E�itim sistemimiz yeniden g�zden ge�irilmeli, AB �lkelerindeki modellere uygun ara meslekler i�in yeni e�itim sistemleri olu�turulmal�,yenileme yat�r�mlar� Devlet taraf�ndan te�viklerle desteklenmelidir.�cretlendirme politikalar� g�zden ge�irilmeli, �retim ve verimlilikle ilintili �cretlendirmeye ge�ilmeli, �a�a uygun �retim teknolojilerine yat�r�m yap�lmal�d�r
Ar-ge yat�r�mlar� i�in kaynak ayr�lmal�. ��i ve i�veren sendikalar�n�n, verimlilik konusunda m��terek Strateji olu�turmas� i�in �al��ma ve Sosyal G�venlik Bakanl��"n�n d�zenleyici faaliyetler de bulunmas� gerekiyorsa yasal d�zenlemeler yapmas� sa�lanmal�d�r. Devletin verimlilik konusunda yeni stratejik kararlar almas� ve uygulamaya koymas� gerekmektedir. �ncelikli olarak, Kamu Y�netimi ba�ta olmak �zere her kesime b�y�k g�revler d��mektedir.Verimlilik konusunda �lke genelinde verimlilik bilincini olu�turmaya y�nelik olarak �ok ciddi bir bilin�lendirme kampanyas� ba�lat�lmal�d�r. �lkokuldan ba�lamak �zere t�m okullarda ders olarak okutulmal�d�r.
2002-2003 d�nemi T�rk Ekonomisine bakt��m�zda;
*2002 y�l� enflasyonu hedeflenenin alt�nda kald�.
*2003 ilk 4 ay� umut vadediyor !
*�hracat art�yor.
*B�t�e dengesi ve faiz d�� fazlas� hedeflere uygun.
2002 y�l� b�y�me oran� %7,8
Sanayide b�y�me oran� %9,4
Tar�mda b�y�me oran� %7,1
Ticarette b�y�me oran� %10,7

T�rk ekonomisinde g�r�len d�zelmenin devam� i�in;
�� ve d�� piyasalara g�ven verilmeli, ekonomik program kararl�l�kta uygulanmal�d�r. Devlet art�k k��lmeli, katma de�er yaratmayan i�lerden derhal �ekilmeli, israfa son vermeli, �zelle�tirmede radikal ��z�mler �retilmelidir. Yerli yat�r�mc�ya tan�nan olanaklar yabanc� yat�r�mc�ya da tan�nmal�d�r.Vergi avantaj� sa�lamak suretiyle istihdam art�� sa�lanmal�d�r.�stihdam su� olmaktan ��kart�lmal�, te�vik edilmelidir. Yat�r�m �zendirilmelidir. �stihdam art�� ancak talep art�� ve yat�r�mlar�n artmas�yla m�mk�n olacakt�r.
Bu nedenle yabanc� yat�r�mc�lar�n T�rkiye" ye yat�r�m yapmalar� te�vik edilmelidir.
Yat�r�mlar�n artmas� i�in y�lda en az % 6 b�y�me sa�lanmal�d�r. Ekonomide istik

�CRET S�STEMLER�

9/7/2010

��letmeler izledikleri insan kaynaklar� politikas�, kendi yap�sal �zellikleri ve geleneklerine g�re birbirinden olduk�a farkl� �cret sistemleri uygularlar. Bu sistemler; k�deme, performansa, beceriye ve ekibe dayal� olarak �ncelikle incelenecek, daha sonra �zendirici �cret sistemlerine yer verilecektir.

a)K�deme Dayal� �cret Sistemi

Yap�lan i�in miktar�, kalitesi ve nitelikleri g�z �n�ne al�nmaks�z�n sadece i�letmede i�g�renin ge�irdi�i s�re dikkate al�narak k�k �cretin saptanmas� i�lemidir. Anla��lmas� ve uygulanmas� �ok basit olmakla birlikte sistemin �al��anlar� motive edici etkisi �ok azd�r. Bir bak�ma "tekkeyi bekleyen �orbay� i�er" yakla��m� ge�erlidir. Ancak bant sisteminin uygulad�� montaja dayal� i�lerde zaman� esas alan bu sistemin uygulanmas�n� do�al kar��lamak gerekir. Ayr�ca sendikalar taraf�ndan performans yerine k�deme dayal� �cret sistemi �ok destek bulmaktad�r.

Sistemin Sak�ncalar� : Bu sistem pratik g�r�lmekle birlikte baz� sak�ncalar� kendisiyle getirmektedir. �rne�in:
-Verimlili�i ve kaliteyi y�kseltmeye �zendirici niteli�i yoktur.
-�ok �al��an ile �ok �al��an aras�ndaki farkl�l�k �crete yans�maz.
-�al��anlar� tembelli�e iten bir nitelik ta��r.

b)Performansa Dayal� �cret Sistemi

K�deme dayal� sistemin aksine burada ki�inin yapt�� i�te g�sterdi�i performans esas al�nmaktad�r. Bu sistem, performans d�zeyindeki art�� ile �cret d�zeyi aras�nda ili�ki kurmaktad�r.

Performansa dayal� �cret sistemi g�n�m�zde �ok ilgi g�ren ve sendikalar�n aksine i�veren taraf�ndan �ok destek bulan bir sistemdir.

��letmeleri performansa dayal� �cretlemeye y�nelten nedenler a�a��daki gibi s�ralanabilir:

-��letmede stratejik i� hedeflerine ula�mak,
-��letmeye esneklik sa�lamak ve insan g�c� maliyetlerini d��rmek,
-Verimlilik, kalite, karl�l�k gibi alanlarda i�letmenin daha y�ksek bir performans d�zeyine y�nelmesini sa�lamak.
-Performans d�zeyini iyile�tirerek �al��anlar�n kazan�mlar�n� geni�letebilme yetene�ine sahip olmak.
-�� g�c� maliyetlerini artt�rmadan y�ksek performansa sahip �al��anlar� �d�llendirmek.
-Yetenekli personel i�in cazip firma olabilmek.

��letmeler organizasyonun stratejik hedeflere ula�abilmesi a��s�ndan �cret ile performans art��n� ili�kilendirmeyi stratejik bir ara� olarak kullanmaktad�rlar. B�ylece �al��anlar�n stratejik hedefleri ger�ekle�tirme y�n�nde motive edilmeleri ve �abalar�n�n artmas� m�mk�n olabilmektedir.

Ger�ekten performansa dayanan �cret sistemi �al��anlar�n motivasyonunu artt�rma y�n�nde etkili bir ara�t�r. Bilindi�i gibi para genel olarak her ortamda g��l� bir motivasyon arac�d�r.

Ayr�ca, performansa dayal� �cret sistemi ile ba�ar�l� ki�iler �d�llendirilmektedir. �zellikle ba�ar�l� bir ki�i �al��mas�n�n kar��l��n� g�rmek ister. B�t�n iyi niyetini ve �al��ma g�c�n� ortaya koyan ki�i, kendisinden daha az ve ilgisiz �al��an biriyle ayn� �creti al�rsa bu durum i�g�renin motivasyonunu olumsuz y�nde etkiler. Dolay�s�yla performansa dayal� �cret sistemi ki�ideki e�itsizlik duygusunu kald�rarak tatmin ve adalet sa�lam�� olmaktad�r.

Etkin bir performansa dayanan �cret sistemi kurmak i�in dikkate al�nmas� gereken noktalar a�a��daki gibi s�ralanabilir.

-Performans�n Do�ru �l��m�

-Performans Priminin Belirlenmesi

-�al��anlar�n Sistemi Kabullenmesi

-�d�llendirme Zaman�

-Sistemin Kapsam�

-Sistemin Sak�ncalar�

Performansa dayal� �cret sistemi; �al��anlar� motive etmesi �al��anlar� ba�ar�ya endekslemesi, �retim ve karl�l��n artmas� gibi yararlar getirmesine kar��n belirli sorun ve sak�ncalar� da i�erdi�i bir ger�ektir.

Performans de�erleme sistemi ile �cret sistemi aras�nda ba�lant� kuruldu�unda bu ba�lant�n�n organizasyon �zerindeki etkisi �nem kazanmaktad�r. E�er performans de�erleme sistemi yetersiz ise �cretleme sistemi ile ba�lant�land�r�lmas� olumsuz sonu�lara yok a�acakt�r. Dolay�s�yla etkin ve sa�l�kl� bir �ekilde i�leyen performans de�erlem

K�M�RLE �AL�SYAN TERM�K SANTRALLAR�N �EVRESEL ETK�LER� VE �NLEME OLANAKLAR�

9/7/2010

K�m�rle �alisan termik santrallarin �evresel etkileri ve �nleme olanaklari

T�rkiye"nin sahip oldugu en bol fosil kaynakli yakit, d�s�k-kaliteli ve y�ksek derecede kirlenmeye yol a�an linyittir ve en bol bulundugundan �lke enerji �retiminin belkemigidir. Ancak bu t�r k�m�r�n kullanimi �ok y�ksek miktarlarda k�k�rt dioksit (SO2), azot oksitler (NOx), karbonmonoksit (CO), Ozon (O3), hidrokarbonlar, partik�ler madde (PM) ve k�l olusturmaktadir. Bu atiklar, �evre sagligina �ok �esitli bi�imlerde etki eder. Bu olumsuz etkileri su sekilde siralayabiliriz:
Baca gazlari ve atiklarinin etkileri
Eger herhangi bir filtre kullanilmazsa 100 megawatt g�c�nde k�m�rle �alisan bir termik santralin kirletici etkileri asagidaki tabloda g�r�lmektedir.
K�k�rt dioksit (SO2)45,000 ton/yil
Azot oksitler (NOx)26,000 ton/yil
Karbonmonoksit (CO)750 ton/yil
Kati partik�ller (PM)32,500 ton/yil
Hidrokarbonlar250 ton/yil
K�l5,660 ton/yil
SO2 ve NOx gazlari asit yagmurlarinin olusumundan birinci derecede sorumludurlar. Bacalardan atilan k�k�rt ve azot oksitler, hakim r�zgarlarla ortalama 2 - 7 g�n i�erisinde atmosfere tasinirlar. Bu zaman s�resi i�inde bu kirleticiler, atmosferdeki su partik�lleri ve diger bilesenlerle tepkimeye girerek s�lf�rik asit ve nitrik asiti olustururlar. Bunlar da yery�z�ne yagmur ve kar ile ulasir. B�ylece baca gazlari ikinci kez ve daha genis bir b�lgeye etki etmis olurlar. B�lgenin arazi yapisi ve hava kosullarina bagli olarak, etki y�zlerce kilometreye kadar yayilabilmektedir. Asit yagmuru denilen bu olgu yalnizca canlilar i�in degil, tas yapitlar ve eski sanat eserleri i�in de �nemli bir tehlike olusturmaktadirlar.
Asit yagmurlari, yapraklarin stomalarina girerek yapragin su dengesini saglayan stoplazmanin asitlesmesine neden olurlar. Bunun sonucunda sivi kaybeden yaprak, kisa s�rede �l�r. Bu sekilde agacin hastaliklara dayanikliligi azaldigindan zararli b�ceklerin istilasina ugrar ve �l�m� hizlanir. Ayrica giderek zayiflayan ve yaprak kaybeden agacin tepe �atilari seyrekleserek r�zgar perdesi g�revini yapamaz ve aga� r�zgardan devrilebilir. Asit yagmurunun topraga d�smesi sonucu topragin asiditesi artar ve bu kuvvetli asidik ��zeltiler topraktaki Ca++ , Mg+ , K+ gibi minerallerin kaybina neden olur. Bu mineraller aga�larin b�y�mesi ve kendilerini yenilemeleri i�in yasamsal �neme sahiptirler. Toprakta PH %5" in altina d�serse toprak sivisi i�inde al�minyum ve agir metallerin konsantrasyonu artar. Kurak mevsimlerde topraktaki nemin azalmasi sonucu bu maddeler iyice yogunlasir ve bitki k�kleri i�in �ld�r�c� etki g�sterirler. Ayrica kloroplastlarda biriken SO2 yapragin fotosentez yapmasini engeller ve bu yolla da agaca zarar verir. T�m bunlarin sonucunda aga�larin yesil s�rg�nleri gelismeyip kurumakta, yapraklari d�k�lmekte, �i�ek ve meyve vermemektedir.
Asit yagmurlari ve diger zararli gaz ve k�llerin verdigi ekonomik zararlari s�yle siralayabiliriz:
1. Aga�larin hen�z olgunlasmadan kesilmesinden dogan zarar.
2. A

KESK TAR�H�ES�

9/7/2010

CUMHUR�YET"TEN 1965"E KADAR KAMU EMEK��LER�N�N �RG�TLENME S�REC�

T�m d�nyada oldu�u gibi �lkemizde de kamu emek�ilerinin �rg�tlenmesi ve sendikala�mas� i��ilerden daha sonra ba�lam��t�r.

�� SA�LI�I VE �� G�VENL�� KONULARINDA DEVLET�N ��VEREN�N ��N�N G�REV VE SORUMLULUKLARI

9/7/2010

�� SA�LI�I ve �� G�VENL�� KONULARINDA DEVLET�N ��VEREN�N ��N�N G�REV ve SORUMLULUKLARI

Bu makalede i� g�venli�i, i� sa�l�� konular�ndaki mevzuatlar incelenip devletin, i�verenin ve i��inin sorumluluklar� incelenecektir.
Sanayile�menin do�al bir sonucu olarak, yo�un i��i �al��t�r�lan i� yerlerinde i� kazalar�n�n say�s�nda b�y�k art��lar olmu�tur. �nceleri bu kazalar i�verenler taraf�ndan fazla �nemsenmezken zaman i�inde bu kazalar sonucu do�an �retim kay�plar� i�verenlerin �nlem alma zorunlulu�unu do�urmu�tur.
Bir yandan yap�lan d�zenlemelerle; i� yerlerindeki �al��ma ko�ullar� i��i sa�l�� ve i� g�venli�i a��s�ndan tehlikelerden ar�nd�r�lmaya �al��l�rken di�er yandan da sosyal g�venlik kurulu�lar�n�n i�verenlere sadece kusurlar�n�n bulunmad�� durumlarda g�vence sa�layaca�� fikri yerle�tirilmeye �al��lm��t�r. Bug�n i�in sosyal g�venlik kurulu�lar�n�n kusurlu i�verenlere bir g�vence sa�lamayaca�� fikri toplum taraf�ndan kabul edilmi� ise de; i� yerlerinin tehlikelerden ar�nd�r�lm�� oldu�unu s�ylemek pek m�mk�n de�ildir.

Anahtar s�zc�kler : Sosyal g�venlik, i�yeri denetleme, i� sa�l��, i� g�venli�i

In this paper, the reponsibilities of employers, state institutions and workers on topics of safety of work and health of qork will be investigated.
As a natural consequence of industrialization, there is considerable increase in industrial accidents (injuries) in companies that employ many workers. Although employers didn"t give too muh importance to these injuries, as the time past, serious precautions are needed in case of manufacturing capability losses.
While the working conditions in factories, workshops and companies is tried to be refined from dangerous situations, emplyores are informed about that the only was of taking social security is having any reponsibility of employers related to injuries. Even many organizations and institutions in soceiety accept this rule, we cannot say that the dangerous conditions are filly eliminated

Keywords: Social security, auditing, health of work, security of work

02-03 May�s 2003 tarihlerinde Adana"da ger�ekle�tirilen "II. �� Sa�l�� ve G�venli�i Kongresi"nde bildiri olarak sunulmu�tur.

G�R��
Sanayile�menin do�al bir sonucu olarak, yo�un i��i �al��t�r�lan i� yerlerinde i� kazalar�n�n say�s�nda b�y�k art��lar olmu�tur. �nceleri bu kazalar i�verenler taraf�ndan fazla �nemsenmezken zaman i�inde bu kazalar sonucu do�an �retim kay�plar� i�verenlerin �nlem alma zorunlulu�unu do�urmu�tur.

Sosyal g�venlik kurulu�lar�n�n do�mas� da, bu geli�melerin ortaya ��kmas�n�n bir sonucudur. �nceleri yaralanan ve hastalanan i��ilerin tedavisi i�in katk�da bulunan i�verenler daha ileri a�amalarda, bunlar� organize edecek olan kurulu�lar�n olu�umuna katk�da bulunarak sosyal g�venlik kurulu�lar�n�n do�mas�na yol a�m��t�r.

�leri a�amalarda ise gerek bask� gruplar�n�n etkisi gerekse toplumsal geli�meler kar��s�nda bu t�r katk�lar�n yeterli olmad��, �nemli olan�n bir zarar�n meydana gelmesinin engellenmesi oldu�u anla��lm��t�r. Bunun do�al bir sonucu olarak, koruyucu �nlemler getirilmi�tir. �nceleri �al��ma s�relerinin s�n�rland�r�lmas�n�n yeterli oldu�u d��n�lm�� ise de; zamanla bunlar�n sadece s�re a��s�ndan tehlikeyi s�n�rland�rd��, tehlike riskini ortadan kald�rmad�� anla��lm��t�r.

Bir yandan yap�lan d�zenlemelerle; i� yerlerindeki �al��ma ko�ullar� i��i sa�l�� ve i� g�venli�i a��s�ndan tehlikelerden ar�nd�r�lmaya �al��l�rken di�er yandan da sosyal g�venlik kurulu�lar�n�n i�verenlere sadece kusurlar�n�n bulunmad�� durumlarda g�vence sa�layaca�� fikri yerle�tirilmeye �al��lm��t�r. Bug�n i�in sosyal g�venlik kurulu�lar�n�n kusurlu i�verenlere bir g�vence sa�layamayaca�� fikri toplum taraf�ndan kabul edilmi� ise de; i� yerlerinin tehlikelerden ar�nd�r�lm�� oldu�unu s�ylemek pek m�mk�n de�ildir.

Bug�n �lkemizde uygulanmakta bulunan mevzuat a��s�ndan, �lkemizin �a�da� �lkelerden daha geri oldu�unu s�ylemek m�mk�n de�ildir.

��i Sa�l�� ve �� G�venli�i T�z��

HAVA K�RL�L��

9/7/2010

HAVA �NSANIN EN �NEML� GEREKS�N�MD�R

�nsano�lunun ya�am�n� devam ettirebilmesi i�in �� nemli temel gereksinimi vard�r. Hava bunlardan en �nemli gereksinimdir. Bir insan�n g�nde yakla��k olarak 2,5 litre su, 1,5 kg besin ve 15-20 m3 hava ihtiyac� vard�r. Ve hava insano�lunun en ba� ya�am kayna��d�r. �nsan�n havas�zl��a uzun sure dayanabilecek bir yap�s� bulunmamaktad�r. Saf hava ba�ta azot ve oksijen olmak �zere argon, karbondioksit, su buhar�, neon, helyum, metan, kripton, hidrojen, azot monoksit, karbon monoksit, ksenon, ozon, amonyak ve azot dioksit gazlar�n�n kar��m�ndan meydana gelmi�tir. Fakat ne yaz�k ki her g�n ci�erlerimize �ekti�imiz hava kendi do�al halinde ve temiz olamamakta, her gecen g�n �e�itli etmenlerle kirlenmekte ve insano�lu i�in potansiyel bir tehlike olu�turabilmektedir. G�n�m�zde, her ge�en g�n artan �evre sorunlar�n�n ba��nda gelen hava kirlili�i, gelece�in d�nyas�n� ciddi bir �ekilde tehdit etmekte, ekolojik tehlikelerle kar�� kar��ya b�rakmaktad�r.

HAVA K�RL�L��NE NEDEN OLAN K�RLET�C�LER

Hava kirlili�ine neden olan kirleticilerin, kaynaklar�na g�re hava kirlili�i, tabii kaynaklardan meydana gelen kirlilik ve insan faaliyetleri sonucu suni kaynaklardan meydana gelen kirlilik olmak �zere iki s�n�fa ayr�l�r.

1.Do�al kaynaklardan gelen kirlilik.

Do�al yollarla atmosfere kar�san kirleticilerden birisi tozlard�r, meteorlardan, yer y�zeyindeki b�y�k ��l alanlar�ndan ve kumluk alanlardan r�zgarlarla atmosfere ta��n�rlar; ayr�ca orman yang�nlar� ve faaliyet halinde ki volkanlar �nemli do�al kirleticilerdir ve sonucunda atmosfere �nemli miktarlarda duman ve zehirli gazlar kar��r.

2.Suni kaynaklardan gelen kirlilik.

�nsan yap�s� sonucu havaya kar�san kirleticiler aras�nda �e�itli ama�larla yak�lan ate�ler, end�striyel tesisler ve yerle�meler, ev bacalar�n�n dumanlar�, konutlar�n �s�t�lmas� ve so�utulmas�, motorlu ta��tlar�n egzost gazlar�, atmosferik �zellikler, metan gaz� ��karan at�klar, sava� halinde veya tatbikatlar�nda kullan�lan askeri ara� gere�ler vb gibi etmenler vard�r. Bunlar�n sonucunda havaya zehirli gazlardan olan karbon monoksit, k�k�rt dioksit ve nitrik asit gibi gazlar bol miktarda kar��r. Do�al veya insan yap�s� sonucu atmosfere kar��an kirleticiler, her iki halde de atmosfere yay�ld�klar� anda h�zla kimyasal reaksiyonlar olu�tururlar ve hava ak�mlar� ile kar��r, da��l�r, yay�l�r ve ta��n�rlar.

HAVA K�RL�L�� SA�LI�IMIZI NASIL ETK�LER.

D�nya n�fusunun h�zla artmas�na paralel olarak, artan enerji kullan�m�, end�strinin geli�imi ve �ehirle�meyle ortaya ��kan hava kirlili�i insan sa�l�� ve di�er canl�lar �zerinde olumsuz etkiler yaratmaktad�r. Hava kirlili�i toplum sa�l��n� g�n�m�zde tehdit eden en �nemli sorunlardan biridir. Soluma ve emme yoluyla insan ve do�adaki di�er canl�lar kirlilikten etkilenirler. Dolay�s�yla kirlili�in en temel etkisi akci�ere ve kalbe verdi�i zarard�r. Solunum bozukluklar�, ast�m, kalp hastal�klar� gibi rahats�zl�lar�n �zellikle, hava kirlili�inin de etkisiyle, g�n�m�zde say�s� s�k�a artm��t�r. Bu hastal�klar �zellikle hava kirlili�inin �ok�a g�r�ld�� nc� d�nya �lkelerinde artmaktad�r.

HAVA K�RL�L��N SONU�LARI:
1.Ozon tabakas�ndaki delikler.
Hava kirlili�inin sonu�lar� aras�nda en etkili olanlardan biriside ozon tabakas�nda olu�an deliktir. Ozon tabakas� yery�z�ndeki b�t�n canl�lar� �ltraviyole radyasyondan korur. Ozonun en �nemli d��man� kloroflorokarbon (CFC)gazlar�d�r. Y�ksek dereceler zemin seviyesi ozonunun artmas�na sebep olmaktad�r ki zemin seviyesi ozonu hava kirlili�inin ana maddesidir ve b�ylece iklim de�i�imi kentlerdeki hava kirlili�ini �iddetlendirmektedir. Ozon d��k seviyede toksik ve y�ksek yo�unla�mada �ld�r�c�d�r. Ci�erlerdeki h�cre zar�n� �atlat�r ve h�cresel s�v�lar olu�maya baslar, solunum h�zlan�r, nefesler k�sal�r ve ac� verici olur. Ya�l�lar ve �ocuklar �zellikle bu tehlikeye a��kt�rlar ve ozon ci�erleri serle�tirip, yaralar. Ozon ayni zamanda solunum yollar�n� alerjenlere ve tahri� edici maddelere kar�� daha duyarl� hale getirir. Y�kselen ozon seviyesi daha fazla ast�m, solunum yollar� hastal�klar� ve akut solunum bozukluklar� anlam�na gelir.

KOB�"LERDE �OK ORTAKLI ��RKETLE�ME MODEL� �ZER�NE HATAY MOB�LYA �MALATI ��KOLUNDA B�R ARA�TIRMA

9/7/2010

KOB�"LERDE �OK ORTAKLI ��RKETLE�ME MODEL� �ZER�NE HATAY MOB�LYA �MALATI ��KOLUNDA B�R ARA�TIRMA

1. G�R��
1980"li y�llarda ihracata y�nelik sanayile�me stratejisi ile kalk�nmay� benimseyen
�lkemiz, bu d�nemde "D�� Ticaret Sermaye �irketi" (DTS�) modeli ile b�y�k �l�ekli
i�letmeleri desteklemi�tir. �hracat te�viklerinin bu t�r firmalara y�nlendirilmesi, �ok
say�da DTS� kurulmas�na neden olmu�tur. D�� pazarlarda g��l� olman�n gereklili�i,
rekabetin yo�unlu�u, �okuluslu �irketler ve ihracat gruplar�yla rekabet zorunlulu�u,
k��k ve orta boy i�letmelerin (KOB�) d�� pazarlarda fiyat rekabetine girerek mallar�n
daha d��k fiyatla ihra� edilmesine neden olmalar�, s�z konusu modelin
desteklenmesinin �nemini artt�rm��t�r.
Ancak 1990"l� y�llara gelindi�inde modelin hedefine ula�mad��, bu firmalar�n d��
pazarlarda uzun d�nemli ili�kiler geli�tiremedikleri, yabanc� firmalarla ortakl�klar
kuramad�klar�, ihracat te�viklerini daha �ok k�sa d�nemli kar amac� ile kulland�klar�
g�r�lm��, ihracata zarar veren uygulamalar sonucu ise te�vikler b�y�k �l��de
k�s�lm��t�r.
Bu geli�meler dikkatlerin KOB�"lere y�neltilmesini sa�lam��; 1990"l� y�llarda
�lkemizde KOB� ger�e�ini kavrayan bir �ok kurulu� ve �niversite, bu alanda �e�itli
ara�t�rma enstit�leri, merkezler kurup ara�t�rma projeleri y�r�t�rken, devlet de bu
i�letmeleri d�� pazarlara y�nlendirecek, ancak g��l� olmalar�n� sa�layacak iki modeli
y�r�rl��e koymu�tur.
Bu modelden birincisi "�ok Ortakl� D�� Ticaret Sermaye �irketi"dir. Farkl�
alanlarda �al��an KOB�"lerin d�� pazarlarda birlikte hareket etmelerinin daha kolay
olaca�� d��ncesiyle geli�tirilen bu model, i� d�nyas�nda destek bulmam��; ard�ndan
ayn� alanda faaliyet g�steren KOB�"lere y�nelik "Sekt�rel D�� Ticaret Sermaye �irketi"
(SDT�) y�r�rl��e girmi�tir.
SDT�"nin ba�ar�ya ula�mas� i�in yap�lan tan�t�m ve bilgilendirme �al��malar�
ba�ar�ya ula�m�� ve KOB�"ler bir araya gelerek bu model �er�evesinde �rg�tlenip d��
pazarlara y�nelmeye �al��m��lard�r. Bug�n say�lar� 25 civar�nda olan SDT�"nin ortak
say�lar� y�zlerle ifade edilmektedir.
Bu geli�melere ve sa�lanan te�viklere ra�men, i�letmelerinin %98"i KOB� olan
�lkemizde bu model hedeflenen �l��de geli�memektedir. Geli�mi� �lkelerde KOB�"lerle
ilgili geli�me s�reci incelendi�inde, benzeri modellerin veya �irket evliliklerinin
uyguland�� g�r�lmektedir.
Her �eyden �nce d�� pazara girecek bir firma i�in ilk sorunun �u olmas� gerekti�i
unutulmamal�d�r:
"D�� pazarda �u anda �retti�im bu mala talep var m�d�r? Talep ne t�r mal
�zellikleri geli�tirmemi gerektirmektedir?"
Bu soruya bir�ok KOB� olumlu yan�t veremezse, d�� pazarlara a��lmay� sa�layan
modellerin ba�ar� �ans� da yoktur. ��birli�inin gereklili�ine i�letme sahip-y�neticileri
inanm�yorsa, bu modellerin ba�ar� �ans� da yoktur.
* Mustafa Kemal �niversitesi Antakya Meslek Y�ksekokulu
** Mustafa Kemal �niversitesi �ktisadi ve �dari Bilimler Fak�ltesi
139
2. ARA�TIRMANIN AMACI
B�y�k bir b�l�m� �ah�s i�letmesi konumunda olan, olduk�a s�n�rl� kaynaklarla
faaliyet g�steren , �rettikleri mallar itibariyle hen�z ihracata a��lma a�amas�nda
bulunmayan bu i�letmelerin s�z konusu ortama kavu�abilmelerini sa�layacak model,
"�ok Ortakl� �irket" modelidir. Bu model ile kalite, teknoloji ve y�netim vb. konularda
belirli bir d�zeye gelen KOB�"lerin, d�� pazarlara y�nelik modellere daha kolay
y�nelebilecekleri d��n�lmektedir.
Bu �al��ma, Hatay"da �nemli bir geleneksel sekt�r olarak kabul edilen ve yakla��k
50 y�ll�k bir ge�mi�i olan mobilya imalat� i�kolunda, bu modelin uygulama olanaklar�n�
ortaya koymay� hedeflemi�tir. �lkemizin di�er illerinde benzer modelleri hayata ge�iren
giri�imciler kar��s�nda Hatay"da bu konuda durum saptamas� yapmak, sorunlar�
belirlemek ve modelle ilgili i�letme sahiplerinin d��nceleri ��nda bilimsel
de�erlemeler yapmak amac�yla s�z konusu i�kolunda ara�t�rma yap�lm��t�r.
3. ARA�TIRMA MODEL�
�al��man�n kavramsal modeli �u �ekilde olu�turulmu�tur:
Bu model �er�evesinde tan�mlay�c� ara�t�rma modeli s�n�rlar� i�inde ara�t�rma
p

HAVA K�RL�L��

9/7/2010

�ZET

Hava kirlili�i, h�zl� n�fus art��, �arp�k kentle�me, kalitesiz yak�t kullan�m�, motorlu ta��t say�s�n�n giderek artmas� ve bilin�siz b�y�me ile y�zy�l�m�z�n en b�y�k �evre problemlerinden biri haline gelmi�tir. Isparta, Akdeniz b�lgesinin G�ller Y�resi olarak adland�r�lan kesiminde yer almaktad�r. �ehrin co�rafi ve meteorolojik �zellikleri bak�m�ndan yo�un bir hava kirlenmesi potansiyeli vard�r. Kent merkezinde uzun y�llardan bu yana, �zellikle k�� aylar�nda ya�amakta olan hava kirlili�i �nemli boyutlara ula�t�� d��n�lmektedir.

Bu �al��mada, Isparta"da Halk Sa�l�� laboratuar�n�n yapm�� oldu�u SO2 ve TSP (Toplam Ask�da Partik�l) �l��m de�erleri kullan�larak, 1999 - 2001 y�llar�ndaki hava kirlili�i �l��mleri istatiksel olarak de�erlendirilmi�tir.

�� y�ll�k verilerin ortalamas� SO2 i�in 88 ( ), TSP de 72 ( 3), ortancas� SO2 i�in , TSP"de 62 ( ) bulunmu�tur. KVS (K�sa Vadeli Standart) olan 400 ( ) SO2 i�in zaman�n %3"�nde, TSP i�in ise zaman�n %0,3"�nde a��lm��t�r. Haftal�k ve ayl�k ortalama ile 7 g�nl�k ve 14 g�nl�k hareketli ortalamalar kullan�larak yap�lan analizlerde 1999"dan 2001"e SO2 ve TSP konsantrasyonlar�nda bir azalma g�r�lm��t�r. SO2 ve TSP aras�nda basit lineer regresyon y�ntemi ile kurulan ili�kinin R2 de�eri 0.25 civar�ndad�r, bu ise Isparta"da yanmadan hari� �nemli toz kaynaklar�n�n bulundu�una i�aret etmektedir.

4. BULGU VE TARTI�MALAR

4.1. G�R��

Isparta Halk Sa�l�� laboratuar�ndan al�nan 1999-2001 y�llar� aras�nda t�m verilerin y�ll�k, ayl�k, haftal�k olmak �zere ortalamas�, ortancas�, standart sapmas� ve modu hesaplanm��t�r. Ayr�ca haftal�k ve ayl�k ortalamalar�n zamana kar�� grafikleri y�ll�k ve ayl�k histogramlar �izilmi�tir. Yedi ve 14 g�nl�k hareketli ortalamalar hesaplanm��t�r.

4.2. �ZET �STAT�ST�KLER

Isparta"da 1999-2001 y�llar� aras�nda �l��lm�� olan SO ve TSP deri�imlerinin istatistiksel sonu�lar� a�a��daki tablolarda g�r�lmektedir.

Tablo 1"de �� y�ll�k ve 1999-2000-2001 y�llar� SO deri�imleri verilmi�tir. 2002 y�l� ortalamas�n�n di�er y�llara g�re daha y�ksek olmas�n�n nedeni; bu y�l i�in kullan�lan verilerin sadece k�� aylar� (Ocak ve �ubat) de�erlerinden olu�mas�d�r.Buna g�re en y�ksek ortalama de�er 1999 y�l�nda, en d��k ortalama de�er 2000 y�l�ndad�r.

Tablo 1. �zet �statistikler (SO2 y�ll�k)
Y�llarNOrt.OrtancaModStd.SapmaMin. Max
3 y�ll�k 1098 88 35 8113 697 1
199931412224111696971
2000362642810724051
200136370378693304
2002591711551328638851
N:Veri Say�s�, Min: En K��k Deri�im, Max :En B�y�k Deri�im

Tablo 2"de t�m SO verilerinin ayl�k olarak hesaplanm�� analiz sonu�lar� verilmi�tir.Yaz ve k�� aylar�n�n ortalama de�erlerinin birbirlerine yak�n olmad�� tabloda a��k�a g�r�lmektedir.

Tablo 2. �zet istatistikler (SO Ayl�k)

AylarNOrt.OrtancaModStd.SapmaMin. Max

GLOBALLE�EN �� P�YASALARINDA GEL��EN �LKELER�N YER� VE BU �ER�EVEDE T�RK �� P�YASASINA B�R BAKI�

9/7/2010

GLOBALLE�EN �� P�YASALARINDA GEL��EN �LKELER�N YER� VE BU �ER�EVEDE T�RK �� P�YASASINA B�R BAKI�

��NDEK�LER
KISALTMALARiv
TABLOLAR L�STES�v
�ZETvi
SUMMARYvii
G�R��1
1. DE��ME, GEL��ME, TEKNOLOJ� VE GLOBALLE�ME
1.1. De�i�me, Geli�me ve Teknoloji Kavramlar�4
1.1.1. De�i�me ve Geli�me Kavram�4
1.1.2. Teknoloji Kavram�6
1.1.3. De�i�me, Geli�me ve Teknoloji �zerine Terminolojik Saptamalar9
1.2. Globalle�me12
1.2.1. Globalle�me Kavram� ve Globalle�menin Ortaya ��k�� Nedenleri12
1.2.2. Blokla�man�n Getirdi�i Globalle�me15
1.2.3. Globalle�me ve �U� Etkile�imi18

2. GLOBALLE�EN �� P�YASALARINDA YEN� TEKNO-EKONOM�K YAPI: SANAY� SONRASI TOPLUM21
2.1. Sanayi Sonras� Toplumun Makro Boyutta Kavranmas�21
2.1.1. Sanayi Sonras� Toplum Kavram�21
2.1.2. Sanayi Sonras� Toplumun Karakteristikleri23
2.1.3. Sanayi Sonras� Toplumu Etraf�nda S�regelen Tart��malar25
2.2. �retim Organizasyonunun De�i�imi: "Esnek �al��ma"28
2.2.1. Esneklik Kavram�28
2.2.2. Fordizmden Post-Fordizme Ge�i�31
2.2.3. Japon Esnek �retimi34
2.3. Geli�mi� �lkelerde ��g�c�n�n Yap�sal ve Sekt�rel De�i�imi37
2.3.1. Yeni Tip ��g�c�: "Bilgi ��isi"37
2.3.2. De�i�en �al��ma Anlay��lar�39
2.3.3. B�y�yen Hizmetler Sekt�r�41
2.4. Bilgi Teknolojileri ve ��sizlik43
3. GLOBALLE�EN �� P�YASALARINDA GEL��EN �LKELER�N YER� VE T�RK�YE DE�ERLEND�RMES�49
3.1. Yeni Tekno-Ekonomik Yap�ya Geli�en �lkelerin Uyum S�reci49
3.1.1. Kaybedilen Uluslararas� Rekabet Avantaj�: Ucuz Emek Avantaj� Ve Sonu�lar�49
3.1.2. Geli�en �lkeler ��in Gerekli Yeni Bir Teknoloji Politikas�51
3.1.2.1. Teknoloji Transferi Ve Ar-Ge A��s�ndan Geli�en �keler52
3.1.2.2. Geli�en �lkeler ��in Alternatif Bir Teknoloji Politikas�n�n Esaslar�56
3.2. Geli�en �kelerde �stihdam�n Sekt�rel De�i�imi59
3.3. T�rkiye"nin Yeni Tekno-Ekonomik Yap�ya Uyum S�reci62
3.3.1. Teknoloji Transferi ve Ar-Ge A��s�ndan T�rkiye64
3.3.2. T�rkiye"nin Bilgi Teknolojisine Ge�i� S�recinde Avantajlar� ve T�rk �� Piyasas�na Y�nelik �neriler66
SONU� VE �NER�LER72
KAYNAK�A78
�ZGE�M��86

KISALTMALAR

AB:Avrupa Birli�i
AR-GE:Ara�t�rma ve Geli�tirme
BM:Birle�mi� Milletler(United Nations)
CAD:Bilgisayar Destekli Tasar�m
CAM : Bilgisayar Destekli �malat
�U� :�ok Uluslu �irketler
EFTA : Avrupa Serbest Ticaret B�lgesi(European Free Trade Associotion)
G.�. :Geli�en �lke
GATT : G�mr�k Tarifeleri ve Ticaret Anla�mas� (General Agreement On Tariffs And Trade
IFR : Uluslararas� Robot Federasyonu
ILO : Uluslararas� �al��ma �rg�t� (Internat�onal Labour Organisation)
IMF :Uluslararas� Para Fonu (International Monetary Fund)
NAFTA : Kuzey Amerika Serbest Ticaret B�lgesi(North Free Trade Agreement)
OECD :Uluslararas� �ktisadi Kalk�nma �rg�t�
TTGV : T�rkiye Teknoloji Geli�tirme Vakf�
T�BA : T�rkiye Bilimler Akademisi
T�B�TAK: T�rkiye Bilimsel ve Teknik Ara�t�rma Kurumu
T�S�AD : T�rkiye Sanayici ve ��adamlar� Derne�i
UNIDO : Uluslararas� S�nai Kalk�nma �rg�t� (Un�ted Nations Industr�al Development Organisation)
WTO : D�nya Ticaret �rg�t� (World Trade Organisation)

TABLOLAR L�STES�
Tablo 1.1. Geli�mi� �lkeler"in D�nya Ekonomisindeki Yeri15
Tablo 2.1. Sanayi Sonras� Toplum : Kar��la�t�rmal� Bir �ema27
Tablo 2.2.Esnek �retim �le Geleneksel �retimin Kar��la�t�r�lmas�34
Tablo 2.3. Toyotoizm ve Onun Sosyal �evresi37
Tablo 2.4. Geli�mi� �lkelerde ve Geli�en �kelerde ��g�c�n�n Sekt�rler �tibari �le Da��l�m�43
Tablo 2.5. Kar��la�t�rmal� ��sizlik Oranlar�46
Tablo 3.1. OECD �lkelerinden G.�."lere Teknolojik Bilgi �hracat�52
Tablo 3.2. �lke Ba��na Ar-Ge"ye Ayr�lm�� Bilim Adam� Ve M�hendis Say�s�55
Tablo 3.3. 1975-1995 Aras� D�nya Toplam� ��inde Geli�en �kelerin �malat Pay�60
Tablo 3.4. End�stri �lkelerinde ve Geli�en �kelerde Ba��ml�lar�n ��g�c�ndeki Nisbi �nemi62
Tablo 3.5. T�rkiye"nin 22 OECD �lkesi Aras�nda Rekabet G�c� S�ralamas�ndaki Yeri6

�� G�C� P�YASASI

9/7/2010

�� G�C� P�YASASI

��NDEK�LER
��NDEK�LER I
I. YURT DI�INA ��G�C� G�� 1
1.1.Yurt Dõ�õna ��g�c� G��n�n Nedenleri 1
1.2. Batõ Avrupa �lkelerindeki Vatanda�larõmõz 1
1.3.Ortado�u ve Kuzey Afrika �lkelerindeki Vatanda�larõmõz 2
1.4. Rusya Federasyonu ve Orta Asya T�rk Cumhuriyetlerindeki Vatanda�larõmõz 3
2. YURT DI�INDAK� VATANDA�LARIMIZIN BULUNDUKLARI �LKELERDE VE
�LKEM�ZE D�ND�KTEN SONRA KAR�ILA�TIKLARI SORUNLAR 4
2.1. Yurt Dõ�õndaki Vatanda�larõmõzõn Kar�õla�tõklarõ Sorunlar 4
2.1.1. Avrupa Birli�i �yesi �lkelerde �kamet Eden Vatanda�larõmõza “Avrupa Birli�i
Hukuku”nun Uygulanmamasõ 4
�NER� 6
2.1.2. ��sizlik ve Meslek E�itimi 7
�NER� 7
2.1.3. Aile Birle�tirmesi 8
2.1.4. Vatanda�larõmõza �li�kin Hukuki Sorunlarõn De�erlendirilmesi 9
�NER� 13
2.1.5. Vize Uygulamasõ 13
2.1.6. Yabancõ D��manlõ�õ 14
2.1.7.Sosyal Yardõmlardan Yararlananlarõn Denetlenmesi 14
2.1.8 E�itim E�itsizli�i 14
2.1.9.Vergi Y�k�ml�l��nde E�itsizlik 15
2. 2 Vatanda�larõmõzõn Uyum Sorunlarõ 15
2.2.1. Yeti�kinlerin Uyum Sorunlarõ 17
�NER�LER 18
2.2.2. T�rk �ocuklarõnõn ve Gen�lerinin Uyum Sorunlarõ 19
2.2.3. Aileden Kaynaklanan Sorunlar 20
2.2.4. Almanya"daki Fiziki Durumun Yetersizli�inden, Alman Toplumundan ve
Uygulamalardan Kaynaklanan Sorunlar 20
2.2.5. Mevzuattan Kaynaklanan Sorunlar 21
2.2.6.T�rk �ocuklarõnõn ve Gen�lerinin Alman Toplumuna Uyumunun �nemi ve
Bu Konuda Alõnabilecek �nlemler 22
�NER�LER 23
Sekizinci Be� Yõllõk Kalkõnma Planõ �� G�c� Piyasasõ O�K Raporu Yurt Dõ�õnda Ya�ayan T�rkler Alt Komisyonu Raporu
http://ekutup.dpt.gov.tr/isgucu/oik650.pdf ii
3. YURT DI�INDAK� VATANDA�LARA Y�NEL�K E��T�M H�ZMETLER� 26
3. 1. Halen Yurt Dõ�õnda Bulunan Vatanda�larõmõzõn �ocuklarõnõn E�itim ve
��retimine �li�kin Hizmetler 26
TABLO-3: Yurt Dõ�õnda �rg�n E�itim Kurumlarõndaki T�rk ��renci Sayõsõ 28
4. YURT DI�INDA YA�AYAN VATANDA�LAR VE SOSYAL H�ZMET
M�DAHALES� 30
4.1. Yurt Dõ�õndaki Vatanda�larõmõzõn Sorunlarõ Ve ��z�m �nerileri 30
4.1.1. S�zel �leti�im Becerisi 30
4.1.2. Sosyal �li�kiler A�õ 30
4.1.3 Sa�lõk 31
4.1.4. �ocuklarõn Ya�adõklarõ Sorunlar 33
4.1.5. Kadõnlarõn Ya�adõklarõ Sorunlar 33
4. 2. Yurt Dõ�õndaki Vatanda�larõmõzõn Ara�tõrma Ve Hizmetlerden Etkin Bi�imde
Yararlanabilmelerine Y�nelik Di�er �neriler 35
5. VATANDA�LARIMIZIN GER� D�N�� E��L�MLER� VE YEN�DEN UYUM
SORUNLARI 40
5. 1. Geri D�n�� E�ilimleri 40
5.2. Yeniden Uyum Sorunlarõ 41
5.2.1. Kesin D�n�� Yapan Vatanda�larõmõzõn Yeniden Uyumlarõ �le �lgili Olarak
Verilen Ba�lõca Hizmetler 41
6. ORTADO�U VE KUZEY AFR�KA �LKELER�NDE �ALI�AN
YURTTA�LARIMIZIN SORUNLARI 43
6.1. Libya’daki Vatanda�larõmõzõn Sorunlarõ 44
7. VATANDA�LARIMIZIN T�RK MEVZUATI VE �DAR� UYGULAMALARDAN
KAYNAKLANAN SORUNLARI 46
7. 1. Yurt Dõ�õnda Ge�en S�relerin Sosyal G�venlik Bakõmõndan T�rk Mevzuatõna
G�re De�erlendirilmesi 46
7. 2 . 3201 Sayõlõ Yurt Dõ�õnda Bulunan T�rk Vatanda�larõnõn Yurt Dõ�õnda Ge�en
S�relerinin Sosyal G�venlikleri Bakõmõndan De�erlendirilmesi Hakkõnda Kanun”un
Uygulanmasõnda Kar�õla�õlan Sorunlar 46
7. 3. Pasaport S�releri ve Har�larõ 48
7. 4. Yabancõ �lkelerde �kamet Eden Vatanda�larõmõzõn Askerlik ��lemleri 48
Sekizinci Be� Yõllõk Kalkõnma Planõ �� G�c� Piyasasõ O�K Raporu Yurt Dõ�õnda Ya�ayan T�rkler Alt Komisyonu Raporu
http://ekutup.dpt.gov.tr/isgucu/oik650.pdf iii
7.4.1. Askerlik ��lemlerine �li�kin Sorunlar 49
7.4.2. Askerlik ��lemlerine �li�kin �neriler 50
7. 5. G�mr�ks�z Otomobil �thal �zni Talebi 51
8. YURT DI�I M�TEAHH�TL�K SEKT�R� ��NDE �ALI�AN T�RK ��LER�
�LE �LG�L� SORUNLAR VE ��Z�M �NER�LER� 52
8. 1. T�rk M�teahhitlerin Yurt Dõ�õna ��i G�t�rmede Kar�õla�tõklarõ Sorunlar 52
8. 2. Yurt Dõ�õ M�teahhitlik Hizmetlerinde �alõ�anlarõn Sorunlarõna �li�kin T�rk
M�teahhitler Birli�i Tarafõndan Getirilen �neriler 59
8. 2. 1. Topluluk Sigortasõ Uygulamasõndan Kaynaklanan Soruna �li�kin �neriler 59
8. 3. Asgari �cret Sorunu 60
8.3.1. S�zle�me Sorunu 61
8.3.2. Masraf Kar�õlõklarõna �li�kin Sorunlar 62
9.YURT DI�INDA YA�AYAN VATANDA�LARIMIZIN SOSYAL G�VENL�K
SORUNLARI 64
�NER�

PATRON, G�R��MC�, Y�NET�C� VE L�DER

9/7/2010

PATRON, G�R��MC�, Y�NET�C� VE L�DER

PATRON K�MD�R? [6]

Bug�n patron, kurum sermayesinin �o�unlu�unu elinde bulunduran ki�i anlam�na gelmektedir. Patronluk da bug�n bir meslek haline gelmek �zeredir. Patronun y�netim kurulu ba�kan� olmas� veya y�netim kurulunda �ye olmas� kesinlikle gerekmez.

Patronlar, i�lerinde piyasa ara�t�rmas�, fizibilite, �retim planlama vb. i�levleri �o�u kez i�g�d�sel olarak bilimsel olmaktan uzak bir �ekilde, pratik zekalar� sayesinde, yapt�klar�n�n isimlerinin ne oldu�unun fark�na dahi varmadan yapm��lar ve iyi sonu�lar alm��lard�r.

Patronun esas g�revi ana sermayedar� bulundu�u kurumun aktiflerinin geli�tirilmesini temin etmektir.
Patron, ayn� zamanda herhangi bir hisse senedi sahibi gibi hisselerinin hangi nedenle bu t�r bir de�er kazanma veya kaybetme e�iliminde oldu�unu �ng�recek sistematik bir ara�t�rma ve irdeleme olana��na sahip olmal�d�r. Ba�ka bir deyi�le patron, �irketin de�erlendirme olanaklar�n� elinde tutmal�d�r.

Zamanla geli�en pazar bu kurumlar� geli�tirmi�, giri�imci patronlar�n bir k�sm� profesyonel y�neticiler kullanarak ve patronluk i�levlerini s�rd�rerek, bir k�sm� ise y�neticilik e�itiminden ge�erek ba�ar� �izgilerini s�rd�rm��lerdir.

Baz�lar� ise i�i kurmu� olman�n verdi�i kendine g�venle kendilerini y�netici zannederek kurumlar�n� y�r�tme g�revini y�klenerek i�lerinin k�t�ye gitmesine neden olmu�lard�r.

Patronun �zellikleri [6]

Patronun �zellikleri aras�nda;
K��k de olsa kurumun t�m sermayesine
Giri�imci ruhuna
Liderlik huylar�na
Kurumun i� g�rd�� dalda yeterli bilgiye sahip olmas� yatmaktad�r.

Patronluk, servetin bek�ili�ini y�klenen, dan��ma, denetim, onay makam� olup, karar verici olmamal�d�r.

G�R��MC� K�MD�R? [1,6]

Giri�imci ki�ili�e sahip bir ki�i, �ok �nemsiz durumlar� bile �ok �nemli f�rsatlara �evirir. Giri�imciler, i�imizdeki vizyon sahibi ki�ilerdir. Giri�imci bizim yarat�c� ki�ili�imizdir. Her zaman bilinmeyenle ilgilenen, gelece�i kurcalayan, olas�l�klardan olanaklar yaratan, kaoslar� uyuma �eviren ki�idir.

Her g��l� giri�imci ki�ilik ola�an�st� bir denetim ihtiyac� duyar. Gelece�in hayali d�nyas�ndaym�� gibi ya�arken, hayallerinde yo�unla�abilmek i�in g�n�m�zdeki insanlarla olaylar� kontrol etmeye ihtiya� duyar.

Bir Giri�imci"nin i�i merak etmektir. D��nmek ve hayal kurmak. Kalbinin i�inde ve ba��n�n �zerinde bir yerde dola�an ihtimallerden m�mk�n oldu�u kadar faydalanabilece�ini g�rmek. Ge�mi�te de�il, gelecekte ya�amak. Giri�imci ki�ili�in i� kurarken ve sonra b�t�n s�re�te yapt�� ey budur.

Y�NET�C� K�MD�R? [1,6]

Y�netici, lider taraf�ndan geli�tirilen ve hayal g�c� ile vizyona dayanan y�nlendirmeye uygun olarak planlar yapan ve bu planlar� usullerine uygun olarak uygulayan ve �ng�r�len hedeflere ula�t�ran ki�idir. Bunun i�in y�neticinin, fikir �retimi, i� bitirme azmi ve heyecan�, �al��kanl�k, bilgi, deneyim, organizasyon, denetim, finans, i� ve d��ta iyi ili�kiler kurma huylar�na sahip �ansl� bir ekiple �al��ma al��kanl��n� ta��mas� gereklidir.

Y�neticilik ise bir meslektir ve e�itim ile elde edilebilir. Y�netici olmadan ne planlama olur, ne d�zen, ne de �ng�r�.

Y�netici ile giri�imci aras�ndaki farkl�l�klar: [1]

-Giri�imci gelecekte ya��yorsa, Y�netici ge�mi�te ya�amaktad�r.
-Giri�imci kontrole ��lg�nca bir tutku duyarken, Y�netici d�zen delisidir.
-Giri�imci de�i�ikliklerle ba�ar� sa�larken, Y�netici tam anlam�yla stat�koya ba�l� kal�r.
-Giri�imci olaylardaki f�rsatlar� hemen yakalarken, Y�netici hep problemleri g�r�r.
-Y�netici bir ev yapar ve sonuna kadar orada ya�ar, Giri�imci evi in�a eder ve an�nda bir sonrakini planlamaya ba�lar.
-Y�neticinin i�leri d�zg�n ve �zenlidir. Giri�imci ise Y�netici"nin s�raya sokaca�� eyleri yarat�r.
-Y�netici, Giri�imci"nin arkas�ndan ortal�� toparlayan ki�idir. Giri�imci olmazsa temizlenecek bir �ey de olmaz.
-Y�netici olmazsa i�ler ve toplum y�r�mez. Giri�imci olmazsa yenilik olmaz.

G�r�ld�� gibi giri�imci, patron ve y�netici �zellikleri birb

SANAY� ��LETMELER�NDE G�R�LT� SORUNU

9/7/2010

��NDEK�LER

��NDEK�LER…………………………………………………………………i
TABLO L�STES�……………………………………………………………….iv
G�R��………………………………………………………………….1
B�L�M 1. G�R�LT�………………………………………………………..4
1.1.G�r�lt� kavram�………………………………………………………….4
1.1.1. G�r�lt�n�n tan�m� ……………………………………………..........5
1.1.2. Sesin tan�m�………………………………………………………….6
1.1.3. Ses ile g�r�lt� aras�ndaki ili�ki………………………………………6
B�L�M 2. SESE �L��K�N TEMEL KAVRAMLAR…………………………7
2.1. Sesin ye�inli�i (�iddeti)……………………………………….. ………..7
2.1.1. Ses �iddetinin �l��lmesi…………………………………………... ..8
2.1.2.. E�de�er g�r�lt� d�zeyi……………………………………………...8
2.1.3.Tepe d�zeyi…………………………………………………………...8
2.2. Sesin frekans�…………………………………………………….............8
2.3. Ses g�rl��……………………………………………………………….9
2.3.1. Fon………………………………………………………………….. .9
2.3.2. Son…………………………………………………………………. 10
2.4. Oktav……………………………………………………………………10
2.4.1. Oktav bantlar�……………………………………………………… 10
B�L�M.3. �ALI�MADADA ��TME DUYUSUNUN �NEM�……………11
3.1. ��itme organ�n�n yap�s�………………………………………………….11
3.2. ��itme olay�n�n olu�mas�………………………………………………..12
B�L�M.4. G�R�LT�N�N �NCELENMES�………………………………13
4.1. G�r�lt�n�n s�n�fland�r�lmas�……………………………………………13
4.2. �evre sorunu olarak g�r�lt�…………………………………………….14
4.3. G�r�lt� perdeleri……………………………………………………..…17
B�L�M.5. END�STR�LERDE G�R�LT� SORUNU………………..…....19
5.1.End�striyel g�r�lt�……………………………………………….…..….19
5.2. End�striyel g�r�lt� kaynaklar�……………………………………...........20
5.3. Sanayide �ok�a kullan�lan birka� makinenin
g�r�lt� d�zeylerinin hesaplanmas�……………………………………………..21
5.3.1. Fanlarda g�r�lt�…………………………………….……………..…21
5.3.2. Pompalarda g�r�lt�……………………………….………………….22
5.3.3. Di�lilerde g�r�lt�……………………………….……………………23
5.3.4. Elektrik motorlar�nda g�r�lt�…………………..………………….....23
5.3.5. �n�aat yap� ve makinelerinde g�r�lt�…………..…………………….23
5.4.G�r�lt�n�n �l��lmesi……………………………..………………………25
B�L�M.6. G�R�LT�N�N OLUMSUZ ETK�LER�……….………………...28
6.1. G�r�lt�n�n �al��an �zerine etkileri………………….…………………....28
6.1.1. G�r�lt�n�n i�itme duyusuna yapt�� olumsuz etkiler………..……….28
6.1.2. G�r�lt�n�n sinir sitemi �zerine yapt�� olumsuz etkiler…..………....32
6.2. G�r�lt�n�n verimlilik �zerine etkileri…………………………..………...35
B�L�M.7. END�STR�LERDE G�R�LT� KONTROL�…………..…….…37
7.1. G�r�lt�n�n denetimi…………………………………………..………….37
7.1.1. G�r�lt�n�n m�hendislik uygulamalar�yla kontrol�……..…………....37
7.1.1.1.G�r�lt�n�n kayna��nda azalt�lmas�……………………..………….38
7.1.1.1.1. Planlama ile g�r�lt� kontrol�……………………..……………39
7.1.1.1.2. G�r�lt� kayna��n�n �rt�lmesiyle g�r�lt� kontrol�………..…...40
7.1.1.1.3. Bak�m ve Onar�m �al��malar�yla G�r�lt� Kontrol�………..…41
7.1.1.1.4. Susturucularla G�r�lt� Kontrol�…………………………..…..41
7.1.1.1.5. Titre�im Yal�t�mlar�yla G�r�lt� Kontrol�……………………..42
7.1.1.2. G�r�lt�n�n Yay�ld�� Yolda azalt�lmas�……………………….…43
7.1.1.2.1. Kayna��n Bulundu�u Ortam�n
Akustik �zelliklerinin Ayarlanmas�…………………………………………....43
7.1.1.2.2. Ses Bariyerlerinin kullan�lmas�………………………………..43
7.1.1.2.3. Duvarlarda ve D��emelerde Ses yal�t�m� ………………….…44
7.1.1.2.4. Kap� ve Pencerelerde Ses Yal�t�m�………………………..…..45
7.1.1.2.5. Hava Kanallar�nda Ses yal�t�c� ve
Yutucu Malzemeyle G�r�lt� Kontrol�……………………………………..….46
7.1.1.3. G�r�lt�n�n Al�c�da Kontrol�…………………………………..…47
7.1.1.3.1. Kulak Koruyucularla G�r�lt�den Korunma………………..…47
7.1.2. G�r�lt�n�n Y�netsel �nlemlerle Kontrol�……………………...…..49
7.1.3. G�r�lt�n�n Yasal �nlemlerle Kontrol�…………………………………49
B�L�M 8. G�R�LT� �L��M�NE �L��K�N B�R UYGULAMA…………….51
8.1. ��letmenin k�saca Tan�nmas�………………………………………………...51
8.2. ��letmedeki g�r�lt� Kaynaklar�……………………………………………...51
8.3. Plazma Teknik A.�"de G�r�lt� Denetimi…………………………….……..53
SONU�……………………………………………………………………….……55
KAYNAK�A……………………………………………………………...

�ST�HDAM

9/7/2010

1.

Sosyal politika istihdamla ilgili, eme�in serbest dola��m�na y�nelik tedbirlerle �al��ma hayat�n�n kalitesini korumaya y�nelik tedbirleri de i�eren konular� ele almaktad�r. Sosyal politikan�n ama�lar�, tam ve daha iyi ko�ullarda istihdam, hayat ve �al��ma ko�ullar�n�n iyile�tirilmesi ve sosyal ortaklar�n AB"nin ekonomik ve sosyal konulardaki kararlar�na daha fazla kat�l�mlar�d�r. (Springer,1992)

Sosyal politika yetki payla��m�n�n oldu�u (sorumlulu�un �ye devletlerle AB kurumlar� aras�nda payla��ld��) bir aland�r fakat yerele �ncelik (subsidiarity) ilkesi her akt�r i�in hangi eylemlerin daha uygun oldu�u konusunda bir yol g�stericidir.

Sosyal politikan�n hukuki taban� temel antla�malardaki paragraflarda bulunmaktad�r. Roma Antla�mas�"nda bu paragraflar eme�in serbest dola��m� ile ilgili 48-51. maddeler ve anahtar nitelikteki 3 maddeden (mad.117-119) olu�an sosyal politika hakk�ndaki III. Ba�l�kta bulunmaktad�r. Antla�ma ayr�ca mesleki e�itim programlar� ile i�ten ��kar�lan i��ilerin yeniden i�e yerle�tirilmesine y�nelik programlara finansman sa�layan Avrupa Sosyal Fonu"nu (ASF; mad. 123-128) kurmu�tur.

Sosyal politikan�n tarihi, 1960"larda bu konudaki tart��malarda hareketlili�in �ok az oldu�unu, 1970"lerde ise artt��n� g�stermektedir. 1980"lerin sonlar�na do�ru, Tek Pazar program�n�n sosyal sonu�lar� konusundaki endi�elere cevap olarak Temel Haklar �art� kabul edilmi�tir. 1990"larda ise istihdam bir numaral� �ncelik haline gelmi�tir.

Bug�n �o�u �lkede istihdam yap�s� ve i�sizli�in boyutu, �lkedeki ekonomik geli�me ve sosyal kalk�nma d�zeyinin �nemli bir g�stergesi olmaktad�r. Ulusal gelirdeki art��, daha fazla insana �retken istihdam sa�lad�� l��de anlam kazanmaktad�r.
21. y�zy�l�n ba�lar�nda �o�u �lkede varolan y�ksek i�sizlik oranlar�, en ciddi ekonomik ve sosyal sorun olmaya devam etmektedir. ILO taraf�ndan yay�nlanan D�nya �stihdam Raporu 2001e g�re, t�m d�nyadaki i�g�c�n�n ��te biri ya da yakla��k �� milyar ki�i, ya a��k i�siz konumundad�r ya da ek i� arama veya ailesini ge�indirecek gelirden daha az�na �al��ma anlam�nda eksik istihdam ko�ullar�ndad�r.
1990l� y�llar�n ba��nda, tek ba��na ekonomik b�y�menin emek piyasalar�n� etkileyen yap�sal sorunlar� ��zmek i�in yeterli olmad�� g�r�lm��t�r. Nitekim bunun �nemli bir yans�mas� Avrupa Birli�i (AB) istihdam politikalar�nda ortaya ��km��t�r. 1997 y�l�nda kabul edilen ve 1997 y�l�nda y�r�rl��e girmi� olan Amsterdam Anla�mas�na istihdam konusunda bir b�l�m eklenmi� ve ilk defa olarak, istihdam politikas�n�n ortak bir Avrupa g�revi oldu�u kabul ve ilan edilmi�tir.
AB ile m�zakere s�recinde olan T�rkiyenin, ekonomisini global ekonomiye entegre etme s�reci devam ettik�e, farkl� etkilere a��k olmas� ka��n�lmazd�r. K�reselle�me �abalar�, sonu�ta talep ve �retim daralmas� yaratmakta ve bu durum, istihdam olanaklar�n� geli�tirmek bir yana i�sizli�i daha da artt�rmaktad�r.
Bu �al��man�n ilk b�l�m�nde, Avrupa Birli�i �stihdam Politikas�"n�n geli�imi Sosyal Politika �er�evesi i�inde incelenecek, ikinci b�l�m�nde ise Avrupa Birli�i ile m�zakere s�reci i�erisinde olan T�rkiye"nin �stihdam ve Sosyal Politika alan�ndaki durumu de�erlendirilecektir.

2.Avrupa Birli�i �stihdam ve Sosyal Politikas�

Avrupa istihdam ve sosyal politikas�n�n amac�, aktif, i�erici ve sa�l�kl� bir toplumda herkes i�in insanca bir ya�am kalitesi ve standard�n� sa�lamakt�r. Bug�ne kadar, bu politika, i�sizler, ya�l�lar, �z�rl�ler, sosyal bak�mdan d��lanm�� insanlar, emek piyasas�nda ayr�mc�l�k ile kar��la�an ki�iler ve daha pek �oklar� dahil milyonlarca AB vatanda��n�n ya�amlar�n�n iyile�tirilmesine yard�m etmi�tir.

AB, Avrupa istihdam ve sosyal politikas�yla tek ba��na u�ra�mad�� gibi, bu konuda yaln�zca kendisi sorumluluk ta��maz. Sosyal politika, �ye devletlerin asli bir sorumlulu�udur. Yetki ikamesi ilkesine uygun olarak, Avrupa ,sadece bir AB ��z�m�n�n daha anlaml� oldu�u konularla ilgilenir. Bug�ne kadar, AB sadece asgari standartlar ve asgari haklar belirlemi�tir. Dolay�s�yla, �ye devletler, Avrupa sosyal d�zenlemelerinin �tesine giden kurallar ve y�netmelikler kabul edebilirler.

Avrupan�n sosyal sorunlar�n�n ��z�lmesi i�in, olabildi�ince �ok say�da oyuncunun birle�ik katk�s�na ihtiya� vard�r. Bu nedenle, Avrupa istihdam ve sosyal politikas�, hem �ye devletler ile birlikte, hem de dernekler ve sivil toplum kurulu�lar� (STK) ile i�birli�i halinde uygulanmaktad�r. 1990lar�n ortalar�nda, bu �rg�tler bir

TEKST�L END�ST�R�S�N�N ATIKSULARI

9/7/2010

TEKST�L END�ST�R�S�N�N ATIKSULARI

1 G�R��

1.1. �al��man�n Amac�

�evreyi global y�nde etkileyen en �nemli etkenler, �arp�k kentle�me, h�zla artan n�fus, sanayinin h�zl� ve plans�z geli�imidir. Bu say�lan etkenler do�al kaynaklar�n yanl�� kullan�m� sonucu olu�an �evre kirlili�i, al�c� ortam� kirletecek kadar etkisi fazla olan ve al�c� ortam� kirlenme tehlikesiyle kar�� kar��ya b�rakm�� evre kirlili�i a��s�ndan �ok �nemli etkenlerdir. �evreyi kirlenme ile kar�� kar��ya b�rakm�� bu etkenleri azaltacak �nlemler al�nmal�d�r. Bilindi�i gibi su d�nyada en �nemli ana madde olup yery�z�n�n % 70"I suyla kapl�d�r. Bu rakamdan da anla��laca�� gibi su, kullan�labilir hale getirilerek insanlar�n hizmetine s�n�rs�z olarak sunulmu�tur. �nsan ve �evre sa�l�� i�in suyun �nemi bu �ekilde anla��lmaktad�r. Buda sular�n �nemini g�z �n�ne koymaktad�r. At�k sular�n olu�mas� �nlenemeyece�i i�in ar�tma ve tekni�ine uygun bir uzakla�t�rma sistemiyle �evreye zararl� etkileri azalt�labilir.

Bug�n d�nyada su t�ketiminde, �nemli bir bile�en de end�striyel at�k sulard�r. Her end�striyel proses do�al su sistemlerine zarar verebilecek at�klar verir. Bunlardan en �nemlisi ise tekstil end�strisidir. De�arj edilen at�k sular�n fiziksel ve kimyasal �zellikleri kirlenmenin boyutu hakk�nda bilgi verir ancak bunun boyutu hesaplanabilir neticeler vermeyebilir. Bu ama�la at�k sular�n fabrika i�indeki proseslerde kontrol� ve planlanmas� gerekir. Geri devir, geri kazanma gibi alternatiflerin de�erlendirilmesinin akabinde kalan suyun miktar� ve kalitesi, uygulanabilecek ar�tma se�eneklerinin daha detayl� de�erlendirilmesini sa�layacakt�r.

Tekstil sekt�r�n�n esas amac�, insan t�ketim ihtiya�lar�n� kar��layacak �r�nleri, geli�en teknolojiyi en iyi �ekilde kullanarak en kaliteli ve en k�sa s�rede �retirken en �evreye en az zarar� vermektir. Uygulanan y�ntemlerin, kullan�lan maddelerin, se�ilen her kimyevi maddenin kullanmadan �nce �evreye etkilerini ara�t�rmal� ve en az zararl� �r�n� se�erek uygulamaya ge�irilmelidir. Bunun i�in Avrupa"da bir �ok kurulu� ekolojik tekstil mamulleri i�in standartlar getirmi� ve bu standartlara uyan �evre dostu etiketler pazarlayarak etkinliklerini hissettirmeye ba�lam��lard�r. Bununla ilgili �uan yay�nlanm�� bir�ok eser vard�r. Bu standartlar�n b�y�k �o�unlu�u , insan ve �evre sa�l��na zarar vermeyecek tekstil mamullerinin �zelliklerini tan�t�c� niteliktedir.

G�n�m�zde sanayilerin amac�, �evreyi yasal mevzuat ve y�netmeliklere g�re korurken,y�netim sistemi kapsam�nda �evresel etkileri en etkili ve en hesapl� yollarla en aza indirgeme yolundad�r. Bu, bize �evre kirlili�inin en b�y�k etkeni olan sanayi sekt�r�n�n �evreyi koruma bilincinin ne kadar geli�ti�ini a��k�a anlatmaktad�r. Tekstil sekt�r�nde �evreye uyum iki �ekildedir. Birincisi �retilen mamuller �zerindeki boya ve kimyevi maddelerin insan sa�l��na zarar vermeyecek �ekilde se�ilmesi, ikincisi ise , �retim sonucu olu�an at�k sular�n hava, toprak ve su ortam�na de�arj�n� kontrol alt�nda tutarak ekolojik dengenin korunmas�n� sa�lamakt�r.

Tekstil end�strisi at�ksular�, gerek �retilen mamullerin gerekse de �retim s�ras�nda uygulanan i�lemlerin ve kullan�lan hammaddelerin �e�itlili�i nedeniyle farkl� niteliktedir. At�ksular�n farkl� nitelikte olmas� ar�t�m�n� g��le�tirmektedir.

Yap�lan bu �al��ma kapsam�nda �evre �zerindeki kirletici niteli�i olduk�a fazla olan pamuklu tekstil end�strisi �retim prosesleri tan�t�lm��, bu proseslerden kaynaklanan at�k ve at�ksu �zellikleri incelenmi�, at�ksular�n �evre ve insan sa�l�� zerinde yapaca�� olumsuz etkileri incelenmi� ve kirlili�in azalt�lmas� i�in al�nacak �nlem ve stratejiler belirlenmi�tir.

Pamuklu tekstil end�strisinde kullan�lan ar�tma y�ntemleri ara�t�r�lm��, en uygun ar�tma teknolojisinin se�iminde etkili olan fakt�rler belirlenmi�tir. Son olarak ise bir pamuklu tekstil end�strisi olan Tarsus"ta bulunan Berdan Tekstil fabrikas�n�n at�k ve at�ksular� ve ar�tma y�ntemleri incelenmi�tir.

2.TEKST�L END�STR�S�

2.1.End�st

END�STR�YEL PS�KOLOJ�

9/7/2010

END�STR�YEL PS�KOLOJ�

End�stri Psikolojisi enerjinin m�mk�n olan en az miktarda kullan�lmas�n� ama�lar. Bu ama� �zetle i�in analiz edilerek gereksiz hareketlerin ortadan kald�r�lmas�d�r. End�stri psikologu d��k maliyet y�ksek kar (veya az masraf �ok �retim) anlay��n� sergiler, insan� bir makine gibi kabul ederek organizasyonu ona g�re yapar. Bu anlamda End�stri Psikologu, alet ve makinelerin insan fizyolojisine uygun bi�imde tasarlanmas�nda da End�stri M�hendisiyle ortak �al��r.

End�stri Psikologunun baz� ana g�revleri �unlard�r.

Ara�t�rma: End�stri psikologu i� ortam�nda problemlere ge�erli ve pratik faydalar bulmak �zere bu ortamlarda i� ve insan ili�kisini ara�t�r�r, .Yani End�stri Psikologu, sorunlara bir End�stri M�hendisi gibi (genelde bir m�hendis gibi) yakla��r.

Dan��manl�k: End�stri psikologu, psikoloji formasyonundan hareketle her konuda dan��manl�k verebilir.

Personel De�erlendirilmesi: End�stri psikologu i�e elveri�li adam� se�mek ve bu �al��an�n i�e adaptasyonunu sa�lamakla y�k�ml�d�r. Karar�n� verirken ki�inin mevcut i�teki ki�isel ihtiya�lar�n� fazla g�z �n�nde tutmaz.

�NSAN FAKT�R� VE PS�KO-SOSYOLOJ�K YAKLA�IM

Modern psiko-sosyolojik tekniklerle, g�venilir saha ara�t�rmalar� yap�lmas� ve objektif verilerin elde edilmesine kadar, insan fakt�r�n�n i� ya�am�ndaki davran��lar� konusunda s�bjektif yakla��mlarla yetinilmi�tir. Bu d�nemde, insan davran��lar� genellikle biyolojik bir mant�k ile de�erlendirilerek, �al��anlar�n gizli bir yar��ma i�inde bulundu�u, olumsuz tutum ve davran��lar�n ard�nda da yak�n �evre ve toplumun de�er yarg�lar�na kar�� bir isyan �zentisinin bulundu�u kabul ediliyordu. Psiko-sosyolojide de genellikle insan davran��lar� ve zekas� esas al�n�yor ve insanlar�n davran��lar�nda "a��r� bir bencilli�in" hakim oldu�u d��n�l�yordu.

Taylor ve Gilbert"in mekaniktik ve �l��msel yakla��mlar� s�recinde i� g�ren, ger�ekten kendi belirledi�i bir ama� i�in �al��yor ve i�inde bulundu�u �al��ma ortam�n� da sadece bir zorunluluk olarak g�r�yordu. O d�nemde end�striyel hizmetler zor ve y�prat�c� olu�u halde, insan�n bir i�inin olmas�, kendisini belli bir i� grubu i�ersinde belirli i�leri yapan ve belirgin katk�larda bulunan bir insan olarak hissetmesi �nemliydi. Ayr�ca i� g�renler kendilerini ya�am kavgas�nda belirli bir ba�ar�ya ula�m�� kabul ettikleri i�in mutlu oluyor ve maddi beklentilerinin de genellikle az olmas� nedeniyle kolayca tatmin olabiliyorlard�.

G�n�m�z end�strilerinde insan tabiat�n�n ve end�striyel toplum i�indeki davran��lar�n�n incelenmesi ise yeni davran�� ve beklentilerin ortaya ��kt��n� belgelemi�tir. B�yle bir yakla��mda psiko-sosyolojik temellere inerek �e�itli tip insanlar�n i�ba��ndaki davran��lar�n� de�erlendirmek yan�nda i�g�renlerin t�m davran��lar�nda i�inde ya�ad�klar� sosyolojik ortam ve genel psikolojik streslerinde de etkilerini incelemek �nemli olmaktad�r. Bu ger�eklerin ��nda yap�lacak �al��malarda kar��la��labilecek �nemli sorunlar a�a��daki gibi s�ralanabilir.

* Ki�i olarak insan�n do�al �zellikleri nelerdir? Ki�inin temel gereksinimleri nas�l belirlenebilir?
* �nsan�n bir varl�k olarak davran��lar�n�n temel �zellikleri nelerdir? �nsanlar�n toplum i�indeki ki�isel uyumu nas�l ger�ekle�mektedir?
* �� ya�am�ndaki genel karakteristikleri nelerdir? �nsanlar� ergin ya�lar�nda, daha �nceden olu�mu� psikolojik yap�lar� ve sosyal al��kanl�klar� ile bir i� ortam�nda yerle�tirdi�imizde, bu ortam�n onlar �zerindeki etkisi nas�l olacakt�r?

End�striyel etkinliklerin g��l�kleri ve yaratt�� stresler g�z �n�nde tutularak y�netimlerin , �al��ma ko�ullar�n� iyile�tirme , yorgunluk ve organik y�pranmay� �nleme gibi yakla��mlar ile i� ko�ullar�n� ve i��ilerin ya�ant�s�n� iyile�tirme �abalar�, modern i��i sa�l�� ve i� g�venli�i �nlemlerini de geli�tirmeye olanakl� k�lm��t�r.

��inin kirlenip pislenmesi, yetersiz ayd�nlatma, g�r�lt� gibi etmenlerle m�cadele yan�nda i��ilere daha d�zenli �al��ma ko�ullar� , beslenme, giyim, koruyucu ara� gibi

BOSSA A.�."DE KULLANIL

9/7/2010

BOSSA A.�."DE KULLANILAN �HRACAT BELGELER�

1. ARA�TIRMANIN AMACI

BOSSA A.�"de kullan�lan ihracat belgelerini teorik ve uygulamal� olarak a��klamaya �al��lm��t�r.

�hracat belgelerinin hangi bilgileri i�erdiklerini kar��la��lan temel sorunlar�, dikkat edilmesinde fayda g�r�len hususlar� ve ihracat��n�n belgeleri haz�rlan�rken kontrol etmesi gereken ayr�nt�lara de�inilmi�tir.

Ayr�ca teorik olarak ihracat hakk�nda genel bilgi ve ihracatta 4P ve Akreditif gibi ihracatla ilgili hassas konulara deyinmeye �al��lm��t�r.

2. ARA�TIRMANIN METODU VE SINIRLARI

Ara�t�rman�n teorik bilgileri ikincil kaynak olarak k�t�phanelerden ve internet adreslerinden elde edilmi�tir.

Birincil kaynaklar� i�eren uygulamal� �rnekler ise BOSSA A.�."den tremin edilmi�tir.

3. ��NDEK�LER
I. B�L�M

�HRACATLA �LG�L� GENEL B�LG�LER

1. �HRACATIN TANIMI
2. T�RK�YE"DE �HRACATIN GEL��M�
3. �HRACATTA 4P
3.1. Mam�l
3.1.1. �r�nlerin S�n�fland�r�lmas�
3.1.1.1. T�ketici Mallar�
3.1.1.2. End�striyel Mallar
3.1.2. �r�n Hayat E�risi
3.1.3.�r�n Karmas� Kararlar�
3.1.4. �r�n Politikalar�
3.1.5. �r�n Rekabetinin De�i�kenleri
3.2. Fiyat
3.2.1. Fiyat�n �nemi
3.2.2. Fiyatland�rmay� Etkileyen Fakt�rler
3.2.2.1. ��sel Fakt�rler
3.2.2.2.D��sal Fakt�rler
3.2.3. Fiyatland�rma Stratejileri
3.2.4. Fiyat Belirleme S�resi
3.2.5. Yeni �r�nlerin Fiyatland�r�lmas�
3.2.6. Fiyat Belirleme S�resi
3.2.7.�hracat Fiyat�n�n Belirlenmesi
3.3. Tutundurma
3.3.1. Tutundurman�n Tan�m�
3.3.2.�leti�im ve Tutundurma �abalar�
3.3.2.1. Pazarlama �leti�imi
3.3.2.2. Etkili �leti�im S�resi
3.3.2.3.Tutundurma Karmas�
3.3.2.4.Tutundurma Karmas� ile B�t�enin Olu�turulmas�
3.3.3. Reklam ve Reklamc�l�k �lkeleri
3.3.4. Sat�� Geli�tirme �lkeleri
3.3.5. Halkla �li�kiler
3.3.6. Do�rudan Pazarlama
3.4. Da��t�m
3.4.1. Da��t�m Kana

T�RK�YEDE �� G�VENCES�

9/7/2010

1. Giri�

Hizmet ili�kisinin i�veren taraf�ndan sona erdirilmesi, �teden beri T�rk �al��ma mevzuat�n�n en sorunlu konular�ndan birini te�kil etmektedir. T�rk �al��ma Hukuku"nda genel olarak hizmet akdinin haks�z nedenle feshi durumunda, i�verenin fesih i�lemini s�n�rlayan bir d�zenleme yoktur. T�rk �al��ma mevzuat�ndaki d�zenleme hizmet ili�kisinin sona erdirilmesini geciktirici niteliktedir. Yasa koyucunun ve �al��ma hayat� akt�rlerinin �ok iyi bildi�i bu durum, maalesef �imdiye kadar bir ��z�me kavu�amam��t�r. Bu sorunun ��z�m�ne y�nelik yasa koyucu, zaman zaman yasa yapma s�recine girmi�tir. Ancak, bu te�ebb�s yasa tasla�� ya da yasa tasar�s�ndan �teye gidememi�tir.
Ne var ki; T�rkiye 1991 y�l�ndan itibaren kodifikasyon a��s�ndan yeni bir s�rece girmi�tir. �ncelikle 1991 y�l�ndan itibaren, art�k �� G�vencesi"nin ne oldu�u, T�rk �� Hukuku"ndaki yans�mas�n�n nas�l olmas� gerekti�i hususunda kamuoyunda tart��lmak �zere somut ad�mlar at�lm��t�r. Bu s�recin en �nemli �zelliklerinden birisi, �� G�vencesi ile ilgili 158 say�l� ILO s�zle�mesi paralelinde bir i� g�vencesi yasa tasar�s�n�n haz�rlanmas�d�r. �kincisi ise, 1994 y�l�nda daha ileri bir ad�m at�larak ILO"nun 158 say�l� s�zle�mesinin onaylama yoluna gidilmesidir.
Hizmet ili�kisinin i�veren taraf�ndan sona erdirilmesi ile ilgili d�zenlemeleri �ng�ren 158 say�l� ILO s�zle�mesinin onaylanmas� ile T�rk �al��ma Mevzuat�nda revizyon yapma ihtiyac� iki nedenle zorunlu hale gelmi�tir. Bunlardan birincisi, T�rk �al��ma mevzuat�nda de�i�iklik yapmak uluslararas� hukuk y�k�ml�l�� gere�idir. �kincisi ise bu duruma ba�l� olarak T�rkiye"de art�k emek kesimi bu hakk�n bilincine varm��t�r ve bu hakk� yasal olarak talep etme s�recine girmi�tir.
Bug�n var�lan nokta ise yasa koyucu b�t�n bu geli�melerin aksine T�rk �al��ma mevzuat�nda ciddi bir de�i�iklik yapmaks�z�n k�smi de�i�iklikler yaparak 158 say�l� s�zle�meyi i� mevzuatla uyumlu hale getirmeye �al��maktad�r. Nitekim en son Eyl�l 2000 tarihli i� g�vencesi yasa tasla�� ile yasa koyucunun b�yle bir niyeti �ok net olarak ortay konulmaktad�r. Taslak ile mevcut �� yasas�nda k�kl� bir de�i�iklik yapmaks�z�n, �� ili�kisinin sona erdirilmesini d�zenleyen yasa h�k�mlerine baz� ilaveler yap�larak i�verenin i��inin hizmet ili�kisini sona erdirmesi durumunda, fesih i�leminin gerek�elendirilmesi ve hakl� bir nedene dayand�r�lmas� istenmektedir. Ancak, hakl� nedenlerin neler olaca�� belirlenilmemekte ve hakl� nedene dayanmaks�z�n yap�lan fesihlerde yapt�r�m ne olaca�� hususunda da d�zenlemeler s�z konusu olmamaktad�r.
Bu �al��mada yukar�da vurgulanan d��nceler do�rultusunda �ncelikle i� g�vencesi kavram�n�n neyi ifade etti�i vurgulanm��, i� g�vencesi ile ilgili olarak T�rk �� Hukuku"ndaki d�zenlemeler ile ILO"nun 158 say�l� s�zle�mesindeki d�zenlemeler belirtilmi� ve �al��ma Bakanl�"��n�n Eyl�l 2000 tarihli i� g�vencesi yasa tasar�s� tasla�� k�saca de�erlendirilmi�tir.

2.2. �� G�vencesi Kavram�

�o�u zaman, doktrinde �al��ma hakk�n�n korunmas� anlam�nda da kullan�lan "i� g�vencesi" kavram� temelde, ge�imini eme�i ile sa�layan ba��ml� �al��anlar�, hakl� bir neden olmaks�z�n, i�veren taraf�ndan hizmet ili�kisine son verilmesi durumunda, i�verenin fesih i�lemini s�n�rlayan veya engelleyen, i� ili�kisini hukuki zemine �eken, b�ylece hizmet akdinin i��i a��s�ndan dayan�ks�z niteli�ini bertaraf eden ve hizmet ili�kisine s�reklilik kazand�ran, koruyucu y�n� a��r basan normatif d�zenlemeleri i�ermektedir.(Demir,1999, s.30-31; �nsal, 1992, s.20-21) �� G�vencesi kavram�n�n arka plan�nda ekonomik, sosyal ve bireysel ger�ekler yatmaktad�r. �� li�kisinde ba�l� ba��na s�reklili�in ifadesi say�lmaktad�r. ��nk�, klasik hukukta taraflara tan�nan e�it fesih yetkisi kuramsal kalmaktad�r. �� ili�kisinin hakl� bir nedene dayanmaks�z�n fesih durumu i��i a��s�ndan iki durum birden yaratmaktad�r. Birincisi, �al��ma ko�ullar�n� i��i aleyhine de�i�tirmektedir. �kincisi ise; i��inin gelirini kaybetmesi ile ailesinin ve kendisinin ya�am� tehlikeye d��m

GEN� ��S�ZL�� SORUNU VE ��Z�MLEY�C� POL�T�KALAR

9/7/2010

GEN� ��S�ZL�� SORUNU VE ��Z�MLEY�C� POL�T�KALAR

��NDEK�LER
Sayfa No
��NDEK�LER.............................................................................................................2
KISALTMALAR.......................................................................................................... 3
TABLOLAR L�STES�..................................................................................................4
G�R��............................................................................................................................5
1.TANIM.......................................................................................................................6
1.1.G�n�m�zde Gen�lik......................................................................................6
1.2.Gen�lik Sorunlar�............................................................................................7
1.2.1. Yerle�im Evreleri ve Gen�lik....................................................................7
1.2.2. Zamanlama Sorunlar�................................................................................ 8
1.2.3. E�itim ....................................................................................................... 9
1.2.3.1. E�itimi Etkileyen Unsurlar......................................................... 10
1.2.3.2. Mesleki Y�nlendirme................................................................. 11
1.2.3.3. Mesleki Teknik E�itim............................................................... 11
1.2.3.4. E�itim Kurumlar�n�n E�ilimleri................................................. 11
1.2.3.5. E�itim Harcamalar�.................................................................... 12
1.2.4. �al��ma Hayat� ve Gen�lik........................................................................ 12
1.2.4.1. �al��an Gen�lik.......................................................................... 13
1.2.4.2. Hukuk ve Gen�lik....................................................................... 13
1.2.4.3. Rejim ve Gen�lik........................................................................ 13
1.2.5. Sosyal G�venlik Politikalar�nda Gen�lik ................................................. 14
B�R�NC� B�L�M
GENEL OLARAK GEN� ��S�ZL�� VE T�RK�YE BOYUTU................................. 15
1.��S�ZL�K................................................................................................................. 15
1.1.Konjekt�rel Devri i�sizlik............................................................................. 15
1.2.Yap�sal ��sizlik.............................................................................................. 15
1.3.A��k ��sizlik.................................................................................................. 17
1.4.Gizli ��sizlik.................................................................................................. 17
1.5.S�rekli Durgunluk......................................................................................... 17
2.PLANLI D�NEM VE GEN�L�K POL�T�KALARI................................................... 18
2.1.Planlama Ve ��sizlik ...................................................................................... 18
2.1.1. I. Plan Ve Gen�lik ........................................................................... ............ 18
2.1.2. II. Plan Ve Gen�lik ........................................................................ 18
2.1.3. III. Plan Ve Gen�lik........................................................................ 19
2.1.4. IV. Plan Ve Gen�lik........................................................................ 19
2.1.5. V. Plan Ve Gen�lik......................................................................... 20
2.1.6. VI. Plan Ve Gen�lik................

ULUSLARARASI SERMAYE HAREKETLER�

9/7/2010

ULUSLARARASI SERMAYE HAREKETLER�

_G�R��

G�n�m�zde globalle�me ile birlikte �lkeler aras�ndaki s�n�rlar�n kalkmas� ticaretin h�zla geli�meye ba�lamas�,ileti�im sekt�r�ndeki geli�meler,yat�r�mlar�n b�y�k oranda artmas� zamanla �lkelerin birbirlerine olan ba��ml�l��n�n artmas�na neden olmu�tur.�zellikle teknolojik geli�melere ba�l� olarak geli�en ticaret zamanla �lkelerde biriken fonlar�n daha y�ksek getiri elde edece�i �lkelerin piyasalar�na do�ru akmas�na neden olmu�tur.

Geli�mekte olan �lkelerin gerekli alt yap� ihtiya�lar�n� kar��lamak amac�yla,veya �zel yat�r�mlar�n gerekli finansman ihtiyac� nedeniyle yeterli tasarruf miktar�na sahip olmamalar�ndan dolay�,bu finansman ihtiya�lar�n� bor�lanarak kar��lamak zorunda kalmaktad�rlar.Bug�n d�nyada bor�lan�labilecek �� piyasa vard�r bunlar;Yanki piyasas�, Samuray piyasas� ve Euro piyasas�d�r.Bu piyasalarda her g�n milyarlarca dolar d�nmektedir.Fakat bu piyasalardan istenildi�i kadar bor�lanmak kolay de�ildir.�zellikle Yanki ve Samuray piyasalar�nda her �lkenin belli bir bor�lanma s�n�r� vard�r.Bu nedenle;�lkeler gerekli finansman ihtiya�lar�n� k�sa vadeli sermaye hareketlerini kendine �ekerek kar��lama yoluna gitmektedir.

Teknolojik geli�melere ba�l� olarak; k�sa vadede y�ksek kar amac� g�den para hareketleri h�zla geli�mi�tir.K�sa vadede bu fonlara ihtiyac� olan �lkelerde bu fonlar� kendilerine �ekmek i�in y�ksek faiz,d��k kur gibi ara�lar kullanarak k�sa vadede finansman ihtiya�lar�n� kar��lamaya �al��m��lard�r.

Bu �al��mada;�ncelikli olarak sermaye hareketlerinin t�rleri olan �zel sermaye hareketleri ve resmi sermaye hareketleri �zerinde duraca��z.�kinci olarak Uluslar aras� sermaye hareketlerinin geli�mesine neden olan etkenler olan finans piyasalar�nda kontrol�n kalkmas�,Paralar� konvertbl olmas�,finansal piyasalar�n rekabete a��lmas�,Finansal ara�lar�n �e�itlilik kazanmas�,ve teknolojik geli�melerdir.Bu nedenler a��klanarak sermaye hareketlerini nas�l etkiledi�ini a��klamaya �al��aca��m.��nc� olarak;K�sa vadeli Sermaye hareketleri �zerinde duraca��m.Burada k�sa vadeli sermaye hareketlerine yol a�an etkenler olan; Faiz kur arbitraj�,�demler dengesi a��, ve Kamu kesimi a�� zerinde duraca��m.Ayr�ca,K�sa vadeli sermaye hareketlerinin yol a�aca�� sorunlar,k�sa vadeli sermaye hareketlerinin kontrol y�ntemlerini a��klayaca��m.K�sa vadeli sermaye hareketlerinin kontrol y�ntemleri olan d�viz kur rejimi �zerine yap�lan kontroller,�e�itli vergiler �eklinde yap�lan kontroller,burada Tobin vergisini a��klayaca��m.Daha sonra ticaret ak�m� �zerine yap�lan kontrollerden bahsedece�im.�al��man�n son a�amas�nda ise uzun vadeli sermaye hareketlerine de�inece�im.

2.SERMAYE HAREKETLER�N�N T�RLER�:
Uluslararas� sermaye hareketleri k�reselle�me ile birlikte serbestle�en hareketleri ile kolayca bir �lkeden di�erine gidebilmektedir.Bu sermaye hareketleri �e�itli ama�lar g�d�lerek yap�lmaktad�r.�zellikle,geli�mi� �lkelerde biriken fonlar k�sa vadeli spek�latif ama�l� veya uzun vadeli do�rudan sermaye hareketleri ile geli�mekte olan �lkelere do�ru bir ak�m olu�tururlar.B�ylece geli�mekte olan �lkenin tasarruf a��ndan dolay� ihtiyac� olan d�vizi sa�lam�� olurlar.

Sermaye hareketleri �zel kesim elindeki fonlar arac�l��yla olabilece�i gibi ,Resmi sermaye hareketleri olarak kabul edilen bir �lkenin di�erine �e�itli ama�lar g�derek yapm�� oldu�u ba��larla veya bor�larla da olabilir.

�zel kesim elindeki fonlar,daha fazla getiri elde etmek amac�yla hareket ettiklerinden dolay� bir �lkede hangi yat�r�mdan en fazla gelir elde edecekse o alana yat�r�m yapmak isteyecektir.E�er bir �lkede do�rudan yat�r�m yapmak karl� ise yani �retim yapmak avantajl� ise bu piyasalara yat�r�m yaparak uzun vadede bu �lkenin mali yap�s�na g�vendi�ini belirtmektedir.�zelle�tirmede �zel sermaye hareketlerinden biridir.Baz� �lkeler kurmu� olduklar� kamu iktisadi te�ebb�slerini �e�itli ama�lardan dolay� satmak isteyebilir.Fonlar ise e�er bu i�letmeyi karl� bulurlarsa bu i�letmeyi sat�n alabilirler.Bu durum da �lkeye uzun vadeli sermaye giri�i sa�lanm�� olur.Bor�lanma ile k�sa vadeli veya uzun vadeli ama� g�d�lebilir.Portfolyo yat�r�mlarda ise k�sa vadeli ama� g�d�lerek bir �lkenin finans piyasas�na yap�lan yat�r�md�r.

2.1.�zel Sermaye Hareketleri;
�zel kesinim elinde biriken fonlar en y�ksek kar� elde edecek alanlara yat�r�m yap�l�r.Bu alanlar uzun vadeli olabilece�i gibi k�s

MALZEME Y�NET�M�

9/7/2010

Malzeme Y�netimi

Malzeme y�netimi, bir malzemenin ak��n�n planlanmas�, tedarik edilmesi, depolanmas�, miktar ve zaman y�nlerinden kontrol edilmesidir. Hammadde ve di�er ara� ve gere�lerin �retime haz�r oldu�u zaman ile bunlara ihtiya� duyulan zaman�n olabildi�ince birbirine yak�n olmas�na �al��r. Malzeme ta��man�n �retim �zerine etkisi b�y�kt�r. Malzeme ta��ma s�re�leri tezgahlar�n ve onlar� �al��t�ran i��ilerin verimine, tezgahlar aras�nda bulunmas� gereken yar� mamul envanterinin miktar�na, genel imalat giderlerine do�rudan etki ederler. Bu nedenle ta��ma �eklinin m�mk�n oldu�u kadar ekonomik, ta��ma uzakl��n�n m�mk�n oldu�u kadar k�sa ve ta��ma i�in ayr�lacak tesis alan�n�n da m�mk�n oldu�u kadar k��k olmas� sa�lanmal�d�r. Geli�en teknoloji malzeme ta��ma �ekillerini de de�i�tirmi� ve geli�tirmi�tir. Bilgisayar destekli sistemlerin kurulmas�yla malzeme ta��ma da daha etkin, daha verimli ve daha ekonomik bir hal alm��t�r.
Bilgisayar Destekli Malzeme Ta��ma
Bilgisayar destekli malzeme ta��ma; fabrika i�indeki mal hareketlerinin otomatize edilerek bilgisayarlar arac�l��yla kontrol edilmesi ve y�nlendirilmesidir. Bilgisayar Destekli Malzeme Ta��ma (Computer Aided Handling-CAH) CIM (Computer Integrated Manufacturing - Bilgisayarla B�t�nle�ik �retim) yap�s�n�n mod�llerinden biridir. CIM k�lt�r�nde CAE (Computer Aided Engineering - Bilgisayar Destekli M�hendislik), CAD (Computer Aided Design - Bilgisayar Destekli TAsar�m), CAPP(Computer Aided Process Planning - Bilgisayar Destekli Proses Planlama), MRPII (Materials Requirement Planning - Malzeme Gereksinim Planlama), CAQ(Computer Aided Quality - Bilgisayar Destekli Kalite), CAM (Computer Aided Manufacturing - Bilgisayar Destekli �retim), CAH (Computer Aided Handling - Bilgisayar Destekli Malzeme Ta��ma ) mod�lleri birlikte �al��rlar.
Pazardan gelen talep, CAE"nin AR_GE (ara�t�rma Geli�tirme), CAD"nin Konstr�ksiyon (yap�), CAPP"nin i� haz�rl��, MRPII"nin �retim Planlama ve Kontrolde, CAM"in imalatta, CAQ"nun son kalite kontrolde, CAH"nin malzeme hareketlerinde (Depolama ve sevk) kullan�lmas�yla �retilen �r�n�n pazara arz edilmesiyle kar��lanm�� olur.
Fabrika ��inin Planlanmas� ve Kurulmas�
Hem �retim, hem de hizmet end�strilerinde malzemelerin nas�l, ne zaman ve kim taraf�ndan ta��naca�� nemli bir teknolojik se�imdir. Malzeme ta��ma, bir �r�n�n ta��ma, paketleme ve depolama s�re�lerinin b�t�n�d�r. Her s�recin zaman ve para maliyeti olmas�na ra�men bunlar �r�ne herhangi bir katma de�er katmazlar. Bu nedenle operasyonlarla ilgilenen m�hendisler her zaman malzemenin bir operasyondan di�erine ak��n� otomatize edecek yollar ararlar.
Otomatize Malzeme Ta��ma:
Mant�kl� malzeme ta��ma otomasyonunun nereye kadar uygulanaca�� yerle�tirme stratejisine dayan�r. Operasyonlar proses odakl� oldu�unda �r�n�n takip edece�i i� ad�mlar� farkl�la��r ve malzeme ta��mada �ok az bir tekrarl�l�k s�z konusu olur. B�yle durumlarda otomasyon kurulamaz ve i��iler malzeme ve ekipmanlar �st� a��k konteynerlarda, kartlarda veya kald�ra�l� ara�larda (transpalet) ta��rlar.
Operasyonlar �r�n odakl� oldu�unda ise y�ksek tekrarl�l�k s�z konusudur ve ta��ma otomatize edilebilir. Buna ek olarak bu iki ayr� u�taki �retim �ekillerinin aras�nda kalan yerle�tirme stratejileri olan firmalar i�in ba�ka esnek otomasyon tipleri de mevcuttur. Bu tiplerden biri AGV (Automated Guided Vehicle) otomatik kontroll� ara�lard�r.
AGV: K��k, s�r�c�s�z, batarya ile hareket eden ve malzemeleri operasyonlar aras�nda ta��yan ara�lara otomatik kontroll� ara� denir. Talimatlar ya on-board yani AGV �zerindeki bir bilgisayar panelinden ya da merkezi bir bilgisayardan verilir. Bir�ok model yerin hemen alt�na d��enen kablolar� izleyerek hareket eder. Ancak optik rotalar ve serbest dola��m metotlar� bu ara�lar�n manevra kabiliyetlerini artt�rm��t�r. Koridor geni�li�inde bir alanda ve d�zg�n bir zeminde herhangi bir yere gidebilirler.
AGVlerin �retim darbo�azlar� ve transportasyon blokajlar� gibi problemlerin etraf�ndan dola�arak yoluna

��S�ZL�K

9/7/2010

��S�ZL�K
�al��ma karar ve g�c�nde olup, cari ve ge�erli �cret �zerinden ve kanun veya �rf ve adetle belirlenmi� �al��ma saatleri i�inde bir i� arad�� halde i� bulamayan kimse i�sizdir.
��siz say�labilmek i�in:
a)�al��ma karar ve g�c�nde olmak gerekir. �al��ma karar�n�n �zg�r irade ile verilmesi esast�r. Bu ko�ul, zorla �al��t�rma halini d��lamaktad�r. Ayr�ca, yap�lacak i�e uygun bedensel ve zihinsel g�ce, bilgi ve beceriye sahip olunmal�d�r. Aksi halde, tornac�n�n a��k bulunan bilgisayar uzmanl��na ba�vurmas�na benzer �eli�ik bir durum ortaya ��kar.
b)Cari ve ge�erli �cret haddi �zerinden i� aranmal�d�r. Cari ko�ullar alt�nda i�in piyasada olu�mu� fiyat� kabul edilmelidir. Ki�i kendisini daha �st gelir tekliflerine uygun bulabilir ama objektif olarak belirlenmi� �creti kabul etmek zorundad�r. Kendisini a��r� de�erlendirmesi halinde ki�i i�siz say�lamaz.
c)Yasal ya da �rf ve adetle belirlenmi� �al��ma saatleri i�inde i� aramal�d�r. ��in yap�lmas� gereken zaman dilimi d��nda kalan ba�vurular i�sizlik nedeni say�lmaz. S�zgelimi, �r�n sabah�n erken saatlerinde topland�� halde kendisine �yle uygun d��t�� i�in ��le saatlerinde ba�vuran ki�iyi i�siz sayamay�z.
d)�� arad�� halde bulamamal�d�r. �al��ma karar�na varan ki�inin i� aramas� �artt�r. �� adama de�il adam i�e gidecektir. Aksine, ki�iler rahatl�kla �al��mama karar�n� da alabilirler. O halde iradi i�sizlik hali ile kar�� kar��ya kal�n�r. Bunun nedeni ise tembellik, tatmin edici �al��ma d�� gelir sahibi olma, hatta �al��may� ay�p sayma gibi tutum ve davran��lard�r.

��sizlik sorununun daha iyi anla��labilmesine yard�mc� veriler sa�lamak amac�yla i�sizlerin baz� �zelliklerini k�saca g�relim:
*i�sizli�in ortalama s�resi genellikle ekonomik ko�ullarla de�i�mektedir. Ku�kusuz, ekonominin yava�lay�p darald�� d�nemlerde i�sizlik s�resi uzamaktad�r. Uzun s�reli i�sizlik genellikle ya�l�lar, vas�fs�zlar ve kapanan sekt�rlerde �al��anlar aras�nda g�r�l�r.
*��sizlerin ya�� ve cinsiyeti de bu konudaki ara�t�rmalara ayr� bir boyut kazand�rmaktad�r. Gen� emek fakt�r� aras�nda s�k i� de�i�tirdikleri i�in i�sizlik genellikle y�ksektir. Ya� diliminin �st s�n�ra do�ru ise dinamizmi kaybolan, karar verme tedirginli�i artan, bilgi ve becerisi g�ncelli�ini kaybeden, yeni i�lerin gerektirdi�i yenilenmeyi ger�ekle�tiremeyen ileri ya� i�sizli�i ortaya ��kar.
*Ailede ikinci gelir kazananlar, genellikle kad�nlar aras�nda i�sizlik daha �ok g�r�lmektedir.
*��sizli�in �ekirde�ini ise okur-yazar olmayanlar, kronik hastalar, bedensel ve zihinsel yetersizli�i olanlar, alkolikler ve benzerleri olu�turmaktad�r. Bunlar�n �al��ma istek ve yetenekleri o denli d��k ve hatta yoktur ki t�m �al��maya y�nlendirici program ve uygulamalar, bu �ekirde�i ��zemez. Bu insanlar �al��maz, �al��t�r�lmaz, sosyal ve ekonomik olarak ayr��k bir grup olu�tururlar. Bu �ekirde�in onaylanmayan bir davran�� modeli sergiledi�i a��kt�r. Nitekim aile sorumlulu�u olmayan ya da kaybetmi�, �z sayg�s�n� yitirmi�, ruhi uyumsuzluk ve s�rekli ho�nutsuzluk g�steren bu grubun nas�l i� arayaca��n�, varsa beceri ve deneyimlerini nas�l pazarlayaca�� konusundaki aczi s�rekli i�siz kategorisini ka��n�lmaz olarak olu�turur.

��sizlik T�rleri

a)�radi-gayri iradi i�sizlik
�radi i�sizlik, sosyal yap� ve insan psikolojisiyle ilgili bir hal olup g�n�m�zde iktisadi tart��ma alan�n�n d��na b�y�k �l��de d��mektedir. Klasik iktisat��lar, ekonomide ge�erli oldu�unu varsayd�klar� ko�ullar nedeniyle iradi i�sizli�i �ng�rmektedirler. Cari olandan daha y�ksek bir �cret talebini ya da daha iyi �al��ma ko�ullar� aranmas� halini i�sizlik saymak dahi m�mk�n de�ildir.zira bu t�r i�sizler cari ko�ullara raz� olduklar�ndan �al��ma olana��na kavu�maktad�rlar. Burada ele al�nmas� gereken, cari �cret d�zeyinden i� arad�� halde bulamayan gayri iradi i�sizdir.
b) A��k i�sizlik
�e�itli bi�imlerde ortaya ��kan bu i�sizlik insanlar �al��ma amac�yla i� yerlerine ya da i� bulma kurumlar�n ba�vurduklar� i�in a��k i�sizli

�ALI�MA YA�AMININ KAL�TES� VE �A�DA� Y�NET�M

9/7/2010

�ALI�MA YA�AMININ KAL�TES� VE �A�DA� Y�NET�M

Son y�llarda bilim ve teknolojideki h�zl� de�i�im ve geli�meler pek �ok sosyal kavram� g�ndeme getirmi�tir. �al��ma ya�am�n�n kalitesi (QWL) kavram� da bunlardan birisidir. �zellikle geli�mi� �lkeler i�in "�� ya�am�n�n nas�l daha nitelikli bir hale getirilebilece�i " �nemli bir sorun haline gelmi�tir.
Ya�am kalitesinin iyile�tirilmesi �zerine yap�lan �al��malar, ekonomik ve teknolojik iyile�tirmelerin yeterli olmad��n� ortaya ��karm��t�r. Bundan sonra dikkatler, �al��ma ya�am�na, �al��an insanlar�n niteli�ine y�nelmi�tir. �rg�t d�zeyinde yap�lan �al��malar, �al��anlara daha insanc�l ve sa�l�kl� i� ko�ullar�n�n sa�lanmas�, �rg�tlerde �al��anlar�n niteli�inin y�kselmesi ve bu do�rultuda �rg�tlerin uzun d�nemli etkinliklerinin ve verimlili�inin sa�lanmas� i�in daha iyi �al��ma ortam�n�n olu�turulmas�n� ve �a�da� y�netim anlay��n� kapsamaktad�r.
Bilim ve teknolojideki, �zellikle ileti�im konusundaki geli�meler, uluslar aras� rekabetteki art��, insanlar�n ya�am kalitesini art�rma konusundaki beklentilerini artt�rm��, bu da yeni y�netim anlay��lar�n� gerekli k�lm��t�r.
�n�m�zdeki y�llarda, dikkatlerin insan boyutu �zerinde yo�unla�t�r�lmas� zorunlu hale gelecek, i�adamlar� ve y�neticiler en �ok etraf�ndaki insanlarla �zelikle de emirleri alt�ndaki personelle ili�kilerini d�zenleme ve onlar�n verimli bir �ekilde �al��malar�n� sa�layabilme konular�yla me�gul olacaklard�r. Hangi amac� ger�ekle�tirmek i�in kurulmu� olursa olsun t�m �rg�tlerin ya�ama ve geli�me g�c�; onu olu�turan bireylerin belirlenen ama�lar do�rultusunda, beraberce �al��abilmelerindeki istek ve arzular�na ba�l�d�r. Bazen az miktarda bir maa� art��, s�ylenen bir g�zel s�z, �rg�tte verimlili�i sa�layabilece�i gibi, baz� durumlarda i� g�renlere yap�lan bir sayg�s�zl�k, yeterli �d�llendirme sisteminin olmay�� v.b. kurulu�u beklenmeyecek �ekilde bir zarara sokabilecektir. ( Enginer, 2001, 20 )
�rg�tlerdeki y�netim anlay��, bireyin ya�am kalitesini ve �al��ma ya�am�n�n kalitesini etkilemektedir.
�retimde verimlilik, teknolojiden yararlanmaya, �al��anlar�n yeteneklerine, �abalar�na oldu�u kadar �rg�t�n y�netim anlay��na da ba�l�d�r. Bu ba�lamda �a�da� y�netim anlay��na sahip �rg�tlerle, geleneksel y�netim anlay��na sahip �rg�tler birbirinden ayr�lmaktad�r.
�a��m�zda modern teknolojinin geli�me g�stermesi ona ko�ut olarak �rg�tsel yap� ve anlay��ta bir tak�m geli�meleri zorunlu k�lm��t�r. Ancak �a�da� �rg�t kuram�n�n s�n�rlar�n� �izmek ve kesin �izgilerle belirlemek olduk�a g��t�r. ( Sabuncuo�lu, Tokol, 2001, 174 )
Geleneksel �rg�tlerde daha �ok teknoloji �n plana ��kmaktad�r. �nsan bir ara�tan �teye gidememektedir. Bu nedenle de kararlara kat�lmas� s�z konusu de�ildir. �leti�im kanallar� olduk�a zay�ft�r. �a�da� y�netim anlay�� ise bireye bir de�er ve �rg�t�n �nemli bir par�as� oldu�unu hat�rlatmas� a��s�ndan daha b�t�nle�tirici bir s�re� yaratmaktad�r. �leti�im ve i�birli�i, kararlara kat�lma �a�da� y�netim anlay��nda daha belirgindir. ( Serbest, 2000, 32 )
Geleneksel �rg�tlerde "y�netim" anlay�� "hiyerar�i" kavram� ile birlikte d��n�lmekte ve i� ya�am�nda ifade etti�i anlam� ile de bir dizi basama�� hat�rlatmaktad�r. Bu hiyerar�ik basamaklar �rg�t i�inde ileti�im ve i�birli�ini olduk�a g��le�tirmektedir. �a�da� �rg�tlerde ise yatay bir �rg�tlenme yap�s� ve esnek bir y�netim anlay�� dikkat �ekmektedir. �al��anlarla i�birli�i, kararlara kat�l�m�n sa�lanmas�, �rg�t hedefleri ile birlikte ki�isel beklenti ve isteklere �nem verilmesi �a�da� y�netim anlay��nda daha fazla �n plana ��kmaktad�r. ( Serbest, 2000, 33 )
�al��ma ya�am�nda kalitenin sa�lanmas�, �al��anlar�n �rg�t�n y�netimine kat�labilmeleri ve y�netimle ya da kendileriyle ilgili kararlar�n al�nmas� s�recinde aktif rol oynamalar�na da ba�l�d�r. Ancak y�netime kat�lman�n etkili olabilmesi i�in �al��anlar�n da kat�l�m d��ncesiyle ilgilenmesi gerekmektedir. Ayn� zamanda �al��anlar�n ald�klar� kararlar�n �nemli oldu�unu, i�in ciddiyetini anlam�� olmalar� ger

�CRET, �CRET TEOR�LER� VE �CRET S�STEMLER�

9/7/2010

�CRET, �CRET TEOR�LER� ve �CRET S�STEMLER�
A.�cret:
�cretin ekonomik anlam�, mal ve hizmet �retiminde kullan�lan eme�in kar��l�� yeni i� g�c�n�n fiyat�d�r. �cret, bir �retim faaliyetine bedensel veya zihinsel �aba harcayarak katk�da bulanan ki�iye eme�i kar��l�� bir tak�m kriterlere g�re belirli bir y�ntemle hesaplanarak �denen parad�r. Ekonomik a��dan �cret "eme�in fiyat�" sosyal siyaset a��s�nda "eme�in ge�im arac�", i� hukuku a��s�ndan"eme�in fikri ve bedeni hizmetlerinin kar��l��"d�r.
�cretin �denmesi ve �deme �ekli kanunla g�vence alt�na al�nm��t�r. �cret �demesi nakden ve T�rk paras� ile �denece�i i� kanununda (m.26/I-II)yer almaktad�r.
B.�cret Haddi ve �cret Geliri:
�cret haddi; belirli bir zaman i�erisinde veya belirli bir �retim birimi ba��na �denen �creti g�sterir. �cret geliri ise i� m�ddeti ve �cret haddinin �arp�m�na e�ittir. �� veren bak�m�ndan i��inin maliyetinin hesaplanmas�nda �cret geliri g�z �n�ne al�n�r. ��nk� �cret haddi ��plak �crettir. �cret haddi birim �crettir. Buna kar��l�k �cret geliri; fazla mesai �creti, hafta tatili ve y�ll�k izin �creti, �cretli izinler, i�e devaml�l�k, sosyal yard�mlar, ikramiye ve pirim gibi parasal olgular�n toplam�yla ilgilidir.

C.Maa� Kavram�:
Esasen maa� bir �crettir. Maa�la �cret aras�nda esasl� bir mahiyet fark� yoktur. Fakat maa� ad� alt�nda tediye edilen �cretler daha uzun vadelidir. Genellikle b�ro memurlar�n�n �cretlerine verilen add�r. Ayr�ca maa�lar�n �st kademeleri �cret bak�m�ndan daha y�ksek ve iktisadi g�venlikleri daha garantilidir. Maa� �al��madan �nce �denirken, �cret �al��t�ktan sonra ay sonunda �denir.
D. Br�t �cret:.
Br�t �cret, i��inin i�verene maliyetidir. Yani i�letmenin i��i i�in yapt�� harcamalar�n toplam�, i�letme kasas�ndan ��kan para miktar�d�r. Br�t �crete;vergiler, sosyal sigorta primleri, sendika aidatlar� ve benzeri kesintilerde yer al�r. Br�t �cretten yap�lan kesintiler art�k�a net �cret d��er.
E.Nakdi (Parasal) �cret, Re el �cret
�cret �deme arac� olan paran�n, nominal(nakdi)birde re el (ger�ek) de�eri vard�r. Nominal de�er paran�n rakamsal de�eridir. Paran�n re el de�eri ise o paran�n al�m g�c�n� ifade eder. Bilhassa enflasyonun y�ksek oldu�u �lkelerde nominal �cretle re el �cret aras�ndaki fark y�ksektir. ��letmenin �dedi�i �cret, nakdi �crettir. Sonu�ta �cret i�letme i�in bir maliyet unsurudur ve i�letmeyi �dedi�i rakamsal de�er ilgilendirir. ��inin eline ge�en �cret ise, re el �cret yani ger�ek �crettir. ��iyi ald�� cretin rakamsal de�eri de�il, piyasa �artlar�ndaki al�m g�c� ilgilendirir.

F.Asgari �cret
Asgari �cret, emek sahibine verilecek �cretin en alt seviyede s�n�rland�r�lmas� ve bu seviyenin alt�na d��lmemesini ihtiva eder. Asgari �cret taban �crettir. Asgari �cretin tespitini �al��ma ve Sosyal G�venlik Bakanl��"na ba�l�, Asgari �cret Tespit Komisyonu en ge� iki senede bir belirler. G�n�m�zde 16 ya��ndan k��kler ve 16 ya��ndan b�y�kler i�in iki ayr� asgari �cret belirlenir.
�� Kanunu Asgari �cret Y�netmeli�i"ne g�re; i��ilerin normal bir �al��ma g�n� kar��l�� olarak �denen ve i��inin g�da, konut, giyim, sa�l�k, ula��m ve k�lt�r gibi zorunlu ihtiya�lar�n g�n�n fiyatlar� �zerinden asgari d�zeyde kar��lamaya yetecek �crettir.

A.Klasik �cret Teorisi:
Klasik �cret teorisi, David R�CHARDO"nun Malthus"un "n�fus teorisi" "ni esas alarak 1817"de ortaya att�� bir teoridir.
Eme�in maliyeti, her hangi bir mal�n fiyat� gibi �retim masraflar�na dahildir. N�fus teorisine g�re �cretler, g�da maddeleri gibi aritmetik olarak artar ve uzun d�nemde asgari ya�am
B.Marksist �cret (Art�k De�er) Teorisi
Marx"a g�re "emek" piyasada mal gibi al�n�p sat�lmaktad�r. �al��an�n kendini yeniden �retmek i�in gerekli olan mal ve hizmetin ortalama fiyat�da �al��anlara yap�lan �demeler �cret olarak sunulur. Ve eme�in kar��l�� para olarak �denmi� olur. �� veren sermayesinin bir k�sm�n� �cret �demelerine ay�rmaktad�r. Bu ayr�lan k�s�m de�i�en sermayelerin, sermayenin orta kalan k�sm� ise dura�an sermayeyi olu�turur. Dura�an serma

KAYITDI�I �ST�HDAM

9/7/2010

1. Sistemin De�i�tirilmesi
Mevcut sosyo-ekonomik sistemin kendisi kay�td�� al��man�n ortaya ��kmas�na �nderlik ediyorsa, bu durumda sistemin de�i�tirilmesi d��n�lmelidir. Geri kalm�� ya da uygun olmayan yasal d�zenlemelerin neden oldu�u engeller kald�r�lmal�, y�kler azalt�lmal�d�r. �rne�in; kay�td�� al��man�n nedeni esnek olmayan i�g�c� piyasas�, kat� yasal d�zenlemeler, y�ksek �cret d�� i�g�c� maliyetleri ise bunlara y�nelik tedbirleri uygulamak gerekir.
Sosyo-ekonomik sistemi de�i�tirmede kullan�labilecek tedbirler �unlard�r:
Vergi indirimleri,
Sosyal g�venlik katk� paylar�n�n azalt�lmas�,
�al��ma mevzuat�n�n esnekle�tirilmesi,
Esnek istihdam t�rlerinin (k�smi �al��ma, belirli s�reli �al��ma, ge�ici �al��ma vb.) uygulamaya konmas�,
Devlet taraf�ndan s�bvansiyone edilen istihdam uygulamalar�,
Kay�tl� i�g�c� piyasas�na giri�te b�rokratik engelleri azaltmak �zere, gerekli ba�vurular�n tek bir mercie yap�lmas� (istihdam idareleri i�in tek durak b�rolar olu�turmak),
Belge kar��l�� i�yerlerine kolayl�k ve destek sa�lanmas� (service vouchers).
2. Sistemin G��lendirilmesi
Bireylerin kurallara uyma isteksizli�i ve/veya kurallar�n uygulanmas�nda yetersizlik s�z konusu ise, mevcut sistemin g��lendirilmesi gereklidir.
Denetimin art�r�lmas�,
Kamu otoriteleri aras�nda bilgi al��veri�i ve i�birli�inin geli�tirilmesi,
Kamu otoriteleri ile sosyal taraflar aras�nda i�birli�inin art�r�lmas�,
Alan denetimleri yap�lmas�,
Kamu otoriteleri aras�nda ulusal, b�lgesel, hatta yerel a�lar�n olu�turulmas�,
Kay�td�� al��man�n ihbar edilmesi amac�yla kay�td�� al��ma telefon hatt�n�n kurulmas�,
Etkin bir merkezi n�fus kay�t sisteminin olu�turulmas�,
Tescil ve kimlik saptama i�lemlerinin geli�tirilmesi,
S�n�r kontrollerinin art�r�lmas�,
S�k� g�� politikas� izlenmesi.

3. Kay�tl� ��g�c� Piyasas�na Giri�in Te�vik Edilmesi
Ekonominin d�zg�n �ekilde organize edildi�i ve yasalar�n iyi i�ledi�i durumlarda bile bireyler kay�tl� i�g�c� piyasas�na giri�te yasal d�zenlemelerin karma��k olmas�, kurallara uyman�n �ok fazla b�rokrasiyi i�ermesi gibi engellerle kar��la�abilirler.
Bu durumda al�nabilecek tedbirler �unlard�r:
��verenlere ve �al��anlara formalitelerin yerine getirilmesinde dan��manl�k hizmeti sunmak ve bilgilendirmek,
�� kurmak isteyenlere i�letme ba�lang�� sermayesi vermek,
�al��anlar i�in vergi indirimi sa�lamak,
Kurallar�n do�ru olarak uygulanmas�, sistemde �effafl��n ve etkinli�in art�r�lmas� i�in kamu g�revlilerini e�itmek.
4. Davran�� ve Tutum De�i�ikli�inin Sa�lanmas�
Daha �nce belirtildi�i gibi, kay�td�� al��mada �nemli bir neden de, bireylerin vergi �deme konusunda isteksiz olmalar�, devletin toplanan vergileri do�ru yerlerde harcamayaca��na inanmalar� ve baz� faaliyetlerin (�rne�in; bebek bak�c�l��, ev temizli�i gibi) bildirim zorunlulu�unun bulunmad��n� d��nmeleridir. Bu �er�evede, bilgilendirme ve bilin�lendirme kampanyalar� yoluyla bireylerin davran�� ve tutumlar�n� de�i�tirmeye �al��mak gereklidir.
Kay�td�� al��ma ile m�cadelede, hem bu t�r �al��man�n �nlenmesine, hem de kay�tl� ekonomiye ge�i�in �zendirilmesine y�nelik tedbirlerin birarada uygulanmas� �nem ta��maktad�r.
Yukar�da belirtilen politikalardan her biri kay�td�� al��man�n farkl� nedenleriyle ilgilidir. B�t�n bu nedenler, AB �lkelerinin hepsinde farkl� �l��lerde de olsa mevcuttur.
Dolay�s�yla AB, belirtilen t�m politika ve y�ntemleri i�eren KARMA POL�T�KAn�n uygulanmas�n� tavsiye etmektedir.
�te yandan, geleneksel kamu y�netimi yakla��m�, sonu� almak �zere KANUN� VE POL�S�YE TEDB�RLERLE YET�NME e�iliminde oldu�undan, �zellikle T�rkiye i�in KAYITDI�INDAN KAYITLI SEKT�RE GE�� ZEND�R�C� y�ntemlerin bilinmesi gereklidir.
Bu nedenle, izleyen b�l�mde baz� AB �lkelerinde bu y�nde uygulanan �a�da� politikalara de�inilmi�tir.

KAYITDI�I �ST�HDAM
________________________________________
III. �LKELER �T�BAR�YLE UYGULANAN �ZEND�R�C� POL�T�KALAR
1. �talya

Vergi ve Prim �ndirim ve Kolayl�klar�
2000 y�l� B�t�e K

GEM� ADAMLARININ �ALI�MA S�RELER�

9/7/2010

GEM� ADAMLARININ �ALI�MA S�RELER�

Bazý sekt�r �alýþanlarý diðerlerine
g�re daha zor ve tehlikeli iþlerle uðraþmaktadýrlar
ki bunlardan biri de
denizcilik sekt�r�d�r. Bir kazanýn ardýndan
tekrar gemiye d�n�lmesi veya
kaptanýn gemiyi en son terk etmesi
gereken kiþi olmasý gibi gelenekler,
halen bazý yerlerde varlýðýný s�rd�rmektedir.
Bunun yanýnda, pek de
saðlýklý olmayan gemi koþullarý, kaptanýn
veya liman makamlarýnýn karaya
�ýkýlmasýna izin vermemesi, gemi
adamýnýn yabancý limanda býrakýlmasý
gibi sorunlar gemi adamlarý i�in bir�ok
kurum oluþmasýna ve denizcilik
sekt�r�n�n farklý d�zenlemelere tabi
kýlýnmasýna yol a�mýþtýr.1
Denizcilik sekt�r�n�n farklý d�zenlemelere
tabi kýlýnmasýnýn, gemi
adamlarý i�in farklý kurallar �ng�r�lmesinin
yegane sebebi bu mesleðin
g�� ve tehlikeli olmasý deðildir. Bu
d�zenlemeler ayný zamanda �evrenin
korunmasýyla da ilgilidir. Bu itibarla,
d�zenlemelerin amacýnýn iki kategoriye
ayrýldýðý s�ylenebilir2: Birinci kategoriyi
gemi adamlarýnýn korunmasý i�in getirilen
d�zenlemeler; ikinci kategoriyi ise
denizde can g�venliðini ve �evrenin

I. GÝRÝÞ
1 Gemi adamlarý ile ilgili kuruluþlara, http://www.seafarers.org/ ve http://www.seamenschurch.org/links.htm adreslerinden
ulaþýlabilir.
2 Ayrýntýlý bilgi i�in bkz. http://www.ilo.org./public/english/standarts/norm/whatare/stndards/maritl.htm
MAKALE
8
korumasýný saðlamak i�in getirilen
d�zenlemeler oluþturmaktadýr. Ýþ s�zleþmesine,
saðlýða, sosyal g�venliðe
vs. iliþkin olarak getirilen d�zenlemeler
gemi adamlarýný koruyan d�zenlemelerdir
ve bireysel mahiyettedirler. Denizde
can g�venliðini saðlamak i�in
getirilen d�zenlemeler ise gemi adamlarýyla
birlikte ��nc� kiþilerin ve
�evrenin de korunmasý amacýný taþýrlar
ve bu sebeple kollektif nitelik arz ederler.
Gemi adamlarýnýn asgari yaþýna,
�alýþma saatlerine, gemi adamlarýnýn
yeterlilik belgelerine iliþkin kurallar bu
niteliktedir.
Denizde �alýþarak kazan� elde etmeye
�alýþan gemi adamlarý da diðer
iþ�iler gibi hizmet s�zleþmesiyle �alýþýr
ve iþverene hem ekonomik hem de
kiþisel olarak baðýmlýdýrlar. Ancak yukarýda
belirttiðimiz gibi gemi adamlarýnýn
g�rd�kleri iþin niteliði bunlarýn
diðer iþ�ilerden ayrý deðerlendirilmesini
ve farklý d�zenlemelere tabi tutulmasýný
gerekli kýlmaktadýr. �rneðin, farklý fesih
sebepleri, fesih h�km�n�n ertelenmesi,
yurda iade, iaþe servisi kurulmasý,
ikamet yeri saðlanmasý zorunluluðu
denizde yapýlan faaliyetlere �zg�d�r.
Bundan baþka, denizlerde yapýlan �alýþmalara
iliþkin farklýlýklarýn bir b�l�m�n�
de iþ s�resi ve fazla �alýþmaya iliþkin
h�k�mler oluþturmaktadýr ve bu sebeple
Deniz Ýþ Kanununda iþ s�resi ve
fazla �alýþmaya iliþkin h�k�mler gemilerde
yapýlan �alýþmalarýn niteliðine
uygun olarak diðer iþ kanunlarýnda yer
almayan, farklý d�zenlemeler i�ermektedir.
Uluslararasý alanda da denizcilik
sekt�r� diðer sekt�rlerden ayrý d�zenlemelere
tabi tutulmuþtur.
Uluslararasý �alýþma �rg�t�n�n
gemi adamlarýnýn �alýþma s�relerine
iliþkin son s�zleþmesi 1996 tarihli ve
180 sayýlýdýr3; ancak hen�z y�r�rl�ðe

BUSINESS ETHICS

9/7/2010

INTRODUCTION
The aim of this project is to show the effects of toy advertising on children from the ethical perspectives: rights and duties, utilitarianism and care. Since play is seen as fundamental to the development of children, toys are seen as an essential element in play. Since toys tend to have a high development cost and short life cycles, the economics of scale are very important in suppressing their retail price. Advertising play as crucial role in achieving the critical mass necessary to exploit the economies of scale. The focus of this project is mostly toy advertising on television; because television provides one of the most powerful media for the transmission of commercial messages to children. In general, this work is based on two different opinions towards television advertising in terms its effects on children. On the one hand, children can rationally interpret advertising while they are making decision; on the other hand, they are innocent, so advertising negatively effects child"s socialisation.
In the first part of this paper, you can find the overview of toy industry, and its place in global economy and in the market. Since toy industry has high sales volume; toy companies take marketing of their products in the first place; apply different marketing strategies to different segments like child and parents with multicultural dimensions. Since there is a significant sales volume in toy industry, manufacturers and managers do not hesitate to pursue high profit margin and company"s competitive advantage. Therefore, they forget their impacts on children and the society.
The next section includes ways of advertising that creates children and beliefs. Also, you can find the social effects of toy advertising on mother-child relations and peer pressure.
Finally, "Barbie" case is taken as an illustration of all phenomenon mentioned above. Barbie played an important role in social values, life-styles, child development (i.e. sexual maturity, femininity), parental values (mother-child relations), cultural and racial differences with its high sales volume and effective marketing strategies.
I. THE OVERVIEW of TOY ADVERTISING
One of the driving forces behind the increasing commercialisation of children"s media has been the rise of privatised commercial television around the world. Children from a wide range of countries now have access to Teenage Mutant Ninja Turtles, Power Rangers, and Pokémons via television, the internet, video games, movies and a whole range of toy products, comis books, and clothing. Since many of these television characters and toys are marketed on a global scale, they are difficult to escape.

TOY ADVERTISING in the ECONOMY
As more and more parents begin to afford toys for their children, toy business throughout the world becomes more significant. Since toys are necessary products for child development, supply of them is increasing year by year. In other words, the more toy companies in the system, leads t

�� G�VENCES�

9/7/2010

Giri�
Hizmet ili�kisinin i�veren taraf�ndan sona erdirilmesi, �teden beri T�rk �al��ma mevzuat�n�n en sorunlu konular�ndan birini te�kil etmektedir. T�rk �al��ma Hukuku’nda genel olarak hizmet akdinin haks�z nedenle feshi durumunda, i�verenin fesih i�lemini s�n�rlayan bir d�zenleme yoktur. T�rk �al��ma mevzuat�ndaki d�zenleme hizmet ili�kisinin sona erdirilmesini geciktirici niteliktedir. Yasa koyucunun ve �al��ma hayat� akt�rlerinin �ok iyi bildi�i bu durum, maalesef �imdiye kadar bir ��z�me kavu�amam��t�r. Bu sorunun ��z�m�ne y�nelik yasa koyucu, zaman zaman yasa yapma s�recine girmi�tir. Ancak, bu te�ebb�s yasa tasla�� ya da yasa tasar�s�ndan �teye gidememi�tir.
Ne var ki; T�rkiye 1991 y�l�ndan itibaren kodifikasyon a��s�ndan yeni bir s�rece girmi�tir. �ncelikle 1991 y�l�ndan itibaren, art�k �� G�vencesi’nin ne oldu�u, T�rk �� Hukuku’ndaki yans�mas�n�n nas�l olmas� gerekti�i hususunda kamuoyunda tart��lmak �zere somut ad�mlar at�lm��t�r. Bu s�recin en �nemli �zelliklerinden birisi, �� G�vencesi ile ilgili 158 say�l� ILO s�zle�mesi paralelinde bir i� g�vencesi yasa tasar�s�n�n haz�rlanmas�d�r. �kincisi ise, 1994 y�l�nda daha ileri bir ad�m at�larak ILO’nun 158 say�l� s�zle�mesinin onaylama yoluna gidilmesidir.
Hizmet ili�kisinin i�veren taraf�ndan sona erdirilmesi ile ilgili d�zenlemeleri �ng�ren 158 say�l� ILO s�zle�mesinin onaylanmas� ile T�rk �al��ma Mevzuat�nda revizyon yapma ihtiyac� iki nedenle zorunlu hale gelmi�tir. Bunlardan birincisi, T�rk �al��ma mevzuat�nda de�i�iklik yapmak uluslararas� hukuk y�k�ml�l�� gere�idir. �kincisi ise bu duruma ba�l� olarak T�rkiye’de art�k emek kesimi bu hakk�n bilincine varm��t�r ve bu hakk� yasal olarak talep etme s�recine girmi�tir.
Bug�n var�lan nokta ise yasa koyucu b�t�n bu geli�melerin aksine T�rk �al��ma mevzuat�nda ciddi bir de�i�iklik yapmaks�z�n k�smi de�i�iklikler yaparak 158 say�l� s�zle�meyi i� mevzuatla uyumlu hale getirmeye �al��maktad�r. Nitekim en son Temmuz 2000 tarihli i� g�vencesi yasa tasla�� ile yasa koyucunun b�yle bir niyeti �ok net olarak ortay konulmaktad�r. Taslak ile mevcut �� yasas�nda k�kl� bir de�i�iklik yapmaks�z�n, �� ili�kisinin sona erdirilmesini d�zenleyen yasa h�k�mlerine baz� ilaveler yap�larak i�verenin i��inin hizmet ili�kisini sona erdirmesi durumunda, fesih i�leminin gerek�elendirilmesi ve hakl� bir nedene dayand�r�lmas� istenmektedir. Ancak, hakl� nedenlerin neler olaca�� belirlenilmemekte ve hakl� nedene dayanmaks�z�n yap�lan fesihlerde yapt�r�m�n ne olaca�� hususunda da d�zenlemeler s�z konusu olmamaktad�r.
Bu �al��mada yukar�da vurgulanan d��nceler do�rultusunda �ncelikle i� g�vencesi kavram�n�n neyi ifade etti�i vurgulanm��, i� g�vencesi ile ilgili olarak T�rk �� Hukuku’ndaki d�zenlemeler ile ILO’nun 158 say�l� s�zle�mesindeki d�zenlemeler belirtilmi� ve �al��ma Bakanl�’��n�n Temmuz 2000 tarihli i� g�vencesi yasa tasar�s� tasla�� k�saca de�erlendirilmi�tir.

1. �� G�vencesi Kavram�:
�o�u zaman, doktrinde �al��ma hakk�n�n korunmas� anlam�nda da kullan�lan “i� g�vencesi” kavram� temelde, ge�imini eme�i ile sa�layan ba��ml� �al��anlar�, hakl� bir neden olmaks�z�n, i�veren taraf�ndan hizmet ili�kisine son verilmesi durumunda, i�verenin fesih i�lemini s�n�rlayan veya engelleyen, i� ili�kisini hukuki zemine �eken, b�ylece hizmet akdinin i��i a��s�ndan dayan�ks�z niteli�ini bertaraf eden ve hizmet ili�kisine s�reklilik kazand�ran, koruyucu y�n� a��r basan normatif d�zenlemeleri i�ermektedir.(Demir,1999, s.30-31; �nsal, 1992, s.20-21) �� G�vencesi kavram�n�n arka plan�nda ekonomik, sosyal ve bireysel ger�ekler yatmaktad�r. �� li�kisinde ba�l� ba��na s�reklili�in ifadesi say�lmaktad�r. ��nk�, klasik hukukta taraflara tan�nan e�it fesih yetkisi kuramsal kalmaktad�r. �� ili�kisinin hakl� bir nedene dayanmaks�z�n fesih durumu i��i a��s�ndan iki durum birden yaratmaktad�r. Birincisi, �al��ma ko�ullar�n� i��i aleyhine de�i�tirmektedir. �kincisi ise; i��inin gelirini kaybetmesi ile

SOSYAL G�VENL�KTE �ZELLE�T�RME SEBEPLER VE UYGULAMALAR

9/7/2010

SOSYAL G�VENL�KTE �ZELLE�T�RME SEBEPLER VE UYGULAMALAR

Yazar 1967 y�l�nda Eski�ehir"de do�mu�tur.
1985 y�l�nda Eski�ehir Anadolu Lisesinden mezun olmu�, ayn� y�l girdi�i Ankara �niversi-tesi Hukuk Fak�ltesini 1989"da bitirmi�tir.
1990 y�l�nda Anadolu �niversitesi �al��ma Ekonomisi ve End�stri �li�kileri B�l�m� �� Hu-kuku ve Sosyal G�venlik Hukuku Anabilim dal�na ara�t�rma g�revlisi olarak atanm��t�r.
1992 y�l�nda Anadolu �niversitesi Sosyal Bilimler Enstit�s�nde "Toplu �� S�zle�mele-rinde Y�r�rl�k Tarihinin Ge�mi�e Etkili Olarak Kararla�t�r�lmas� ve Uygulama So-runlar�" konulu tezi ile y�ksek lisans�n� tamamlam��t�r.
1996 y�l� Ekim ay�nda "Sosyal G�venlik Sorunlar�n�n ��z�m�nde �zel Sigortalar" konulu tezi ile doktoras�n� tamamlam��, Aral�k 1996"da Yrd. Do� Dr. Olarak atanm��t�r.
G�R��
Sanayi Devrimi ile ba�lay�p II. D�nya Sava��ndan sonra geli�en sosyal devlet kavram�n�n �nemli bir y�n�, vatanda�lar�n yar�nlar�n� g�vence alt�na almak, onlar� sosyal g�venli�e kavu�turmakt�r. Ancak, 1970"lerde ya�anan petrol krizi sonras� ortaya ��kan geli�meler ve 1980"lerde g�r�len ekonomik durgunluk, gerileme ve artan b�t�e a��klar� t�m d�nyada sosyal g�venlik alan�nda yeni a��l�m gereksinimlerini do�urmu�tur .
Nitekim, 1980"ler ile 1990"lar�n, sosyal g�venlik politikalar�nda b�y�k bir de�i�imi i�erdi-�i, bir �ok devletin sosyal g�venlik sistemlerine yeni bir �ekil vermeyi hedefledikleri g�-r�lmektedir . Belirtilen geli�im baz� �lkelerde sosyal g�venli�in b�y�k �l��de �zelle�tiril-mesi gibi radikal bir de�i�imi i�erirken, baz�lar�nda k�smi bir �zelle�tirmeyi i�eren �l�ml� bir d�n��m� ortaya koymaktad�r. Di�er bir k�s�m �lkelerde ise sosyal g�venli�in �zelle�ti-rilmesi konusunda tart��malar yap�lmakta, ancak somut ad�mlar, bug�n i�in, at�lmamakta-d�r.
Bu arada �nemle belirtelim ki sosyal g�venlikte �zelle�tirme kavram� �zerinde de bir g�-r�� birli�i bulunmamaktad�r. �zellikle sosyal taraflar ve ��reti bu konuda a��k bir tan�m vermekten ka��nmakta, tart��ma, s�n�rl� say�daki uygulaman�n de�erlendirilmesi niteli�ini ta��maktad�r. Ger�ekten, sosyal g�venlik sorunlar�na ��z�m �nerileri getirmeyi ama�la-yan bir �ok eserde, �zelle�tirmeden s�z edilmi� iken, herhangi bir tan�m verilmemi�tir
Sosyal g�venlik alan�nda �zelle�tirme uygulamalar� ve bunlara y�nelik g�r��ler bir b�t�n olarak de�erlendirildi�inde, �zelle�tirmenin, sosyal devlet olgusundan belli bir �l��de uzakla�may� ifade etti�i ortaya ��kmaktad�r. Bu anlamda sosyal g�venli�in �zelle�tirilme-sini, "sosyal devletin, sosyal g�venli�in sa�lanmas� �devini tamamen ya da k�smen �zel sekt�re devretmesidir", �eklinde tan�mlamak m�mk�nd�r.
B�ylece, �zelle�tirme ile devlet, do�umundan bu yana kendi �zerinde bulunan sosyal g�venli�i sa�lama y�k�ml�l��nden k�smen ya da b�t�n�yle �ekilmekte, bu y�k�m�n� �zel sekt�re devretmektedir. �zelle�tirme uygulamas�ndan sonra devlet, bu alanda ge-nellikle bir denetim fonksiyonu g�rmektedir.
Bu �al��mada �ncelikle devletleri �zelle�tirmeye y�nelten sebepler, ard�ndan da ana hat-lar� ile �zelle�tirme uygulamalar� incelenecektir. Bu arada �lkemizdeki duruma da k�saca de�inilecektir.
I. SOSYAL G�VENL�KTE �ZELLE�T�RMEYE YOL A�AN SEBEPLER
Sosyal g�venlik alan�nda �zelle�tirmeye yol a�an sebeplerin ba��nda finansman g��l�kle-rinin geldi�i �o�unlukla kabul edilen bir g�r��t�r . �te yandan sosyal g�venli�in �rg�t-lenmesinden kaynaklanan ve �o�unlukla sisteme siyasal etkileri m�mk�n k�lan yap�lanma da �zelle�tirme fikrini kabul g�r�r hale getirmi�tir. Bunun yan�nda, 1980 sonras� bireyi �n plana ��karan g�r��lerin de sosyal g�venlik alan�ndaki bu yeni geli�imi etkiledi�i bir ger-�ektir.
�zetle belirtmek gerekirse, sosyal g�venlikte �zelle�tirme fikri, sosyal g�venli�in kendi i�sel sorunlar� yan�nda, konjonkt�r�n de etkisi ile bir �ok �evrede kabul g�r�r hale gel-mi�tir.
a. Finansman G��l�kleri
Sosyal g�venlik sistemlerinin temelinde gen� ve sa�l�kl� �al��anlardan ya�l�lara bir gelir transferi yatmaktad�r. Ba�ka bir deyi�le bug�n�n gen�leri bug�n�n ya�l�lar�n� ve hasta

FAZLA �ALI�MA

9/7/2010

BUR��N BOZKAYA
9812389-02

IFAZLA �ALI�MA NED�R?
I.AGENEL OLARAK
�al��ma ya�am�n�n ihtiya�lar�, baz� durumlarda g�nl�k ve haftal�k �al��ma s�relerinin a��lmas� sonucunu ka��n�lmaz olarak do�urmaktad�r. ��te bu durum, Kanunda belirtilen normal �al��ma s�relerinin d��nda �al��lmaya devam edilmesi, ba�ka bir deyi�le fazla s�reli �al��maya yol a�maktad�r.
Fazla �al��ma, �� Kanununun 35. maddesinde "... kanunda yaz�l� g�nl�k �al��ma s�resi d��nda" yap�lan �al��malar �eklinde ifade edilmi�tir. Fazla �al��ma uygulamas�n�n esas�n�, g�nl�k �al��ma s�resinin �zerinde belirli ko�ullar i�inde yap�lan �al��ma olu�turur.
Anayasan�n 50. maddesinde "Kimse, ya��na, cinsiyetine ve g�c�ne uymayan i�lerde �al��t�r�lamaz.
K��kler ve kad�nlar ile bedeni ve ruhi yetersizli�i olanlar �al��ma �artlar� bak�m�ndan �zel olarak korunurlar.
Dinlenmek, �al��anlar�n hakk�d�r.
�cretleri, hafta ve bayram tatili ile �cretli y�ll�k izinleri haklar� ve �artlar� kanunla d�zenlenir." �eklinde ifade olunan h�k�mlerle bireylerin �al��ma �artlar� ve dinlenme hakk� a��k bir bi�imde teminat alt�na al�nm��t�r.
�e�itli kanunlarda da i��iler i�in haftal�k �al��ma s�releri ayr� ayr� tesbit edilmi�tir. Mesela 854 say�l� Deniz �� Kanununda 48 saat (madde 26) , 5953 say�l� Bas�n �� Kanununda 48 saat (ek madde 1) , 1475 say�l� �� Kanununda ise bu s�re 45 saat (m.61/a) , olarak belirlenmi�tir. Ayr�ca �� Kanununda (m.35), Fazla �al��ma T�z��nde (m.1) ve �� S�releri T�z��nde (m.4) , Haftal�k �� G�nlerine B�l�nemeyen �al��ma S�releri T�z��nde , g�nl�k �al��ma s�releri d�zenlenmi�tir. Mevzuata g�re g�nl�k �al��ma s�resi, haftan�n 6 i� g�n� �al��lan i�yerlerinde 7,5 saat, Cumartesi g�nleri de tatil edilerek haftada 5 i� g�n� �al��lan i� yerlerinde 9 saat, Cumartesi g�nleri k�smen tatil edilen i�yerlerinde Cumartesi �al��lan s�re 45 saatten ��kar�ld�ktan sonra kalan�n be�e b�l�nmesiyle tesbit edilen s�re olarak ortaya ��kmaktad�r.
Daha �nce yukar�da belirtti�imiz gibi; Fazla �al��ma uygulamas�n�n esas�n�, g�nl�k �al��ma s�resinin �zerinde belirli ko�ullar i�inde yap�lan �al��ma olu�turur. Bu a��kl��a kar��n, Yarg�tay"a g�re, �� Kanunu anlam�nda fazla �al��madan bahsedebilmek i�in haftal�k �al��ma s�resinin (ya da g�nl�k normal �al��ma s�resinin) de tamamlanmas� gerekmekte, sadece belirlenmi� g�nl�k �al��ma s�resinin a��lmas� durumunda (ve fakat haftal�k �al��ma s�resinin a��lmad�� hallerde) �� Kanunu anlam�nda bir fazla �al��man�n s�zkonusu olmad�� srarla belirtilmektedir.
�zetlemek gerekirse, fazla �al��ma, �� Kanununda belirlenen g�nl�k �al��ma s�resi d��nda yap�lan �al��mad�r. Bunun yan�s�ra, haftal�k �al��ma s�resini a�an �al��malar da fazla �al��ma say�lmaktad�r. Ancak, haftan�n 7. g�n�nde �al��an bir i��inin, bu �al��mas�n�n fazla �al��ma say�labilmesi i�in, 7. g�nden �nceki 6 g�n de �al��ma�� olmas� gerekmektedir. Aksi halde �rne�in sal� g�n� tatil yapan ve fakat pazar g�n� �al��an i��inin Pazar g�n� yapt�� al��ma fazla �al��ma de�ildir.
Fazla �al��ma ile ilgili olarak �zerinde durulmas� gereken bir ba�ka nokta da, �al��ma s�relerinin �zellikle toplu i� s�zle�melerinde i��i yarar�na azalt�ld�� durumlarda ortaya ��kar. Ancak bu durumda Yarg�tay s�zle�medeki zamanlar�n tamamlanmas�n� yeterli bulmamakta g�nl�k 7,5 veya haftal�k 45 saat a�an �al��malar�n fazla �al��ma say�labilece�ini kabul etmektedir. Buna kar��l�k, taraflar�n hizmet akdi veya toplu i� s�zle�meleri ile 36 saat ila 45 saat aras�ndaki s�re ya da 6 saat ila 7,5 saat aras�ndaki s�re i�in fazla saatlerle �al��ma �creti belirlemelerine herhangi bir engel bulunmamaktad�r.
I.BFAZLA �ALI�MA T�RLER�
Nedenlerine ba�l� olarak fazla �al��may� 4 ayr� ba�l�k alt�nda incelemek m�mk�nd�r.
I.B.aGenel Sebeplerle Yap�lan Fazla �al��ma
Genel sebeplerle fazla �al��maya ili�kin h�k�mler �� Kanunu, m.35/1"de ve bu maddeye dayan�larak ��kar�lm�� "Fazla �al��ma T�z��"nde yer almaktad�r. Madde 35 metni ��yledir.
"Madde 35- Memleketin genel yararlar�, yahut i�in niteli�i veya �retimin artt�r�lmas� gibi se

SOSYAL, K�LT�REL VE YAPISAL �ZELL�KLER�LE SANAL ��G�C�

9/7/2010

Sosyal, K�lt�rel ve Yap�sal �zellikleriyle SANAL ��G�C�

Giri�

Modern d�nya "i�"i ve "i�yerini" ya�am�n merkezi haline getirdi. Geleneksel toplumda "evde �al��an" insanlar, art�k "fabrikalarda �al��ma"ya ba�lad�lar. ��, aileden ayr�ld�. Sosyologlar�n b�y�k �nem atfettikleri bu geli�me (Weber, s.18) ekonomide oldu�u kadar, zihniyet d�n��m�nde de olduk�a �nemli i�levler g�rd� .

Modern d�nyan�n adeta merkezi haline gelen end�striyel �retim d�zeni, e�itimden aile d�zenine kadar t�m kurumlar�n yeniden �rg�tlenmesine yol a�t�. "B�y�k aile" par�alanarak, end�stri toplumunda "�ekirdek aile"ye d�n��rken, e�itimde end�strinin gereksinimlerine uygun tarzda kitleselle�ti.

"Kendi i�ini yapan" ya da "�cretsiz aile efrad�" olarak �al��an insanlar�n yerini, "�cretli" i� g�c� ald�. Ekonomi ve toplum kabuk de�i�tirdi. Da��n�k yerle�im birimlerinde ya�an insanlar, modern d�nyada, b�y�k kitleler halinde, end�stri merkezlerine ak�n ettiler. Her alanda g�zle g�r�l�r bir merkezile�me ortaya ��kt�. ��nk� bu merkezile�meye, standartla�maya ve kitleselle�meye (Toffler, s.75-94) dayanan anlay�� maliyetleri minimize ediyordu. Sonu�ta "i�" modern d�nyada "aile"den koptu ve "aile" farkl� bir i�lev kazand�.

I. Kavramsal �er�eve

Ancak i�inde ya�ad��m�z bu post end�striyel �a�da, tekrar tersine bir e�ilim ortaya ��kt�: ��, yeniden eve d�nme e�ilimine girdi. Ba�ta Amerika olmak �zere �ok say�da geli�mi� �lkede "evde �al��ma" (work at home), "tele �al��ma"(telework), "uzaktan �al��ma"(distance work) ya da "tele i�e gidip gelme/telekomute" (telecommuting) dedikleri �al��ma t�rleri ola�an �st� bir h�zla artmaya ba�lad�(*).

Bu kavramlar aras�nda k�smi farklar olsa bile, �o�u kere ad�na "sanal i�g�c�" (virtual workers) diyebilece�imiz, yeni bir i�g�c� t�r�n�n y�kseli�ini g�stermektedir. Asl�nda end�stri uygarl�� ile gelen standart �al��ma t�rlerinin d��na ��kan uygulamalar�n k�kleri daha eskiye dayanmaktad�r. Ancak son d�nemde enformasyon teknolojilerinin(�zellikle de �nternet"in) geli�imi, bu yeni �al��ma t�rlerinin yayg�nla�mas�n� �ok daha kolayla�t�rm��t�r.

"Sanal i�g�c�" kavram�n�, ILO"nun tan�m�ndan (Davis) esinlenerek, "tele �al��ma"n�n bir alt birimi olan, "tele i�e gidip gelen" (telecommuter) i��ilerden, hi� i�yerine gitmeksizin zaman ve mekandan ba��ms�z �al��an i�g�c�ne kadar, enformasyon teknolojilerinin kullan�lmas� yoluyla, uzaktan �al��an i�g�c� olarak tan�mlayabiliriz.

Sanal i��iler, esnek i�yeri uygulamas�n�n bir par�as� olan, "telekomute/tele i�e gidip gelme" uygulamas�nda oldu�u gibi, haftan�n belli g�nlerine i�yerinde, kalan g�nlerinde de evlerinde �al��abilirler; veya hi� i�yeri ve i�vereni ile direkt y�z y�ze temasa ge�meksizin, t�m�yle sanal ortamda, daha �ok proje baz�nda, faaliyette bulunabilirler. Sanal �al��ma d�zeninde, i��i i�e gitmiyor, i� i��inin aya��na geliyor (Harler, s.26).

Biz burada sanal i�g�c� kavram�n� "telekomute/tele i�e gidip gelme"den (telecommuting) ba�layarak, t�m i�lerin sanal ortamda yap�ld�� ileri d�zeyde sanal �al��maya kadar, enformasyon teknolojileri vas�tas�yla uzaktan �al��ma �ekillerini da kapsayacak �ekilde kullan�yoruz.

II. Sosyal ve K�lt�rel Boyutlar�yla Sanal ��g�c�

Genellikle y�ksek vas�fl�, bilgi i��isi s�n�f�na giren ve ileri d�zeyde enformasyon teknolojilerini kullanan sanal i�g�c�n�n istihdam�n�n h�zla yayg�nl�k kazand��na tan�k olunmaktad�r.

Asl�nda i��i (worker) kavram� kullan�lmakla beraber, sanal i�g�c�n�n, geleneksel i�g�c� ile �cretli �al��mak d��nda pek fazla bir benzerli�i yoktur. Sadece vas�f y�n�nden de�il, sahip oldu�u k�lt�rel �zellikler bak�m�ndan da geleneksel i��iden farkl�la��r.

Sanal i�g�c�, geleneksel end�striyel i�g�c� istihdam�nda oldu�u gibi uzun s�re ayn� i�yerinde �al��maz; dolay�s�yla onun "i�yeri aidiyeti" son derece zay�ft�r. Bunun yerine sanal i�g�c�nde "meslek aidiyeti"nin �ne ge�ti�ine tan�k olunmaktad�r.

Sanal i�g�c�n�n i�yeri ile ili�kisi, proje bazl� i�lerde oldu�u gibi, �o�unlukla belli s�relerle s�n�rl�d�r. Projenin tamamlanmas� ile

�SPANYADA �� G�VENL�� VE SA�LI�I

9/7/2010

�SPANYADA �� G�VENL�� VE SA�LI�I

�spanyada i� kazalar� ve meslek hastal�klar� ile ilgili resmi istatistikler �ok s�k� bir �ekilde tutulan i� kazalar� ve meslek hastal�klar� raporlar�na dayanmaktad�r.

Bu makalede �spanya"n�n ulusal �al��ma ko�ullar�n�n irdelendi�i bir anketten bahsedilecektir. Bu anket �spanya"da 3445 i�veren ve 3804 �al��ana uygulanm��t�r. �rneklem t�m sekt�rler ve �irketlerin b�y�kl�k derecelerini i�erecek �ekilde se�ilmi�tir.

Ankete g�re;

1.F�Z�KSEL UYGUNSUZLUK

Ankete g�re i��ilerin %8,5 80db"in �zerinde g�r�lt�ye maruz kal�yor.Bu oran ge�en ankete g�re (4 sene �nce yap�lm��) d��k bir oran ancak hala al�nmas� gereken baz� �nlemler var;

-G�r�lt�y� kayna��nda yok edecek yada azaltacak sistem yada prosed�rlerin haz�rlanmas�
-�zolasyon
-��iye verilecek e�itim ve bilgiler

Bu �nlemlerle �spanyada meslek hastal�� olarak kabul edilen, �al��ma ko�ullar� y�z�nden ortaya ��kan sa��rl�k sorununun azalaca�� s�ylenmektedir.Titre�ime maruz kalan i��ilerin oran� ise ankete g�re %7,8. Bu sorunda ise ge�mi� d�neme g�re herhangi bir geli�me olmam��. Anket koruyucu �nlemler olarak;

-Ekipman�n uygun yerle�tirilmesi
-Titre�imin absorbe edilece�i mekanizmalar�n geli�tirilmesi
-��i e�itimi

2. DURU�LAR VE HAREKETLER

Ankete g�re �al��anlar�n %28.8"i mesaileri s�resince s�rekli a��r par�alar� kald�rmak zorunda kal�yorlar. Bu oran, ge�mi� y�llarda yap�lan anketlere g�re y�ksek bir oran. Ayr�ca anket, �al��ma ko�ullar�n�n �irket k��ld�k�e a��rla�t��n� g�steriyor.

Ankete g�re �al��anlar�n %49.3"� s�rekli tekrar gerektiren i�lerden rahats�z olduklar�n� ortaya koyuyor. Burada al�nmas� gereken �nlemler,
-Molalar ve i� rotasyonunun optimizasyonu
-�� zenginle�tirme
-Yeni teknolojilerin kullan�m�

3. K�MYASAL MADDEYE MARUZ KALMA

��ilere ankette "zararl� veya zehirli maddeleri veya �r�nleri i�inizde kullan�yor musunuz" sorusuna %15 lik bir oran "evet" yan�t�n� vermi�tir. Kimyasal maddelere maruz kalan i��iler geneld

ELEKTRON�K T�CARETTE B�LG� G�VENL�� TER�MLER�

9/7/2010

ELEKTRON�K T�CARET TER�MLER S�ZL��
ELEKTRON�K T�CARETTE B�LG� G�VENL�� TER�MLER�
a��k anahtar (public key): A��k anahtarl� bir kriptografik y�ntem (algoritma) kullanan bir kullan�c�n�n kendisine ait olan iki anahtar�ndan kamuya a��k olan�.
a��k anahtar altyap�s�-AAA (public key infrastructure-PKI ): Bilgi ileti�iminde a��k anahtarl� kriptografinin yayg�n ve g�venli olarak kullan�labilmesini sa�lamaya yarayan ve birbirleriyle e�g�d�m i�inde �al��an anahtar �retimi, anahtar y�netimi, onay kurumu, say�sal noterlik, zaman damgas� gibi hizmetlerin t�m�.
a��k anahtarl� kriptografi (public key cryptography): Her kullan�c�ya, s�rekli kullan�m i�in biri a��k di�eri gizli iki anahtar�n verildi�i �ifreleme/�ifre ��zme y�ntemlerinin t�m�. Asimetrik kriptografi ya da �ift anahtarl� kriptografi ad�n� da al�r.
a��k bilgisayar a�� (open computer network): �steyen herhangi bir bilgisayar kullan�c�s�n�n ba�lanabilece�i ve di�er ki�ilerle bilgisayar �zerinden ileti�im kurabilece�i, herkese a��k elektronik ileti�im ortam�. �rnek: Internet.
anahtar (key): �ifreleme ve �ifre ��zme s�ras�nda kullan�lan say� dizisi.
anahtar �retimi (key generation): A��k anahtarl� kriptografide, her kullan�c�n�n a��k/gizli anahtar �iftinin, kullan�lan kriptografik y�nteme ba�l� matematiksel i�lemlerle haz�rlanmas�
anahtar y�netimi (key management): A��k anahtarl� kriptografide her kullan�c�ya farkl� anahtar �iftleri verilmesi, kullan�c�lar�n a��k anahtarlar�n�n herkesin ula��m�na a��k olarak saklanmas� ve kullan�c�lar�n gizli anahtarlar�n�n mutlak gizlili�inin sa�lanmas�ndan sorumlu d�zen
anahtar� bulan kurum-ABK (key recovery agency-KRA): Yasal eri�ime yard�mc� olmak amac�yla kurulan ve yarg�n�n gerektirdi�i durumlarda, zan alt�ndaki ki�inin gizli anahtar�n�n matematiksel y�ntemlerle elde edilmesini sa�layan kurum. Gizli anahtar�n� kaybeden herhangi bir ki�i de, kimli�ini belgeleyerek ABK"ye ba�vurursa anahtar�n� yeniden elde edebilir
Basit b�l�m: (Simple segment) Hi�bir s�n�fland�rmaya ihtiyac� olmayan b�l�m. (Anlam� sabit ve a��k olan b�l�m)
Basit veri eleman�: (Simple data element) Tek bir de�er ta��yan veri eleman�.
bilgi b�t�nl�� (message integrity): Bilginin saklanmas� veya a��k/kapal� ileti�im a�lar�ndan iletimi s�ras�nda i�erik a��s�ndan herhangi bir de�i�ime u�rat�lmam�� olmas�, �zg�n halinde korunmas�
bilgi g�venli�i (information security): Bilginin, i) kime ait oldu�u belirlenmi�, ii) b�t�nl�� korunarak, ve iii) gizlili�i sa�lanm�� olarak iletimi ve saklanmas�.
B�l�m ad�: (Segment name) Do�al dilde bir ya da daha �ok s�zc�k ile veri b�l�m� kavram�n�n tan�mlanmas�.
B�l�m kodu: (Segment code) B�l�m rehberinde tan�mland�� ekilde, her b�l�m� tek olarak g�steren kod.
B�l�m rehberi: (Segment directory) Tan�mland�r�lm��, isimlendirilmi� b�l�mler listesi.
�ift anahtarl� kriptografi (double key cryptography): A��k anahtarl� kriptografi veya asimetrik kriptografi.
Dok�man: (Document) Bir verinin �zerine kay�t edildi�i, insan ya da makine taraf�ndan okunabilen

GLOBALLE�EN �� P�YASALARINDA GEL��EN �LKELER�N YER� VE T�RK�YE DE�ERLEND�RMES�

9/7/2010

GLOBALLE�EN �� P�YASALARINDA GEL��EN �LKELER�N YER� VE T�RK�YE DE�ERLEND�RMES�
3.1. Yeni Tekno-Ekonomik Yap�ya Geli�en �lkelerin Uyum S�reci
3.1.1.Kaybedilen Uluslararas� Rekabet Avantaj�: Ucuz Emek Avantaj� Ve Sonu�lar�
Geli�mi� �lkelerin y�ksek teknoloji �er�evesinde apayr� bir �retim mant��na y�nelmeleri, uluslararas� rekabet alan�nda yeni stratejileri g�ndeme getirmekte, kendi i�inde homojen bir g�r�n�m vermemesine ra�men G.�."lerin beliren bu yeni d�zene uyumu beraberinde bir tak�m sorunlar getirmektedir. �ncelikle sanayi sonras� d�n��m ad� verilen bu d�nemin kumanda merkezi geli�mi� �lkelerdir. Bu y�zden de, G.�."lerin geli�mi� �lkelerin g�d�m�nde kalmalar� bir tehdit olu�turmakta ayr�ca G.�."lerin mevcut kurum ve davran��lar� ile bu g�d�mden kurtulmalar� olanaks�z g�z�kmektedir.
G�n�m�ze de�in, G.�."lerin, uluslararas� piyasalarda ihracata dayal� bir sanayile�meyi s�rd�rmelerinde ana avantaj� bol ve ucuz eme�e sahip olmas� idi. �zellikle Asya kaplanlar� ad� verilen G�ney Kore, Tayvan, Singapur gibi �lkeler imalat sanayinde ucuz ve bol eme�e sahip olmalar� ile h�zl� bir kalk�nma hamlesi ya�am��lard�r. Ancak g�n�m�zde, G.�."lerin ucuz eme�e dayal� kar��la�t�rmal� �st�nl��ne (daha do�rusu kar��la�t�rmal� durumu idare etmesi) kar�� geli�mi� �lkelerin iki hareketi olmu�tur (Kazgan, 1994: 117).
�lk olarak G.�."lerden gelen bu gibi mallar�n giri�i �e�itli tarife d�� engeller yolu ile uluslararas� d�zenleme g�c�n� kullanarak s�n�rlanm��t�r. Bu d�zenlemeler, tar�m �r�nleri-i�lenmi� tar�m �r�nleri-dokuma giyim gibi emek-yo�un mallar�n GATT Uruguay Round Antla�mas� ile getirilen patent ve lisans haklar� ile geli�mi� �lkelerin tekeline ge�mesi olarak ifade edilebilir.
�kinci tepki ise, "fakt�r tersinmesi" denen olayla yani daha �nce emek-yo�un teknoloji ile g�reli daha d��k maliyetle �retilebilen mallar�n, geli�mi� �lkelerde sermaye yo�unlu�u y�ksek teknoloji ile daha karl� bir bi�imde �retilir duruma gelmesidir. B�ylece, �retim teknolojisi ve otomasyonda ilerlemeler bu �ekilde emek verimlilik d�zeyini artt�rm��t�r ve rekabette y�ksek kalite, tasar�m, yeni bulu�lar, de�i�en t�ketici gereksinimlerine uygun �r�n ve hizmet geni�letebilme yetene�i gibi ��eler �n plana ��km�� ve i��ili�in �retim fakt�rleri aras�ndaki nisbi �nemi h�zla azalmaktad�r (Dahlman, 1995: 17; Drucker, 1992: 54, UNIDO, 1996: 7) 31. Bu durum geli�mi� ve G.�."in yeni rekabet stratejileri ve �zellikle G.�." lerin i� piyasas� a��s�ndan �u gibi sonu�lara yol a�ar:
1)Geli�mi� �lke imalat��lar� d��ar�ya ta��d�klar� faaliyetlerini yava� yava� geri getirmeye ba�lam��lard�r (Drucker, 1992: 55; E�ilmez, 1996: 43; Yent�rk, 1994b: 39). �rne�in Ford "un Brezilya "daki fabrikas�n� yeniden ABD"ye ta��mas� ve �in "de dikim i�ini yapan ve �nl� firmalarla �al��an �izimcilerin bug�n yeniden ABD"de �retime y�nelmeleri gibi (Bozkurt, 1996: 7). ��nk�, g�n�m�zdeki �iddetli global rekabet ortam�nda h�z son derece �nemlidir.
2)D�n�n �cret maliyeti y�ksek otomobil ve �elik gibi sanayilerinden

DI� KAYNAKLARDAN YARARLANMA (DKY) VE S�ZLE�ME Y�NET�M�

9/7/2010

DI� KAYNAKLARDAN YARARLANMA (DKY) VE S�ZLE�ME Y�NET�M�

Son y�llarda �zerinde tart��lan konulardan biri de outsourcing, ya da dilimizde kullan�ld�� bi�imiyle d�� kaynaklardan yararlanma (DKY) d�r. K�resel rekabet, y�netimi kendini yeniden tarif etmeye, daha saydam olmaya ve �rg�t�n temel yetenekleri �zerinde odaklamaya zorlam��t�r. Temel yeteneklere verilen bu �nem ise, temel olmayan destekleyici fonksiyonlar�n organizasyonun d��ndan al�nmas� konusunda artan bir ilgiye, k�saca DKY olarak bilinen bir s�rece neden olmu�tur(1). K�sa bir ifadeyle bir firman�n kendisinin �retebilece�i bir mal� veya hizmeti bir tedarik�iden sat�nalmas� d�� kaynaklarlan yararlanma olarak adland�r�lmaktad�r(2). Di�er bir deyi�le DKY, bir i�letmenin sadece temel s�re�leri ve yetenekleri �zerine odakla�arak, temel olmayan s�re�leri ise i�letme d��ndan sa�layarak rekabet g�c�n� art�rmaya y�nelik bir stratejidir.

DKY neden �nemlidir ?

Uygulamada DKY �ok farkl� seviyelerde ger�ekle�tirilebilir. Belirli spesifik bir g�rev i�in d�� kaynak kullan�m�na gidilebilece�i gibi, i�letmenin t�m fonksiyonlar� i�in de d�� kaynak kullan�m� tercih edilebilir(3). Organizasyonda d�� kaynak kullan�m�n�n s�n�r�n�, d��ar�dan sa�lanacak kayna��n yada hizmetin, organizasyon i�in ta��d�� stratejik �nemi olu�turur. Organizasyon i�in stratejik olarak de�erlendirilmeyen t�m i�lerde d�� kaynak kullan�m�n�n, kalite, maliyet, verimlilik ve farkl�l�k avantaj� getirece�i ileri s�r�lmektedir(4). Organizasyonda insan kaynaklar� s�re�lerinde d�� kaynak kullan�m� da yine ayn� kriterden yola ��k�larak orgnizasyon i�in ta��d�� stratejik de�er g�z�n�nde bulundurularak karar verilecek bir olgudur.

G�n�m�zdeki h�zl� de�i�im ve artan k�resel rekabet, i�letmelerin giderek daha fazla esnek yap�lara sahip olmalar�n� gerektirmektedir. Gelece�in organizasyonlar�, bu g�nk�nden �ok daha h�zl� hareket etmeye olanak veren yap�lar �zerinde olu�acakt�r. S�zgelimi b�y�k organizasyonlar, daha ba��ms�z olarak hareket edebilen i� �niteleri gruplar�na do�ru d�n��mektedir. Bu yakla��m, b�y�k organizasyonlar�n farkl� �r�n/�r�n grubu �reten veya farkl� yerlerdeki birimlerinin, k��k bir i�letme gibi, i�letme stratejilerine uygun olmakla birlikte operasyonlarla ilgili kendi kararlar�n� alabilen �zerk i� �niteleri halinde �rg�tlenmesini ifade etmektedir. �� niteleri halinde yap�lanan bir organizasyonda, i� �nitelerinin faaliyetleri ile ilgili bir �ok karar, i� �nitesi y�netimi taraf�ndan al�nmaktad�r. �� niteleri organizasyonunda, muhasebe, insan kaynaklar� gibi destek fonksiyonlar� da i� �nitesi b�nyesinde yer almakta, yada yerel d�� kaynaklardan sa�lanmaktad�r.

Yine esnek yap�lanmaya olanak veren bir di�er yakla��m da sanal organizasyonlard�r. En basit �ekilleriyle sanal ekipler, faaliyetlerinin d�� kaynaklardan sa�lanan k�s�mlar� ile b�t�nle�mi� organizasyonlard�r(5). Bununla birlikte sanal organizasyonlar, temel yetkinliklerini d��ndaki stratejik �nemde g�r�nmeyen fonksiyonlar�n� d�� kaynaklardan sa�layan organizasyonlardan farkl�d�rlar. D��salla�t�r�lm�� organizasyon ve sanal organizasyonlar aras�ndaki temel fark, ama� ve yayg�nl�k noktas�ndad�r(6). Sanal organizasyonlar, temelde bir iki kilit nitelik d��nda fonsiyonlar�n�n�n �ok b�y�k bir b�l�m�n� d��ar�dan sa�lamaktad�r. �stelik burada temel ama�, maliyet avantaj�ndan �ok, maksimum d�zeyde h�zl�l�k ve esneklik sa�lamakt�r. Burada �zerinde �nemle durulmas� gereken nokta, organizasyonun yap�dan �ok, esnek s�re�lere odaklanmas�d�r.

Organizasyonlar�n esnek yap� ve s�re�lere sahip olmas�, esnek i�g�c�ne ihtiya� g�sterir. DKY i�letmeler a��s�ndan esnek i�g�c� yarat�lmas�nda �nemli y�ntemlerden biridir. Bu a��dan DKY ba�l�ca iki bi�imde ger�ekle�ebilir : Birincisinde, ticari bir i�letmeden mal veya hizmet sat�nal�nmakta, bu mal�n kullan�labilmesi veya hizmetin ge�ekle�tirilmesi i�in, bu mal/hizmeti sunan i�letmenin personeli, bu hizmetin verildi�i i�letmede �al��maktad�r. G�n�m�zde, temizlik, g�venlik, dan��manl�k hizmetleri gibi bir �ok hizmetin

S�STEM YAKLA�IMI

9/7/2010

I.S�STEM YAKLA�IMI
Sistem yakla��m� olarak bilinen bu yeni d��nce tarz� biyolog Von Bertalanffynin 1920lerde ba�latt�� "genel sistem teorisinden" kaynaklanmaktad�r. B�yle bir yakla��m�n amac�, y�netim olay�n�n ve birimlerinin bir birleriyle olan ili�kilerini ve bu ili�kilerin niteli�ini incelemek, belirli bir birimdeki geli�melerin di�er birimler �zerindeki etkilerini ara�t�rmak; k�saca, y�netim olaylar�n� ba�ka olaylarla ve d�� evre �artlar� ile ili�kili olarak incelemektir.
1. TANIMI:
Bir sistemi, belirli par�alardan (alt birimlerden, alt sistemlerden) olu�an, bu par�alar aras�nda belirli ili�kileri olan bu par�alar�n ayn� zamanda d�� evre ile ili�kisi olan, bir b�t�n olarak tan�mlamak m�mk�nd�r.
Y�netimde sistem yakla��m� denildi�i zaman, y�netim olaylar�n� ve bu olaylar�n cereyan etti�i birimleri bir birleri ile ili�kili bir �ekilde ele alan yakla��m anla��lmaktad�r. Ba�ka bir de�i�le sistem yakla��m�, organizasyonu �e�itli par�alar, s�re�ler ve ama�lardan olu�an bir b�t�n olarak ele al�r. �rne�in organizasyon sistemini olu�turan par�alar olarak insan unsuru (�al��anlar), makineler, maddi kaynaklar, g�revler ( g�rev tan�mlar� ), formal yetki ili�kileri, k��k informal guruplar say�labilir. B�t�n bu par�alar organizasyonun amac�n� ger�ekle�tirmek �zere, haberle�me ve karar verme s�re�leriyle bir birlerine ba�lanm�� bulunmaktad�r. Dolay�s� ile organizasyon ana sistemdir. Bu sistem bir birleriyle ili�kili ve kar��l�kl� ba��ml� alt sistemleri i�ermelidir. Y�netimsel davran��ta esas olan bu kar��l�kl� ili�ki ve ba��ml�l�kt�r.
Y�netimde Sistem Yakla��m�n�n Nedenleri: Y�netimde sistem yakla��m�n� gerektiren iki neden vard�r.
a) �rg�t yap�lar�n�n gittik�e karma��kla�mas� ilk nedendir. bu karma��kl��a;
- Teknolojik geli�meler
- �rg�tle �evre aras�nda artan ili�kiler.
- �r�n �e�itlili�i ve �r�nlerin piyasa �m�rlerininin k�salmas� neden olmaktad�r.
b) Y�netim alan�ndaki yeni geli�meler ise ikinci neden olarak sistem yakla��m�n� gerektirmi�tir.
- Bilgi-geri besleme ( information-feedback ) teorisi.
- Geli�tirilmi� karar verme s�reci
- Y�netim bilimi tekniklerindeki geli�meler.
- Elektronik bilgi i�lem makineleri.
�eklinde s�ral�ya biliriz.
Y�netimde Sistem Yakla��m�n� Kullanman�n Yarar�: Bir defa b�yle bir yakla��m klasik y�netim teorisini kat�l�� ve kapal�l��ndan kurtulmak i�in gerekli olmu�tur. b�yle bir yakla��m organizasyonlara esneklik sa�lam�� ve organizasyonlar� daha kapsaml� bir �ekilde �nitelemek m�mk�n olmu�tur. Ayr�ca b�yle bir yakla��m Neo Klasik Y�netim Teorisinin bulgular�n� daha etkin bir �ekilde uygulamaya olanak sa�lam��t�r.
2. S�STEM YAKLA�IMI �LE �LG�L� TEMEL KAVRAMLAR VE S�STEME �L��K�N �ZELL�KLER:
a) Sistem ve Alt Sistemler: Bir sistem �e�itli par�alardan olu�maktad�r. Bu par�alar alt sistem olarak adland�r�lmaktad�r. �rne�in organisazyonda "personel y�netimi" bir sistem olarak ele al�n�rsa eleman se�imi, yerle�tirme, terfi, maa� ve �cret y�netimi, e�itim ve geli�tirme, �ikayetler vs ile il�ili personel y�netimi faaliyetleri birer alt sistem olacaklard�r. Alt sistem kavram�n�n �nemi �uradad�r: Bir sistemin faaliyeti o sistemin alt sistemleri aras�ndaki fonksiyonel ba�l�l��n bir sonucu olarak ortaya ��kar. Dolay�s� ile alt sistemler, bir sistemin incelenmesinde ele al�nacak temel birimlerdir.
b) Kapal� ve A��k Sistemler: Her sistem belirli bir ortamda faaliyet g�stermektedir. E�er sistem ile sistemin faaliyette bulundu�u �evre aras�nda enerji, bilgi ve materyal al�� veri�i varsabu t�r sistemler a��k sistem olarak adland�r�l�r. E�er sistem ile �evresi aras�nda bu t�r bir ili�ki yoksa, sistem kapal� sistemdir. A��k sistemler s�rekli olarak �evresidnen input al�r ve dinamik bir denge i�inde faaliyetini s�rd�r�r.
c) �evre ( D�� evre ): B�t�n sistemler belirli bir ortamda faaliyet g�sterirler. Sistemin s�n�rlar� d�8��nda kalan her �ey �evreyi olu�turur. Kapal� sistemlerin �evreleri ile ili�kisi olmad��ndan, bu t�r sistemler i�in �evrenin �nemi azd�r. Fakat a��k sistemler i�in �evre son derece �nemlidir.
d) Sistemin S�n�rlar�: S�n�r, sistemin i� b�nyesine ili�kin de�i�kenleri, sistemin �evresine ili�kin fakt�rlerden ay�r�r. S�n�r, sistemin nerede ba�lay�p nerede bitti�ini g�sterir ve her sistemin bir s�n�r� vard�r. Kapal� sistemlerde s�n�rlar kat� ve �evre ile al�� veri�e imkan vermedi�i halde, a��k sistemlerde s�n�r �evre ile al�� veri�e ( bilgi, enerji ve materyal ak��na ) m�saittir.
e) Entropi ve Negatif Entropi: Entropi kavram� termo dinamikten a

veribaz.com - �al��ma Ekonomisi / End�stri �li�kileri - T�rkiye'nin veri bankas�

�� ET�D�

YEN� �ALI�MA B���MLER� VE ��E �L��K�N TUTUMLAR

G�N�M�ZDE ��PORTACILIK

�CRETLER VE �KRAM�YELER

EMPLOMENT POLIC

CE

GEN� ��S�ZL��� SORUNU

CE ��ARET�

�ALI�MA HAYATINDA YEN�DEN YAPILANMA

�OKULUSLU ��RKETLER VE END�STR� �L��K�LER�NE ETK�LER�

SOSYAL G�VENL���M�ZDEK� SON GEL��MELER�N DE�ERLEND�R�LMES�

T�RK�YEDE �HRACAT VE �HRACAT TE�V�K POL�T�KALARI

M�SYON V�ZYON

��PORTACILIK G�N�M�Z KENTLER�NDE CANKURTARAN MESLEK

�N�VERS�TELER�N �� D�NYASI �LE �L��K�LER�NDE KAR�YER G�NLER� VE �ST�HDAM FUARLARI

G�REVL�LER�N �ALI�MA KAL�TES�N�N DE�ERLEND�R�LMES�NDE BULANIK MANTIK YAKLA�IMI

K�RESELLE�ME VE �ALI�MA HAYATINDA ESNEKL��E �L��K�N GENEL B�R DE�ERLEND�RME

DE�ER(KIYMET)PARADOKSU

SOSYAL G�VENL�K KURUMLARI, GEL�R KAYNAKLARI VE KAYNAKLARIN �LKEYE YANSIMASI

�� G�C� P�YASASI

�ALI�MA S�RELER� BAKIMINDAN AYRIMCILIK

S�RE�LER�N�Z�N HAR�TASINI �IKARMAK

�SO 90002000

ESNEK �ALI�MA S�RELER�N�N ORTAYA �IKI�I VE GEL���M�

AVRUPA B�RL���"NDE �ST�HDAM STRATEJ�LER�

�N�VERS�TELERDE D�ZENLENEN �ST�HDAM FUARLARI VE �ST�HDAM HAFTASI

GEN� ��S�ZL��� SORUNU VE ��Z�MLEY�C� POL�T�KALAR (T�RK�YE �RNE��)

BENCHMARKING

�ALI�MA EKONOM�S� VE END�STR� �L��K�LER� B�L�M�

�OKULUSLU ��RKETLER VE END�STR� �L��K�LER�NE ETK�LER�

�� G�VENCES� YASASI NELER GET�R�YOR

YEN� TEKNOLOJ�LER VE DE���EN END�STR� �L��K�LER�

�CRET Y�NET�M�

�NSAN DO�ASININ GELECE��

�NG�LTERE

�ALI�MA �L��K�LER�N�N HUKUK� TEMELLER� GE��C� �� �L��K�S� VE �ZEL �ST�HDAM B�ROLARININ T�RK HUKUK S�STEM� �ZER�NDEK� ETK�S�

��VEREN SEND�KACILI�I

��G�C� P�YASALARININ ETK�NL���N�N ARTTIRILMASI

TOPLU PAZARLIK HUKUKU GREV VE LOKAVT HAKKI, AVRUPA B�RL��� VE T�RK�YE"DEK� UYGULANI�I, KAR�ILA�TIRILMASI

�ALI�MA SERMAYES� Y�NET�M�

GEN� ��S�ZL��� SORUNU VE ��Z�MLEY�C� POL�T�KALAR (T�RK�YE �RNE��)

SANAY� SONRASI S�RE�TE T�RK �ALI�MA HAYATINDAK� DE���ME D�NAM�KLER�

�CRETLEND�RMEDE YEN� YAKLA�IMLAR

�LKEM�Z A�ISINDANG�MR�K B�RL��� S�REC�NDE �CRET SEV�YES�N�N �NEM� VE SOSYAL DAMP�NG

�THALAT-�HRACAT F�NANSMANI

MODERN Y�NET�M VE �RG�T TEOR�S�

BILDIRIM PROSED�RLERI

KADROLAMA

VAZ�FE MALLL��� KAVRAMI

B�R �� F�KR� BULMAK

TER�R KAVRAMI VE SEBEPLER�

G�MR�K B�RL��� TEOR�S�

T�RK F�RMALARININ ULUSLARARASI PAZARLARDA REKABET STRATEJ�LER� - TEKST�L VE HAZIR G�Y�M SANAY�� �RNE��NDE B�R ANAL�Z -

�ST�HDAM VE ��E ALMA DESTEKLEMELER�

VZA �LE MAL� TABLOLARINA DAYALI ETKINLIK �L��M�

T�RK �ALI�MA MEVZUATININ GEL��T�R�LMES�NDE �ALI�MA MECL�SLER�N�N KATKISI

T�RK�YEDE SANAY�

KOBILERE (K���K VE ORTA B�Y�KL�KTEKI ISLETMELER) ILISKIN BAZI TEMEL KAVRAM VE BILGILER

IK UZMANLIGI

KALDER KIYASLAMA PROJES� S�RE� Y�NET�M�

TOLERANS

BEY�N G��� KAVRAMI VE KAPSAMLARI

�� ET�D�

BEY�N G���N�N SOSYO EKONOM�K ETK�LER� VE TERS�NE BEY�N G���

��G�C� P�YASALARININ K�RESELLE�MES� VE K�RESEL ��G�C� P�YASASINDA ULUSAL ��G�C� P�YASALARININ YER�

G�MR�K TER�MLER� S�ZL���

�CRETTE ADALET� SA�LAYAN PERFORMANSA DAYALI �CRET S�STEMLER�

SOSYAL POL�T�KALAR A�ISINDAN T�KET�C�N�N KORUNMASI

G�N�M�Z GEL���M �ER�EVES�NDE �R�N VER� Y�NET�M STRATEJ�S�

DEVLET ANA

SOSYAL G�VENL�K S�STEM�NDE YEN�LENME �HT�YACI

T�RK�YE"DE VER�ML�L�K VE �ST�HDAM

�CRET S�STEMLER�

K�M�RLE �AL�SYAN TERM�K SANTRALLAR�N �EVRESEL ETK�LER� VE �NLEME OLANAKLAR�

KESK TAR�H�ES�

�� SA�LI�I VE �� G�VENL��� KONULARINDA DEVLET�N ��VEREN�N ����N�N G�REV VE SORUMLULUKLARI

HAVA K�RL�L���

KOB�"LERDE �OK ORTAKLI ��RKETLE�ME MODEL� �ZER�NE HATAY MOB�LYA �MALATI ��KOLUNDA B�R ARA�TIRMA

HAVA K�RL�L���

YEN� �ALI�MA B��MLER� VE ��E �L��K�N TUTUMLAR

GEN� ��S�ZL�� SORUNU

SOSYAL G�VENL��M�ZDEK� SON GEL��MELER�N DE�ERLEND�R�LMES�

ESNEK �ALI�MA S�RELER�N�N ORTAYA �IKI�I VE GEL��M�

AVRUPA B�RL��"NDE �ST�HDAM STRATEJ�LER�

GEN� ��S�ZL�� SORUNU VE ��Z�MLEY�C� POL�T�KALAR (T�RK�YE �RNE��)

YEN� TEKNOLOJ�LER VE DE��EN END�STR� �L��K�LER�

�ALI�MA �L��K�LER�N�N HUKUK� TEMELLER� GE��C� �� L��K�S� VE �ZEL �ST�HDAM B�ROLARININ T�RK HUKUK S�STEM� �ZER�NDEK� ETK�S�

��G�C� P�YASALARININ ETK�NL��N�N ARTTIRILMASI

TOPLU PAZARLIK HUKUKU GREV VE LOKAVT HAKKI, AVRUPA B�RL�� VE T�RK�YE"DEK� UYGULANI�I, KAR�ILA�TIRILMASI

GEN� ��S�ZL�� SORUNU VE ��Z�MLEY�C� POL�T�KALAR (T�RK�YE �RNE��)

SANAY� SONRASI S�RE�TE T�RK �ALI�MA HAYATINDAK� DE��ME D�NAM�KLER�

�LKEM�Z A�ISINDANG�MR�K B�RL�� S�REC�NDE �CRET SEV�YES�N�N �NEM� VE SOSYAL DAMP�NG

VAZ�FE MALLL�� KAVRAMI

G�MR�K B�RL�� TEOR�S�

T�RK F�RMALARININ ULUSLARARASI PAZARLARDA REKABET STRATEJ�LER� - TEKST�L VE HAZIR G�Y�M SANAY�� RNE��NDE B�R ANAL�Z -

KOBILERE (K��K VE ORTA B�Y�KL�KTEKI ISLETMELER) ILISKIN BAZI TEMEL KAVRAM VE BILGILER

BEY�N G�� KAVRAMI VE KAPSAMLARI

BEY�N G��N�N SOSYO EKONOM�K ETK�LER� VE TERS�NE BEY�N G��

G�MR�K TER�MLER� S�ZL��

G�N�M�Z GEL��M �ER�EVES�NDE �R�N VER� Y�NET�M STRATEJ�S�

�� SA�LI�I VE �� G�VENL�� KONULARINDA DEVLET�N ��VEREN�N ��N�N G�REV VE SORUMLULUKLARI

HAVA K�RL�L��

HAVA K�RL�L��

PATRON, G�R��MC�, Y�NET�C� VE L�DER

GEN� ��S�ZL�� SORUNU VE ��Z�MLEY�C� POL�T�KALAR

�SPANYADA �� G�VENL�� VE SA�LI�I

ELEKTRON�K T�CARETTE B�LG� G�VENL�� TER�MLER�