veribaz.com - Aile Planlamas� - T�rkiye'nin veri bankas�

A�LE

9/7/2010

A�LE
Aile, aileyi olu�turan �yelerin t�ketim davran��lar� �zerinde �nemli bir etkiye sahiptir. Bu y�zden, aile bir�ok �r�n grubu i�in ana hedefi olu�turur. Aileyi olu�turan ki�ilerin y�klendikleri roller aileyle ilgili kararlar�n al�nmas�nda �nemli bir etken olmaktad�r. Kocan�n rol�, kad�n�n rol�nden nas�l farkl�d�r? Sat�n alma kararlar� nas�l verilmektedir? �r�n ve marka se�iminde ailenin olu�turdu�u kriterler nelerdir? Bu sorular�n yan�tlanmas� etkili bir pazarlama �al��mas�nda �nemli rol oynayacakt�r.
Aile en geni� anlam� ile, kan ba��, evlilik gibi etmenler neticesinde birlikte oturan iki ya da daha fazla ki�inin olu�turdu�u toplumsal bir grup olarak, tan�mlanabilir. Ailenin �ye say�s�na, evlenme bi�imlerine, soyun beli deni� bi�imine, oturma yerine, otoritenin da��l�m�na g�re s�n�fland�rmalar yap�lm��t�r. Ancak, t�ketici davran��lar� a��s�ndan karar vermeye etki �nemli bir unsur oldu�undan, bu �zelli�e g�re yap�lan s�n�fland�rana daha anlaml� olmaktad�r.
l. Ataerkil Aile. Baban�n egemenli�ine dayanan bir aile tipidir. As�l ve son karar verici durumunda olan baban�n otoritesi sonsuz ve mutlakt�r. Di�er aile �yeleri bu kararlara uymak zorundad�rlar.
2. Anaerkil Aile. Annenin egemenli�inin kesin ve mutlak oldu�u aile tipidir.
3. Geni� Aile. Geleneksel aile tipidir. Aileyi olu�turan �yelerin say�s� fazlad�r. Genellikle, bir�ok k��k aileden olu�ur.
4. K��k Aile. Baba ve anne e�it otoriteye sahiptir. �ye say�s� az ve s�n�rl�d�r. Bu y�zden �ekirdek aile olarak da bilinir.
Ailenin ��levleri
Sosyolojik olarak ailenin i�levleri aras�nda, neslin s�rd�r�lmesi, �ocuklar�n bak�m� ve yeti�tirilmesi gibi etmenlerin say�lmas�na kar��n, t�ketici davran��lar�n�n incelenmesinde bunlardan ayr� olarak baz� i�levler daha �ok �nem kazan�r.
1. Ekonomik ��lev. Ailenin finansal ihtiya�lar� kar��lama i�levi hi� ��phesiz temel i�levdir. Ekonomik i�levin yerine getirilmesinde aile �yelerinin sorumluluklar� b�y�k de�i�iklikler g�stermi�tir �rne�in, T�rkiyede �al��an kad�n say�s� artmaktad�r. K�lt�rel ortam, aile �yelerinin bu konudaki sorumluluklar�na de�i�ik �l�� ve bi�imler getirebilmektedir.
2. Toplumsalla�ma ��levi. Aile �yeleri bo� vakitlerinde toplumsalla�ma i�levini yerine getirirler. Arkada� ziyaretleri, dini bayramlarda ziyaretler, gruplar halinde pikniklere gitmek gibi �rnekler verilebilir. Bunun d��nda, �ocuklar�n ve anne baban�n birlikte ge�irdikleri bo� zamanlar vard�r. Aile �yelerinin birbirleriyle olu�turduklar� ili�kiler �ocuklar�n ki�iliklerini ve de�erlendirme kriterlerini etkiler. Aile hem kazanan, hem de t�keten bir birim oldu�undan, t�ketim konusundaki kararlar �yeleri etkilemektedir.
3. Duygusal ��lev. Aile �yeleri aras�nda, sevgi, mutluluk, k�van�, �z�nt� gibi duygusal ili�kiler �st d�zeydedir. Aile �yelerinden birinin ba�ar�s� t�m �yeleri sevince bo�ar. Mutsuz bir olay ise, aile �yelerinin �z�lmesine ve mutsuz olmalar�na neden olur. Bu duygusal ili�kiler aile �yelerini birbirine ba�lar ve kayna�t�r�r �rne�in, yeni alman bir araba t�m �yelerin sevinmesine neden olurken, s�navda ba�ar�s�z olan bir �ocu�un durumu di�er aile �yelerini de etkiler.
4. Uygun Ya�ara Bi�imi ��levi. Aile; finansal durum, aile tipi, ya�am e�risindeki yeri, aile �yelerinin ki�ilikleri, sosyal konum gibi etmenlerin etkisinde uygun bir ya�am bi�imi olu�turur Ya�am bi�imi ise, aile ve �yelerinin t�ketim yap�lar�na �ekil verir. �rne�in, kendi kendine yeterli ve ekonomik bak�mdan k�s�tl� bir ya�am bi�imi olan ailede, k��k �ocuklar�n istedikleri y�ksek fiyatl� ithal mal� oyuncaklar�n al�nmas�na kar�� k�labilecektir
5-S�zge� ��levi. Daha geni� toplumsal sistemlerin (k�lt�r, sosyal s�n�f, dan��ma grubu gibi) normlar� aile �yeleri taraf�ndan s�zge�ten ge�irilir ve yorumlan�r. Bu s�re� geni� toplumsal sistemlerin �zellikle �ocuklar�n t�ketim davran��lar�n� etkiler. �rne�in, �ocuklar�n ne zaman ve hangi televizyon programlar�n� seyredece�i, neferi okumas� gerekti�i, hangi oyuncak t�rlerinin al�naca�� gibi konularda anne ve babalar etkili olurlar. �zellikle annenin �ocuklar� i�in sat�n alma karar� vermesinin yan�nda, �ocuklar�n tercihlerine etki etni�i de bilinmektedir. Anne, t�ketici durumunda olmasa bile, reklamlar�n annelere y�nelik olmas�n�n nedeni bu olabilir. �ocuk beslenmesiyle ilgili yay�nlanan reklamlar�, anlams�z, mant�ks�z ve a��klay�c� olmaktan uzak bulan anneler bunlar�n al�nmas�na kar�� kabilmektedir.
Aile Sat�n alma Kararlar�: Temel karar birimi olarak pazarlamac�lar taraf�ndan ele al�nan aile �yelerinin ince

EVL�L�K " TEKE�L�L�K

9/7/2010

EVL�L�K – TEKE�L�L�K

�l�m bizi ay�r�ncaya kadar. Bu s�zler Bat� uygarl��n�n evlili�e bak�� a��s�n� �zetliyor. E�er insano�lu teke�li ise ni�in �ngilteredeki evliliklerin ��te biri, ABDdekilerin yar�s� bo�anmayla sonu�lan�yor? �ocuklar�n y�zde 15inin babas� ni�in evlilik c�zdanlar�ndaki kay�tl� e� de�il? Baz� insanlar bunu aile de�erlerinin ��k��, toplumun da��lmas� veya ili�kiler dahil her�eyi yenileme hastal��n�n bir yans�mas� olarak g�rse de biyologlar konuya farkl� bir a��dan yakla��yorlar. Biyologlar, son y�llarda ger�ekle�tirilen ara�t�rmalar�n �� alt�nda teke�lili�in �nceden san�ld�� gibi baz� hayvan t�rlerinin beyinlerine kaz�nm�� bir i�g�d� olmad��n�, sadakat simgesi olarak kabul edilen baz� hayvanlar�n f�rsat�n� yakalar yakalamaz e�ine ihanet etti�ini ortaya koyuyor.
G�ney Amerikada ya�ayan ipek maymun denilen tamarin maymunu �o�unlukla teke�lidir ve �ocuklar�n bak�m�n� erkekler �stlenir. Baz� durumlarda erkekler �oke�lili�i se�er ve di�iden di�iye gezerek g�n�l e�lendirir. Son y�llarda maymun �iftlerinin bo�anma e�ilimlerinde g�r�len art��, b�y�k �l��de di�ilerin �l�m oranlar�ndaki art��tan kaynaklan�r. Buna ba�l� olarak di�i maymun n�fusundaki azalma, her erke�e bir di�i d��me olas�l��n� ortadan kald�rd�� i�in a��kta kalan erkekler, yuva yard�mc�s� olarak, kurulu yuvalara 3.ki�i olarak yana��r. Yuva yard�mc�lar�, bir di�i ve bir erkekten kurulu yuvada, kendisinin olmad�� halde, �ocuklar�n bak�m�n� �stlenir. Yuvada bir bak�c�n�n bulunmas� en �ok �iftin erke�inin i�ine yarar.

�ocuklara bakmak zorunda kalmad�� i�in rahat�a ba�ka di�ilerin pe�ine d��ecek zaman� bulur ve kar�s�n�n k�z��ma zaman�n� bekleyece�ine ba�ka di�ilerle �iftle�erek �reme �ans�n� artt�r�r. Bu arada yard�mc�n�n da emekleri kar��l�ks�z kalmaz. Yuvan�n di�isi k�z��ma d�neminde, ger�ek e�i yan�nda de�ilse, yard�mc�yla �iftle�ir. ��in ilgin� taraf� yuvadaki di�i e�inin ne yapt�� ile fazla ilgilenmez; di�i i�in �nemli olan yavrular�n bak�m�n� bi

A�LE

9/7/2010

A�LE

Aile denince genellikle ayn� evde oturan anne baba ve evlenmemi� �o�uk gelir. oysa ailenin tan�m� bundan daha geni�tir.
Ailes�zc�� g�nl�k dilde �ok de�i�ik gruplar� tan�mlamak i�in kullan�lr.�rn,Hasan iyi bir aile reisidir dendi�inde,hasan�n sorumlu bir baba ve koca oldu�uanla��l�r.oysa birisi benim ailem adanadan gelmi�tir dedi�i zaman annesiyle babas�n�n,hatta dedelerinin bile adanada ya�ad��n� s�ylemek istiyor.Bir ba�kas� bu bir aile toplant�s�d�r dedi�inde,o toplant�da yaln�zca akrabalar�n,s�zgelimi amcalar�n,teyzelerin ve evlilik ba��yla kat�lm�� ki�ilerin bulunaca�� anla��l�r.S�zc��n y�klendi�i bu anlamlarda bile aile kavram� her zaman evlili�e ya da ortak atalara dayal� ili�kileri kapsar.
GEN�� A�LEDEN �EK�RDEK A�LEYE
�a�da� toplumlarda,yeni evlenen �iftler genellikle baba evinden ayr�larak kendilerine yeni bir ev kurarlarOysa bundan 100,200 y�l �nce yeni evlilerin damad�n yada gelinin ailes� ile oturmas� k�kl� bir gelenekti.B�ylece anne baba k�zlar damadlar ogullar gelinler torunlar �n ayn� �at� alt�nda ya�ad�� !!GEN�� A�LE!! olu�uyordu.Tar�ma dayal� geleneksel yap�s�n� koruyan pek�ok toplumda bu gelenek bug�nde s�rmektedir.Bu toplumlarda ailedeki �o�uklardan biri genelliklede en b�y�k o�ul evlendi�i zaman baba evinden ayr�lmaz ve �iftli�in sorumlulu�unu babsindan devral�r.B�ylece,�b�r �o�uklar evlenerek aileden uzakla�salar bile �iftlik i�lerinde babaya,ev i�lerinde anneye yard�mc� olarak bir o�ul ve gelin herzaman ailenin yan�nda kalm�� olur.�stelik ailenin ortak mal� olan topra��n elbirli�i ile i�lenmesi hem bedava i�g�c� sa�lar hem de aile bireylerini ba�ka bir ge�im kayna�� arama zahmetinden kurtar�r.Bu t�r geni� ailelerde evli �o�uklar ve onlar�n e�leri genellikle b�y�k ana baban�n otoritesi alt�ndad�r ve aile i�inde al�nacak kararlarda son s�z� �o�u kez ya�l� baba s�yler.B�t�n ailenin bak�m ve ilgisi ile b�y�yen �o�uklar�n yeti�t�rmesinde de genellikle b�y�kannenin s�z� ge�er.
Sanayile�m�� a�da� toplumlarda,�zellikle kentlerde geni� aileler yerini �ekirdek Ailelere b�rakm��t�r.�ekirdek aile anna,baba ve evlenmemi� �o�uklardan olu�an toplumsal birimdir.Yaln�z b�rey say�s�yla de�il yap�s�yla da geni� aileden �ok farkl� olan �ekirdek ailelerin do�u�u,kentlerdeki ya�am ve �retim ko�ullar�na ba�lanabilr.K�rsal kesimde �o�u kez b�t�n bireylerin birlikte �al��p birlikte �rettikleri ekonomik bir birim olan aile kentlerde bu �zelli�ini yitirir.�retimin aile d��nda yap�lmas�,aile bireylerinin ev d��nda �al��arak ba��ms�zla�mas�n� sa�lar.Geni� kat� alt_�st ili�kileri de �ekirdek ailede e�itlik�i ili�kilere d�n��r.�o�uklar�n bilgi ve beceri edinmeleri,aile bireyin gelece�inin g�vencesi olmaktan ��kar.
Meslek bilgilerinin genellikle aile b�y�klerinden ��renildi�i eski d�nemlere ve tar�msal kesime oranla,kentlerde �o�uklar toplumsal ya�ama daha �leri ya�larda kat�lr.Sanayile�me �ncesi yy larda �o�u�un e�itim s�resi daha k�sa i�e ba�lama ya�i daha k��kt�.Oysa �a�da� uygarl�k d�zeyinin nitelikli i�g�c�n� zorunlu k�lmas� �o�u�un e�itim d�nemini uzatm��t�r.Bu nedenle �o�uklar ge�imlerini sa�layabilicek ya�a gelinceye kadar aileleriyle ya�ar.Ve evlendiklerinde ba�ka bir eve yerle�erek yeni �ekirdek aileyi olu�tururlar.

A�LE VE EVL�L�K
Bir�ok toplumda ailenin temeli evlilikle at�l�r.Hemen hemen b�t�n �lkelerde ailenin kurulmas� ve aile birli�inin bozulmas� gelenek ve t�relere b�rak�lmay�p yasalarla d�zenlenmi�tir.
Bug�n bir�ok �lkede evlilikler tek e�lidir.Evlilik ba�� yaln�zca bir erkek ile bir kad�n aras�nda kurulabilir.Oysa baz� �lkelerde bir erkek birden �ok kad�nla evlenebilir.POL�GAM� denen bu evlilikte,ayn� evin i�inde her kad�n�n kendi �o�uklar�yla birlikte oturdu�u ayr� birimler olu�ur.Bu gelenek baz� asya ve afrika �lkelerinde �zellikle zenginler aras�nda yayg�nd�r.Buna kar��l�k baz� toplumlarda �rn;Hindistandaki todalar ve nayarlar aras�nda kad�nlar�n birden �ok erkekle evlenmesi ola�and�r.Buna poliandri denir.
Eski t�rk toplumlar� aile kurumuna b�y�k �nem vermi�tir.Tek e�li evlilik temeline dayanan ail

T�RK�YE N�FUS POL�T�KALARI

9/7/2010

G�R��

T�rkiye n�fus politikalar� y�n�nden iki �nemli a�ama ge�irmi�tir. Cumhuriyetin ilk y�llar�ndan 1965"e kadar pronatalist politika izlenirken bu tarihten donra antenatalist d�neme ge�ilmi�tir.
Aile planlamas�nda �nemli bir kilometre ta�� da 1983"de ��kar�lan yasad�r. Bu yasa ile iste�e ba�l� d��kler ile g�n�ll� cerrahi sterilizasyon yasalla�m��, ebelerin R�A uygulamalar�na ve pratisyen hekimlerin menstrual regulasyon y�ntemi ile gegeliklerin sonland�r�lmas�na izin verilmi�tir.
Aile planlamas� hizmetleri b�y�k oranda sa�l�k ocaklar� ,Ana �ocuk sa�l�� ve Aile planlamas� merkezleri arac�l�� ile Sa�l�k bakanl�� taraf�ndan sunulmaktad�r. Devlet hastanelerinde de Aile planlamas� hizmetleri verilmekte, ayr�ca bu kurumlarda cerrahi sterilzasyon y�ntemleri ve k�retaj yap�lmaktad�r. Sa�l�k bakanl�� d��nda , SSK gibi di�er kamu kurumlar� da aile planlamas� hizmeti vermektedir. Buna ra�men �iftlerin �nemli bir b�l�m� hala geleneksel, g�venilirli�i d��k ve hatta sak�ncal� yollarla do�um kontrol y�ntemleri uygulamaya �al��maktad�r. Bu duruma neden olan fakt�rlerin aras�nda y�ntemler hakk�nda bilgi sahibi olunmamas� �nemli bir yer tutmaktad�r.
Bu ara�t�rmada ama�, Evka 4 Sa�l�k oca�� b�lgesinde 15-49 ya� aras� kad�nlar�n aile planlamas� y�ntemleri konusundaki bilgi d�zeyini incelemek ve bilgi d�zeyi ile ya�, e�itim durumu,ekonomik durumu, �ocuk say�s�, etkin veya etkin olmayan y�ntem kullan�m� aras�ndaki ili�kileri incelemektir.

GERE� VE Y�NTEM

Kesitsel tan�mlay�c� tipte yap�lan bu �al��ma 29-5-2001 ile 4-6-2001 tarihleri aras�nda Evka 4 Sa�l�k oca��na gelen 15-49 ya� aras� kad�nlar aras�nda Aile planlamas� ve y�ntemleri konusundaki bilgi d�zeyleri ve uygulama tercihlerinin de�erlendirilmesi amac� ile ger�ekle�tirildi. �al��ma 165 kad�n �zerinde yap�ld�.22 kapal� u�lu soru ile y�z y�ze g�r��me tekni�i kullan�larak yap�ld�. Anket formunda ,kad�nlara bildi�i aile planlamas� y�ntemleri, y�ntemi nereden ��rendi�i , uygulad�� y�ntemler, e�itim d�zeyi , �ocuk say�s� , ekonomik durumu, sa�l�k oca��nda verilen Aile Planlamas� hizmetleri konusundaki bilgileri sorulmu�tur. Anketimizde 12,17,18,20,21,22. sorular bilgi sorular� olarak kabul edildi ve 6 sorudan en az 4 tanesini bilenler bilgi bak�m�ndan yeterli olarak de�erlendirildi. 12. soruda en az bir etkin y�ntemin bilinmesi do�ru olarak kabul edildi. Veriler elde kodlama ve �eteleme y�ntemi ile de�erlendirilmi�tir.

BULGULAR

Tablo 1 : Ya� Gruplar�na G�re Da��l�m�

Ya� gruplar�
Say�
%
18 ya� alt�31,82
19-30 ya�7545,45
31-40 ya�5935,75
41-49 ya�2816,98
Toplam165100

Grubun % 45,45ini 19-30 ya� ve %35,75 ini 31-40 ya� grubu kad�nlar olu�turmaktad�r.

Tablo 2 : Mesle�e g�re da��l�m
MeslekSay�%
E�i veya kendisi sa�l�k personeli42,42
Ev han�m�10764,85
Di�er5432,73
Toplam165100
Grubun % 64,85"ini Ev han�mlar� ve % 32,73"�n� di�er meslek grubu te�kil etmekte (sa�l�k sekt�r� ile ilgisi olmayan meslek dallar�).

Tablo 3 : E�itim durumuna g�re da��l�m
E�itim durumuSay�%
Okur-yazar de�il31,82
Okur-yazar42,42
�lkokul mezunu6438,78
Ortaokul mezunu3420,60
Lise4124,84
�niversite1914,51
Toplam165100
Grubun % 38,78"ini �lkokul mezunlar� olu�tururken %24,84"�n� lise mezunlar� olu�turmakta.

Tablo 4: Ekonomik duruma g�re da��l�m
Ekonomik durumSay�%
�yi2816,97
Orta13173,40
K�t�63,63
Toplam165100
Grubun %73.40"�n� ortalama bir ekonomiye sahip olan ki�iler olu�tururken,%16.97"sini iyi bir ekonomiye sahip ki�iler olu�turmakta.

Tablo 5 : �ocuk say�s�na g�re da��l�m
�ocuk say�s�say�%
Yok2615,75
14225,45
26237,57
33118,78
4 ve �zeri42,42
Toplam165100
Grubun %37.57"sini 2 �ocu�u,%25.45"ini ise 1 �ocu�u mevcut ki�ilerce olu�makta

Tablo 6. �stenmeyen Gebelik Nedenlerine G�re Da��l�m�
�stenmeyen gebelik nedeni
ile yap�lan k�retajsay�%
yapt�ranlar5231,51
yapt�rmayanlar11368,49
Toplam165100
Grubun %68.49"u istenmeyen gebelik nedeni ile k�retaj yapt�rmayan ki�ilerce olu�turulmaktad�r.

Tablo 7: Y�ntem bilgisine g�re da��l

A�LE PLANLAMASI H�ZMETLER�

9/7/2010

�ZET

Do�urganl��n y�ksek oldu�u toplumlarda aile planlamas� hizmetleri sadece gebeli�in �nlenmesi do�rultusunda �al��malar�n� s�rd�rmektedir. Ancak aile planlamas�n�n temel hedeflerinden biride infetil �iftlerin �ocuk sahibi olmalar�na yard�mc� olmakt�r. (1) �nfetlite tedavisinde son y�llarda ula��lan geli�melerle yard�mc� �reme teknikleri �ocuk sahibi olmas� imkans�z �iftle i�in umut kayna�� olmu�tu. Bilindi�i gibi infetil �iftlerin toplumdaki oran� % 10, %15 aras�nda de�i�mektedir (10) �nfertilite e�lerin her ikisi i�inde psikolojik olaraktan tehdit edici, duygusal olarak stresli, ekonomik olarak pahal� genellikle de fiziksel olarak ac� verici karma��k bir ya�am kitidir.(3)
Y�t overden oosit al�m�n� takiben uygulanan i�lemlere verilen isimdir. Bu iki uygulama embriyolojik �al��malar�n �nde gelen ismi Dr. Robert Edwards ve klinik ekspetizi sa�layan Dr. Robert Steptee sayesinde 1978 y�l�nda ilk sonucu vermi�tir. (3)
�nfertilite Nedir? Normal cinsel ya�am� olan �iftte kontraseptif y�ntem kullanmad�klar� halde bir y�l sonunda gebeli�in durmamas�d�r. Fertiliteyi etkileyen fakt�rlerle olarak kad�n ve erke�in yar� coitus s�kl��, zamanlamas�, sigara, alkol say�labilir.(4) Tan� y�ntemleri olarak �yk� alma, fiziksel muayene, laboratuar testleri uygulanmaktad�r.(4) �nfertilite tedavisinde ama� belli bir anatomik yada fizyolojik sonucu ortadan kald�rmak yada d�zeltmektir.
Erkekte infertilite tedavisi: Endokrin tedavi, Cerrahi tedavi, enfeksiyonlar�n tedavisi, artifisyel inseminasyonu i�ermektedir. Kad�nda infetilite tedavisi; t�bbi tedavi, cerrahi tedavi (IVF - ET - ZIFT - GIFT) i�ermektedir.
Keywords : ZIFT - GIFT �nfertility: IVF & ET Anahtar Kelimeler : ZIFT - GIFT �nfertilide : NF & ET

ABSTRACT
Rn societies with high birth rate, family planning is corned out only for the purpose of preventing pregnancy. However, one of the main objectives of family planning is to aid infertile couples to have babes (KDK 446). The recent develop mends in the treatment of infertility have given a glimpse of hope to such compels. As it is known, the rate of infertile couples in the society RANGES 10 TO 15 % (10).
When a couple wither a normal sexual life cannot get pregnancy after a year although they use no contraceptive, this is called infertility. Among the factors that affect infertility are the age of husband and wife, the frequency of coitus timing, smoking, alcohol etch. (Elkit 154)
Phys, cal examination, lab tests are used to reach a diagnosis (156) The aim in an infertility treatment is to eliminate an anatomical or physiological problem.
Infertility treatment for man includes endocrine treatment, surgical treatment, and artificial insemination, where as for women it includes medication and surgical tree atmen (VF .......)

G�R��

Bir �ift i�in infertilite tedavisinin ana hedefi bir aile ortam�na sa�l�kl� bir �ocuk getirmektedir. �ocuk sahibi olma arzusu i�g�d�lerin en do�al olanlar�ndan birisidir. �e�itli �al��malar �zellikle annelerin uzun s�re infertilitede sonra psikolojik rahats�zl�klara daha e�ilimli oldu�unu g�stermi�tir. Erkekler psikolojik sonu�larda ka�amazlar ancak, onlarda daha y�ksek oranda psikosomatik hastal�k riskine yol a�an "bask�lanm�� anksiyeteye" do�ru bir e�ilim vard�r.
Bu b�l�mde infertilite tedavisinin sonu�lar�n� ve ayn� zamanda bu �ilideks duygusal etkilerini �zetlemeyi ama�l�yoruz. �e�itli infertilite tedavileri yoluyla elde edilen gebelik sonu�lar�n� birbirleriyle ve ayn� zamanda sponten gebeliklerle kar��la�t�r�rken bir dizi konak fakt�re g�z yumulmal�d�r. �nfertilite tedavisine ba�vuran �iftler b�y�k olas�l�kla ya�l�d�r ve buda olumsuz bir e�ilime yol a�ar. Ovulasyon ind�ksiyonu ve �zellikle gonodotropin tedavisinin kullan�ld�� tedavi �ekilleri daha y�ksek orada �o�ul gebelikle ile sonu�lanmaktad�r ve buda y�ksek dostetrik risk ile birliktedir.
IVF - ET ilk g�ndeme gelmesiyle birlikte d�nyada ba�lang��ta bir �rk�nt�ye yol a�m��t�r. Bu devrinimsel tedavi daha �nce �stesinde gelinmeyen infertilite ya

A�LE PLANLAMASI

9/7/2010

EVL�L�K HAKKINDA

9/7/2010

T�RK�YEDE A�LE PLANLAMASI

9/7/2010

A DIFFERENT FAMILY - HAVING A VISUALLY IMPAIRED CHILD AND THE DEVELOPMENTS IN A FAMILY

9/7/2010

A DIFFERENT FAMILY - HAVING A VISUALLY IMPAIRED CHILD AND THE DEVELOPMENTS IN A FAMILY

By:Mrs Eliane Bonamie (Belgium)
Orthopedagogue, co-ordinator of the home guidance centre for visually impaired children

Co-author:Leen van Belle
Social worker at the home guidance centre for visually impaired children

Dear audience,
My lecture is based on experience and examples in the work of early care in Belgium. Some
of the families are Turkish. I hope that the ideas can offer inspiration to you, working in the
Turkish society. Each parent, no matter what culture he comes from, will experience and go
through the process of having a handicapped child in his own individual way. We have to
respect this.

I hope that during this congress I can get some feedback. Thank you for that.

You cant learn anything to someone, you can only help him to discover it inside
himself. Galile‹.

ABSTRACT.
After 20 years of practical experience in early home guidance for visually impaired children,
we would like to draw your attention to the family. After all, the child is immersed in the
family system, and the child and parent-oriented work is continuously influencing each other.
During daily guidance, both parents and child are involved so that we can speak about mutual
enrichment. From a social and psychological way of thinking, we are formulating some ideas
in which we are situating our way of working with the families of visually impaired children.
Basic principles are: social, perspectives, deviation from the rule, shared territory, truth and
interpretations of the truth, everything is communication. We want to describe and illustrate a
start of using these concepts.

1. INTRODUCTION
We can look at the early home guidance for the visually impaired children from different
points of view. We can consider the guidance of the evolution of visually impaired children,
but that is not what it is all about. We can also consider the guidance of the family with a
visually impaired child. That is what we want to do. We want to describe the basic attitude
from which the different workers (.) of our service act. This attitude may look familiar, to
home workers in families with children with a disability of a different kind.

(.) The workers of our service have various academic degrees: pediatrist,
ortopedagogue, social worker, special educator, therapist. In the article below, we will call
them: HOME WORKERS.

2. EARLY HOME GUIDANCE: A SHORT HISTORY
The foundation of the early home guidance centres in Flanders was based on three motives:

1. The needs of the visually impaired children;
2. The needs of the parents and the whole family;
3. The social context: the integration of the impaired child in its natural environment.

The first years in the process of growth of a young visually impaired child are of the utmost
importance. The child is in full development and, as a result, its ability to correct and
compensate functional deficiencies is at its best. The parents of a young visually impaired
child will find themselves in a crisis and will have to cope with a number of difficult tasks.
They will have to deal with the disability of their child emotionally and they will have to learn
how to handle their child. In addition, they have to get over the attitude and the reactions of
the environment. They have to adapt themselves to the influence a visually impaired child has
on the functioning of their family, on their marriage and on the social functioning of each
parent separately.

The first home guidance centres in Flanders started in the seventies as experimental projects.
In 1988, the centres were officially recognised by law.

3. PEDAGOGICAL FAMILY-ORIENTED MODEL
The concept of family guidance is designed for each child separately, and is the result of the
needs and demands of both parents and visually impaired child, linked to what we, as home
workers, can offer as help.

We get our theoretical options from:
1. Orthopedagogy and developmental ps

ANA-BABA TUTUMLARININ �OCUKTA

9/7/2010

ANA-BABA TUTUMLARININ �OCUKTA
SORUMLULUK DUYGUSUNA ETK�S�

��NDEK�LER
��NDEK�LERi
1. TOPLUMSAL SORUMLULUK VE E��T�M1
1.1. Toplumsal Sorumluluk Kavram�1
1.2. Toplumsal Sorumlulu�un Geli�mesinde E�itimin Rol�1
1.3. Sorumluluk Vermek2
2. �OCUK E��T�M�NDE A�LEN�N �NEM�3
2.1. Ailede E�itim ve �ocukta Sorumluluk Duygusu3
2.2. Aile ve E�itim4
3. ANA-BABALAR DE�ERLER�N� �OCUKLARINA NASIL ��RETEB�L�RLER5
3.1. A��r� Koruyucu Tutum6
3.2. Otoriter Tutum7
3.3. Gev�ek Tutum (�ocuk Merkezci Aile)7
3.4. Tutars�z Tutum8
3.5. Yetkinci Tutum9
3.6. Demokratik Tutum10
4. �OCU�UN SORUMLULUK KAZANMASINDA ARKADA� �L��K�LER�11
5.�OCU�UN SORUMLULUK DUYGUSUNU KAZANMADA SEVG�N�N ROL�11
6. D�S�PL�N NED�R?13
6.1. Ailede Disiplin ve Ceza Anlay��14
6.2. Fiziksel Disiplin Y�ntemleri14
6.3. S�zel Olumsuz Disiplin Y�ntemleri15
6.4. Kontroll� Disiplin (�zdisiplin)15
7. �D�L VE CEZANIN �OCUKTA SORUMLULUK DUYGUSUNU KAZANMASINA ETK�S�15
7.1. Sorumluluk Duygusu Nas�l Kazand�r�l�r17
7.2. �neriler17

1. TOPLUMSAL SORUMLULUK VE E��T�M
1.1. Toplumsal Sorumluluk Kavram�
Toplumsal sorumluluk duygusunu sonradan kazan�r insan. Ba�ka bir deyi�le toplumsal sorumluluk duygusu, toplumsalla�ma s�recinin bir �r�n�d�r.
Bu duygu hem birey ile �teki insanlar aras�ndaki ili�kileri, hem bireyin kendisine kar�� tak�nd�� tavr�, hem de birey ile toplum aras�ndaki ili�kileri kapsam�na almaktad�r. Sorumluluk duygusu, ayn� zamanda ahlak kavram� i�ine de girmektedir. Ki�inin ahlak kurallar�na aymas� ve ya�am�n�n ahlakl� olmas�, sorumluluk duygusunun ka��n�lmaz bir gere�idir.
Baz� sosyologlara g�re sorumluluk duygusu, ki�inin iyiyi k�t�den, hakl�y� haks�zdan, do�ruyu yanl��tan, adaleti adaletsizlikten, ahlakl� olan� ahlaks�zl�ktan ay�rt edebilmesi ve hem kendisine hem de ba�kalar�na kar�� d�r�st ve insanca davranmas�d�r.
Sosyal yap�m�z gere�i, genellikle aile g�venli�i sistemini benimsemi�izdir. �ocu�u b�y�t

GE�� D�NEM�NDEK� A�LELER

9/7/2010

GE�� D�NEM�NDEK� A�LELER
(KAPICI A�LELER� �ZER�NDE B�R �NCELEME)
Bug�n�n �a�da� toplumlar�nda kentle�me yayg�n bir olayd�r. �yle ki hem end�strile�mi� hem de end�strile�mekte olan toplumlar bu olaydan etkilenmektedirler. K�rsal ya�amdan kentsel ya�ama ge�i� ise farkl� ya�am bi�imlerini olu�turur. Buna kar��n bir �ok toplumlarda g�r�ld�� gibi toplumumuzda da k�rsal alanlardan g�� yo�un bir �ekilde kendini g�stermektedir. �nsanlar kendilerine daha iyi bir ya�am bi�imi aramak ve i� g�venli�i sa�lamak amac�yla kentlere g�� etmektedirler.
Kentin �ekicili�ine kar��n kentte ya�am insanlar� baz� g��l�klerle kar�� kar��ya b�rakmaktad�r. Bireysel d�zeyde insan ili�kileri kentte daha karma��k bir g�r�n�m kazanmakta, insanlar�n birlikte olmak zorunda olduklar� gruplar�n say�lar� k�rsal alana oranla artmaktad�r.
Kente k�rsal alanlardan g�� etmi� olan ve belli bir i� dal�na girmi� olan bir grup �zerinde yazar inceleme yapm�� ve bu i� dal� da "KAPICILIK"t�r. Kap�c�lar�n aile ve i� ili�kilerini incelemede bu �al��man�n odak noktas�n� olu�turmaktad�r. Genellikle k�rsal alandan gelen kimselerin olu�turdu�u kap�c�lar "ge�i� ailesi" �zelli�ini ta��maktad�rlar. K�rsal alanda al��t�klar� ya�am �ekillerini geride b�rakarak, kent ya�am�na ve kentteki kuraca�� i� ya�am�na uyum sa�lamaya �al��maktad�rlar.
Kap�c� i�ini bir yandan y�r�t�rken bir yandan da apartman�n kendisine g�sterdi�i yerde ailesiyle birlikte ya�amaktad�r. K�sa bir ��retimden sonra apartmanda �s�tma ve servis i�lerini rahatl�kla yapabilmektedirler.
Kap�c� ailelerin k�kenlerinin k�rsal alandan olmas� nedeniyle geleneksel k�lt�r yap�s�ndan pek kolay kurtulamamaktad�rlar. Bu geleneksel yap�, evlenme bi�imlerine, ba�l�k gelene�ine kadar yans�maktad�r. Ancak bir�ok "ge�i�" yap�lar�nda rastlan�ld�� gibi baz� geleneksel �zelliklerini kentte kaybetmektedirler.
Aile yap�lar�ndaki de�i�meler aile i�i rollerde de de�i�meleri ortaya ��karacakt�r. Kap�c� aileleri de bu de�i�melerden etkilenmektedirler. K�rsal alandakilerden farkl� bir i� alan�na ve i� ili�kisine giren ailelerin kar�-koca ili�kileri de Geleneksel aile yap�lar�nda kad�n-erkek rolleri ayr�lm��t�r.
Kad�nlar kente geldiklerinde temizlik�i - i��i olarak i�e girerlerken erkekler de apartmanlara kap�c� olarak girerler. Kad�n yapt�� bu yeni i� t�r�, geleneksel aile i�i g�revlerinin paralelinde bir �zellik g�stermektedir. Kad�n bu kez ba�ka evlerde �ocuk bak�m� ve temizlik i�iyle u�ra�maktad�r. Bu durum aile i�i rollerde de bir de�i�imi beraberinde getirebilir. Bu nedenle de�i�en ko�ullarda k�lt�rel farkl�l�klara kar��n kap�c� ailelerinde de modern, e�it�i rol ili�kilerinin ortaya ��kmas� beklenmektedir.
Kap�c� ailelerinin k�kenlerinin k�rsal olmas� nedeniyle bu t�r ailelerde y�zy�ze ili�kiler �nem ta��maktad�r. Ancak kentte bu t�r ili�kilerle birlikte karma��k rasyonel ili�kilerde i� d�zeyinde ortaya ��kmaktad�r. Kentin gecekondu kesimine yerle�en k�r k�kenli aileler yak�n ili�kilerini �evrelerindeki akraba ve yak�nlar�yla doyurabilirlerken, kentin yerle�mi� kesiminde kap�c� ailelerinin bu ili�kileri kurma olanaklar� olduk�a zay�ft�r. Kap�c� aileleri kentin en karma��k yerle�im yerinde kendilerini yaln�z bulmaktad�r.
Sonu� olarak di�er g�� eden ailelerle birlikte bu ailelerin de (kap�c� aileleri) hem i�lerine hem de yeni toplumsal �evrelerine uyumda kolayl�klar sa�lanmas� i�in uygulamac�lar�n dikkati �ekilmeli, b�ylece belirginle�mi� olan "yaln�zl�k" olgusunun kronik duruma d�n��mesi engellenebilmelidir.

A�LE PLANLAMASI

9/7/2010

AKRABA EVL�L�KLER�

9/7/2010

Akraba Evlili�i

�lkemizde her g�n binlerce ki�i evleniyor. Akraba evliliklerinin bu evliliklerden fark� nedir?

Ayn� soydan gelen ki�ilerin yapt�� evlili�e akraba evlili�i denir. Akrabal�k; anne soyundan gelebilece�i gibi baba soyundan da gelebilir. Her ikisi de ayn� derecede �nemlidir. Anne veya babalar�ndan biri karde� olan bir �iftin yapt�� evliliklere 1.DERECE AKRABA EVL�L�� (Kuzen Evlilikleri) denir.
B�y�kanne veya b�y�kbabalar�ndan biri karde� olan �iftlerin yapt�� evliliklere ise 2.DERECE AKRABA EVL�L�� (Torun Evlilikleri) denir.

�lkemizde her be� evlilikten birini olu�turan akraba evliliklerinde �z�rl� �ocuk do�ma riski y�ksektir. T�rkiyede evliliklerin y�zde 20sini olu�turan akraba evliliklerinde �z�rl� �ocuk do�ma riski iki kat�na ��k�yor. Bu y�zden akraba evlili�i yapmay� planlayan �iftlere evlenmeden �nce muhakkak genetik dan��manl�k almalar� �neriliyor. Uzmanlar, toplumda y�zde 2-4 olan �z�rl� �ocuk oran�n�n akraba evlili�i yapanlarda y�zde 4-8lere ��kt��n� belirtiyor. Akraba evlili�i yapacak �iftlere evlilik �ncesi veya gebelik �ncesinde genetik dan��ma almalar�n�n b�y�k �nem ta��d��na dikkat �ekilmelidir. Dan��an ki�ilere �ncelikli olarak ayr�nt�l� olarak bir soy a�ac� ��kar�l�yor. Soy a�ac�nda ailede herhangi bir anormalik, zeka kusuru, d��kler ve �l� do�umlar tespit edililiyor ve daha �nce ailede bu hastal�klar g�r�nm��se risk daha da art�yor.

T�rkiye gibi akraba evliliklerinin yo�un oldu�u �lkelerde, sakat bebek do�umlar� �ok s�k g�r�lmektedir. Uzmanlar akraba evliliklerinin b�y�k bir b�l�m�n�n aile bask�s�ndan kaynakland��n� s�yl�yorlar. Bu t�r evlilikler y�z�nden sakat do�um olaylar�n ya�and��na dikkat �eken uzmanlar, vatanda�lar�n bu konuda ayd�nlat�lmas� gerekti�ini s�yl�yorlar. Akraba evliliklerin g�r�lmesinin sebepleri aras�nda genellikle, aileye ait mal varl��n�n da��lmamas�, aile bireyleri aras�ndaki sevgi ve sayg�y� korumak, akrabalar�n evlilik ve sosyo ekonomik beklentilerinin ayn� olmas� ve kar�� cinsle rahat ileti�ime girememe gibi etkenler say�labilir. Akrabalar aras�nda yap�lan evlili�e endogami denilmektedir.

Her insanda 23 �ift kromozom vard�r. Her bir �ift kromozomun bir tanesi anneden, di�eri babadan gelmektedir. Kromozomlar, kal�t�m�m�zla ilgili olan DNAy� i�erir. DNAn�n fonksiyonel �r�n kodlayan b�l�mler ise gen denir.
Kal�t�m�n ta��y�c�s� genlerdir. Bizler nesiller �ncesinden gelen atalar�m�z�n bize hediye etti�i genetik kal�t�mla ya�ama ba�lamaktay�z. V�cudumuzun b�y�y�p geli�mesi ve �al��mas� genlerimizin kontrol� alt�ndad�r. Ya�am�n temel ta�� olan

genler, bir DNA molek�l�n�ndeki belirli bir �zellik i�eren kesitine verilen add�r. Her bir gen ya da birka� gen k�mesi bizdeki bir �zelli�in bilgisini i�erir. Anne ve babadan e�it olarak ge�en genler, bizdeki t�m ya�am duvarlar�n� �rer. Genler h�crelerde bulunan kromozomlar�n k�s�mlar�d�r. Dolay�s�yla genler, kromozomlarla birlikte �o�alarak, h�cre b�l�nd�k�e yeni h�crelere ge�erler. Ki�ide her genin, biri anneden biri babadan gelmi� olan iki kopyas� (aleli) bulunur. Bazen genin bir kopyas�n�n yap�s� bozuktur ve bu bozuk kopya y�zde elli olas�l�kla �ocu�una ge�er. Bozuk bir gen, ki�inin baz� v�cut i�levlerinin bozulmas�na neden olur.

Bir karaktere ait olan �zelli�in di�erine bask�n olmas� halinde o karaktere bask�n (dominant) gen , bask�n olmayan gen"e resesif (�ekinik) gen denir. Bir karakterin ��kmas�, iki ayn� gen frekans�n�n kar��la�mas� demektir. E�er bir hastal��a ait gen (resesif) anneden aktar�l�rken, babadan da ayn� (resesif) gen ile kar��la��rsa o hastal�k mutlaka do�acak olan �ocukta ��kacakt�r. E�er, anneden resesif gen, babadan da dominant gen kar��la��rsa bu sefer do�acak �ocuk da t�pk� anne ve

�ALI�AN ANNELER

9/7/2010

�ALI�AN ANNELER

�ocuklar�n� �al��arak b�y�ten anneler bunun ya�amlar�ndaki en zor �ey oldu�unu s�ylerler. �al��an annelerin bir b�l�m� ekonomik yetersizlikler nedeniyle �al��mak zorunda olduklar�, di�er bir b�l�m� ise ekonomik ba��ms�zl�klar�n� kaybetmemek veya mesleklerinden uzak kalmamak i�in �al��r. Her iki ko�ulda da �al��an annelerin en �nemli sorunlar� a�a��daki �ekilde grupland�r�labilir;
a. �ocuk bak�c�s� aray��,
b. A��r� sorumluluk y�klenme, zihinsel ve bedensel yorgunluk,
c. Su�luluk duygusu.
a. �ocuk bak�c�s� aray��
�ocu�unuza kimin bakaca��na do�umdan �nce anne ve baba birlikte karar verin.
�ocu�unuza bakmas�na karar verdi�iniz ki�i bir akraba ise:
Bu ki�inin �ocu�unuza bakmaya ger�ekten g�n�ll� ve uygun oldu�undan emin olun,
Bu ki�iden �ocu�unuza m�mk�nse kendi evinizde bak�lmas�n� isteyin,
�ocu�unuzun geceleri ve hafta sonlar� sizinle kalmas�n� sa�lay�n,
Bu ki�iye �ocu�unuzun bak�m� ve e�itimi ile ilgili t�m beklentilerinizi a��k bir �ekilde ve anne-baba biraradayken bildirin.
�ocu�unuza bakmas�na karar verdi�iniz ki�i bir �ocuk bak�c�s� ise,
Bu ki�inin �ocuk bak�c�l�� i�in ger�ekten yeterli ve uygun oldu�undan emin olun,
Bu ki�iden �ocu�unuza kendi evinizde bak�lmas�n� isteyin,
Evinizde yat�l� kalarak �ocu�unuza bakmas�n� talep etmeyin,
Bak�c�n�n �al��ma d�zenini ve i� tan�m�n� �nceden belirleyin, �ocu�unuzun bak�m� ve e�itimi ile ilgili t�m beklentilerinizle birlikte a��k bir �ekilde ve anne-baba biraradayken bu ki�iye bildirin,
Yeterli bir s�re �ocu�unuza bu ki�iyle birlikte bak�n ve �al��maya ba�lamadan �nce a�amal� olarak g�n�n belirli saatlerinde evden uzakla�arak �ocu�unuzu bu uzun s�reli ayr�l��a yava� yava� al��t�r�n.
�ocu�unuza bak�c� ararken �unlara dikkat edin;
Bak�c�da arad��n�z �zellikleri �nceden s�ralay�n ve �nceliklerinizi belirleyin (t�pat�p beklentilerinize uygun biri kar��n�za ��kmayabilir),
Bak�c�y� m�mk�nse evinde ziyaret edin, �ocuklar�yla ili�kisini g�zlemleyin,
Referanslar�yla ve kom�ular�yla g�r��n, gerekli belgeleri temin edin.
�ocu�unuza bak�c� ararken �u �zelliklere sahip olmas�na dikkat edin;
Temiz, d�zenli ve d�r�st olmas�na,
Aile ya�ant�s�n�n d�zenli olmas�na,
Dakik ve elinin �abuk olmas�na,
Sevecen ve g�lery�zl� olmas�na,
Esnek ve ho�g�r�l� olmas�na, kat�-kuralc� olmamas�na,
Yenili�e ve de�i�ime a��k olmas�na, sabit fikirli olmamas�na,
Sorumluluk ve insiyatif sahibi olmas�na,
�leti�im becerisinin olmas�na,
Ya� ve ki�ilik olarak bak�lacak �ocu�un annesine benzemesine,
Sab�rl� olmas�na,
E�itimli, kendini yeti�tirmi� ve bilin�li olmas�na,
�ocu�u ya da i�e devam�n� etkileyecek bir rahats�zl��n�n olmamas�na,
Sigara i�memesine.
b. a��r� sorumluluk y�klenme, zihinsel ve bedensel yorgunluk
�al��an annenin en �nemli sorunu a��r� sorumluluk y�klenmesi ve yorgunluktur; ��nk� bu sorun annelere ��z�ms�z ve ba�a ��k�lamaz gibi g�r�n�r. Al��ld�k bir d�zen vard�r; evde ve i�te yap�lacaklar zaten belirlidir, �imdi hepsine geceyi g�nd�ze katan bir bebek eklenmi�tir ve g�n 24 saattir, dolay�s�yla yorgunluk ka��n�lmazd�r. B�yle de�erlendirince, ger�ekten de �al��an anne i�in yap�lacak pek bir�ey yok gibi g�r�n�yor. Oysa ki, durum hi� de �yle umutsuz de�il, �al��an anneler i� listelerini pekala hafifletebilirler;
Gerek evde gerekse i�te, y�k�n�z�n artt�� d�nemlerde bir s�re yaln�zca acil ve �nemli olan i�lerinizle ilgilenin
Baz� i�leri ba�kalar�na devretmeyi deneyin, i�yerinde i� arkada�lar�n�zdan; evde ise e�inizden, varsa di�er �ocuklar�n�zdan veya yak�nlar�n�zdan yard�m isteyin. �ocu�unuz yokken evinizle, kad�n oldu�unuz i�in e�inizden daha �ok ilgilenmi� olabilirsiniz, bu ayn� d�zenin devam edece�i anlam�na gelmez.
E�iniz yeni do�an bebe�inizi emziremez belki ama, bug�ne kadar hep sizin haz�rlad��n�z ak�am yeme�ini haz�rlayabilir. Aile i�inde yap�labilecek ufak d�zenlemeler size k�sac�k da olsa rahat bir nefes alma olana�� sa�layacakt�r.
Y�k�n�z�n �ok artt��n� hissetti�iniz yerde baz� al��kanl�klar�n�zdan tamamen vazge�in, bunun i�in kendinize �nceden vazge�ilebilirler listesi bile

A�LE PLANLAMASI

9/7/2010

��NDEK�LER SAYFA

-�NS�Z
-G�R��
-DERS PLANI
1-A�LE PLANLAMASI 1
1-1Tan�m� 1
1-2Aile planlamas�n�n amac� 1
1-3Aile planlamas� ana sa�l�� a��s�ndan �nemi 3
1-4 Aile planlamas�n�n �ocuk sa�l�� a��s�ndan �nemi 3
1-5 Aile planlamas�n�n topluma faydalar� nelerdir 4
1-6 T�rkiye"de aile planlamas� hizmetlerinin tarihsel geli�imi 4
1-7 Aile planlamas� hizmetlerinin d�zenlenmesi ve y�netimi 5
1-7-1 Hizmet t�rleri 6
1-7-2 Hizmet ak�� 6
1-7-3 Hizmet sunumu 7
2- DANI�MANLIK 8
2-1 Aile planlamas� dan��manl��n�n �nemi 8
2-2 aile planlamas� dan��manl��n�n uygulanma alanlar� 8
3- A�LE PLANLAMASI Y�NTEMLER� 10
3-1 Etkili kontroseptif y�ntemler 10
3-1-1 Oral kontrosiptif y�ntemler 10
3-1-1-1 Sadece progesteron i�eren haplar 13
3-1-2 Deri alt� implantlar� 14
3-1-3 Rahim i�i ara�lar 18
3-1-4 Kondom 20
3-1-5 Diafram 21
3-1-6 Cerrahi gebeli�i �nleme y�ntemleri 21
3-1-6-1 T�p ligasyonu 21
3-1-6-2 Vazektomi 22
3-2 Etkisi s�n�rl� geleneksel y�ntemler 23
3-2-1 Takvim y�ntemi 23
3-2-2 Geri �ekme 24
3-2-3 Spermisitle 24
3-2-4 Vajinal y�kama 24
3-2-5 Emzirme ile gebelik ili�kisi 25
4- KISIRLIK 26
4-1 K�s�rl�k nedenleri 26
4-2 K�s�rl�kta uygulanan tetkikler 28
5- �ZET 30
6- HOW TO USE THE DIAPHRAGM-JELLY TECHNIC
7-

MOT�VASYONUN SA�LANMASINDA A�LEN�N ROL�

9/7/2010

MOT�VASYONUN SA�LANMASINDA A�LEN�N ROL�
Motivasyon, insan�n istek ve ihtiya�lar�n�n fark�na varmas� ve bunlar� ger�ekle�tirmek i�in harekete ge�mesidir.

Motivasyonu olumlu yada olumsuz etkileyen baz� fakt�rler vard�r. Bunlardan biri ailedir. Aile, fark�nda olarak yada olmayarak, gencin motivasyon d�zeyini etkiler. Bu etkileme olumlu y�nde olabildi�i gibi zaman zaman da olumsuz y�nde olabilir. Tabii ki hi�bir anne baba, bu kadar �nemli bir d�nemde �ocu�unun motivasyonunu olumsuz etkilemek istemez. Ancak gencin iyili�i ad�na yap�lan baz� davran��lar ya da s�ylenen baz� s�zler onu olumsuz etkileyebilir; motivasyonunu d��r�p, kayg� d�zeyini y�kseltebilir. Bu da gencin kayg�l�, mutsuz ve verimsiz bir haz�rl�k s�reci ge�irmesine neden olur. Eminiz ki hi�bir anne baba �ocu�una b�yle bir zarar vermek istemez. Tam tersine �ocu�una b�ylesine �nemli bir d�nemde olumlu destek olmak, motivasyonunun artmas�na yard�m etmek ister. K�saca her anne baba �ocu�unun ba�ar�m�n�n artmas�nda kendi pay�na d��eni en iyi �ekilde yerine getirmek ister.

Motivasyonun sa�lanmas�nda ailenin olumlu rol aynayabilmesinin ilk �art�, genci anlamakt�r. Ne denli zor bir d�nem ya�ad��n�n fark�nda olmak ve bunu da gence yans�tmak gerekmektedir. Bunun olabilmesinin yolu da aile i�inde "Olumlu bir ileti�im ortam�" kurulmas�yla olur. Olumlu bir ileti�im ortam�n�n oldu�u ailelerde, aile �yeleri birbirini tan�r(zay�f ve g��l� y�nleriyle), oldu�u gibi kabul eder, hi�bir ko�ula ba�l� olmaks�z�n sever ve birbirine g�venir. B�yle bir ortamda yeti�en gen�, sevildi�ini, kendisine g�ven duyuldu�unu, anla��ld��n� bilir bu da ona g�� verir.

Aile gencin zorluklar�n� anlamal� ve bunu ona aktarmal�d�r. "Hem okulu hem dershaneyi birlikte g�t�rmenin zor ve yorucu oldu�unu biliyorum ve bu zor d�nemde senin yan�nday�m, benden istedi�in deste�i vermeye haz�r�m." �eklinde bir ifade gencin aileye olan g�venini daha da peki�tirecektir. Anla��ld��n�n fark�na varan gen� ya�ad�� zorluklar� rahat�a ailesiyle payla�acak, sorumluluklar�na da daha s�k� sar�lacakt�r.

Sorumluluktan bahsetmi�ken hemen belirtmeliyiz ki, �niversite s�nav�na haz�rlanmak sadece ve sadece gencin sorumlulu�udur. Bu sorumluluk ne ailenin ne de �zel ��retmeninindir. Bu gencin, sorumlulu�udur. Aile bu sorumlulu�u gencin yerine �stlenmemelidir. Gencin eksik oldu�u konular�, kapatmas� gereken a��klar�, �al��mad�� dersleri saptamak hangi derse ne kadar �al��aca��n� belirlemek ve takibini yapmak ailenin de�il gencin sorumlulu�udur. Aile, bu sorumluluklar� gencin yerine �stlendi�inde gencin motivasyonuda do�al olarak d��ecektir. O nedenle aile, bu sorumluluklar�n gence ait oldu�unu bilmelidir. Aileye d��en, sorumluluklar�n� �stlenen ve yerine getiren gence, istedi�i deste�i sa�lamakt�r.(Uygun bir �al��ma ortam� temin etmek, ya�ad�� zorluklar� aktard��nda birlikte ��z�m �retmeye �al��mak... gibi)

�ocu�unun motivasyonunu artt�rmak isteyen aileler, �ocu�un yapamad�klar�n�n de�il yapabildiklerinin �zerinde durmal�d�r ki takdir edildi�ini, desteklendi�ini g�ren �ocuk o davran�� daha s�k g�stersin. �rne�in hafta i�inde bir kez oturup ders �al��an �ocu�a "oturup ders bile �al��am�yorsun, ne zaman otursan bir bahaneyle kalk�yorsun, bakal�m s�navda ne yapacaks�n" gibi bir ifade kullanmak yerine ge�en g�n kendi ba��na oturup ders �al��abilmen �ok ho�uma gitti, seninle gurur duydum. Belki ilk ba�ta biraz zorlan�rs�n ama hi� moralini bozma, bunun da �stesinden gelebilirsin" �eklinde bir ifade kullanmak, gencin kendi ba��na �al��ma davran��n� s�kla�t�racakt�r.

S�navla ilgili olarak, gencin de�erini s�navdaki ba�ar�s�yla e� tutmak, sonu�larla ilgili olarak korkutmak, tehdit etmek, "Sen hele bir kazanama, o zaman g�r��r�z" ya da "Kazanamazsan arkada�lar�n�n y�z�ne nas�l bakars�n, aile dostlar�m�z�n hepsine rezil oluruz" gibi ifadeler gencin motivasyonunu de�il kayg�s�n� artt�r�r. Gen� ailesinin ve ba�kalar�n�n g�z�nde kendisinin de�il, s�navdaki ba�ar�s�n�n �nemli oldu�unu d��n�r ve s�nava ger�ek d�� bir anlam y�kler. Bu da kayg�s�n� artt�r�r. Kayg�, ��renmenin ve ��rendi�ini kullanman�n �n�ndeki en �nemli engeldir. Kayg�s� artan, s�nava oldu�undan farkl� anlamlar veren ��renciler i�in her s�nav bir "Kriz" dir. Kendisini ispatlamas� gereken, de�erli oldu�unu herkesin g�rmesi gereken ve mutlaka kazan�lmas� gereken bir sava�. Bu duygularla s�nava haz�rlanan gen� her bir s�nav�, hatta her bir �al��ma testini, kazan�lmas� gereken bir sava� olarak g�recek, yapamad�� her bir soruyu kaybedilmi� bir sava� olarak

�OCUK VE �L�M

9/7/2010

�OCUK VE �L�M

�ocu�un i�inde bulundu�u kapal� d�nya ger�e�i, her zaman ara�t�rmac�lar�n ilgisini �ekmi�tir. �ocu�u anlamak i�in soru-cevap y�ntemi belli bir noktaya kadar yararl� olabilmektedir; ancak yeterli olmamaktad�r. �ocu�un kelime kapasitesi, soyut d��nme becerisi anlamay� olumsuz etkilemektedir. Bundan dolay�, ara�t�rmac�lar, �ocu�un �l�m hakk�ndaki bilgisini, �e�itli varsay�mlardan hareket ederek a��klamaya �al��m��lard�r:1 fakat, varsay�mlar da �ocu�u anlamada yetersiz kalmaktad�r; ��nk� varsay�mlar, ki�inin anlay��na, inanc�na, hayata ve �l�me bak��na g�re de�i�mektedir. Varsay�mlar �zerindeki bu spek�lasyonlar, �ocu�u anlaman�n en iyi yolunun anket y�ntemi oldu�unu ortaya ��karmaktad�r.
�ocu�un hayata bak��, yarat�l��tan getirdi�i �zellikleriyle ��z�lebilir. Esas�nda �ocuk do�u�tan dindar olarak d�nyaya gelir.2 �ocu�un ilgi alanlar�, arzu ve isteklerinin do�u�u ve geli�imi incelenirken, �ocu�un dini inanca e�ilimli ve kabiliyetli oldu�u3 g�r�l�r. Schleier, Macher, Remplein, Hurlock, A. Vergote, �bni Sina, Sokrat, Eflatun ve La Fontaine4 gibi d��n�rler, bu kabiliyet ve meylin kendili�inden meydana geldi�ini ve insan�n �z�nde do�al olarak varoldu�unu s�ylerlerken ger�e�i bir noktadan ele alm��lard�r.5 Nitekim bu yakla��m Kuran-� Kerimde, Rum suresi 30. ayette ��yle netle�tirilmi�tir: Y�z�n� hak din olan �slama �evir. O f�trat dini ki, Allah insanlar� o din �zerine yaratm��t�r. Allah yarat��n� de�i�tirecek de�ildir; siz de Allah�n yaratt��n� de�i�tirmeyin. ��te dosdo�ru din budur; lakin insanlar�n �o�u bilmez.6 Hazreti Peygamber de (asm) hadis-i �eriflerinde, Her do�an, �slam yarat�l��nda do�ar; onu, anas�-babas� (ba�ka dinde iseler) H�ristiyan, Yahudi, Mecusi yaparlar (bu dinlere sokarlar)7 derken, �ocu�un �zerindeki i� ve d�� fakt�rlere i�aret etmektedir.
�ocu�un zihnindeki Allah, �l�m, ahiret gibi kavramlar, �ocu�un do�arken beraberinde getirdikleri ile sosyal �evre olarak kabul edilen aileden8 ald�klar�n�n bile�imidir. Hen�z somut olaylar� idrak edebilme a�amas� i�inde bulunan ve zaman zaman onu a�maya �al��an �ocuk, �l�m gibi soyut kavramlar� anlamakta haliyle hayli zorlanacakt�r.9 F�trat�nda ta��m�� oldu�u nimetlerin geli�me ortam� aile oca��d�r.
�ocu�un �l�me Bak��n� Belirleyen Fakt�rler
�ocuklar�n �l�mle ilgili d��nceleri ve korkular�n�n ve bununla ba�a ��kma yollar�n�n nas�ll��n� belirleyebilmek i�in, geli�im evrelerini, zeka seviyesini, aile ortam�n� dikkate almak gerekecektir. �ocu�un �l�me bak��n� ele almadan �nce, Allah, Cennet, Cehennem, ahiret gibi kavramlar� nas�l alg�lad��n� bilmek gerekecektir. Bu ayn� zamanda �l�me bak��n�n da temelini olu�turacakt�r.
Erken ya�larda �ocuk i�in Allah, melek, Cennet, Cehennem, �lmek, dirilmek gibi kavramlar birer s�r perdesi i�indedirler. �ocu�un �l�m� do�ru alg�layabilmesi i�in, Allah� tan�mas� ve sevmesi gerekmektedir. Allah� sevmeden onun yaratt�� l�m� do�ru anlamas� m�mk�n de�ildir. Bu noktada anne ve baban�n �ocu�u hayat, varl�k ve yarat�c� konusunda bilgilendirmesi gerekir. Bu yap�l�rken, �ocu�un kar��s�na kendi diliyle ��k�lmas�, onunla kendi dilinde konu�ulmas�, sorular�na kendi diliyle yan�t verilmesi gerekmektedir.10
�ocuklar Allah fikrini b�y�kler yolu ile kelimeler ve ifadeler �eklinde ald�ktan sonra bunlar�n yorumunu da yine b�y�klerle birlikte yapmak istemektedirler.11 Tabii ki �ocu�un biyolojik geli�mesi, ruhi geli�mesi, zeka durumu ve onun f�tri yap�s� dikkate al�nmak durumundad�r.
E�itimciler baz� kavramlar�n do�ru alg�lanmas�nda temel olarak �ocu�un do�um �ncesi aylar�n�n da �nemli oldu�una vurgu yapmaktad�rlar.
�l�m konusunda 2 veya 3 ya��ndaki �ocuklarda kavramsal geli�im daha yeni olmas�na ra�men, onlar �l�m�n biraz fark�nda olmu�lard�r. 4 veya 5 ya�lar�ndaki �ocuklarca evrenselli�e ve ka��n�lmazl��a delalet eden �l�m�n iyice anla��ld�� g�r�lmektedir. 5 veya 6 ya�lar�nda ruh fikri, er-ge� tashih gerektiren yanl�� bir kavram olan maddi bir varl�k gibi somutla�t�r�lm��t�r. Bir �ok k��k �ocuk, geli�en inan�lar� ��z�mleyememekte ve

AKRABA EVL�L��

9/7/2010

A�LE

9/7/2010

A�LE

Evlilik, kan yada evlat edinme ba�lar�yla birbirine ba�l�, tek bir hane halk� olu�turan, kar�-koca, ana-baba, k�z ve o�ul, k�z ve erkek karde� olarak herbiri kendi toplumsal konumu i�inde birbirlerinin kar��l�kl� etkileyen, ortak bir k�lt�r yaratan, payla�an ve s�rd�ren bireyler grubu. Ayr�ca aile toplulu�u, tek bir hane halk�n� olu�turdu�u i�in �o�u kez hane halk� terimiyle kullan�l�r.
Ba�ka bir a��klama yapmak gerekirse; T�rk Hukuku"na g�re aile kan veya mukabele ile birbirine ba�lanm��, aralar�ndaki hukuki m�nasabet medeni hukuk ile d�zenlenmi� topluluktur.
Aile, �ok b�y�k �nemi olan tabii bir toplumdur. ��nk�, �ocuklar�n korunmas� ve yeti�tirilmesi, anne ve babaya ancak s�rekli bir beraberlik sayesinde y�r�tebilecekleri bir tak�m g�revler y�kler. Bu y�zden ailede e�itimin yeri �ok �nemlidir.

A�LEDE E��T�M

1. Anne ve Baban�n Davran��lar�:

Insan ili�kileri i�inde en uzun �m�rl� ve �nemli etkileri olan�, hi� ku�kusuz anne-baba ile �ocuklar� aras�nda olan ili�kilerdir. Bir de �ocu�un yeti�mesinden ba�ar� ya da ba�ar�s�zl�klar�ndan yaln�zca veya y�zde y�z anne-babay� sorumlu tutmak do�ru de�ildir. ��nk� �ocuk yaln�zca anne ve babas�n�n aile e�itiminin etkisi alt�nda kalm�� olsayd�, bir ailedeki t�m �ocuklar�n bir�ok �zellikleri y�n�nden birbirlerinin ayn� olmalar� gerekirdi. Her �ocuk ailenin par�as�d�r. Fakat �ocu�un yeti�mesi ve geli�mesinde okulun ve en geni� anlamda toplumunda sorumluluklar� da katk�lardan biridir. Bence, anne-babalar� taraf�ndan ger�ekten sevilip say�ld�klar�na inana �ocuklar davran��lar�nda daha ba��ms�z ve kendilerine daha �ok g�venen insanlar durumuna gelmektedirler.
�ocu�un ki�ili�i �nce ve esasl� olarak anne-babas� aras�nda bi�imlenmeye ve renk almaya ba�lar. Ancak bir �ocu�un aile �evresinde kazand�� k�t� al��kanl�klar� de�i�tirmek, kolay bir i� de�ildir. Atalar�m�z, �ncelikle ilk y�llardaki etkilerin �nemini belirtmek i�in "A�a� ya�ken e�ilir" demi�lerdir. Yap�lan incelemelerde g�sterdi�i gibi hayat�nda anne-babas�n�n her ya�ta ki�ili�i �zerinde etkisi olmaktad�r. E�er bu etkiyi derecelendirmek, a��rl�k ve �nem bak�m�ndan baz� d�nemlere ay�rmak gerekirse �zellikle do�umdan 5 yada 6. Ya��n sonuna kadar insan hayat�ndaki �nemi �ok b�y�kt�r.
Bunun nedenleri;

a.Bir �ocu�un anne-babas� ile bir arada olma s�resi ve bu d�nemde, hayat�n�n di�er d�nemleri ile k�yaslanamayacak kadar uzundur.
b.Kimi anne-babalar, �zellikle bu ya�lardaki �ocuklar i�in "daha ya�� k��kt�r, nas�lsa bir �eyler anlamaz" diye d��nebilirler.

Bu t�rl� fikirler anne-babalar�n �ocuklar�na kar�� davran��lar�nda, birbirlerine olan ili�kilerinde daha az
hassas , daha az dikkatli olmalar�na neden olmaktad�r.
Ve ruh sa�l��n�n bozulmu�, uyumsuz bir duruma gelmi� insanlar�n �o�unun hayat hikayelerinin dinlenince bu gibilerinin ruh sa�l�klar�n�n bozulmas�n� sa�layan nedenlerin k�klerinin bu ya�lara kadar gelip dayand�� g�r�lmektedir.
Bu genel niteliklerden bahsettikten sonra hangi davran��lar�n �ocuklar�n �zerinde etkili oldu�undan bahsedebiliriz:

I-Anne-Babalar�n Sorumluluklar�: Her anne-babay� bekleyen sorumluluklar vard�r. �ocu�un ya�� ilerledik�e anne-babas�n�n ta��yaca�� sorumluluklar azal�r. Bir k�sm� uzar. Kimilerine g�re anne-babalar�n en �nemli sorumluluklar�: �ocu�un yemek, i�mek, giyim, ku�am vb. gibi temel ihtiya�lar�n� gidermektir. Oysa anne-babalar�n sorumluluklar� bunlar� a�an �ok daha geni�, daha ba�ka konular� kapsamaktad�r. �ocuklar�n baz� temel ihtiya�lar� vard�r ki, bunlar�n sa�l�kl� ve dengeli olarak giderilmesindeki sorumluluklar�n �nemli bir k�sm� anne-babalar� ilgilendirir. �zellikle b�y�me ve geli�menin �ok h�zl� oldu�u okul �ncesi �a��nda ve daha sonralar� �ocu�un yemesiyle, giyimi, ku�am�yla, uykusu, dinlenmesi ve oyunuyla ilgilenmesi gereken anne-baba, �ok k��k ya�lardan ba�layarak �rne�in cinsel e�itimiyle de ilgilenmek zorundad�r. �te yandan �ocuklar�n ruhsal ve toplumsal nitelikleri temel ihtiya�lar�n�n (g�ven, ba�ar� elde etme, sevgi, be�enilme, birlikte ya�ama) gideri

A�LE PLANLAMASI �LE �LG�L� KANUN MADDELER�

9/7/2010

BIRINCI B�L�M
Ama�, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanimlar
Ama�
Madde 1- Bu Y�netmeligin amaci; saglik hizmetlerine duyulan ihtiya� bakimindan toplumun en �n- celikli kesimini olusturan kadin, anne ve �ocuklarin saglik d�zeyini y�kseltmek, �reme sagligi hizmet- leri b�t�n� i�erisinde ailelere aile planlamasi hizmetlerini ve diger saglik kuruluslariyla isbirligi i�inde diger ana-�ocuk sagligi hizmetlerinin sunumunu koruyucu saglik hizmetleri ilkelerine uygun sekilde ger�eklestirmek �zere kurulan Ana-�ocuk Sagligi ve Aile Planlamasi Merkezlerinin hizmetlerini ve bu hizmetlerin y�r�t�lmesine dair usul ve esaslari d�zenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Y�netmelik, Saglik Bakanligina bagli olarak faaliyet g�steren Ana-�ocuk Sagligi ve Aile Planlamasi Merkezleri ile bu Merkezlerde g�revli personeli kapsar.
Hukuki Dayanak
Madde 3- Bu Y�netmelik; 181 sayili Saglik Bakanliginin Teskilat ve G�revleri Hakkinda Kanun H�km�nde Kararnamenin 43 �nc� maddesine ve 3359 sayili Saglik Hizmetleri Temel Kanununun 9 uncu maddesinin (c) bendine dayanilarak hazirlanmistir.
Tanimlar
Madde 4- Bu Y�netmelikte ge�en;
a) Bakanlik: Saglik Bakanligini,
b) Genel M�d�rl�k: Bakanligin Ana �ocuk Sagligi ve Aile Planlamasi Genel M�d�rl�g�n�,
c) Merkez: Ana-�ocuk Sagligi ve Aile Planlamasi Merkezini,
d) A�SAP: Bu Y�netmelik kapsamindaki hizmetler olarak kadin, ana-�ocuk sagligi ve aile planla- masini,
e) B�lge: Merkezin hizmet vermekle sorumlu olacagi yerlesim yerlerini,
f) Saha: A�SAP hizmetlerinin gelistirilmesi i�in �alismalarin yapilacagi ilin tamamini,
g) Egitim Merkezi: Fiziki yapisi ve insang�c� �zellikleri nitelik ve nicelik olarak yeterli olan, gerekli malzeme ve ekipman ile donatilmis hizmet i�i egitim merkezlerini,
ifade eder.
IKINCI B�L�M
Kurulus Esaslari
Kurulus Usul�
Madde 5- Merkez, bu Y�netmeligin 6 nci ve 10 uncu maddesindeki sartlarin bulundugunun tesbiti �zerine Valiligin teklifi, Genel M�d�rl�g�n olumlu g�r�s� ve Bakanligin onayi ile kurulur. Egitim Merkezi olarak faaliyet g�sterecek Merkezlerin kurulusu da ayni usule tabidir.
N�fus Sarti ve �ncelik
Madde 6- Merkez; ana ve �ocuk sagligi ve �reme sagligi (aile planlamasi dahil) hizmetleri yeterin- ce verilemeyen ve birinci basamak saglik kuruluslari eksik olan b�lgelere �ncelik verilerek, il merkezlerinde her 100.000 n�fusa bir adet olmak �zere kurulabilir. Merkezi yerlesim n�fusu en az 30.000 olan il�e merkezlerinde de bir adet Merkez kurulur.
Bakanlik tarafindan belirlenen standardlara g�re yeterli malzeme, ara�, gere�, personel ve uygun bina temin edilmeden yeni merkezler a�ilmaz.
Sorumluluk B�lgesi
Madde 7- Merkezin hizmet vermekle sorumlu olacagi b�lgenin sinirlari ve b�y�kl�g�, kurulusun alt yapi ve insang�c� kaynaklari ve �evredeki saglik kuruluslari g�z�n�nde bulundurularak belirlenir.
Faaliyetler
Madde 8- A�SAP Merkezleri, Il Saglik M�d�rl�g�ne bagli olarak �alisirlar. Merkezlerin g�sterecegi faaliyetler sunlardir:
a) Ilde yatakli veya yataksiz saglik hizmeti veya destek hizmeti veren kuruluslar ve saglik egitimi veren diger kurum ve kuruluslarla isbirligi yapmak,
b) Temel saglik hizmetleri ve tip etigi ilkeleri isiginda, kadin, ana ve �ocuk sagligi ile ilgili koruyucu ve tedavi edici hizmetleri, laboratuar hizmetlerini, aile planlamasi hizmetlerini ve bunlar ile ilgili konulardaki teorik ve beceri kazandirma egitim ve danismanlik hizmetlerini vermek,
c) Kadin, ana ve �ocuk sagligi ile ilgili y�r�tt�g� hizmetlerin kayit ve bildirimlerini yapmak,
d) Ilin birinci basamak saglik hizmetlerini veren kuruluslarinda g�rev yapan saglik personelinin kadin, ana ve �ocuk sagligi ve aile planlamasi dahil �reme sagligi konularinda hizmeti�i egitimlerini y�r�tmek,
e) Gerektiginde, il disindan gelen saglik personelinin de kadin, ana ve �ocuk sagligi ve aile planlamasi dahil �reme sagligi konularinda egitimlerini saglamak,
f) Mesleki egitim kurumlari i�in, �ocuk, ad�lesan, kadin ve erkek �reme sagligi (aile planlamasi dahil) hizmetleri ile ilgili olarak mezuniyet �ncesi ve son

ANA-�OCUK SA�LI�I VE A�LE PLANLAMASI

9/7/2010

Ana-�ocuk Sa�l�� ve Aile Planlamas�

BIRINCI B�L�M
Ama�, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanimlar
Ama�
Madde 1- Bu Y�netmeligin amaci; saglik hizmetlerine duyulan ihtiya� bakimindan toplumun en �n- celikli kesimini olusturan kadin, anne ve �ocuklarin saglik d�zeyini y�kseltmek, �reme sagligi hizmet- leri b�t�n� i�erisinde ailelere aile planlamasi hizmetlerini ve diger saglik kuruluslariyla isbirligi i�inde diger ana-�ocuk sagligi hizmetlerinin sunumunu koruyucu saglik hizmetleri ilkelerine uygun sekilde ger�eklestirmek �zere kurulan Ana-�ocuk Sagligi ve Aile Planlamasi Merkezlerinin hizmetlerini ve bu hizmetlerin y�r�t�lmesine dair usul ve esaslari d�zenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Y�netmelik, Saglik Bakanligina bagli olarak faaliyet g�steren Ana-�ocuk Sagligi ve Aile Planlamasi Merkezleri ile bu Merkezlerde g�revli personeli kapsar.
Hukuki Dayanak
Madde 3- Bu Y�netmelik; 181 sayili Saglik Bakanliginin Teskilat ve G�revleri Hakkinda Kanun H�km�nde Kararnamenin 43 �nc� maddesine ve 3359 sayili Saglik Hizmetleri Temel Kanununun 9 uncu maddesinin (c) bendine dayanilarak hazirlanmistir.
Tanimlar
Madde 4- Bu Y�netmelikte ge�en;
a) Bakanlik: Saglik Bakanligini,
b) Genel M�d�rl�k: Bakanligin Ana �ocuk Sagligi ve Aile Planlamasi Genel M�d�rl�g�n�,
c) Merkez: Ana-�ocuk Sagligi ve Aile Planlamasi Merkezini,
d) A�SAP: Bu Y�netmelik kapsamindaki hizmetler olarak kadin, ana-�ocuk sagligi ve aile planla- masini,
e) B�lge: Merkezin hizmet vermekle sorumlu olacagi yerlesim yerlerini,
f) Saha: A�SAP hizmetlerinin gelistirilmesi i�in �alismalarin yapilacagi ilin tamamini,
g) Egitim Merkezi: Fiziki yapisi ve insang�c� �zellikleri nitelik ve nicelik olarak yeterli olan, gerekli malzeme ve ekipman ile donatilmis hizmet i�i egitim merkezlerini,
ifade eder.
IKINCI B�L�M
Kurulus Esaslari
Kurulus Usul�
Madde 5- Merkez, bu Y�netmeligin 6 nci ve 10 uncu maddesindeki sartlarin bulundugunun tesbiti �zerine Valiligin teklifi, Genel M�d�rl�g�n olumlu g�r�s� ve Bakanligin onayi ile kurulur. Egitim Merkezi olarak faaliyet g�sterecek Merkezlerin kurulusu da ayni usule tabidir.
N�fus Sarti ve �ncelik
Madde 6- Merkez; ana ve �ocuk sagligi ve �reme sagligi (aile planlamasi dahil) hizmetleri yeterin- ce verilemeyen ve birinci basamak saglik kuruluslari eksik olan b�lgelere �ncelik verilerek, il merkezlerinde her 100.000 n�fusa bir adet olmak �zere kurulabilir. Merkezi yerlesim n�fusu en az 30.000 olan il�e merkezlerinde de bir adet Merkez kurulur.
Bakanlik tarafindan belirlenen standardlara g�re yeterli malzeme, ara�, gere�, personel ve uygun bina temin edilmeden yeni merkezler a�ilmaz.
Sorumluluk B�lgesi
Madde 7- Merkezin hizmet vermekle sorumlu olacagi b�lgenin sinirlari ve b�y�kl�g�, kurulusun alt yapi ve insang�c� kaynaklari ve �evredeki saglik kuruluslari g�z�n�nde bulundurularak belirlenir.
Faaliyetler
Madde 8- A�SAP Merkezleri, Il Saglik M�d�rl�g�ne bagli olarak �alisirlar. Merkezlerin g�sterecegi faaliyetler sunlardir:
a) Ilde yatakli veya yataksiz saglik hizmeti veya destek hizmeti veren kuruluslar ve saglik egitimi veren diger kurum ve kuruluslarla isbirligi yapmak,
b) Temel saglik hizmetleri ve tip etigi ilkeleri isiginda, kadin, ana ve �ocuk sagligi ile ilgili koruyucu ve tedavi edici hizmetleri, laboratuar hizmetlerini, aile planlamasi hizmetlerini ve bunlar ile ilgili konulardaki teorik ve beceri kazandirma egitim ve danismanlik hizmetlerini vermek,
c) Kadin, ana ve �ocuk sagligi ile ilgili y�r�tt�g� hizmetlerin kayit ve bildirimlerini yapmak,
d) Ilin birinci basamak saglik hizmetlerini veren kuruluslarinda g�rev yapan saglik personelinin kadin, ana ve �ocuk sagligi ve aile planlamasi dahil �reme sagligi konularinda hizmeti�i egitimlerini y�r�tmek,
e) Gerektiginde, il disindan gelen saglik personelinin de kadin, ana ve �ocuk sagligi ve aile planlamasi dahil �reme sagligi konularinda egitimlerini saglamak,
f) Mesleki egitim kurumlari i�in, �ocuk, ad�lesan, kadin ve erkek �reme sagligi (aile planlamasi dahil) hizmetleri ile

A�LE PLANLAMASI

9/7/2010

DO�U ANADOLU"DA KADIN VE A�LE

9/7/2010

DO�U ANADOLU"DA KADIN VE A�LE

Giri�
Osmanl� �mparatorlu�u"nda 19. y�zy�l�n ikinci yar�s�ndan itibaren ate�li tart��malara
konu olan kad�n�n ailedeki konumu, Cumhuriyet"in kurulu�u ve 1926"da kabul edilen
Medeni Kanun"la ka��t �zerinde radikal bir d�n��me u�rad�. Osmanl�
�mparatorlu�u"nda varolan paralel hukuk sistemlerine son veren, aile yasas�n�
laikle�tiren, tek e�lilik ilkesini getiren ve bir�ok alanda kad�nlara erkeklerle e�it
haklar sunan Medeni Kanun, "modern" aileyi hedefliyordu. Cumhuriyet ayd�nlar�n�n
ana varsay�mlar�ndan biri, Medeni Kanun da dahil olmak �zere ger�ekle�tirilen
reformlarla hedeflenen de�i�imlerin sanayile�me, modernle�me ve e�itimin
yayg�nla�t�r�lmas�yla yurdun her yerine yay�laca�� idi. Dolay�s�yla, Cumhuriyet"in
kurulu�u s�ras�nda varolan ve b�lgesel ko�ullara, dinsel yorumlara, etnik yap�lara g�re
de�i�iklik g�steren aileye ili�kin yasalar ve uygulamalar�n modernle�meyle
kendili�inden ortadan kalkaca�� varsay�ld�. Bunun �tesinde, Cumhuriyet"in "lineer"
bir model i�eren modernle�me varsay�m�n�n bir sonucu olarak, modernle�menin ve
sanayile�menin b�lgeden b�lgeye farkl�l�klar g�steren etkileri, erkek egemenli�inin
de�i�en ko�ullarda yeniden yap�lan�� bi�imleri, kad�nlar�n modern/laik sistem i�inde
tam olarak neleri kazand�klar� ve neleri kaybettikleri uzun y�llar inceleme konusu
olmad�.
Oysa, merkezi devlet otoritelerince tek ge�erli yasa olarak kabul edilen Medeni
Kanun"a ra�men, bu kanunla �eli�en bir�ok geleneksel ve dini yasa, Cumhuriyet
T�rkiye"sinde b�lgeye, ekonomik ko�ullara, dine ve mezhebe, etnik kimliklere g�re
farkl�l�klar g�stererek var olmaya devam etti�i gibi, daha da karma��k ve birbirinin
i�ine ge�en bir yap� kazand�. �zellikle �zel alanda, yani ailede ge�erli olmaya devam
eden bu yasalar, tamamiyle yerel topluluklar�n denetimine kald�lar.
1990"lara var�ld��nda, aile kurumunun T�rkiye"nin ge�irdi�i t�m de�i�ikliklere
ra�men, toplumun en geleneksel kurumu �zelli�ini ta��makta oldu�u ve
modernle�menin etkilerinin y�llarca varsay�ld�� gibi tek boyutlu olmad��, s�n�f, etnik
kimlik, mezhep, �retim bi�imleri, yerel ko�ullar ve b�lgelerin �zelliklerine g�re
de�i�en bir yap� olu�turdu�u g�r�l�yor. Bu ba�lamda Do�u Anadolu, Yak�n
Ertt�rk"�n de belirtti�i gibi, merkez kurumlar� kar��s�ndaki tarihsel �zerkli�i,
ekonomik, etnik ve s�n�f yap�s� gere�i, modernle�menin etkileri ve modernle�meyle
cinsiyet ili�kileri aras�ndaki ili�kinin en �arp�c� ve �eli�kili �rneklerinden birini
olu�turuyor.1
1 Yak�n Ert�rk, "Do�u Anadolu"da Modernle�me ve K�rsal Kad�n". 1980"ler T�rkiyesi"nde Kad�n
Bak�� A��s�ndan Kad�nlar, der. �irin Tekeli (�stanbul: �leti�im, 1993).
2
Bu yaz�n�n amac�, Do�u ve G�neydo�u Anadolu"da kad�nlar�n ya�am�n� etkileyen en
�nemli kurumlardan biri olan aileye ili�kin resmi, geleneksel ve dini yasalar� ve
uygulamalar� 1996-1997"de �mraniye, Do�u ve G�neydo�u"da ger�ekle�tirdi�imiz
bir alan ara�t�rmas�n�n verilerine dayanarak incelemek ve b�lgedeki cinsiyet
ili�kilerinde bu yasalar�n ve uygulamalar�n oynad�� role ��k tutmakt�r.2 Alan
uygulamas� �er�evesinde b�lgedeki 19 yerle�im biriminde 599 kad�nla y�zy�ze
g�r��lm��t�r. Ara�t�rman�n �rnekleme y�ntemi �ok a�amal�, tabakal�, k�me
�rneklemesidir. �rneklem, b�lgeyi temsil edecek nitelikte ve b�lge alt�nda Do�u
Anadolu ve G�neydo�u Anadolu, k�r ve kent tahmini verecek �ekilde tasarlanm��t�r.3
Ara�t�rman�n g�zlem birimi 15 ve daha yukar� ya�taki kad�nlard�r.
A�a��da sunulan sonu�lar, �rneklemin d�rtte ��n� olu�turan evli kad�ndan elde
edilen verilere dayanmaktad�r (n=446). Tekkar�l� evliliklerde ve �okkar�l� evliliklerde
ya�ayan kad�nlar i�in iki ayr� m�lakat cetveli kullan�lm��t�r. Bunlardan birincisi 423
soru, ikincisi 420 soru i�ermektedir. Dul ya da bo�anm�� olup �u anda evli olmayan
kad�nlardan, evliliklerine ili�kin olan sorular� ge�mi�teki son evliliklerini d��nerek
yan�tlamalar� istenmi�tir.
EVL�L�K
Evli kad�nlara ili�kin g�stergeler
Evli kad�nlar�n yar�ya yak�n� (% 46.2) 15-35 ya� gurubunda, olduk�a gen� bir kitleden
olu�ma

A�LE ��LEVLER� �LE A�LEN�N DEMOGRAF�K, SOSYAL VE EKONOM�K N�TEL�KLER� VE YA�AM D�NG�S� ARASINDAK� �L��K�LER

9/7/2010

A�LE ��LEVLER� ile A�LEN�N DEMOGRAF�K, SOSYAL ve EKONOM�K N�TEL�KLER� ve YA�AM D�NG�S� ARASINDAK� �L��K�LER

��NDEK�LER

B�L�M I
G�R��

1.1.Aileye Y�nelik Sosyal Hizmetler 1
1.2.Aile ��levleri ve Sosyal Hizmet M�dahalesi 3
1.3.Aile ��levlerini Etkilemesi Olas� Etmenler 4
1.3.1.Ailenin Demografik, Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri 4
1.3.2.Ailenin Ya�am D�ng�s� 5
1.4. Aile Hizmetleri Uygulama ve Ara�t�rma Merkezi (AHUM)
�rne�inde Potansiyel M�racaat��lar Olarak Ailenin ��levselli�i
A��s�ndan Risk Alt�ndaki Aileler 7
1.5. ARA�TIRMANIN PROBLEM� 8
1.6. ARA�TIRMANIN AMACI 8
1.7. ARA�TIRMANIN �NEM� 8
1.8. ARA�TIRMANIN SAYILTILARI 9
1.9. ARA�TIRMANIN SINIRLILIKLARI 9
1.10. TANIMLAR 9

B�L�M II
ARA�TIRMANIN Y�NTEM�

2.1. ARA�TIRMANIN MODEL�10
2.2. EVREN ve �RNEKLEM10
2.3. VER� TOPLAMA ARA�LARI10
2.4. VER� TOPLAMA S�REC�11
2.5. VER�LER�N ��LENMES� VE DE�ERLEND�R�LMES�11
2.6. S�RE ve OLANAKLAR11
KAYNAKLAR12
EKLER:
Ek-1: AHUM Y�netmeli�i15
Ek-2: Zaman �izelgesi17

B�L�M I
G�R��
1.1.Aileye Y�nelik Sosyal Hizmetler
Sosyal hizmetler; ki�i, grup ve ailelerin kendilerinden veya �evre ko�ullar�ndan kaynaklanan maddi ve manevi sorunlar�n�n ��z�mlenmesinde yard�mc� olmay� ve ya�am ko�ullar�n� iyile�tirerek, toplumda i�levsellik kazanmalar�n� sa�lamay� ama�layan hizmetlerdir.
DPT T�rk Aile Yap�s� �zel �htisas Komisyonu taraf�ndan verilen aile tan�m�na g�re aile; kan ba�l�l��, evlilik ve di�er yasal yollardan, aralar�nda akrabal�k ili�kisi bulunan ve �o�unlukla ayn� evde ya�ayan bireylerden olu�an; birey cinsel, psikolojik, sosyal ve ekonomik ihtiya�lar�n�n kar��land��, topluma uyum ve kat�l�mlar�n�n sa�land�� ve d�zenlendi�i temel bir toplumsal birimdir (�nalan 1988).
Aile sosyal hizmetlerin her zaman oda�� olmu�tur. ��nk� ailenin g��l� olmas� toplumun da g��l� olmas� anlam�na gelmektedir. Bu nedenle aileye sa�lanacak yard�m ve destekler �nem kazanmakta, bu y�n�yle de sosyal hizmet mesle�inin ilgi odaklar�ndand�r. Bu hizmetler aile dan��manl��ndan, ailenin �zel ilgi ve bak�ma gereksinimi olan �yelerine sa�lanan bak�m� geli�tirme ve koruma hizmetlerinden; aileyi olumsuz olarak etkileyen sosyal ve �evresel ko�ullar�n iyile�tirilmesine; birtak�m toplumsal olgular�n neden oldu�u sorunlar�n ��z�mlenmesine kadar �e�itli hizmetleri i�erir.
�a�da� sosyal hizmet anlay��, ailenin refah, mutluluk, sa�l��n� koruyucu ve geli�tirici yakla��mlara b�y�k bir �nem vermekte ve aileye y�nelmenin gere�ini kabul etmektedir.
Sosyal hizmet mesle�inin aileye y�nelik g�rev ve m�dahaleleri aile sosyal hizmeti ad� alt�nda ifade edilmektedir. Aile sosyal hizmeti, bir b�t�n olarak ailenin ve birey olarak aile �yelerinin ailevi ili�kileri, sosyal uyumlar� ve her t�rl� i�levlerinin yerine getirilmesi ile ilgili sorunlar�n�n ��z�m�ne yard�m etmek, aile hayat�n� geli�tirmek ve g��lendirmek ve b�ylece ailenin refah, mutluluk ve b�t�nl��n� sa�lamak amac�yla bilin�li ve sistemli bir bi�imde yap�lan m�dahale ve uygulamalar� kapsayan mesleki bir faaliyet t�r�d�r. Aile sosyal hizmetinin ba�l�ca amac�; uyumlu aile ili�kilerine katk�da bulunmak, aileyi birarada tutan ba�lar� kuvvetlendirmek ve aile �yelerinin ki�iliklerinin sa�l�kl� bi�imde geli�mesine ve toplumsal ya�ama uyumlar�na yard�m etmektir (Bulut 1993: 21).
Birey i�in �nemi b�y�k olan ailenin toplum a��s�ndan da �nemi inkar edilemez. Bunun i�in de her toplum ailenin g��l� olmas�n� kendisi i�in �nemli sayarak onu korumak, desteklemek ve te�vik etmek i�in uygun g�rd�� nlemleri al�r (Ko�ar 1989: 171).
Aile hizmet kurumlar�, aile ya�am�n�n g��lenmesine, korunmas�na, aile sorunlar�n�n �nlenmesi ve ��z�m�ne, aile �yelerinin aile birli�i i�inde sa�l�kl� geli�me ve doyurucu ya�am s�rmelerine yard�mc� olan kurulu�lard�r. Aileyi odak alan aile hizmet kurumlar� genellikle �� boyutlu bir hizmet program� sunar. Bu program; aile tedavi ve dan��mas�, aile ya�am� a��s�ndan e�itim ve son zamanlarda geli�en, ailenin sosyal kurumlarla ili�kisini d�zenleme ve savunuculu�unu yapma �eklinde s�ralanma

AKICI KONU�MA BOZUKLU�U (KEKEMEL�K)

9/7/2010

AKICI KONU�MA BOZUKLU�U (KEKEMEL�K)

Kekemelik ya da konu�urken tak�lma, daha genel olarak tan�mlarsak konu�man�n ak�c�l��n� bozan duraklama ya da tak�lmalar �ocu�un b�y�me ve geli�mesiyle birlikte ortaya ��kar. 3-5 ya�lar aras�nda beyin geli�imi h�zlanmakta ve �ocuk daha h�zl� d��nmektedir. �leti�im s�ras�nda d��ncelerin aktar�lmas�na yarayan konu�man�n olu�turuldu�u dil ve dudak gibi aktarma organlar� ise hen�z bu h�za yeti�ememektedir. B�ylesi durumlarda konu�man�n ba�lang�c�nda baz� s�zc�kleri bulmada zorluk, tak�lma, gereksiz duraklama ve nefes d�zenleme ile ilgili g��l�kler ortaya ��kmaktad�r. E�er sesin olu�umu ile ilgili beyin i�levlerinde ya da aktarma organlar�nda belirgin bir sorun yoksa ak�c� konu�ma bozuklu�u olarak ele almaktay�z.
Belirtilen ya�larda olduk�a s�k kar��la��lan bu durum zaman i�inde, genellikle hi�bir yard�m gerekmeden kendili�inden d�zelmektedir. Bu sorunun kal�c� olmas�nda �ocu�un anne babas�n�n ya da �evresindeki di�er ki�ilerin tutumlar� etkili olmaktad�r. �ocuklar�n�n konu�mas�nda bir bozulma ortaya ��kmas� anne babalar� kayg�land�rmakta, art�k �ocu�un ��karaca�� s�zc�klere dikkat etmeye, hatta �ocu�un bu s�zc�klerini d�zeltmeye ba�lamaktad�rlar. Bu ise �ocu�un konu�acaklar�na dikkat etmesine ve tak�lmayaca�� s�zc�kleri se�mesine neden olmakta, giderek daha az ve se�ici konu�mas�na yol a�maktad�r. �zellikle heyecanland��nda, yabanc�larla konu�tu�unda ortaya ��kan bu tak�lmalar nedeniyle �ocuk b�ylesi ortamlarda konu�mamay� tercih etmektedir.
Burada anne baban�n konu�madaki d�zensizli�in geli�me ile ilgili oldu�unu bilmesi ve zaman i�inde ge�ece�ine inanmas� gerekmektedir. B�ylece �ocu�un tak�lmalar�na dikkat etmeyecek, onun konu�mas�n� destekleyecek, b�ylece konu�ma bozuklu�unun yerle�mesini �nleyeceklerdir.
Ak�c� konu�ma bozuklu�u daha sonraki d�nemlerde de s�r�yorsa, �ocuk i�in belirgin bir s�k�nt�ya neden oluyorsa uzman de�erlendirme ve dan��manl�� yararl� olacakt�r. B�yle bir de�erlendirmede �ocu�un konu�mas�n� bozan a��r� heyecan� ya da kayg�s� varsa giderilmeye �al��l�r. Konu�man�n ak�c�l��ndaki bu bozuklu�a kar��n konu�mas� gerekti�i belirtilerek, daha fazla konu�mas� ve kendini ifade etmesi desteklenir. Konu�mada ortaya ��kan bozuklu�un de�erlendirilmesi ve tedavisi i�in konu�ma terapistleri ile birlikte �al��makta ve olduk�a iyi sonu�lar almaktay�z.

Haz�rlayan: Do�. Dr. Selahattin �enol
Gazi �niversitesi T�p Fak�ltesi �ocuk ve Ergen Psikiyatrisi B�l�m�

HUKUK� DAANAK VE TAN�MLAR

9/7/2010

Hukuki Dayanak ve Tan�mlar

BIRINCI B�L�M
Ama�, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanimlar
Ama�
Madde 1- Bu Y�netmeligin amaci; saglik hizmetlerine duyulan ihtiya� bakimindan toplumun en �n- celikli kesimini olusturan kadin, anne ve �ocuklarin saglik d�zeyini y�kseltmek, �reme sagligi hizmet- leri b�t�n� i�erisinde ailelere aile planlamasi hizmetlerini ve diger saglik kuruluslariyla isbirligi i�inde diger ana-�ocuk sagligi hizmetlerinin sunumunu koruyucu saglik hizmetleri ilkelerine uygun sekilde ger�eklestirmek �zere kurulan Ana-�ocuk Sagligi ve Aile Planlamasi Merkezlerinin hizmetlerini ve bu hizmetlerin y�r�t�lmesine dair usul ve esaslari d�zenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Y�netmelik, Saglik Bakanligina bagli olarak faaliyet g�steren Ana-�ocuk Sagligi ve Aile Planlamasi Merkezleri ile bu Merkezlerde g�revli personeli kapsar.
Hukuki Dayanak
Madde 3- Bu Y�netmelik; 181 sayili Saglik Bakanliginin Teskilat ve G�revleri Hakkinda Kanun H�km�nde Kararnamenin 43 �nc� maddesine ve 3359 sayili Saglik Hizmetleri Temel Kanununun 9 uncu maddesinin (c) bendine dayanilarak hazirlanmistir.
Tanimlar
Madde 4- Bu Y�netmelikte ge�en;
a) Bakanlik: Saglik Bakanligini,
b) Genel M�d�rl�k: Bakanligin Ana �ocuk Sagligi ve Aile Planlamasi Genel M�d�rl�g�n�,
c) Merkez: Ana-�ocuk Sagligi ve Aile Planlamasi Merkezini,
d) A�SAP: Bu Y�netmelik kapsamindaki hizmetler olarak kadin, ana-�ocuk sagligi ve aile planla- masini,
e) B�lge: Merkezin hizmet vermekle sorumlu olacagi yerlesim yerlerini,
f) Saha: A�SAP hizmetlerinin gelistirilmesi i�in �alismalarin yapilacagi ilin tamamini,
g) Egitim Merkezi: Fiziki yapisi ve insang�c� �zellikleri nitelik ve nicelik olarak yeterli olan, gerekli malzeme ve ekipman ile donatilmis hizmet i�i egitim merkezlerini,
ifade eder.
IKINCI B�L�M
Kurulus Esaslari
Kurulus Usul�
Madde 5- Merkez, bu Y�netmeligin 6 nci ve 10 uncu maddesindeki sartlarin bulundugunun tesbiti �zerine Valiligin teklifi, Genel M�d�rl�g�n olumlu g�r�s� ve Bakanligin onayi ile kurulur. Egitim Merkezi olarak faaliyet g�sterecek Merkezlerin kurulusu da ayni usule tabidir.
N�fus Sarti ve �ncelik
Madde 6- Merkez; ana ve �ocuk sagligi ve �reme sagligi (aile planlamasi dahil) hizmetleri yeterin- ce verilemeyen ve birinci basamak saglik kuruluslari eksik olan b�lgelere �ncelik verilerek, il merkezlerinde her 100.000 n�fusa bir adet olmak �zere kurulabilir. Merkezi yerlesim n�fusu en az 30.000 olan il�e merkezlerinde de bir adet Merkez kurulur.
Bakanlik tarafindan belirlenen standardlara g�re yeterli malzeme, ara�, gere�, personel ve uygun bina temin edilmeden yeni merkezler a�ilmaz.
Sorumluluk B�lgesi
Madde 7- Merkezin hizmet vermekle sorumlu olacagi b�lgenin sinirlari ve b�y�kl�g�, kurulusun alt yapi ve insang�c� kaynaklari ve �evredeki saglik kuruluslari g�z�n�nde bulundurularak belirlenir.
Faaliyetler
Madde 8- A�SAP Merkezleri, Il Saglik M�d�rl�g�ne bagli olarak �alisirlar. Merkezlerin g�sterecegi faaliyetler sunlardir:
a) Ilde yatakli veya yataksiz saglik hizmeti veya destek hizmeti veren kuruluslar ve saglik egitimi veren diger kurum ve kuruluslarla isbirligi yapmak,
b) Temel saglik hizmetleri ve tip etigi ilkeleri isiginda, kadin, ana ve �ocuk sagligi ile ilgili koruyucu ve tedavi edici hizmetleri, laboratuar hizmetlerini, aile planlamasi hizmetlerini ve bunlar ile ilgili konulardaki teorik ve beceri kazandirma egitim ve danismanlik hizmetlerini vermek,
c) Kadin, ana ve �ocuk sagligi ile ilgili y�r�tt�g� hizmetlerin kayit ve bildirimlerini yapmak,
d) Ilin birinci basamak saglik hizmetlerini veren kuruluslarinda g�rev yapan saglik personelinin kadin, ana ve �ocuk sagligi ve aile planlamasi dahil �reme sagligi konularinda hizmeti�i egitimlerini y�r�tmek,
e) Gerektiginde, il disindan gelen saglik personelinin de kadin, ana ve �ocuk sagligi ve aile planlamasi dahil �reme sagligi konularinda egitimlerini saglamak,
f) Mesleki egitim kurumlari i�in, �ocuk, ad�lesan, kadin ve erkek �reme sagligi (aile planlamasi dahil) hizmetleri ile ilgili ol

A�LEN�N �OCUK GEL��M�NE ETK�S�

9/7/2010

A�LEN�N �OCUK GEL��M�NE ETK�S�

PROBLEM :

Sosyolojik a��dan aile kurumunun �ocuktaki �ahsiyet geli�imine etkisi ve aralar�nda nas�l bir ili�kinin oldu�u bu ara�t�rma ile ele al�nm��t�r. Ara�t�rmada ailenin �ocu�un �ahsiyet geli�imine etkisi oldu�u kabul edilmi�tir.

ALT PROBLEMLER :

�ocuktaki �ahsiyet geli�iminde annenin etkisi var m�d�r?
Ana-baba aras�ndaki kar��l�kl� ili�kilerini �ocuk �ahsiyetine etkisi?
�ocukla, anne-baba aras�ndaki kar��l�kl� ili�kinin etkileri?
Karde�ler aras�ndaki ili�kilerin �ahsiteye etkisi?
Sosyal stat� ve roller �ahsiyetin geli�mesinde etkilimidir.?
Rol �at��mas�n�n �ahsiyet geli�imindeki etkisi?
K�lt�r�n �ahsiyet geli�imindeki rol� nedir?
Sosyalle�me s�recinin �ahsiyetin geli�mesindeki etkileri?

AMA� :

Ailenin �ocu�un �ahsiyet geli�imindeki etkilerinin boyutlar� belirlenmeye �al��lm��t�r.

VARSAYIM :

Aile ve �ahsiyet aras�nda bir ili�ki oldu�udur.

EVREN VE �RNEKLEM :

Ara�t�rmada evren veya �rneklem yoktur. Aile ve �ahsiyet �zerine yaz�lm�� kitaplar, eserler s�reli yay�nlardan konular taranm�� ve elde edilen veriler s�n�fland�r�l�p yorumlama yap�lm��t�r.

ANAL�Z TEKN�� :

Taranan eserlerden t�mevar�m yolu ile sonu�lar elde edilmi�tir. �ahsiyet geli�iminde aile, e�itim, k�lt�r, karde�ler aras� ili�kiler, anne-baban�n tutumlar�n�n �ocu�un �ahsiyet geli�iminde etkili oldu�u sonucuna var�lm��t�r.

TANIMLAR :

Ara�t�rmada �ncelikle belli konular�n iyi anla��labilmesi i�in baz� kavramlar�n tan�mlamas� yap�lm��t�r. Bu tan�mlar : sosyal rol, sosyal stat�, k�lt�r, sosyalle�me..vb

KURAMSAL �ER�EVE :

Kuramsal �er�evede yap�sal-fonksiyonalist yakla��m, sembolik etkile�imci yakla��m, sistem yakla��m�, kurumsal-tarihsel yakla��mlar�n aile ve �ahsiyete bak�� zerinde durulmu� ve bilgi verilmi�tir.

ARA�TIRMADA KULLANILAN H�POTEZLER:

Aile, �ocu�un �ahsiyetinin olu�mas�nda ve geli�mesinde, fertlerin "�ahsiyet b�t�nl��" kazanmalar�nda en �nemli role sahiptir.
Aile i�i

BATI D�NYASI VE A.B.D."DE A�LE YAPISI

9/7/2010

Evlilik d�� ocuklar�n do�um oranlar�n� vererek ba�layaca��m�z konumuzda enteresan sonu�lara dikkatinizi �ekmek istiyoruz. Amac�m�z �lkemizde n�fus planlamay� do�um kontrol� alt�nda hain planlar�n� rahat�a sergileyen d��manlar�m�z� tan�mam�z ve uyanmam�zd�r.

A.B.D."de do�an her 19 �ocuktan 4"� yani % 20"si
�ngiltere"de do�an her 18 �ocuktan 6"s� yani % 18"i
Danimarka"da do�an her 49 �ocuktan 49.6"s� yani % 50"si
Fransa"da do�an her 16 �ocuktan 1.6"s� yani % 14.2"si
�sve�"te do�an her 43 �ocuktan 5"i yani % 43.6"s� gayri me�rudur.

Y�ll�k do�umlarda ortalama % 20"sinin gayri me�ru �ocuk oldu�u aile yap�s�n�n iflas etti�i bu �lkelerin neden do�um kontrol ve n�fus planlamas� i�in bize yard�m etti�ini daha iyi anlayacaks�n�z. Bir hanede ya�ayan insan say�lar�nda da onlar ile bizler aras�nda fark yeterli cevapt�r san�r�z. Bir hanede ya�ayan insan say�s� A.B.D."de 2.6, Almanya"da 2.7, Bel�ika"da 2.7, �ngiltere"de 2.6, Portekiz"de 2.9, Norve� ve �sve�"te 2.5, T�rkiye"de ise 5"tir.
Bir ba�ka acayip konu; A.B.D."de her 10 erkekten 2-3 tanesi e�cinseldir. Bu oran say�ya vuruldu�unda 40 milyon civar�nda bir e�cinsel varl�� ortaya ��kmaktad�r. Daha da korkuncu A.B.D. Ba�kan�n� se�ecek oylar�n i�inde e�cinsellerin oran� bir hayli fazlad�r. Dolay�s�yla hangi aday unlar taviz verir, istediklerini yaparsa onlarla i�li d��l� olur. Onlar lehine kanunlar ��karmay� vaad ederse se�im sonucunda ba�ar�y� yakalar.
1994 y�l�nda Sabah gazetesinin bir haberinde "Cilinton"un ekibinde e�cinsel y�netici oldu�u bildiriliyor." Bug�n Clinton yine ba�kan, san�r�m su say� 2"ye belki de 3"e katlanm��t�r.
Bug�n A.B.D."de her 100 �ocuktan 25 tanesinin anne ve babas�yla ya�ad�� tespit edilmi�tir. Her 10 Amerikan gencinden 8 tanesi seksten ba�ka bir �ey d��nemez haldedir.
Cumhuriyet Gazetesinde ��kan bir haberde Ensest olu�umlar�, sap�kl�klar� a��klan�yor. Ensest, denen hukuken yasak olan b�t�n hukuk sistemleri ve dinlerde evlenmeleri yasak olanlar�n kurdu�u ili�kinin ad�d�r. Yani bu ki�iler aras�nda haram ve g�nah olan ili�ki ve m�nasebetlerdir. Kim bunlar? Karde�ler, amca-ye�en, day�-ye�en bu gibi insanlar�n birbirleriyle girece�i, kuraca�� cinsel ili�kilerdir. A.B.D."de her y�l 3 milyon �ocuk ve gen� bu t�r davran��lara ve tacizlerle kar�� kar��ya kald��n� s�yleyerek, Amerikan su� kay�tlar�na ge�mektedir.
Milliyet"de man�et "Avrupa"da aile bitti", "Almanya"da her �� ki�iden biri yaln�z ya��yor. Her �� evlilikten biri bo�anmayla sonu�lan�yor. 4 �ocuktan 1 tanesinin ya annesi ya da babas� yan�nda yok, ayr� ya��yorlar. Almanya"da nikahs�z ya�ayanlar�n say�s� bug�n 1 milyonun �zerindedir. Ortalama 250 bin �ocuk ise bunlarla birlikte ya�amaktad�r."
Bir ba�ka toplum sorunu da, bat� d�nyas�nda aile yap�s�n�n noktaland�ktan sonra yeni bo�and�ktan sonra kad�n�n kad�nla erke�in erkekle ya�am� se�mi� olmas�d�r. Bu ya�am i�inde ya�ayan y�z binlerce �ocuk ki�ilik problemleri aras�nda bo�ulmaktad�r. Hatta daha k�t�s� A.B.D. e�cinsellere �ocuk edinme hakk� vermeyi d��nmektedir.
Bat� toplumlar� i�erisinde en rezil en paspaya ya�ant�s� olan kad�n erkek ili�kilerinde rezillikler sergileyen �lkelerden biri de Fransa"d�r.
Mehmet Barlas"�n "Paris"e yapm�� oldu�u devaml� ziyaretlerden birinde ya�am�� oldu�u anekdat ger�ekten hayret vericidir." �niversiteli k�zlarla yapt�� s�yle�ilerin birinde, Parisli k�zlar gen� ve yak��kl� erkeklerle kurduklar� samimiyetlerin uzun s�reli olamad��n�, ��nk� onlar�n e�cinsel olduklar�n� belirtmektedir.
General Degoulle ise �nl� Frans�z aktrist Brigitte Bardott"u Legion d Honnoeur ni�an�n� verirken neyi ama� edinmi� biliyor musunuz? Bu kad�n �evirdi�i filmlerle Frans�z erkeklerinin kad�nlara olan ilgisini art�rm��t�r.
Z�lfi Livaneli �sve�"le ilgili an�lar�nda ��yle diyor; "1970"lerde ba�layan ve h�zla yay�lan cinsel �zg�rl�k �yle bir hal alm��t� ki, Stockholm sokaklar�nda gece kul�plerinde ahlaks�z g�sterileri herkes beraberce izliyordu. �zg�r a�k, �zg�r cinsel ili�ki modayd�.

GELECEKTEK� N�FUS HESABI

9/7/2010

1.GELECEKTEKİ N�FUS HESABI

Yerleşim Merkezinin Ge�miş N�fus Sayımları:

1945 yılı : 1500 1965 yılı : 80401985 yılı : 13200
1950 yılı : 37001970 yılı : 8860 1990 yılı : 14400
1955 yılı : 51001975 yılı : 10500 1995 yılı : 15500
1960 yılı : 72501980 yılı : 124502000 yılı : 17105

K��kbaş Hayvan Sayısı : 3720
B�y�kbaş Hayvan Sayısı : 1550

Qsanayi : %10 * Qinsan

Proje 2002 Yılında Hazırlanmıştır.

1-1. İller Bankasının Metoduna G�re N�fus Hesabı
�oğalma Katsayısı Hesabı

Ne = 1945 Yılı n�fus sayımı neticesi
Ny = Dikkate aldığımız n�fus sayımı neticesi.

a = Ny ve Ne n�fuslarının s�z konusu olduğu yıllar arasındaki fark.

�1 Hesabı :

Ne = 1500
Ny = 1950 N�fusu = 3700
a = 1950 - 1945 = 5

�max= 19,790 ve � 3 olduğundan � = 3 alınır.

Gelecekte her 5 yıldaki n�fusların hesabı
P : Proje �mr� ( 5 , 10 , 15 , 20 , 25 , 30 )
n : Son n�fus sayımı ile projenin hazırlandığı yıl arasındaki fark.

Ns : Son n�fus sayım neticesi.
Ng : ( 5+ P + n ) Yıl sonraki n�fus.
5 : Projenin hazırlandığı yıl ile işletmeye a�ıldığı yıl arasındaki fark.
Ng1 Hesabı :

P = 30
n = 2002-2000 = 2
Ns = 2000 yıl N�fusu = 17105
Ng = (30+ 5 + 2 ) = 37 Yıl sonraki n�fus. =2037

10001 Ng 30000  qmax = 100 lt/N-G

Ng1 = 24388  qmax = 100 lt/N-G Ng4 = 37995  qmax = 120 lt/N-G
Ng2 = 28272  qmax = 100 " Ng5 = 44047  qmax = 120 "
Ng3 = 32775  qmax = 120 " Ng6 = 51062  qmax = 170 "

1-2.Su İhtiya�ları Hesabı

Qhayvan hesabı :

= =1,543 lt /sn

Qinsan hesabı :

Qinsan = Ng * qmax / 86400

Qinsan2012 = Ng1 * qmax / 86400 = 24388 * 100 / 86400 = 28,227 lt/sn

Qinsan2017 = Ng1 * qmax / 86400 = 28272 * 100 / 86400 = 32,722 lt/sn

Qinsan2022 = Ng1 * qmax / 86400 = 32775 * 120 / 86400 = 45521 lt/sn

Qinsan2027 = Ng1 * qmax / 86400 = 37995 * 120 / 86400 = 52,771 lt/sn

Qinsan2032 = Ng1 * qmax / 86400 = 44047 * 120 / 86400 = 61,176 lt/sn

Qinsan2037 = Ng1 * qmax / 86400 = 51062 * 170 / 86400 = 100,469 lt/sn

Qsanayi hesabı :

Qsanayi = %10 * Qinsan

Qinsan2012 = 0,1*28,227=2,8227 lt/sn Qinsan2012 = 0,1*52,771 = 5,2771 lt/sn

Qinsan2017 = 0,1*32,722=3,2722 lt/sn Qinsan2022 = 0,1*61,176 =6,1176 lt/sn

Qinsan2017 = 0,1*45,521=4,5521 lt/sn Qinsan2022 = 0,1*100,469=10,0469 lt/sn

Gelecekteki Yıllara G�re Toplam Su İhtiyacı

Qisale = Qinsan + Qsanayi + Qhayvan

YILQinsan (lt/sn)Qsanayi (lt/sn)Qhayvan (lt/sn)Qisale ( lt/sn )
201228,2272,82271,54332,593

201732,7223,27221,54337,537

202245,5214,55211,54351,616
202752,7715,27711,54359,591

203261,1766,11761,54368,837

2037100,46910,04691,543112,0589

GEL��MEKTE OLAN �LKELER�N N�FUSU

9/7/2010

1. GEL��MEKTE OLAN �LKELER�N EKONOM�S�N�N KALKINMASINDA EN �NEML� ENGEL HIZLI N�FUS ARTI�IMIDIR?

1.1. Giri�
N�fus art��n�n; d�nya kaynaklar�n�n sabit olarak bulundu�u ve devaml� olarak azald�� d��ncesinden bak�ld��nda ne kadar �nemli bir sorun oldu�u �ok rahat anla��labilmektedir.N�fus art�� ehirlerin ve yerle�im birimlerinin daha fazla geni�lemesine dolay�s�yla do�al alanlar�n daha da azalmas�na sebep olacakt�r. Artan talebe kar��l�k vermek isteyen sanayi ve �retim kademesi kaynaklar� giderek daha fazla kullan�r olacakt�r.Toplumsal refah�n artmas�na ba�l� olarak metrekarede ya�ayan insan say�s� giderek d��mekte bunun sonucunda da tahribat artmaktad�r.N�fus art�� sonucu �evre de bundan nasibini almaktad�r. �zellikle su kaynaklar� sanayi at�klar� ve kanal de�arjlar� sonucu daha fazla kirlenmektedir.
�zelikle geli�memi� ve geli�mekte olan �lkelerde n�fus art�� yan�nda gecekondu gibi bir sorunu da yan�nda getirmektedir.
Bu gibi bir�ok sorunu beraberinde getiren n�fus art�� konusunda gerekli �nlemler al�nmaya ba�lanm�� ,�lkeleraras� g�r��meler sonucu al�nan ba�lay�c� kararlarla aile planlamas� te�vik edilmi� bunun sonucunda art�� h�z� azalm��t�r.Bu olumlu geli�me gelecek nesillere daha ya�an�labilir bir d�nya b�rakmak a��s�ndan �nemli bir olgudur.

1.2. H�zl� N�fus Art��n�n Olumsuz Etkileri

*T�ketim artar, ihracat azal�r veya ithalat artar
*Dema�rafik N�fusa yap�lan (yat�r�m- yol, su, elektrik, konut hastane, okul gibi) yat�r�mlar artar
*Tasarruf azal�r
*Kalk�nma h�z� yava�lar
*Ki�i ba��na d��en milli gelir azal�r
*��sizlik atar. �� ve d�� g��ler artar
*Tar�m alanlar� ama� d�� kullan�m� artar
*�evre sorunlar� artar

Bir �lkede milli gelir s�rekli olarak artmas�na ra�men ki�i ba��na d��en gelir ayn� �ekilde artm�yorsa, O �lkede n�fus art�� h�z� fazlad�r.
Bir �lkede �al��an n�fusun ya� ortalamas� d��k ise o �lkede do�um oran� y�ksektir. N�fus art�� h�z� fazlad�r
Bir yerde n�fusun artmas� ile i� imka

A�LE

9/7/2010

A�LE
Bir toplumda hukuki temele dayal� evlilik ve akraba ba�l�l�� (anne, baba, �ocuklar, b�y�kanne ve baba ile yak�n akrabalar) olu�mu�, ayn� mekanda ya�ayan en k��k toplumsal kurum olarak tan�mlanan aile, �ocu�un okul�ncesi e�itimi a��s�ndan �nemli bir sosyal kurumdur.
Ailenin ��levleri
Ailenin; biyolojik, ekonomik, sevgi, koruyuculuk, toplumsalla�t�rma, e�itim ve bo� zamanlar� de�erlendirme gibi i�levleri vard�r.

S�GARA ALI�KANLI�I VE ANNE BABA TUTUMU

9/7/2010

Sigara al��kanl�� ve anne baba tutumu

�ZET: Sigara al��kanl��, toplumun hemen b�t�n�n� ilgilendiren �nemli bir psikososyal sorundur.
Al��kanl�k yap�c� maddelerin en yayg�n olan�d�r.Sigara al��kanl��n�n zarar� sadece kullanan� de�il,
kullanmayan �evredeki bireyleri de etkiler.Bu makalede sigara al��kanl��n�n ba�lamas�nda,
s�rd�r�lmesinde ve b�rak�lmas�nda anne baba tutumunun etkisi g�zden ge�irildi.
Anahtar kelime : Sigara. Ebeveyn tutumu.
SUMMARY: Smoking is an important psyco-social problem which interest the all of the community.
It is the general ways of substance abuse. The hazard of the smoking, was not only effects the user but
it effects the nonsmoking people around. In this article, we reviewed the effect of the parents attitude
on the beginning to smoking, continuing it and leaving.
Key word: Cigarette, Parent attitude.
G�R��:
�nsan ya�am�nda, do�umdan �nce ba�layan ve hayat�n sonuna kadar etkisini s�rd�ren bir kurum
olarak aile, fizyolojik oldu�u kadar ekonomik, k�lt�rel ve toplumsal y�nleriyle de ki�inin ruhsal
geli�imini, davran��lar�n� bi�imlendirip y�nlendirir (1). Aile, �ocu�un ruhsal geli�iminde en �nemli
ortam ve toplumsal kurumdur (2). Ayn� zamanda, aile ciddi duygusal rahats�zl�klar�n, gerilim ve
�at��malar�n da kayna�� olabilir. Aile i�i �at��malar ve �iddet , k�t� muamele g�ren �ocuklar, yatma ve
yeme ile s�n�rland�r�lm�� ili�kiler, engellenme ve ba�ar�s�zl�klar, duygusal ya da di�er doyumsuzluklar
da aile ya�am�nda
kar��la��labilen sorunlard�r. Aile, t�m y�nleriyle incelenmesi son derece g�� bir ya�ama ortam�d�r (3).
Gencin kendini tan�mas� , ki�ili�ini kazanmas� ve uyum sa�lamas�nda anne-baba tutumlar�n�n yeri �ok
�nemlidir. Gencin ruh sa�l�� ve sa�l�ks�zl��n� belirleyici en temel etkenlerden biri, k�t� al��kanl�klar
edinip edinmemesidir.
�ocuk geli�iminde anne baba tutumunun etkisi
Bebek, �ocuklu�a do�ru geli�tik�e yeni beceriler kazanmaya, davran��lar�n� kendi denetimi alt�na
almaya ba�lar. Bu d�nemde ailenin rehberli�i �ocu�un geli�imi �zerinde �ok etkili olur.Hatal� anne
baba tutumu ve bozuk aile yap�s�, sa�l�ks�z bir geli�imin ve uyumsuzluklar�n ba�l�ca kayna�� olabilir.
Anne-baba, bazen �ocu�a �ok �ey vererek onun kendi geli�imine y�n vermesini engeller.Bazen de �ok
az �ey vererek ona gerekli deste�i sa�layamaz ve uygunsuz davran�� r�nt�lerinin geli�imine neden
olur (4).
Anne ve babalar�n kendi de�er ve inan�lar�na g�re de�i�ik tutumlar� vard�r. Anne baba tutumlar�,
sevgi, ho�g�r� ve kabul etmeyi i�ine alan "demokratik tutum" ve sevginin g�sterilmedi�i ho�g�r�n�n
olmad��, reddetmeyi i�ine alan otoriter tutum olmak �zere iki genel ba�l�kta toplanabilir. Demokratik
anne-baba, �ocu�un arzu ve ihtiya�lar�na kar�� ilgilidir. �ocu�un davran��lar�n� ilgi ve anlay��la izler.
Onun iradesine ve sa�l�kl� uyumuna de�er verir. �ocuklar� ya��na g�re kendisi ile ilgili baz� kararlar
almaya te�vik eder. �nemli konularda al�nan kararlar�n nedenlerini �ocukla tart��r. Onun g�r��lerine
de�er verir. Dil al��veri�ine olanak sa�lar. Hemen her konuda �ocu�a iyi bir rehber olmaya �al��r (5).
Otoriter anne-baba ise, �ocu�a olan sevgisini bile �ocu�u istenilen �ekilde davrand�k�a (�artl�)
g�sterir. Sevgiyi bir peki�tire� olarak kullan�r. �stenen davran��lar da �o�unlukla gelenek ve daha �st
otoritelerce saptanm�� kurallara uygun davran��lard�r. Anne baba, kendisini toplumsal otoritenin
temsilcisi olarak g�r�r. Mutlak itaat bekler. Kendisi otoriter ki�ili�in temel nitelikleri olan dogmatik
d��nce tarz�na yatk�n oldu�undan, �ocukla dil al��veri�inde bulunmaz. �stek ve emirlerin tart��mas�z
yerine getirilmesini ister. Aksi halde, cezaya ba�vurur (5). Bask� alt�nda b�y�yen �ocuk, �ekingen,
ba�kalar�n�n etkisinde kolayca kalabilen, a��r� hassas bir ki�ilik yap�s�na sahip olabilir. Anne baban�n
a��r� korumas�, �ocu�a gerekenden fazla kontrol ve �zen g�stermesi sonucu �ocuk, genellikle di�er
kimselere ba��ml�, �zg�veni olmayan bir birey olarak yeti�ir (6).
A��r� ho�g�r� ve d�r�stl�k, �ocu�un bencil olmas�na ve zay�f so

A�LEN�N TEMEL GEREKS�N�MLER�

9/7/2010

A�LEN�N TEMEL GEREKS�N�MLER�

1.De�erli olma duygusu: Aile i�indeki etkile�im �ocuklar� ya "ben de�erliyim" ya da "de�ersizim" duygusuna g�t�r�r. Bu gereksinim aile i�inde yerine getirilmezse �ocuk her t�rl� davran��la bu duyguyu elde etmeye �al��r. Ergenlik �a��ndaki erkek �ocuklar�n �ete(gang) kurarak �o�u kez �l�mle sonu�lanan �at��malar� da, kendilerini �nemli g�rmeyen aile ortamlar�na bir tepki olarak yorumlan�r."Ben de�erliyim" duygusunu aile i�inde elde eden birey kendisini kan�tlamak i�in a��r� davran��larda bulunmaya gerek duymaz.
2.G�ven ortam�: Aile i�indeki bireylerin emniyette oldu�u, d��ar�daki tehlikeli olaylar�n aile i�ine girmeyece�i duygusu, bu gereksinmenin temel nedenidir. E�er �ocuk ev i�inde kendisini g�ven i�inde bulmuyorsa �ocuk ailenin d��nda bir yere y�nelir. Aile ile olan ba�lar�n� kopar�r.
3.Yak�nl�k ve dayan��ma duygusu: Aile i�inde temel g�ven ve dayan��ma varsa aile d��nda bireyin kar��la�t�� stres getirici olumsuz olaylar y�k�c� etkisini pek g�stermez. G�ven duygusunun bask�n oldu�u aile d�� d�nyan�n yaratm�� oldu�u s�k�nt� ve kayg�lar�ndan kendisini kurtar�r. Bu t�r aile i�inde olan kimseler kendilerine oldu�u gibi �evresine de g�venirler. E�er aile i�inde g�ven ve dayan��ma sa�lanmam��sa bu insanlar yo�un stres ve gerginlik ya�arlar. Bu ki�iler kendilerine dahi g�venemezler. Dolay�s�yla �evresinde yak�n ili�kiler kuramazlar.
4.Sorumluluk duygusu: Aile sistemi i�indeki anne ve babalar davran�� ve s�zleri ile sorumluluk duygusunu ifade ederler. Aile i�inde sadece anne baba de�il herkes sorumluluk duygusunu payla��r. Elbette ki �ocuklara ya�lar� oran�nda sorumluluk y�klenmelidir. T�m sorumlulu�u kendi �zerine alan, �ocu�unu sorumluluktan kurtaran anne ve babalar kendi ya�am�n� bi�imlendirmekten aciz s�rekli ba�kalar�n�n y�netiminde olmaya y�nelik bireyler yeti�tirirler Bu t�r tutumlar sonucunda yeti�mi� bireyler ya�amlar�nda yer alan olaylardan s�rekli ba�kalar�n� sorumlu tutarlar. Geli�imsel d�nemi g�z �n�ne al�narak �ocu�un odas�n� toparlamas�, ev i�lerine yard�m etmesi gibi konularda sorumlulu�u sa�lanabilir. Bunu yaparken k�z ve erkek i�leri kesin �izgilerle ayr�lmamal�d�r. 5.Zorluklarla m�cadele ederek onlar�n �stesinden gelmeyi ��renme: �ocu�a her �ey haz�r verilmemelidir. Sorumluluk duygusunun geli�imi ile ilgili anlat�lanlar zorluklarla m�cadele etme ile ilgilidir. �ocu�un i�inde bulundu�u geli�imsel d�nem g�z �n�nde bulundurularak �ocuk kendi sorunlar� ile ba�ba�a b�rak�lmal�d�r. Bu durum onlar�n zor sorunlar� ile m�cadele ederek, u�ra�mas�na olanak vermek, kendisine g�venli sorun ��zme becerileri geli�mi� bireyler olarak yeti�meleri i�in gereklidir. Kar��la�t�� her zorlu�a a��r� yard�m eden ana babalar�n �ocuklar� s�rekli ba�kalar�na muhta�, kendilerine g�vensiz olur. B�yle ki�iler yetenek becerilerini ke�fedemezler. 6.Mutluluk ve kendisini ger�ekle�tirme ortam�: Aile ortam� bir mutluluk ortam�d�r. �imdiye kadar anlat�lan gereksinimlerin kar��lanmas� mutlu olmay� getirir. Evde de�erli oldu�u duygusunu tadan birey mutlu olur ve yapt�� eylerden doyum al�r, kendini ger�ekle�tirme olana�� bulur. 7.Sa�l�kl� manevi ya�am�n temellerini olu�turma ortam�: Kat� din kurallar� alt�nda yeti�tirilmi� �ocuk s�rekli yarg�lanaca��, cezaland�r�laca�� korkusunu ya�ar. Kendi ya�ant� ve deneyimlerini zenginle�tirecek i� ve d�� d�nyas�n� ara�t�r�p ke�fedece�i yerine k�r� k�r�ne itaati, kendi d��nce ve duygular�ndan utanmay� ��renir. Sa�l�kl� manevi ya�am ailenin �ocu�una verebilece�i en �nemli s�re�tir. Sa�l�kl� bir manevi temeli olan insanlar kendisi ile bar��k, insan ili�kileri olumlu ve kuvvetli sayg�l� bireyler olarak yeti�irler.

KORUNMASI GEREKEN BE� TEMEL �ZG�RL�K

1.�imdi ve burada olan� duyma ve g�rme (alg�lama) �zg�rl��
2.Kendi d��nd��n� oldu�u gibi ifade edebilme �zg�rl��
3.Kendi duygular�n� oldu�u gibi ifade edebilme �zg�rl��
4.Kendi arzular�na g�re bir �eyi isteme ya da reddetme �zg�rl��
5.Olmak istedi�i y�nde geli�erek kendi �z�n� ger�ekle�tirme �zg�rl��

Ta

A�LE TUTUMLARI

9/7/2010

Sosyal uyum �zerine yap�lan �al��malar, ailenin �ocuk �zerindeki ilk etkilerinin son derece �nemli oldu�unu g�stermi�tir.
Kabullenme, koruma, kollama ve sevecenlik gibi b�t�n olumlu duygular� i�erir.
��retilen her�eyi, verilen bilgileri, becerileri, yasaklar�, kurallar�, inan�lar�, de�er yarg�lar�n�, g�rg� kurallar�n� ve insan�n sosyalle�mesi i�in gerekli olan t�m toplumsal de�erleri kapsar.
A��r� sevgi tutumunda:
aile �ocu�u sevgiye bo�ucu, onu �ok koruyucu ve a��r� kollay�c�d�r. Bunun sonucu olarak �ocukta ba��ml�l�k ve g�vensizlik geli�ir. �ocuk kar��la�t�� her olayda anne-babas�na yaslan�r, onlara g�venir fakat kendisine g�vensizdir.
Sevgi yetersizli�i veya yoklu�u
sonucu ise, �ocukta kendine ve �evreye kar�� g�vensizlik ve olumsuz duygular geli�ir.
S�k� e�itim:
�ocu�a olur olmaz yasaklar koyma ve ya�anmaz kurallar ile �ocu�u yeti�tirmedir.
Gev�ek e�itimde:
�ocu�un olumsuz davran��lar� a��r� ho�g�r� ile kar��lan�r
Anne ve baban�n tutumlar� aras�nda tutars�zl�k
Aile i�indeki karde�lere farkl� tutumlar
Aile i�i kutupla�malar
Uygun s�n�rlar koymama
Disiplin vard�r ancak ne zaman, nerede uygulanaca�� belirsizdir
Anne babalar kendi ruh durumlar�, �ocu�un yap�s� ve �evre ko�ullar� nedeniyle �ocuklar�na kar�� tutars�z davranabilirler.
Ac�nd�rma yolu
B�t�n g�n ba��ran, azarlayan, s�ylenen anneler
�ocu�a k�sme
Korkutma, utand�rma, gururunu k�rma
Dayak
Baz� anababalar, disiplini, sorun oldu�u
zamanlarda ba�vurulacak uygulamalar olarak g�r�rler.

Anababalar�n etkili ve kesin s�n�rlar koyamamas�n�n bir nedeni de �ocuklar�n�n sevgisini kaybetme korkular�d�r.

Ara�t�rmalarda disiplin y�ntemi olarak �d�llendirmenin ceza vermekten daha etkili oldu�u saptanm��t�r.

ETK�L� A�LE �LET��M�

9/7/2010

ETK�L� A�LE �LET��M�

De�erli anne babalar,

Her zaman bilinen bir s�z vard�r:" E�itim ailede ba�lar" Ger�ekten de �ocu�a aile i�inde gereken becerileri kazand�rmaya �al��yoruz. Ama ne kadar�n� ve nas�l. Zaten �nemli olanda "Nas�l" sorusunun cevab�.

Her aile ba�ar�l� �ocuklar yeti�tirmek ister. Bunun i�in �ocuklar�na m�mk�n oldu�unca iyi bir gelecek sa�lamaya �al��rlar. Onlar� iyi okullarda okutmak ister. Bunun i�in aile var�n� yo�unu ortaya koyar t�m �zverisini �ocu�una verir. Ancak yads�nan bir konu vard�r ki oda �ocu�un sa�l�kl� bir ki�ilik nas�l geli�tirece�i. Asl�nda hayatta her �ey ba�ar� de�ildir. �nemli olan �ocu�un i�inde bulundu�u d�nemi nas�l atlatt��, nas�l bir kimlik olu�turdu�udur.

�ocuk aileyi yans�t�r. Aile i�indeki bireylerin ki�ilik yap�s� �ocu�un ki�ili�ini �ekillendirir. Yani aile ileti�im becerilerini kullanmazsa �ocukta ileti�im becerilerini kullanamaz. Dolay�s�yla �ocuk hem ailede hem de sosyal �evrede s�rekli �at��ma i�ine girer.

O halde "aile �ocu�a nas�l e�itim verecek, �ocukta nas�l sa�l�kl� bir ki�ilik olu�turacak?".

Elbette ki her anne baba �ocu�unu en iyi �ekilde yeti�tirmek ister. �ocu�una iyi niyetle yakla�maya �al��r. Ama anne baba iyi niyetleri kullanmas�na ra�men yanl�� y�ntemleri kullanabiliyor. Burada ailenin verece�i iyi bir e�itim �ocu�uyla kurdu�u sa�l�kl� ileti�im becerilerini kullanmas�na ba�l�d�r. Bu sa�l�kl� ileti�imi �ocukla kurabilmek i�in �nce onu tan�mak ve onun temel gereksinimlerine sayg� duymak gerekir.

��te ben de bunu d��nerek etkili ileti�im kurma yollar�n� basit olarak size anlatmaya �al��t�m . Bu kitap��kta �ocu�unuzun temel geli�imsel �zelliklerini g�recek, onu daha iyi tan�yacak ve daha iyi anlayacaks�n�z. Ayr�ca sorun ��zme, ben dilini kullanabilme, etkin dinleme gibi temel ileti�im becerileri ile �ocu�unuza daha olumlu yakla�abileceksiniz

Her �eyden �nemlisi �ocuklar�n�z� ayr� birer ki�i olarak g�r�p onlar�n ki�iliklerine, ba��ms�zl�klar�na sayg� duymakt�r. �ocuklar� tan�mada ve anlamada en b�y�k yard�m asl�nda kitaplar de�il �ocu�unuz ve sizlerin aras�ndaki o k�pr�d�r. Yani ETK�L� �LET��M.

Etkili ileti�im �ocu�unuzla aran�zdaki o k�pr�y� kurup ona ula�man�z� kolayla�t�racakt�r...

�OCU�UNUZU TANIYOR MUSUNUZ?

Ergenlik h�zl� b�y�me ve geli�menin oldu�u k�z erkek cinsel �zelliklerinin belirdi�i ilk gen�lik d�nemini kapsar. Ergenlik d�nemi k�zlarda 13-14, erkeklerde 14-15 aras�nda de�i�ir.

Erinlik (bulu�) ERGENL�K

(13-14, 15 )

Hem bedensel hem de ruhsal y�nden h�zl� bir de�i�im i�indedir. Bedensel g�r�n�m sonucu k�zlar kad�ns�, erkekler erkeksi g�r�n�me girerler. �ocu�un b�lu� �a��na girdi�ini anlamak i�in:
*K�zlarda adet g�rmesi *Erkeklerde gece bo�almas� *Sabah�n ilk idrar�n�n al�nmas�nda CEREATINE maddesinin ortadan kalkmas� *�ocu�un kemik geli�imi (el, diz, eklem)

�ocu�u bulu� �a��na haz�rlayan �ey: GONODOTROP�K HORMON à Hipofiz bezi salg�lar. Ergenlik d�neminde bu hormon �nce kad�nlarda yumurtal�klar�, erkeklerde de testisleri geli�tirir.

�kinci derecede bedensel �zellikler g�r�l�r

*Erkeklerde sakal, b�y��n ��kmas� *K�zlarda g��slerin b�y�mesi, kal�alar�n geni�lemesi *�ocu�un �effaf derisinin ergenlik d�nemi ile de�i�mesi *Ya� dokusunun artmas� *Ter salg�s�n�n artmas� ve kokmas� *El ve ayaklarda h�zl� b�y�me (Bu durumda �ocuk v�cudunu tam olarak kontrol edemez. B�ylece bu durum �ocu�un davran��lar�na yans�r. �rne�in sakarl�k olay�.)
�ocukta yeni bir tip meydana geliyor. Ancak �ocuktaki bu durum onda hayal k�r�kl��na neden olabilir. Bedensel de�i�imin artmas� �ocuklarda bir tak�m fizyolojik rahats�zl�klara neden olabiliyor.(bel a�r�lar�, bacak a�r�lar�....) Ayr�ca cinsiyet �zelliklerini erken kazanmak k�zlarda ve erkeklerde kayg� durumlar�n� olu�turabiliyor. ��te ergenlerdeki bu fizyolojik de�i�imler davran��lara yans�yor.

DAVRANI�LARDAK� DE��MLER:

Yaln�zl�k iste�i:

Her gen� yaln�zl��n� payla�aca�� ayr� bir odas�n�n olmas�n� ister. Odas�nda saatlerce kalabilir. K��k nedenlere k�zabilir, k�r�labilir. Gencin bu iste�inin do�al kar��

A�LE VE �OCUK

9/7/2010

Aile ve �ocuk
refah�
(Child and
family welfare)
Buraya kadar s�z� edilen �e�itli bilgi¬ler anne ve baba taraf�ndan tecr�belerle temas edildik�e tekrar tekrar g�zden ge¬�irilmeli, bilgiler tazelenmeli, onlara ye¬nileri zaman�n ak�� i�ersinde eklenmeli¬dir. Yani bu tip bilgiler bir defa okunulup bitirilecek bir kitap i�ersinde kalmamal�¬d�r. Tekrar tekrar okunmah, uygulanmal� de�erlendirmeler yap�lmal�d�r. Taki t�pk� bir lisa�� renir gibi, haf�zada iyice be¬nimsenene kadar. Onun i�in bu alanda yap�lan konferanslar da ayn� zamanda bi-
reylerin bilgilerini tazelemelerine f�rsat verdi�i i�in bilhassa de�erlidir. Bat� �lkelerinde yeti�kinler okullar� da bulundu�u¬nu, bunun ilk kurucular�ndan birisinin �nl� Dale Gar��egie ol¬du�unu burada yinelemek yerinde olacakt�r. Bilindi�i gibi Gar¬neg$e"nin dilimize de �evrilmi� bulunan "�z�nt�y� b�rak ya�a¬maya hak" ba�ta olmak �zere muhtelif kitaplar� bulunmaktad�r. Yeti�kinler okuriunda da, g�nl�k hayat�n gerektirdi�i t�rl� ko¬nular ~Ie al�p i�lenmekte, aile ve �ocuk refah� konular�na da destek olunmaktad�r.
Bilimin amac� kolayl�kt�r. Bilim ihtiya�lardan do�mu�tur. Ai¬le ve �ocuk refah� alan�nda elde edilmi� bulunan kolayl�klardar� aile, ��retmen ve ilgi1iI~eri yararland"�rrn-ak, bu servislerin ilk ��¬revleridlr. Bir uzmanl�k alan� olan �ocuk refah� ~chiid we� fare" �ncelikle, ruh sa�l��, e�itim bilimi ve toplum bilim verilerin~ den yararlan�r. G�r�ld�� gibi burada sadece t�p s�zkonusu de�ildir. �ocu�u sadece psikolojik bak�mdan de�erlendirmek de yetersizliktir. �ocuk her�eyden �nce sosyal bir varl�kt�r ve hayat�n� cemiyet i�ersinde ge�irecektir. Sosyal uyum esast�r. Ni-
t

t

t
Ailuw
�O~b

rqfabs

tekini ak�l hastas�n�n en k�sa tan�m� �udur. Ak�l hastas� bir sos¬yal uyumsuzdur. Bu nedenle �ocuk refah� multidisipliner bir a¬land�r. Aile bu kompleks biUmi tahsil edemez. Bu tabii bir olay¬d�r. Ancak rehberlik pzogram� i�erisinde, ilgili uzmanlar aileye yeterli olamn� bir program d~ai~�ii1�ataie swmrlu.
Pek�ok bilimsel ara�t�rmalar, bu konuda yaz�lm�� eserler, �ocuk refab�nda aileyi merkez olarak kabul ederler. �ocu�u ai¬leden ba�lamak �zere bir sosyal �evre i�erisinde d��n�rler. 0-nun beden, zihin geli�imininde, ileride okula uyumunda yine a¬ile esas� te�kil etmekte4ir. Anne ve baban�n zihin, ahlak, moral nitelikleri �zerinde �nemle durulur ve �ocu�a hizmet edilmek iste��iyorsa, aileden i�e ba�lamak prensip olarak uluslararas� d�zeyde kabul edilmi� bir bilimselliktir.
�zellikle Frans�z Bilim adam� Guy Jacquelin"in aile e�itimi �¬zerinde bu kadar durmas�n�n sebebi, �OCU�Un ilk g�nlerinde al¬dJ�� izlenimlerin ve e~�ilirnlerinin onun daha sonraki hayat�nda siUr�mez izler b�rakmas� ve b�ylece b�t�n hayat�na ka��n�lmaz bir tarzda y�n vermesindendir.(*) �ocu�a ideal duygusunun ve¬rildi�i ve verilmesi laz�m geldi�i yer aile oca��d�r. �yiye, g�zele, ideal olana y�neliilmek bu merkezden �ocu�a verilebilecektir. AiIesiz b�y�yenler, yeti�tirme yurtlar� vd yerlerde yeti�en �o¬cukla

G�N�M�Z A�LES� N�TEL�KLER�

9/7/2010

G�n�m�z Ailesi Nitelikleri

Ailenin �nemi
Bir millet ve toplumun m�kemmeliyeti aileden e�lerin el ele verip kurduklar� yuvadan ba�lar.yuva terbiye esaslar� �zerine kurulmam��sa cemiyetin terbiyeli olmas� da d��n�lemez. Evet yuvada ba�ar� umum hayatta ba�ar�n�n ilk mertebesidir.
Evlili�in Gayesi
Aile baz� ki�ilerin anlad�� gibi bir �ocuk yapma fabrikas� de�ildir; o toplumun en hayati bir par�as� ve milletin de ilk n�vesidir.dolay�s�yla da o ne bir kulu�ka makinesi ne de cismani arzular�n tatmin vas�tas�d�r. O kutsal bir m�essesedir.
�yi Evlat Yeti�tirme
Anne ve baba iyi evlat yeti�tirme konusunda muatabakat sa�lamal�d�rlar. �ocuk yeti�tirme kabiliyet olmayan, olsa da sorumluluk y�klenmeyen anne ve onlar�n hi�bir problemi ile me�gul olmayan bir baban�n �ocuklar� yetimdirler.

Anne f�trat� itibariyle bir muallimedir. Onun en �nemli vazifesi �ocu�unu yeti�tirme olmal�d�r.Anne g�revini �ocuklar�n� hakiki insanl��a yeti�tirme do�rultusunda kullanmal�d�r. Baba ise hilkat ve konumu icab� daima temkinli dirayetli ve dikkatli olmas� gerekmektedir.

O siyasetle , ticaretle , memuriyetle , ziraatla me�gul olur ve birazda ailedeki bo�lu�u doldurur. Zaten kadimden beri o hep hususi bir sorumlulu�un insan� olagelmi�tir .

Erkek bir mukavemet abidesidir ama bir �efkat kahraman� de�ildir. �efkat ailenin en �nemli derinli�idir. O dokuz ay �ocu�unu karn�n da gezdirir. D�nyaya getirir y�z zahmetiyle bakar b�y�t�r. Bin me�akketiyle gece inledi�inde hemen kalk�p ko�ar.

Tabiat�ndan kaynaklanan bir i�tiyatla ve insiyakla onu ya�atmak i�in ya�ar. ��te bir tarafta kad�n bir tarafta da erkek te�kil ettikleri aile ortam�yla topluma katk�da bulunurlar. Bat�da erkek ve kad�n �al��r. �ki durumda da �ocuklar ya ba�kas�n�n yan�ndad�r ya da kre�lerdedir .

�ocuklar belli �l��lerde de olsa yanl�zl��a terkedilirler. Sonra bu insanlar kendilerini ��yle teselli ederler." orada �ok �efkatli ki�iler var , �ocuklara bizden daha iyi bak�yorlar." oysaki �ocu�un sevgiye ihtiyac� var.kre�te �ocu�un elbiselerini giydirebilirler yeme�ini giydirebilirler ��kar�p gezdirebilirler.

Ama bunu yapanlar �ocu�un annesi babas� gibi olamaz onun en �ok muhta� oldu�u �efkati veremezler. �efkat �ocu�un annesinin y�z�nde okudu�u sinesinde buldu�u babas�n�n kuca��nda hissetti�i abili alakad�r . Bunu vermedikleri takdirde ona ba�ka hi�bir fantezi ile veremezler.
�ocuk Terbiyesi
E�itim yuvalar� veya kre�lere terk edilen �ocuklar bir yana ��rakl�k devresinde bir ustaya verilen �ocuklar ele alal�m. E�er bu usta �efkatten uzak ve birazda ha�in ise hu�uvet g�ren �ocuklar zamanla duygusuz, kat� ve merhametsiz yeti�irler.

Ahlak ve terbiye konusunda �ocuklar�n e�itimleri ikinci bir hedef say�l�r. Ger�i bir d�nemde �niversite de e�itim g�ren ama ter�r odaklar�n�n eline d��m�� olan baz� gen�ler oldu ve ana babay� a�latan duygusuz hissiz nesiller yeti�ti.

Kimse evlad�n�n bir kur�unla vurulsun yada toplumun huzurunu ka��rs�n diye yeti�tirilmez. Ama onlar�n hi� beklenmedik cereyanlara kap�l�p gitmesini de �nleyemezsiniz . ��te b�yle tehlikeler kar��s�nda anne baba �ocuklar�n�n zayi olmas�na f�rsat vermeyendir.

Sonu� olarak diye biliriz ki anne baba hisli �uurlu vatan�na milletine ba�l� bir neslin yeti�mesi i�in gerekli olan her �eyi yapmal�d�r. Onun akli, kalbi, hissi, mant�ki bo�luk ya�amas�na f�rsat vermemelidir.
ANNEN�N Y�KSEK FAZ�LET�
Anne bir milleti yeti�tiren ailenin en �nemli unsurudur. �yledir zira anne bir milletti yo�uran mukaddes bir el ve toplumun ilk h�cresini te�kil eden yuvan�n da kurucusudur.

Anne bir �efkat kahraman�d�r. Evlatlar� u�runda �yle bir titrer ki bu konuda erkekle yar��salar erkekler s�n�fta kal�r. Bu sadece insanl�k alemine mahsus de�ildir. Tavu�un b�t�n sermayesi kendi hayat� oldu�u halde yavrusunu k�pe�in a�z�ndan kurtarmak i�in kendini feda eder.
NASIL B�R A�LE OLMALI?
Aile cemiyetin en �nemli r�kn�d�r. Bu r�kn� sa�laml�� millet ve devletinde sa�laml�� demektir

A�LE

9/7/2010

STEPLERDE SOSYAL YAPI

9/7/2010

STEPLERDE SOSYAL YAPI
Steplerde Aile
Eski g��ebe topluluklarda aile sosyal yap�n�n �ekirde�ini olu�turmakta ve kan-ba�� esas�na dayanmaktad�r.
Eski T�rk ailesinde �ocuklar babalar�n�n sa�l��nda evlenerek, mirastan hisselerini al�p ayr�labiliyorlard�. Baba evi ise k��k o�ula kal�yordu.
Her kabilenin bir k�lt� bulunur, kurban mevsimine ancak o kabileden olanlar kat�labilirdi. T�renden kovulmak, kabile toplulu�undan kovulmakla ayn� �eydi. Akrabal�k ili�kilerini d�zenleyen kan temizli�ine �ok dikkat ediliyor, ��pheli �ah�slar topluluktan at�l�yordu.
Eski Roma ailesinde kad�n ve �ocu�un hi�bir de�eri yoktu. Peder�ahi denen bu aile t�r�nde aile reisi kar�s�n� ve �ocuklar�n� satabilir isterse �ld�rebilirdi. Aileye ait her �eyin sahibi aile reisiydi aile bireylerinin hi�bir hakk� yoktu. Aile reisinin �l�m� halinde o aileye dahil erkek �ocuklar�n�n her biri �zg�rl�klerini kazanmaktayd�. Buna ra�men sosyal birli�in devam�na b�y�k bir �nem verirler ve bunu zedeleyici her hareketten sak�n�rlard�.
Halbuki eski T�rk ailesi daha h�r ve e�it�i (egalitaire) bir karakter g�steriyordu. Akrabal�k tek tarafl� de�ildi, ana ve baba taraf�na dayanan bir �zellik g�steriyordu. Yine erke�in �st�nl��ne dayanan bu t�r aileye, peder�ahi aileden ay�rmak i�in Z. G�KALP "Pederi Aile demi�tir.
Eski T�rklerde bir gen� evlendi�i zaman ne gelini baba oca��na getirir, ne de gelinin oca��na giderdi. Bundan anla��l�yor ki, i�-g�veylik olmad�� gibi, i�-gelinlik de yoktu. Erkek, baba oca��ndan hissesine d��en mal� al�r, k�z da "yumu�" adl� bir �eyiz getirirdi. B�ylece ortak bir ev sahibi olurlard�. tekelerde evlenenlere temiz ve beyaz bir �ad�r yap�l�r, eski �ad�rlar kirlenmi� ve esmerle�mi� oldu�u i�in bunlara "Ak Ev denilirdi. Evin sa� taraf�nda "k�srak memeli", evin sol taraf�na da "inek memeli" iki put bulunurdu ki biricisi kocan�n ikincisi kar�n�n sembol� idi.
Eski T�rklerde evin e�i�i de kutsal say�l�rd� ve e�i�e ayak basan yabanc�n�n �arp�laca��na inan�l�rd�.
"soy"
T�rk ailesi "soy" ad�n� al�yordu. Soy" da hem erkek hem de kad�n akrabal�klar yer al�yordu. Bu iki taraf akrabal�klar�n hukuki stat�leri e�itti.
"Soy" bat� T�rklerde yedinci g�be�e kadar ��kard�. Yedinci g�be�i d��nda kalanlar yabanc� say�l�rd�. Bunlara "yad yabanc�" veya "yedi yad" denirdi. Evlenmeler yedi g�be�in d��ndan olurdu.
"Soy" b�y�kbaban�n etraf�nda birle�mi� fert ve aileler toplulu�udur. Soy birli�i, b�y�kbaban�n �l�m�nden sonra a devam eder, soyun ba��na soyun en ya�l�s� ge�er.
Bir soya mensup fertler, soyu ilgilendiren i�leri g�r��mek i�in zaman zaman toplant�lar yaparlard�. Bu toplant�larda soy �yelerinin s�z s�yleme hakk� vard�. Her soyun bir soyad� bulunmaktad�r. Soylar aras�nda genellikle �zel intikam (Vandetta) gelene�i g�r�lmektedir.
Her soyun kendine g�re adetleri, o soy i�inde hayat� d�zenleyen uyulmas� zorunlu hukuki nitelikte kurallar� mevcuttur.
Yakut"larda totemizme dayanan bir akrabal�k �ekli vard�. Kan ba��na dayal� akrabal��n hi�bir hukuki ve sosyal anlam� yoktu. Bu y�zden "exogamie" ge�erli olmas� gerekir. Asl�nda "Sip" ad�n� ta��yan yakut klanlar�nda totemda�l��a dayanan akrabal��n b�t�n hukuki belirtileri g�r�l�yordu. "Sip" i�inde ortak m�lkiyet vard�. Kar�-kocadan olu�an ailenin �zel ismi yoktu. Bir �ocu�un babas�na, karde�lerin birbirine hitap edece�i kelimeler bulunmuyordu. Yakutlardaki akrabal�k klan akrabal��d�r. "Sip" i�inde egzogami kural� ge�erlidir.
Anla��l�yor ki Yakut"larda en k��k sosyal �ekirdek baba reisli�ine dayal� aile (Kergen) dir. B�t�n eski T�rk topluluklar�nda oldu�u gibi Yakut"larda da aile patriarkal bir karakter g�stermektedir.

T�RKLERDE A�LE
T�rklerde Ailenin Geli�mesi
Geli�mi� bir "baba ailesi" ne sahiptiler. Baba ailesinin temeli, d��ar�dan evlenme-yani (exogamy) ye dayan�r.
B�y�k Hun �mparatorlu�unda "hakanlar�n k�z ald�klar�" belli boylar vard�. T�pk� dede Korkut"taki "D�� O�uzlar" gibi. Hunlar"�n s�rekli olarak k�z ka��rma gelene�iyle evlendiklerine dair bir kan�t yoktur.
Proto-Mo�ollar da, "ana ailesi"
Hunlar"�n do�udaki Proto-Mo�ol kom�ular�n�n hen�z daha "ana ailesi" �a��n� ya�ad�klar� ise bir ger�ekti. �rne�in Hunlar"�n do�udaki en yak�n kom�ular�ndan �sa"dan �nceki Wuhuan Mo�ollar�nda "o�lan evlendikten sonra k�z evine gider ve ilk �ocuk do�uncaya kadar kay�nbabas�na hizmet ederdi. Buna kar��l�k kay�nbaba da damada ev ve mal verir b�ylece k�z� ile damad�n�n yuvalar�n� kurard�."
Ana Ailesi"nin bu �rne�ini �ingiz Han �a�� Mo�ollar�nda da g�rebiliriz. Ancak T�rk tarihinde buna benzer

EVL�L�KTE E� SE��M�

9/7/2010

EVL�L�KTE E� SE��M�NDE KR�TERLER� NELERD�R

��NDEK�LER

B�L�M SAYFA
I PROBLEM . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1
1.1.Problem Durumu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1
1.2.Problem C�mlesi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
1.3.Alt Problemler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
1.4.Denenceler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
1.5.Say�lt�lar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
1.6.S�n�rl�l�klar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
1.7.Tan�mlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9

II �LG�L� ARA�TIRMALAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11

III Y�NTEM.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
3.1.Ara�t�rma y�ntemi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
3.2.Ara�t�rma Evreni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
3.3.Ara�t�rma �rneklemi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
3.4.Veri Toplama Ara�lar� . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
3.5.��z�mleme Y�ntemleri . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
IV BULGULAR VE YOR

NEDEN AKRABA EVL�L��

9/7/2010

AKRABA EVL�L��
Tan�m� ve Yayg�nl��: Ayn� soydan gelen ki�ilerin yapm�� olduklar� evlilikler akraba evlili�idir. Bu akrabal�k anne soyundan veya baba soyundan gelebilir. Her ikiside ayn� derecede �nemlidir. Halk aras�nda yanl�� bir izlenim olarak baba soyundan gelen akrabal��a daha �ok �nem verilir. Bu evliliklerde akraba ili�kileri derece derecedir.
1. Derecede Akrabal�k:
Her iki �iftin babalar�n�n karde� olmas� "Amca k�z� , amca o�lu modeli" (�ekil 1)
Her iki �iftin annelerinin karde� olmas� "Teyze k�z�, teyze o�lu modeli" (�ekil 2)
�iftlerden birisinin annesinin, birisinin babas�n�n karde�i olmas� (Hala k�z�, day� o�lu modeli" (�ekil 3 A), "Hala o�lu day� k�z� modeli" /�ekil 3 B)

�EK�L 1
AMCA KIZI, AMCA O�LU
EVL�L��
EVL�L�K

AMCA AMCA

BABA ANNE

Hasta Erkek Hasta K�z Sa�lam Erkek Sa�lam K�z Ta��y�c� Ta��y�c�
�ocuk �ocuk �ocuk �ocuk Erkek �ocuk K�z �ocuk

�EK�L 2
TEYZE KIZI, TEYZE O�LU
EVL�L��

TEYZE TEYZE

BABA ANNE

Hasta Erkek Hasta K�z Sa�lam Erkek Sa�lam K�z Ta��y�c� Ta��y�c�
�ocuk �ocuk �ocuk �ocuk Erkek �ocuk K�z �ocuk

DAYI HALA

BABA ANNE

Hasta Erkek Hasta K�z Sa�lam Erkek Sa�lam K�z Ta��y�c� Ta��y�c�
�ocuk �ocuk �ocuk Erkek �ocuk Erkek �ocuk K�z
�EK�L 4
HALA O�LU , DAYI KIZI
MODEL�

HALA DAYI

BABA ANNE

Hasta Erkek Hasta K�z Sa�lam Erkek Sa�lam K�z Ta��y�c� Ta��y�c�
�ocuk �ocuk �ocuk �ocuk Erkek �ocuk K�z �ocuk

AKRABA EVL�L��N�N SA�LIK Y�N�NDEN SAKINCALARI
Akraba evlilikleri gizli kalm�� zellikleri ortaya ��karabilece�i i�in zararl�d�r. Otozomal resesif: �ekinik genlerin ortaya ��kmas�n� akraba evlili�i kolayla�t�r�r. Bu konuyu ��yle a��klayabiliriz: Genetik �zellik dedi�imiz genlerdeki de�i�im; mutasyon sonucu baz� hastal�klar ortaya ��kar. �nsanlarda kromozomlar �ift oldu�undan, di�er bir de�i�le genler v�cutta �ift olarak bulundu�undan, birisinde �al��mama durumunda di�er gen �al��t��ndan hastal�k g�r�nmez. Bu duruma heterazigot veya ta��y�c�l�k diyoruz. E�er anne ve baba ayn� soydan geliyorsa ve birinci derecede akraba iseler , her ikisi de bu hastal�� ta��yorsa , ikisinden de bozuk �al��mayan geni al�rsak do�acak �ocuk tam hasta olu

KARDE� �L��K�LER�, KARDE� KISKAN�LI�I, D�NYAYA GEL�� SIRASI

9/7/2010

KARDE� �L��K�LER�, KARDE� KISKAN�LI�I, D�NYAYA GEL�� SIRASI

KARDE�LER ARASI �L��K�LER
Aile i�inde anne - baba ve karde�ler aras�ndaki ili�kiler �ocu�un ki�ilik olu�umunda ve geli�iminde �nemli rol oynar. Karde�ler aras�ndaki ileti�im ve etkile�im �ocu�un ki�ili�i �zerinde etkili olur. Bu ileti�imin olumlu veya olumsuz etkiler b�rakmas�nda ailenin tutumu da �nemlidir.
Aile kendi bal�na d��n�ld��nde i�erisinde farkl� pozisyonlar, farkl� rolleri ve farkl� g�� da��l�mlar�n� bulunduran bir yap�d�r. S�zel olarak ayr�m� net yap�lmasa da ebeveynler otorite ve g�� fig�r�n� zaman zaman da kararlar�n verildi�i yetkiyi temsil ederler.
"Ebeveynlerin ikinci bir �ocu�a sahip olma karar� ile ba�latt�klar� de�i�im s�reci asl�nda ailenin yap�s�n� da derinden etkileyen bir s�rece kap�lar�n� a�ar. Aileye bir bebe�in kat�lmas�yla ba�layan yeni d�nem, sonras�nda karde�ler aras� ya�anacak farkl� ili�ki formlar�n� ve s�re�lerini de b�nyesinde bar�nd�r�r. 1
Aileye yeni kat�lan bebe�in kendini s�zc�k ve hareketlerle ifade etmeye ba�lamas�yla karde�ler aras� etkile�imde �e�itlenir ve h�zlan�r. Bu noktada da ka��n�lmaz olan karde�ler aras�n �eki�meler g�zlenmeye ba�lar.
B�y�k �ocuklar bu rol da��l�m�nda, daha sorumluluk sahibi, karde�ine g�z-kulak olan ve pozisyon olarak anne - babaya daha yak�n olan yeri al�rlar. K��k �ocuklar ise yapt�klar�n�n daha ho�g�r� ile kar��land��,k��k olman�n f�rsatlar�ndan yararlanan role sahip olurlar. Bu iki farkl� pozisyon karde�ler aras�nda �ok farkl� alg�lanabilir. �ki tarafta birbirlerinin rollerine �zenebilir, hatta kendi pozisyonlar�ndan dolay� memnuniyetsizlik ya�ayabilirler.
"Bu t�r g�� sava�lar�n�n neden olabilece�i tart��ma ve �eki�meler �ocuklar�n ayr� ayr� de�erli olduklar� mesajlar�n�n verilemesini gerekli k�lar ve �ocuklardan beklenen rolleri �ok sabit olarak tan�mlanmas� beklentilerin bu pozisyon fark�n�n yarataca�� hassasl��a g�re ayarlanmas� ile dengelenebilir.
Karde�ler aras� �eki�melerin ba�ka bir kayna�� da ge�irdikleri ve i�inde bulunduklar� d�nemlerdir. 3 ya��ndaki bir karde�in bitmek bilmeyen "Neden?" sorular� 9 ya��ndaki abla - a�abey i�in dayan�lmaz olabilir. Asl�nda her �ocuk geli�im d�nemi i�inde do�ru olan� ve beklenenleri sergiler. Ancak bu d�nemlerin kritik anlar�n�n kesi�mesi ili�kiyi zorlayabilir.
Di�er �nemli fakt�rde karde�lerin sahip olduklar� farkl� yap�lar�d�r. Sessiz kal�p kendi ba��na oyuncaklar� ile oynamay� tercih eden b�y�k �ocu�un odas�nda f�rt�nalar estiren bir karde� tabii ki olduk�a sert bir tart��maya sebep olabilir. Bu noktada, birbirlerinin zorlay�c� �zelliklerini onlara tan�t�p s�n�r koyma yard�mc� olabilir." 1
"Genellikle �ocuklar�n ilk karde�e tepkileri daha b�y�k olur. �kinci karde� gelince o �l��de etkilenmezler. �lk karde�le �eki�meyi s�rd�r�p ikinci karde�e kar�� koruyucu bir tutum tak�n�rlar. �zellikle ablalar en k��k karde�e d�rt elle sar�l�r, bak�m�nda annenin en iyi yard�mc�s� olurlar." 2
Karde�ler aras� ili�kinin olumlu bir seyir halinde olmas�nda en �nemli rol anne babaya d��er. Karde�ler aras�nda ayr�m yapmamal�, bir karde�in olumsuz tutumundan di�erini sorumlu tutmamal�d�rlar. Baz� anne babalar da �ocuklar� aras�nda cinsiyet ayr�m� yaparlar. Birka� k�z veya birka� erkek �ocuktan sonra do�an farkl� cinsiyetteki �ocu�u di�erlerinden daha fazla sevme, ona kar�� daha ho�g�r�l� olma gibi bir tutum sergileyebilirler. Bu durum karde�ler aras�ndaki ili�kileri de olumsuz etkiler.

Karde� k�skan�l��
K�skan�l�k insanl�k varoldu�undan beri g�r�len do�al bir duygudur. Bir insan�n k�skan�lmas� i�in onun seviliyor olmas� gerekir. Yani seven insan sevdi�ini k�skan�r. Karde� k�skan�l�� da sevgiden kaynaklan�r. Annesini �ok seven �ocuk onu di�er karde�ten k�skan�r. Kendisi i�in �ok de�erli bir varl�k olan annesini ba�kas�yla b�l��mek istemez. K��k bir �ocuk i�in kendisi varken neden ikinci bir �ocu�a gerek duyuldu�unu anlamak g��t�r.
Annesinin �zellikle gebeli�in son aylar�nda kendisi ile ilgilenmemeye ba�lamas� kuca��na almamas� k��k �ocukta kard

KAFKA NIN HAYATI

9/7/2010

Kafka n�n Hayat�

Giri�
Bizim bu projeyi se�memizin amac� yabanc�la�may� ele almakt�r. Babayla o�ul aras�ndaki �at��ma ku�kusuz Kafka yap�tlar�n�n ana temas�n� olu�turur.D�n��m, bilin�alt�nda ailesinin bask�lar�ndan s�k�lan, toplumun �arklar� aras�nda ezildi�ini hisseden, i�yerinde k�le olan, yaln�zca kendisine verilen rolleri oynad��nda benimsenip sevilen bireyin ba�kald�r� �yk�s�d�r.
D�n��m ilk bak��ta hamamb�ce�ine d�n��en bir adam�n �yk�s� gibi g�r�lebilir. Oysa Kafkan�n e�siz anlat�m�yla kar��m�za ��kan roman, toplumun kal�plar�na, ��r�m��l��ne ba�kald�ran bireyin tragedyas�n� �arp�c� bir �ekilde yans�t�yor.
Bir b�ce�e d�n�p yerde s�r�nen o�ul, bir ara kendisini babas�n�n kar��s�nda bulur. " Babas�, M�d�r Bey" in �apka ve bastonunu kap�p sol eliyle masadan b�y�k bir gazete ald�, ayaklar�n� yere vurup baston ve gazeteyi havada sallayarak Gregor" u odas�ndan i�eri t�kmaya �al��t�. Gregor" un yalvar�p yakarmalar� hi�bir i�e yaramad�. "Galiba ne yapaca��n� babas� da bilmiyor, ama ayaklar�n� alabildigine kald�rarak ad�mlar�n� at�yordu. �izmelerinin pen�elerinin o devileyin b�y�kl�� Gregor" u �a��rtd�ysa da , bu �a�k�nl�ktan s�yr�l�p ald� kendini."
O�lunu her vakit ilke olarak bu gibi d�� k�r�kl�klar�na u�ratmadan duram�yordu. Aralar�nda farklar, �at��malar ve anla�mazl�klar vard�. Fakat babas�ndan ��rendiklerini ya�am�nda uygulamas� aralar�ndaki yabanc�la�madan alakoydu.

Franz Kafka
Ya�am� ve eserleri simgesel bir nitelik ta��yan Kafka; varolu�u daha
ba��ndan kaybedilmi� bir sava��m olarak ele al�rken; kimi tarih�iler taraf�ndan d��avurumculu�un temsilcileri aras�nda say�lm��t�r. Kafkan�n topluma bak�� onlara yakla��rsa da, alayc� karamsarl��; d��avurumcular�n yergisinden �ok daha kat�d�r.Franz Kafka" n�n yazm�� oldu�u De�i�im adl� roman ilk defa 1915 y�l�nda bas�lm��t�r.
3 Temmuz 1883te, ta�ral� bir �ek proletaryas�ndan gelip, zengin bir t�ccar konumuna y�kselmi� bir baba ile, zengin ve ayd�n bir Alman yahudisi annenin �ocu�u olarak d�nyaya gelen Kafka; �e�itli ailevi ve toplumsal nedenler y�z�nden �evresine yabanc�la�arak b�y�d�.
Kafkan�n babas�yla ili�kisi t�m ili�kilerine ve eserlerine bir temel olu�turur. �nsan�n, �arklar�n nas�l i�ledi�i anla��lamayan ve amac�n�n benimsenmedi�i bu toplumsal ve siyasal d�zenek i�erisinde; pe�in bir su�luluk duygusu ta��mas� ka��n�lmazd�r. Dillerin anla��lmaz oldu�u, davran��lar�n ise belli kal�plara s�k��p kald�� insan ili�kilerinde, tamamen ayn� olan hareketler ve ayn� kelimeler tekrarlan�rken, Kafka daha o zamanlar, kitle ileti�im ara�lar�n�n olu�turdu�u evrende hakim olacak ileti�imsizli�i sezmi�tir. Babas�na yazd�� 100 sayfal�k Babaya Mektup; hi�bir zaman adresine ula�amayacakt�r. Bu mektup; Kafkan�n babas�n� hem k��msedi�inin hem de ona hayranl�k duydu�unun belgesidir. Davan�n son kelimelerini, yine bu kaybedilmi� baba o�ul ili�kisinden yola ��karak yazacak, babas�na ve kendisine duydu�u g�veni kaybetti�ini; ... sanki utan� onun ard�ndan da varl��n� s�rd�recekti c�mlesiyle ifade edecekti. De�i�imin kahraman� Gregor Samsa ise; �� eye kar�� kmaktad�r: baba otoritesinin bask�s�na, duygusal ya�am�n yok olmas�na ve ekonomik s�m�r�ye.
Gregor Samsa, babas�n�n iflas etmesi sonucunda y�k�ma u�rayan ailesine yard�m etmektedir. Karabasanlarla dolu bir gecenin sonucunda, dev bir hamamb�ce�ine d�n��en Samsa, aile bireyleri i�in bir tiksime ve utan� kayna�� olmu�tur ancak insan gibi hissetmeyi ve d��nmeyi s�rd�rmektedir. Nihayet, bir gece k�z karde�inin �ald�� keman�n sesine kap�larak sakland�� delikten ��kar, ailesinin aras�na kat�lmaya �al��r, ancak oradan d�v�l�p kovulduktan sonra, bir k��ede �l�p gider. Kal�nt�lar�n�n hizmet�i taraf�ndan sanki bir ��p y��n�ym��as�na s�p�r�l�p at�lmas�yla sona eren D�n��m, Kafkan�n hissetti�i �mitsizlik, i�e yaramama ve aile bireyleri taraf�ndan k��msenme duygusuna a��kl�k getirmektedir. B�cek Samsa bir s�re utan� dolu ve anlams�z bir ya�am s�rd�kten sonra pis ve yaln�z bir �ekilde �l�r. Kafka bu t�r bir �l�m�n kendisi i�in de ol

A�LE PLANLAMASI

9/7/2010

Aile Planlamas�

T�rkiye"de do�um kontrol y�ntemlerinin da��l�m�
D�nyadaki durum
K.O.K."lerin olumlu y�nleri
Son derece etkilidir
Kullan�lmas� kolayd�r
Adet kanamalar� miktarca az, daha k�sa ve d�zenli hale gelir
Demir eksikli�inden kaynaklanan anemiyi azalt�r
Adet �ncesi gerginlik ve endometriyozisle ilgili �ikayetler azal�r
Adetlerde kramp veya a�r� �ok azal�r ya da hi� olmaz
Cinsel ili�kiyi herhangi bir �ekilde etkilemez
Aknelere iyi gelebilir
K.O.K."lerin olumlu y�nleri
�yi huylu meme hastal�klar�n� azalt�r (kist ve fibroadenom gibi)
Yumurtal�klarda kist olu�umunu azalt�r
Romatoid artriti azalt�r
D�� gebeli�i �nler
Endometriyum ve over kanseri riskini azalt�r
PID. riskini azalt�r (%50)
Osteoporoz riskini azalt�r
B�rak�ld�� zaman fertilite geri d�ner
Etkileri ve yan etkileri �ok iyi incelenmi�tir
K.O.K."de mutlak kontredikasyonlar
Gebelik
Tromboflebit, tromboembolik bozukluklar, serebro-vask�ler hastal�k, koroner t�kan�kl��, tedavi edilmemi� hipertansiyon, vask�ler komplikasyonlu diyabet varl��, akci�er embolisi
Konjestif kalp hastal��, kronik b�brek fonksiyon bozuklu�u
Bilinen veya ��phelenilen meme kanseri, yak�n akrabalarda meme kanseri �yk�s� olanlar
K.O.K."de mutlak kontredikasyonlar
40 ya� �zerinde g�nde 15 veya daha fazla sigara i�en kad�nlar
Tan� konmam�� terin kanama (genital organ kanseri)
Akut karaci�er hastal�� olanlar (hepatit fonksiyonun normale d�nmesi ile sonu�lanm�� ge�mi� karaci�er hastal�� mutlak kontrendikasyon de�ildir)
Hipofiz adenomu
KL�N�K DE�ERLEND�RME VE HASTANIN RIZASINI GEREKT�REN RELAT�F KONTREND�KASYONLAR
!
Migren t�r� �iddetli ba�a�r�lar�
Emziren kad�nlar
Nedeni bilinmeyen anormal vajinal kanamalar
Gebelik s�ras�nda ya da daha �nce hap kullan�rken sar�l�k ge�irmi� olanlar
40 ya��n� ge�mi� kardiyovask�ler hastal�k riski ta��yanlar
Diabetes mellitus
Ana, baba ya da karde�lerden birinin 50 ya��na gelmeden kalp krizi veya fel� ge�irmi� olmas�
Hipertansiyon (KB 140/90 mm Hg)

!
Elektif Cerrahi: Postoperatif tromboz riskinden ka��nmak i�in E.C den �nce OK ler kesilir.
Baca�� uzun s�re al��da olanlar veya baca��n alt k�sm�nda ciddi yaralanma ge�irenler.
Epilepsi
Orak h�creli anemi
Safra kesesi hastal��
Oligo-amenore
Depresyon
K.O. kontraseptiflerin uyar� i�aretleri
�iddetli kar�n a�r�s�
�iddetli g��s a�r�s� nefes darl��
�iddetli ba� a�r�s� ba� d�nmesi
Kuvvet ya da his kayb�
�iddetli uyluk ya da bacak a�r�s�
Ani g�rme kayb� yada bulan�k g�rme (�zellikle kontak lens kullananlarda) konu�ma bozuklu�u
Deride ve sklerada sar�l�k
Enjekte edilen kontraseptiflerin uygun olmad�� durumlar
Gebelik
Aktif karaci�er hastal��
Aktif tromboflebit ya da derin ven trombozu (akci�er veya bacakta)
Nedeni belirlenmemi� vajinal kanama
Meme kanseri tan�s� ya da ku�kusu
Kullan�labilir, ancak daha s�k takip ve �zel muayene gerektiren durumlar
Memede nod�ller
Diyabet
140/90 mm/Hg �zerinde kan bas�nc�
Migren, �iddetli ba� a�r�lar� ya da epilepsi
Depresyon
Fonksiyonel over kisti �yk�s�

EVL�L�K

9/7/2010

EVL�L�K - TEKE�L�L�K

�l�m bizi ay�r�ncaya kadar. Bu s�zler Bat� uygarl��n�n evlili�e bak�� a��s�n� �zetliyor. E�er insano�lu teke�li ise ni�in �ngilteredeki evliliklerin ��te biri, ABDdekilerin yar�s� bo�anmayla sonu�lan�yor? �ocuklar�n y�zde 15inin babas� ni�in evlilik c�zdanlar�ndaki kay�tl� e� de�il? Baz� insanlar bunu aile de�erlerinin ��k��, toplumun da��lmas� veya ili�kiler dahil her�eyi yenileme hastal��n�n bir yans�mas� olarak g�rse de biyologlar konuya farkl� bir a��dan yakla��yorlar. Biyologlar, son y�llarda ger�ekle�tirilen ara�t�rmalar�n �� alt�nda teke�lili�in �nceden san�ld�� gibi baz� hayvan t�rlerinin beyinlerine kaz�nm�� bir i�g�d� olmad��n�, sadakat simgesi olarak kabul edilen baz� hayvanlar�n f�rsat�n� yakalar yakalamaz e�ine ihanet etti�ini ortaya koyuyor.
G�ney Amerikada ya�ayan ipek maymun denilen tamarin maymunu �o�unlukla teke�lidir ve �ocuklar�n bak�m�n� erkekler �stlenir. Baz� durumlarda erkekler �oke�lili�i se�er ve di�iden di�iye gezerek g�n�l e�lendirir. Son y�llarda maymun �iftlerinin bo�anma e�ilimlerinde g�r�len art��, b�y�k �l��de di�ilerin �l�m oranlar�ndaki art��tan kaynaklan�r. Buna ba�l� olarak di�i maymun n�fusundaki azalma, her erke�e bir di�i d��me olas�l��n� ortadan kald�rd�� i�in a��kta kalan erkekler, yuva yard�mc�s� olarak, kurulu yuvalara 3.ki�i olarak yana��r. Yuva yard�mc�lar�, bir di�i ve bir erkekten kurulu yuvada, kendisinin olmad�� halde, �ocuklar�n bak�m�n� �stlenir. Yuvada bir bak�c�n�n bulunmas� en �ok �iftin erke�inin i�ine yarar. �ocuklara bakmak zorunda kalmad�� i�in rahat�a ba�ka di�ilerin pe�ine d��ecek zaman� bulur ve kar�s�n�n k�z��ma zaman�n� bekleyece�ine ba�ka di�ilerle �iftle�erek �reme �ans�n� artt�r�r. Bu arada yard�mc�n�n da emekleri kar��l�ks�z kalmaz. Yuvan�n di�isi k�z��ma d�neminde, ger�ek e�i yan�nda de�ilse, yard�mc�yla �iftle�ir. ��in ilgin� taraf� yuvadaki di�i e�inin ne yapt�� ile fazla ilgilenmez; di�i i�in �nemli olan yavrular�n bak�m�n� bir erkekle payla�makt�r. Bu erke�in kim oldu�u �nemli de�ildir.
Ne olup bitti�ini anlamak i�in �iftle�me stratejisindeki bu de�i�ikli�in yol a�t�� avantajlara bir g�z atmak gerekir. Matematiksel bir modelden yola ��k�l�rsa, yuvas�n�n d��nda �apk�nl�k yapan erkek, teke�li bir d�zeni bozmadan sahip oldu�u yavru say�s�n� iki kat�na ��kartabildi�i i�in kazan�l�d�r. Di�ilerin bu durumda ne kayb� ne de kazanc� vard�r; onun i�in �nemli olan k�z��ma d�neminde �iftle�ecek birini bulmakt�r. Dolay�s�yla yavrular�n say�s�nda bir de�i�iklik olmaz. Yard�mc�, en k�t� durumda bile �iftle�ecek bir di�i buldu�u i�in haline ��kreder. Tamarin maymunlar�nda ortaya ��kan bu yeni davran�� ekli, de�i�en ko�ullara bir tepkidir.

Kurallar� �i�nemek
Teke�lilik do�ada seyrek rastlanan bir durumdur. Ba�ta primat ve k�pekler olmak �zere memelilerin yaln�zca y�zde 5i teke�lidir. Ancak bir grup hayvan i�in teke�lilik bir kurald�r. Ku� t�rlerinin y�zde 90� �iftle�me d�neminde teke�li bir d�zen kurar. D��ar�dan bak�ld��nda birbirine ba�l�, mutlu bir �ift g�r�n�m� veren ku�lar�n, ihanete ne denli yatk�n olduklar� bilimsel �al��malarla su y�z�ne ��kt�. Bilimsel �al��malar�n �z�n� olu�turan DNA tetkikleri, teke�li ku� �iftlerine ait olan yumurtalar�n be�te birinin yuvadaki babaya ait olmad��n� ortaya ��kartt�. Dolay�s�yla pek �ok erkek ku�un ba�ka ku�lar�n yavrular�na babal�k etti�i anla��lm�� oldu.
Teke�li hayvanlar e�lerine nas�l ihanet ediyor? Teke�lili�e yol a�an etmenlerin ba��nda i�birli�inin geldi�ine inanan davran�� bilimcileri, son bulgular kar��s�nda �iftle�me stratejileri hakk�ndaki g�r��lerini yeniden g�zden ge�irmek zorunda kald�lar; sonu�ta ger�e�in hi� de d��nd�kleri gibi olmad��n� anlad�lar.
��birli�inin ka��n�lmaz olarak s�m�r� tehlikesini de beraberinde getirmesi, teke�lili�e duyulan g�veni temelinden sars�yor. Teke�li bir erkek hi�bir zaman, evdeki �ocuklar�n ger�ek babas� olup olmad��ndan emin olamaz. ��birli�inin ge�erli oldu�u sistemlerde, aile d�� ka�amaklar hep bir ��kar u�runa yap�l�r. Bu nokt

EVL�L�K

9/7/2010

Evlili�in tan�m�
K�lt�rel ve aile ya�ant�s� olarak birbirinden farkl� iki insan�n,ayn� evi,ayn� zaman ve mekan� payla�maya ba�lad�klar� yeni hayat d�nemindeki partner ili�kilerine"evlilik" denir.

AKRABA EVL�L��

9/7/2010

AKRABA EVL�L��
SORUNLAR, NEDENLER VE ��Z�MLER

Akraba evlili�i toplumumuzda bir �ok ba�ka �lkede oldu�u gibi ciddi bir t�bbi sorundur. Genetik hastal�klar�n s�kl��n� olumsuz etkilemesi nedeniyle �zerinde �nemle durulmas� ve tart��lmas� gerekir.

Akraba evlili�i s�kl�� nedir?
T�rkiye"de akraba evlili�i s�kl�� Hacettepe N�fus Et�dleri Enst�t�s�n�n 1983 y�l�nda yapt�� al��mada % 21.10 olarak bildirilmi�tir. Bu s�kl�k y�reler aras�nda ciddi farkl�l�klar g�stermektedir ve �lkenin bat�s�ndan do�usuna do�ru gidildik�e artmaktad�r. Di�er bir ara�t�rmada Do�u Anadolu"da s�kl�k % 30.8 olarak bulunurken Bat� Anadolu"da %12.8" e d��mektedir. S�kl�k k�y ve kasaba gibi dar topluluklarda artmaktad�r. Ayr�ca b�yle dar topluluklar uzun s�reler boyunca incelendiklerinde, burada ya�ayan halk�n yak�ndan yada uzaktan bir �ekilde birbiriyle akraba olduklar� ortaya ��kar ki bu da ayn� k�yden iki ki�inin evlili�inin bile akraba evlili�i olarak kabul edilmesi gereklili�ini do�urur.

Akraba evlili�inin s�k olmas�n�n nedenleri nelerdir?
Akraba evlili�i, evlili�e aile b�y�kleri taraf�ndan karar verildi�i durumlarda daha da artmaktad�r. Erken ya�lardaki evliliklerde s�kl�� daha fazlad�r. Resmi nikahl� e�lere g�re dini nikahl� e�ler aras�nda % 50"lik bir art�� izlenmektedir.
Yap�lan �al��malar e�itim ile akraba evlili�i s�kl��n�n azald��n� g�stermektedir. �lkokul mezunlar� aras�ndaki s�kl�k yakla��k %20 iken orta ve y�ksek ��renimi tamamlayanlarda %10"a kadar gerilemektedir. Yine ailesinde akraba evlili�i olan ki�ilerde olmayanlara g�re 2 kat fazla akraba evlili�i bildirilmektedir.
Akraba evlili�inin bu kadar s�k olmas�n�n nedenleri sosyal, ekonomik, psikolojik, dini ve co�rafi a��dan yap�lacak incelemelerle ortaya konabilir.
Sosyal sebepler aras�nda en �nemli etken, belirli bir sosyal s�n�fta olan ki�ilerin ba�ka sosyal s�n�ftan ki�ilerle evlenmek istememesi ve kendine en yak�n �zelliklerdeki ki�ileri en kolay akrabalar� aras�nda bulmas�d�r. Ekonomik sebeplerde bu yakla��ma eklendi�inde, aileler mal varl�klar�n�n b�l�nmemesi i�in yak�n akraba evliliklerini tercih eder hale gelmektedir.

Psikolojik fakt�rler baz� y�relerde a��rl�k kazanmaktad�r. T�rkiye"de baz� y�relerde evlenen k�z�n anne-babas�yla g�r��mesi engellenmekte veya s�n�rland�r�lmaktad�r. Bu da k�z�n� akrabaya vererek ili�kileri s�rd�rebilme y�n�ne insanlar�m�z� kayd�rabilmektedir.
Dini sebepler daha �ok az�nl�klar� etkilemektedir. Ba�ka dine mensup �lkelerde ya�ayan az�nl�klar �ocuklar�n�n ayn� dinden insanlarla evlenmesi iste�iyle yak�nlar�ndaki insanlar� evlilik i�in se�mektedir.
Yine baz� y�relerde co�rafi ko�ullar nedeniyle ula��m ve ileti�im g��l�� olmas� orada kapal� bir toplum olu�mas�na yol a�abilmektedir.
Akraba evliliklerinin da��l�m�na bak�ld��nda birinci derece ve ikinci derece kuzen evliliklerinin t�m akraba evliliklerinin % 80-90"n�n� olu�turdu�u g�zlenmektedir.
Akraba evlilikleri ne t�r risklere yol a�ar?
Akraba evlili�ini �zerinde durulmas� gereken bir sorun oldu�unu g�steren baz� bulgular vard�r. Akraba evlili�i yapanlarda �l� do�um s�kl��n�n normal topluma g�re yakla��k 2 kat artt�� bildirilmi�tir (Normal toplumda %1.24, akraba evliliklerinde %2.14).

D��k ve �l� do�umlar birlikte ele al�nd��nda ayn� art�� yine dikkati �ekmektedir (Normal toplumda %5.21, akraba evliliklerinde % 10.55). Yenido�an kay�plar� a��s�ndan bak�ld��nda ise %50 lik bir art�� s�z konusudur (Normal toplumda %10.76, akraba evliliklerinde %16.29). Ayr�ca akraba evliliklerinde do�umsal kusurlar�n 10 kat artt�� bildirilmektedir.
Akraba evlilikleri otozomal resesif ve �ok fakt�rl� kal�t�m g�steren hastal�klar�n g�r�lme s�kl��n� artt�rmaktad�r. Genler anne babadan �ocuklara �zelliklerin nakledilmesini sa�layan yap�lard�r. Anne babadan �ocuklara aktar�ld�klar� i�inde ayn� aile i�inde genler aras�nda benzerlik ihtimali �ok y�kselmektedir. Akraba evlili�i ile g�r�lme riski artan hastal�klarda da her iki e�te de ayn� tip bozuk genin/ genlerin olmas� gereklidir. Akrabalar aras�nda genler aras�nda benzerlik s�kl�� artt�� i�in rahats�z �ocuk sahibi olma ihtimali de akrabalar aras�nda artmaktad�r.
Akraba evli�i yapanlar�n sa�l�kl� �ocu�u olabilir mi?
Olabilir ancak akraba evlili�i yapanlarda di�er evliliklere g�re risk artmaktad�r. Aileleri yan�ltan en �nemli nokta, kendi aile ve �evrelerinde ba�kalar�n�n yapt�klar� akraba evliliklerinden sa�l�kl� �ocuklar do�mas�d�r. Bu olay aileleri akraba evlili�

SOKAK �OCUKLARI

9/7/2010

SOKAK �OCUKLARI

Sokakta �al��an �ocuklardan Fark� Nedir ?
Sokakta �al��an �ocuklar ailesinin ge�imine katk�da bulunmak yada kendi masraflar�n� kar��lamak i�in g�n�n bir b�l�m�nde sokakta �al��an, gecenin erken yada ge� bir saatinde evine d�nen �ocuklard�r.Mendil-sak�z-su-kart satanlar, ayakkab� boyac�l�� yapanlar, k�rm�z� ��kta araba cam� silenler, sabit noktalarda dilencilik yapanlar... v.s buna �rnektir.Genelde tiner, bali ve benzeri madde ba��ml�l�klar� yoktur. Bu �ocuklar�n aile ili�kileri bir �ekilde s�rmektedir.
Hangi Tehlikeler �le Kar�� Kar��ya ?
U�ucu Maddelere Neden Gereksinim Duyarlar ?
Sokaktaki �iddete kar�� durabilmek ve dayak yediklerinde ac� hissetmemek, sokaktaki so�u�a dayanabilmek, ya�ad�� zorluklara kar�� bedensel ve duygusal g�� olu�turabilmek yani kendilerini g��l� ve cesaretli hissedebilmek , hal�sinasyonlar g�r�p g�zel �eyler hayal edebilmek ve utanma duygular�n� yok etti�i i�in rahatl�kla ba�kalar�ndan yemek isteyip, dilenebilmek ve �zg�rce konu�abilmek i�in u�ucu maddelere gereksinim duyarlar. Bunun d��nda, sokaktaki gruplar�n ortak ya�am bi�imine ayak uydurarak gruba kendini kabul ettirebilmek, tiner-bally gibi maddelerin ucuza kolayca bulunabilmesi de di�er ba�ka etkenlerdir.
SOKAKTA �ALI�AN VE YA�AYAN �OCUKLAR
B�R SOKAK �OCU�UNUN KISA YA�AM H�KAYES�
Benim evden ka�mam�n sebebi, ben do�duktan 27 g�n sonra benim babam vefat etmi� ve ben 3 ayl�kken annem beni babaanneme ve dedeme b�rak�p babas�n�n evine gitmi�, bunun �zerine tabii beni de amcalar�m sabah ilkokula, ��leden sonra sak�z satmaya veya boyac�l��a g�nderiyordu ve ak�am eve bazen parayla gelmedi�im zaman dayak yiyor ve o da yetmiyormu� gibi birde t�m akrabalara k�t�l�yorlard� ve bazen babaannem ablam� d�vd�� i�in d�vme dedim diye defalarca dayak yedi�imi bilirim. Zaten a�abeyim dayanamay�p evden ka�m��t� bile ve ben de azda olsa ondan etkilenerek ka�maya karar verdim.�stanbul"a geldi�im zaman a�abeyimi bulur �al��r�z diye d��nd�m, me�er a�abeyim benden �nce batm��ta benim haberim yokmu�.Tabii haliyle ben de sokakta kalmaya ba�lad�m ve yapmak istedi�im �eylerin hepsini yapamad�m belki ama beni en �ok mutlu eden olay sokakta geldi ba��ma.Yani geldi�im bu ya�a kadar beni en �ok mutlu eden sevindiren olay bir g�n sokakta geldi ba��ma ; kald��m s�re� i�erisinde �zmir"e gitmeye karar verdim ve �zmir"e gitti�im zaman ne bir tan�d�k ne bir arkada��m vard�. Ve orda bir halk toplulu�u g�rd�m ve oraya do�ru y�r�meye ba�lad�m. Orada bulunan birine sordum ve oran�n bir sirk oldu�unu ��rendim, herkes kuyru�a girmi� bilet al�yordu ve ben de o kuyru�u takip ederek ilerledim.S�ra bana gelince cebimdeki paran�n k�s�tl� oldu�u akl�ma geldi ve adama sordum,"ka� para a�abey bilet?" Bir bu�uk milyon dedi, ve ben de bir bilet istedim, "�n taraftan olsun l�tfen" dedim.ve adam da "sana o fiyata bilet veremem" deyince haliyle "�n taraf ka� para" dedim ve s�yledi�i fiyat benimi�ime gelmiyordu.ve birden arkamdan biri "bir dakika ye�enim" dedi ve bana hafiften g�lerek gi�edeki adama "iki tane bilet verir misin ? , biri �n taraftan olsun l�tfen" dedi ve beni �a��rarak bana o bileti verdi ve o adama sordu�um zaman 6 senedir ceza evindeymi� ve o g�n cezas� �zmir Buca cezaevinde bitmi�, o da benim gibi toplulu�u g�r�p gelmi� ve bana s�yledi�i her �� laftan biri (BELA OLMA, SANA GELEN BELADAN UZAK DUR) ve anlad�m ki o adam hayattan az veya �ok,bilemem ama, bir ders alm��.

A�LE KONFERANSLARI

9/7/2010

Aile konferanslar�
Konferansa haz�rlanma, ailenin, ��rencinin ve ��retmenin haz�rlanmas� bi�iminde de olur. Konferansa kat�lan herkes konferansa yeterince haz�rland��nda konferans daha �retici ve rahat olacakt�r.
a)��rencilerin haz�rlanmas�
��rencilerin haz�rlanmas�nda ilk ad�m, konferans�n ama�lar�n� tart��mak, ��rencilerin soru sormalar�na ve ilgilerini ifade etmelerine izin vermektir. ��renciler, ailelerine rapor verilmesinin nedenini ve konferansta neler olaca��n� bilmeye gereksinme duymaktad�rlar.
�kinci ad�m, ��rencilere kendi isteklerini de�erlendirme f�rsat�n� sa�lamakt�r. D�zenli ��retmen-aile konferans�n�n birinci amac�, ��rencilerin ba�ar�lar�n� s�n�fland�rmak ve buna g�re gruplamak oldu�undan, ��rencilerin bu s�rece kat�lmas� do�ru bir yakla��md�r. ��rencilere, kendi �al��malar�n� de�erlendirme f�rsat�n�n sa�lanmas�, ayn� zamanda ailelerine verilecek bilgi tiplerine olan d��manl�� azalt�r. ��rencilerin kendilerini de�erlendirmelerinin bir�ok yakla��m� vard�r. En �zg�n ve ge�erli y�ntem, ��rencilere kendileri hakk�nda bir kart d�zenlemelerine izin vermektir. Kendini de�erlendirmeyi geli�tirmenin en kolay ve etkili y�ntemi, okulun gereksinim duydu�u konular� i�eren maddelerden olu�an kart� doldurmalar�n� istemektir.
Kendini de�erlendirme kart�
��renci bu kartlar� doldurduktan sonra, her ��renci ile bunlar� tart��mak, �zetlemek i�in bir program�n yap�lmas� gerekmektedir. Bu konferansta ��retmen ve ��renci aras�ndaki de�erlendirme fakl�l�klar�n� tart��mak i�in ��rencilere izin verilece�i a��klan�r. Bu farkl�l�klar� tart��mak �ok �nemlidir. Ailelere, ��renci hakk�nda olumsuz bilgi verilecekse, bunu �nceden ��rencilerle tart��mak gerekir. ��renci, kendisine uygun bir bi�imde davran�ld��n� hissetti�inde, ��retmenlerine ve akranlar�na daha kibar davran�r ve sayg�l� olur. Bilgi kart� ile birle�tirilebilen di�er bir y�ntem, ��rencilerin belirledikleri ama�lar� ile akademik ba�ar� ve davran��lar�n� kar��la�t�rmakt�r.

��rencilerin Kendini De�erl

A�LEDE K� STRES ETKENLER� VE �OCUK

9/7/2010

A�LEDE K� STRES ETKENLER� VE �OCUK
�ocuklarda dahil olmak �zere ya�ayan her canl�y� psikososyal stres etkenleri etkiler. Zaten stres etkeninin bir insan� etkilememesi durumunda da normal bir psikolojik yap�dan bahsetmek zor olur. Bu etkilenme her bireyde az veya �ok de�i�ik �ekillerde g�r�l�r. �ocu�un yeti�mesinde ve hayata ad�m atmas�nda birincil , en �nemli ve vazge�ilmez basamak olan aile ortam� da �ocuklar�n psikososyal geli�imini direk olarak etkiler. Aileyi etkileyen her t�rl� olay�n �ocukta b�y�k veya k��k bir etkisini g�rmek m�mk�nd�r. Aile ortam�n� ya�ayan bir organizma olarak kabul edebiliriz . Nas�l ki ki�inin bir organ� hasta oldu�unda b�t�n v�c�du etkilenir ve i�lev kayb�na u�rar , ayn� �ekilde aile �yelerinden birinde ki bedensel veya ruhsal sorun veya onu etkileyen stres etkeni de ailenin ve aile �yelerinin i�leyi�ini , psikolojisini ve yap�s�n� etkileyecektir. Bu etkilenme sonucunda aile ile birlikte aile i�indeki her bireyde yak�n veya uzak gelecekte baz� etkilenme belirtilerinin g�r�lmesi ka��n�lmazd�r.
�unun alt�n� �izmek gerekir ki aileyi olu�turan temel unsurlar olan Anne ve baban�n �ocukluk d�nemindeki durumlar� ,hayatlar� boyunca kar��la�t�klar� olaylar ,�u an ki ki�ilik yap�lar� , e�itim durumlar� , �evre �artlar�ndan etkilenmeleri , toplumsal stat�leri gibi bir �ok konu ailenin bu g�n�n� ve gelece�ini her konuda etkileyecektir. Yani bir anne baban�n k��kken ba��ndan ge�en bir hadise veya anne babas�ndan devaml� olarak g�rd�� davran�� tarz� onun stres etkenine kar�� cevap durumunu ayn� zamanda �ocu�una kar�� uygulad�� e�itimi veya g�sterdi�i tepkiyi etkiler. Bununla birlikte bir ailenin �u anki durumunu ve stres etkenine kar�� g�sterdi�i cevab� tam olarak de�erlendirmek i�in onun ge�mi�indeki etkenleri hesaba katmak yerinde olur. Basit bir �rnek verelim anne baban�n �ocukken kar��la�t�� rnek olarak bir �l�m olay�nda ,kendi anne babalar�n�n tepkisi onun �u an ayn� olay kar��s�ndaki tepkisini belirler veya etkide bulunur. Bu �rnekleri

KISIRLIK

9/7/2010

K�s�rl�k son y�llarda gerek toplumun gerekse de medyan�n g�ndemini giderek daha fazla i�gal eden bir sa�l�k sorunu olmu�tur. Bu konu hakk�nda do�ru ve yanl�� pek �ok beyanat verilmekte ve �ocuk sahibi olamayan �iftlerin y�nlendirilmesi g��le�mektedir. K�s�rl��n tedavisinde �zellikle son 10 y�l i�erisinde b�y�k a�amalar kaydedilmi� ve �nceleri tedavi edilemez g�z�yle bak�lan �iftlere �ocuk sahibi olma imkan� tan�nm��t�r.

Kad�na ait k�s�rl�k yumurta yap�m�n�n uyar�lmas�, t�p cerrahisi ve T�pbebek y�ntemleri ile b�y�k �l��de ��z�mlenebilmektedir. Kad�n�n ya��n�n ileri olmas� veya yumurtal�klar�n�n verilen ila�lara yeterli cevap vermemesi tedavinin etkinli�ini k�s�tlayan en �nemli fakt�rlerdir. Son 3 - 4 y�ld�r kullan�lmakta olan mikroinjeksiyon erkek k�s�rl��n�n tedavisinde b�y�k bir devrim olarak nitelendirilmektedir. Tek spermin tek yumurta i�ine zerk edilmesi esas�na dayanan ve ileri bir t�p bebek y�ntemi olan Mikroenjeksiyon ile daha �nceleri tedavi edilemez g�z� ile bak�lan pek �ok erkek baba olma �ans�n�yakalam��t�r. Menisinde hi� sperm bulunmayan erkeklerde bile testislerden sperm al�narak Mikroenjeksiyon yap�lmakta ve gebelikler elde edilmektedir. Yirminci y�zy�l�n ba��ndan bu yana sperm say�s�n�n giderek azald��n� g�steren verilerin ��nda bu tedavi y�ntemlerinin daha da de�er kazanaca�� a��kt�r.

Anla��laca�� gibi k�s�rl�k tedavisinde katedilen mesafeler �ok b�y�k olup t�p ve teknoloji bug�n k�s�r �iftlerin pek �o�unu �ocuk sahibi yapabilecek bir noktaya gelmi�tir. Tedavinin ba�ar�s�n� belirleyen en �nemli unsurlar ise do�ru tan� ve �ifti yormadan en etkin tedavinin se�ilerek h�zl� bir �ekilde uygulanmas�d�r.

K�s�rl��n Tan�m�

�nfertilite (k�s�rl�k) korunmaks�z�n d�zenli ili�kiye kar��n 1 y�l i�inde gebelik olu�mamas� olarak tan�mlanmaktad�r. �lkemizde bu sorunun s�kl�� hakk�nda yap�lm�� doyurucu bir �al��ma yoktur. Ancak Avrupa ve ABDden bildirilen raporlardan toplumda �iftlerin %10-15in b�yle bir problemle ilgilenmek zorunda kald�klar�n� bilmekteyiz.

Toplumda bu sorunun s�kl��n�n art�k benzeri oranda olmas�na kar��n gerek II. D�nya Sava�� sonras� �reme �a��ndaki populasyonun �o�almas� gerekse sunulan t�bbi tan� olanaklar�n�n yetkinle�mesi nedeniyle infertilite kliniklerine ba�vuran �iftlerin say�s� g�n ge�tik�e artmaktad�r. Herhangi bir �iftin herhangi bir ay gebe kalma oran�n�n %20-15 dolay�nda oldu�u bilinmektedir. Genel olarak toplumda �iftlerin %85in 1 y�l i�inde, %93�n ise 2. y�l�n sonunda gebe kald�klar�n� g�rmekteyiz. �ngilterede 1550 ile 1850 y�llar� aras�ndaki ar�ivleri inceleyen bir �al��mada kad�nlar�n ancak %8in ya�am� boyunca gebe kalamad�� bulunmu�tur.

sayfa ba��

K�s�rl��n Te�hisi

�nfertil bir �iftin ara�t�r�lmas� kad�n ve erke�in birlikte geldi�i bir �ng�r��me ile ba�lar. Bu s�rada varsa �ifte ait �nceki tetkik ve filmlerin de�erlendirilmesi yap�l�r. Kad�n�n dahili ve jinekolojik �yk�s� al�n�r, varsa erke�e ait sorun hakk�nda konu�ulur. Ayn� seansta ya da daha sonraki bir seansta kad�n�n jinekolojik muayenesi ve ultrasonografisi yap�l�r. Bunlar�n sonucunda herhangi bir patoloji olup olmad�� not edilir. E�er gerekiyorsa erke�in �rolojik muayenesi istenir. Daha sonra o ana kadar olu�an kanaat ve bulgular do�rultusunda a�a��da s�z edilecek tetkiklerden bir ya da birka�� istenir.

1. Kad�n�n �reme organlar�n�n de�erlendirilmesi: tubal, uterin, servikal
2. Kad�n�n hormonal durumun de�erlendirilmesi,
3. Yumurtlaman�n (ovulasyonun) ve luteal faz�n de�erlendirilmesi,
4. Erke�in de�erlendirilmesi.

1. Kad�n�n �reme organlar�n�n de�erlendirilmesi
* Rahim a�z�n�n de�erlendirilmesi
Rahim a�z�n�n spermler i�in ge�irgen olup olmad��n�n anla��lmas� i�in yap�lan teste postkoital test ad� verilir. Kad�n�n yumurtas�n�n �atlayaca�� ng�r�len g�n ili�kiden 2-8 saat i�inde jinekolojik muayene yap�l�r ve rahim a�z�ndan al�nan mukus i�erdi�i sperm (erkek h�cresi) a��s�ndan incelenir. Spermin mukus i�indeki hareketleri ve ilerlemesi ara�t�r�l�r. Ancak testin tekrarland��nda ayn� sonu�lar� vermemesi

EVL�L�K HAKKINDA B�R ARA�TIRMA �ZET�

9/7/2010

EVL�L�K HAKKINDA B�R ARA�TIRMA �ZET�
YORUM :
Evlenilecek bireyin bir�ok a��dan oldu�u gibi ekonomik a��dan da ayn� yada birbirlerine yak�n d�zeyde olmalar� gerekir.Bu durum evlili�in y�r�t�lmesinde daha sa�l�kl� bir yakla��m olacakt�r.
Evlenilecek bireylerin ailelerinin de ayn� d�zeyde veya birbirine yak�n olmas� gerekir. Ekonomik a��dan bireyler veya aileler aras�nda b�y�k �l��de farkl�l�klar olmas� zengin olan taraf�n daha d��k ekonomik durumu olan taraf kar��s�nda daha �st�n duruma gelmesine neden olabilir. Taraflar�n bu durumu kabullenmesi ve rahats�zl�k duymamas� halinde bu durum sorun olarak yans�mayabilir. Fakat bu durumun bir yada her iki taraf taraf�ndan da kabullenilmemesi evli bireyler ve aileleri ars�nda belli sorunlar�n g�ndeme gelmesine neden olabilir.
Bireylerin ve ailelerin bu duruma bak�� a��s� ne olursa olsun , bir taraf�n zengin di�er taraf�n daha az gelirli olmas� , zengin aile lehinde bir e�itsizli�in g�ndeme gelmesine neden olur. E�itsizlik �zerine kurulan bir evlilikte er yada ge� bir�ok sorunun g�ndeme gelmesi ka��n�lmazd�r.
YORUM :
E�itim durumunun bireylerin sa�l�kl� bir evlilik s�rd�rebilmesi �zerinde k��msenmeyecek �l��de etkileri vard�r .Bireylerin birbirlerini anlayabilmeleri ve payla��mlar� a��s�ndan ayn� d�zeyde e�itime sahip olmalar� gerekir.
Y�ksek ��renimi bitirmi� , bir bireyle ilkokul mezunu bir bireyin ne oranda bir payla��m� olabilir. Birbirlerini ne oranda anlayabilirler evlili�in s�rd�r�lmesi , bireylerin birbirlerini kabullenmeleri ve kendilerince belli bir evlilik d�zeni kurmalar�yla sa�lanabilir. Fakat payla��mc� ve her alanda birbirini anlayabilen bireylerin olu�turaca�� birlikteli�in daha anlaml� olaca�� kan�s�nday�z. B�yle bir evlilik her iki birey i�inde daha doyum sa�lay�c� olacakt�r. Aksi halde bireyler evlili�i kurulan d�zeni s�rd�rd�kleri bir i�lev olarak alg�layacaklard�r.
Payla��mlar�n� farkl� insan ve nesnelere y�nelterek , birbirleri d��ndaki bu ki�i ve nesneler arac�l��yla doyum sa�lamaya �al��acaklard�r. Bu durumda bireylerin birbirinden bu alanda uzakla�malar�na ve ilerde dolayl� olarak baz� sorunlar ya�ayabilmelerine neden olabilir. Bu nedenle evlenecek bireylerin ayn� veya birbirine yak�n e�itim d�zeyinde olmas� daha sa�l�kl� bir birlikteli�i sa�layabilece�ini s�yleyebiliriz.
YORUM :
A�kla birlikte gelen evlilik anlaml� ve ho� duygular�n hakim oldu�u bir ortam� da beraberinde getirir. A�k olmadan da evlilik y�r�t�l�r , fakat a�k�nda mevcut oldu�u evlilik �ok daha anlaml� ve mutluluk verici olacakt�r. Baz� bireyler mant�k evlili�inin her zaman daha sa�l�kl� ve uzun s�reli olaca��n� d��n�rler , fakat a�k�n olmad�� evlilik insanlara ne derece mutluluk getirir.
A�k mutlaka �nemli bir etkendir fakat tek kriter olmamal�d�r. ��nk� sadece a��k oldu�u i�in kendisiyle ayn� d�zeyde olmayan biriyle evlenen bireyin evlili�i , beraberinde bir�ok problemi , dolay�s�yla da mutsuzlu�u g�ndeme getirecektir. Bu y�zden tek kriter olmamal�d�r.
Mant�k �er�evesinde fakat sevdi�imiz bir ki�iyle evlenmek , daha sa�l�kl� ve uzun �m�rl� bir evlilik sa�layabilir.Evlilik insano�lunun hayat�ndaki en �nemli d�n�m noktas�d�r. Bireyin evlilik karar�n� vermesiyle birlikte al��k�n oldu�u ortamdan �ok daha farkl� bir ortama ge�i�i sa�lanm�� olacak , bu durumda bir �ok sorumluluk ve y�k� beraberinde getirecektir. Bu y�zden bireyler bu karar� vermekte g��l�k �ekmektedirler.
Psikolojik olarak bireyin kendini evlili�e haz�r hissetmesi gerekir. Evlili�e kendini haz�r hissetmeyen bireyin bu karar� vermesi ve ger�ekle�tirece�i evlili�i sa�l�kl� bir �ekilde y�r�tmesi daha g�� olacakt�r. Ger�ekle�tirilm

A�LE PLANLAMASI

9/7/2010

Aile Planlamas�

G�R��
�a��m�z�n en b�y�k problemlerinden biri olan aile planlamas� �zerinde durulmas� gereken �nemli bir konudur. �lkemizde de bu konu hakk�nda bir �ok �al��malar yap�lmakta, e�itim ve konferanslar verilmektedir.
Bug�n kad�n ve erkekler i�in geli�tirilmi� son derece g�venilir ve sa�l��a zararl� olmayan y�ntemler ki�ilerin kullan�m�na sunulmaktad�r. Buna ra�men d�nyadaki ve �lkemizdeki �iftlerin �nemli bir b�l�m� hala geleneksel, g�venilirli�i d��k hatta sak�ncal� yollarla do�um kontrol� uygulamaya �al��maktad�r. Bu duruma neden olan bir �ok fakt�r aras�nda ki�ilerin y�ntem hakk�nda yeterli bilgiye sahip olmamalar� , hizmete ula�amamalar� ve hizmeti verenlerin bilgi eksiklikleri en �nemli yeri tutmaktad�r. (Kaynak 1)
Aile planlamas�nda y�ntem �e�itlili�i g�z �n�ne al�nd��nda b�y�k k�sm�n�n kad�n�n �zerinde oldu�u izlenimi do�maktad�r. Oysa aile planlamas� bir �iftin birlikte planlayaca��, karar verece�i, sorumlulu�unu alaca�� ve y�k�n� payla�aca�� ortak bir eylemdir. Y�k� ve sorumlulu�u kad�nlara b�rakmak, erke�in kendi sorumluluklar�ndan ka�mas� anlam�n� ta��r.
Aile planlamas�n�n temel hedefleri; �lkenin s�rd�r�lebilir bir kalk�nma i�in gerekli n�fus yap�lar�n� olu�turmas�, istenmeyen gebelikleri ve bunlar�n neden oldu�u sorunlar� �nlemek, birden fazla do�um yap�ld��nda iki gebelik aras�nda en az iki y�ll�k bir s�re olmas�n� sa�lamak , topluma bedenen ve ruhen sa�l�kl� ki�ilerin kazand�r�lmas�na katk�da bulunmakt�r. (Kaynak 2).
Do�urgan ya�taki kad�n n�fusunun yakla��k yar�s� do�um kontrol� kullanmakla birlikte bu oran �lkeler aras� geli�mi�lik d�zeyine paralel olarak b�y�k farkl�l�klar g�stermektedir. �rne�in ABD"de %68"e kadar y�kselmekte, Nijerya"da ise %5"e d��mektedir.
Bir ba�ka e�ilimde �nceleri yaln�z gebelikten koruyucu etkileri �zerinde durulan do�um kontrol y�ntemlerinin bug�n art�k bir �ok ba�ka olumlu etkilerinin de ortaya ��km�� olmas�d�r. (Kaynak 3).
Aile planlamas� ailelerdeki ki�i say�s�n�n s�n�rland�rma anlam�n� ta��maz. Ama�; anne ve do�acak �ocuklar�n sa�l�kl� olmas� ve �ocuk sahibi olmak istendi�inde gebeli�in olu�mas�d�r. ��nk� iki y�ldan az aral�klarla yap�lan do�umlar annenin v�cut sa�l��n� �nemli �l��de bozmakta, gebelik s�ras�nda riskleri art�rmakta, hatta ara vermeden arka arkaya yap�lan do�umlar anne �l�mlerine neden olmaktad�r. Ayr�ca, s�k aral�klarla do�an �ocuklar�n anne karn�nda geli�meleri tam olmamakta (Do�um a��rl�� d��k bebekler), sakatl�k oran� y�kselmekte, bak�mlar� g��le�mekte ve bebek �l�mleri artmaktad�r. B�t�n bunlar g�z �n�ne al�nd��nda aile planlamas�n�n ama�lar�n� ��yle s�ralayabiliriz; Bireyleri ve aileleri, �reme sa�l�� konusunda e�itmek, anne �l�mlerini �nlemek ve sa�l��n� korumak, bebeklerin sa�l�kl� do�malar�n� ve ya�amalar�n� sa�lamak, y�ksek riskli gebelikleri �nlemek, istenmeyen gebelikleri �nlemek, �ocuk sahibi olmak isteyenlere t�bbi yard�m sa�lamak, bireyleri aile planlamas� y�ntemleri konusunda e�itmektir. (Kaynak 4).
T�rkiye"de aile planlamas� hizmetleri; Sa�l�k Bakanl��"na ba�l� olan Sa�l�k Ocaklar�, Ana �ocuk Sa�l�� ve Aile Planlamas� Merkezleri , Devlet ve SSK hastaneleri, �niversite ve di�er kamu kurulu�lar�n�n hastaneleri, �zel sa�l�k merkezlerinde verilmektedir. Kamu kurulu�lar�nda kondom ve do�um kontrol haplar� �cretsiz da��t�lmakta, rahim i�i ara� (R�A) �cretsiz ya da �ok d��k bir �cret kar��l��nda uygulanmaktad�r. (Kaynak 5).
Aile planlamas� etkili modern y�ntemler; a��zdan al�nan haplar (%99) rahim i�i ara�lar (%95-99) kondom (Prezervatif %55-60) , diyafram (%93-98) cerrahi y�ntemler (%100)
Etki derecesi s�n�rl� y�ntemler; takvim y�ntemi (Ritm y�ntemi), geri �ekme y�ntemi , spermisitler, hazne y�kama y�ntemleridir. (Kaynak 6)
MATERYAL METOD
Yapt��m�z ara�t�rma demografik �zellikleriyle birlikte "15-49" ya� aras� ev han�mlar�n�n aile planlamas� hakk�ndaki bilgi d�zeylerini saptamak amac�yla planland�.
Ara�t�rma U�ak SSK ve Devlet h

veribaz.com - Aile Planlamas� - T�rkiye'nin veri bankas�

A�LE

EVL�L�K " TEKE�L�L�K

A�LE

T�RK�YE N�FUS POL�T�KALARI

A�LE PLANLAMASI H�ZMETLER�

A�LE PLANLAMASI

EVL�L�K HAKKINDA

T�RK�YEDE A�LE PLANLAMASI

A DIFFERENT FAMILY - HAVING A VISUALLY IMPAIRED CHILD AND THE DEVELOPMENTS IN A FAMILY

ANA-BABA TUTUMLARININ �OCUKTA

GE��� D�NEM�NDEK� A�LELER

A�LE PLANLAMASI

AKRABA EVL�L�KLER�

�ALI�AN ANNELER

A�LE PLANLAMASI

MOT�VASYONUN SA�LANMASINDA A�LEN�N ROL�

�OCUK VE �L�M

AKRABA EVL�L���

A�LE

A�LE PLANLAMASI �LE �LG�L� KANUN MADDELER�

ANA-�OCUK SA�LI�I VE A�LE PLANLAMASI

A�LE PLANLAMASI

DO�U ANADOLU"DA KADIN VE A�LE

A�LE ��LEVLER� �LE A�LEN�N DEMOGRAF�K, SOSYAL VE EKONOM�K N�TEL�KLER� VE YA�AM D�NG�S� ARASINDAK� �L��K�LER

AKICI KONU�MA BOZUKLU�U (KEKEMEL�K)

HUKUK� DAANAK VE TAN�MLAR

A�LEN�N �OCUK GEL���M�NE ETK�S�

BATI D�NYASI VE A.B.D."DE A�LE YAPISI

GELECEKTEK� N�FUS HESABI

GEL��MEKTE OLAN �LKELER�N N�FUSU

A�LE

S�GARA ALI�KANLI�I VE ANNE BABA TUTUMU

A�LEN�N TEMEL GEREKS�N�MLER�

A�LE TUTUMLARI

ETK�L� A�LE �LET���M�

A�LE VE �OCUK

G�N�M�Z A�LES� N�TEL�KLER�

A�LE

STEPLERDE SOSYAL YAPI

EVL�L�KTE E� SE��M�

NEDEN AKRABA EVL�L���

KARDE� �L��K�LER�, KARDE� KISKAN�LI�I, D�NYAYA GEL�� SIRASI

KAFKA NIN HAYATI

A�LE PLANLAMASI

EVL�L�K

EVL�L�K

AKRABA EVL�L���

SOKAK �OCUKLARI

A�LE KONFERANSLARI

A�LEDE K� STRES ETKENLER� VE �OCUK

KISIRLIK

EVL�L�K HAKKINDA B�R ARA�TIRMA �ZET�

A�LE PLANLAMASI

GE�� D�NEM�NDEK� A�LELER

AKRABA EVL�L��

A�LEN�N �OCUK GEL��M�NE ETK�S�

ETK�L� A�LE �LET��M�

NEDEN AKRABA EVL�L��

AKRABA EVL�L��