veribaz.com - Psikoloji - T�rkiye'nin veri bankas�

S�REKL� TEHD�T ED�LEN �OCUK

9/7/2010

S�REKL� TEHD�T ED�LEN �OCUK"

S�REKL� TEHD�T ETME
�ocuk yeti�tirmede eski deyimle �ocuk terbiyesinde ama� sa�l�kl� ki�ilik olu�turmakt�r.
Ki�ilik bir insan�n duygu ve davran�� zelliklerinin bile�imi olarak tan�mlan�r.
Ki�ili�in temelleri ilk 5-6 y�l i�inde at�l�r.
�ocu�un yeti�tirilmesi her �eyden �nce, temel, ruhsal gereksinimlerin kar��lanmas�na ba�l�d�r. Bunlar 3 ana ba�l�k alt�nda toplanabilir.

Sevgi
Disiplin
�zg�rl�k

�ocuk yeti�tirme anlay��lar�n�n �a�lara g�re de�i�ti�i bir ger�ek. Her �a�da de�i�ik bir yakla��m moda olmu�tur. Amerika"da bir oyuncak��n�n cam�na as�lm�� olan "Ana Babalara ��tler" yaz�s� son 60 y�ldaki de�i�meyi alayl� bir dille sergiliyor.
1910 �ocuklar� d�verek e�itin
1920 �ocuklar� yoksun b�rakarak e�itin
1930 �ocuklar�n yaramazl�klar�n� g�rmezden gelin
1940 �ocuklar� inand�rarak e�itin
1950 �ocuklar� sevin
1960 �ocuklar� severek d�v�n
1970 �ocuklar m�? Hepsinin can� cehenneme

Genel olarak anne babalar �ocuklar�na tepkilerini �u 12 ba�l�k alt�nda verirler:
Tehdit etmek, g�z da�� vermek
Emir vermek, y�nlendirmek.
Ahlak dersi vermek.
��t vermek, ��z�m ve �neri getirmek.
��retmek, nutuk �ekmek.
Yarg�lamak, ele�tirmek, su�lamak.
�vmek, ayn� d��ncede olmak.
Ad takmak ve alay etmek.
Yorumlamak, analiz etmek, tan� koymak.
G�ven vermek, desteklemek, avutmak.
Soru sormak, s�namak.
S�z�nden d�nmek, oyalamak.

Bask� ya da tehdit yoluyla �ocu�un davran��n� de�i�tirmeye �al��mak yap�labilecek en b�y�k hatad�r. �ocuk de�ersiz oldu�unu hissederek �fkeye kap�l�r.

Nedense b�y�kler �ocuklar� ile oturup meselelerini konu�arak, tart��arak halletme yoluna gitmeyip, �ocuklar�na kar�� genellikle sert ve anlams�z bir otorite kurmak isterler ve �ocuklar�n kendilerinden korkmalar�n� arzu ederler.

Unutulmamal�d�r ki �ocuk korkutularak tehditle yola getirilemez; sevgi, anlay�� ve yumu�akl�kla e�itilebilirler.

�ocu�unuzda g�rd��n�z hatalar� d�zeltme i�in onu ele�tirmeyin. TEMBEL, APTAL, SORUMSUZ gibi onu yarg�lay�c� ifadelerden ka��n�n. Bu durum �ocu�unuzun kendine olan g�venini azalt�r.

Yanl��lar�n� tehditle d�zeltmek yerine do�rular�n� takdir edin.
 Zay�f al�rsan seni sevmem.
Bir daha k�fredersen a�z�na biber s�rerim.
 �al��mazsan s�n�fta kal�rs�n, tatile ��kamazs�n.
 Yeme�ini yemezsen, parka gidemezsin.
 Yaramazl�k yaparsan, ak�am babana s�ylerim.

DE��M�N NEDENLER�

9/7/2010

1..1.1DE��M�N NEDENLER�

De�i�imin g�r�lmedi�i hi�bir d�nem olmam��t�r. Pek �ok kurulumun �nceden bilemedii ancak bug�n t�m yapnn deimesine neden olan bu de�i�im oyununa, �irketlerin hem ayak uydurmas� hem de ayn� h�z yakalamas� bir zorunluluk olmu�tur. Pek �ok �rg�t s�rekli de�i�im ge�irmektedir ve bir de�i�im ile di�er de�i�im aras�nda ki soluklanma s�resi neredeyse art�k yok olmaktad�r. Buna neden olan g��ler nelerdir?
Teknolojik de�i�im devam etmektedir; �yle ki demode olma h�z da gittik�e artmaktad�r. �rg�tler rakiplerine kar avantajl� duruma ge�ecekleri hi�bir de�i�imi g�z ard� edemezler ve �ok nadiren becerilerde, ilerde, yapda ve �ou kez k�lt�rde deiiklie neden olmadan, eski bir uygulamaya bir yenilik getirebilir.
Rekabet hzlanmakta ve gittik�e k�resellemektedir. Artk daha �ok irket end�strinin nabzn tutanlarn elde ettikleri maliyet ve kalite standartlarna ulamak zorundadr. Bir �ok end�stri kolu d�nya �apnda yaygnlamaktadr ve bu artlar altnda ekonomiyi tek bir �lke baznda ele almak doru bir yaklam deildir.
M�terilerin talepleri daha da artmakta, k�t� hizmet veya d��k kalite artk m�teriler tarafndan kabul g�rmemektedir. Rekabet edebilmek i�in irketler, m�teri taleplerine daha �abuk cevap vermelidir., ��nk� bu talepler s�re i�inde hzla deimektedir.
�lkelerin n�fus ve toplumsal yaps deimektedir. Pek �ok Avrupa �lkesinde ve Amerika"da yal insanlarn toplam n�fusa oran artarken gen� n�fus azalmaktadr. Bu durum irketlerde s�rekli basklara neden olacaktr.
Kamuya ait irketlerin �zellemesi devam etmekte, tekelcilie �nleyici korumaclk ortadan kalkmaktadr. Bu d�nya �apnda bir eilimdir ve m�lkiyet el deitirmese bile, Ulusal Salk Hizmetleri �rneinde olduu gibi rekabet ve Pazar g�c� oluturmak i�in yeni sistemler kurulmaktadr.
Hissedarlar elindeki hisselerin daha da deer kazanmasn istemektedirler. Nakit piyasann, irketlerin performansnn iyiletirilmesine yapt etki ile kurulsal yatrmclarn ellerinde bulundurduklar hisselerin y�ksek oran, temett

K��L��N TANIMI

9/7/2010

K��L��N TANIMI

Ki�ilik dedi�imiz zaman hemen hemen herkes ne demek istedi�imizi anlar ama, formel bir tan�m�n� yapmaya gelince i� zorla��r. Ki�ilik, bireyin i� ve d�� evresiyle kurdu�u, di�er bireylerden ay�rt edici, tutarl� ve yap�la�m�� bir ili�ki bi�imidir. Yukar�daki tan�mda kullan�lan terimleri biraz a�arak g�zden ge�irelim.

�rne�in yeni tan��t�� kimselerin elini s�kmak T�rk k�lt�r� i�inde hemen hemen herkesin yapt�� al��lm�� bir davran��t�r. Abdullah ad�ndaki arkada��m�z�n ki�ili�ini tan�mlarken, onun sabahleyin kahvalt� yapt��n�, kahvalt�s�nda �ay i�ti�ini, yeni tan��t�� kimselerin elini s�kt��n� s�ylersek, Abdullah"� di�er kimselerden ay�rt eden bir �zellik s�ylemi� olur muyuz? Halbuki, Abdullah"�n ki�ili�ini tan�mlarken ba�kalar�nda pek g�r�lmeyen, onu ""di�er bireylerden ay�rt edici"" �zelliklerden bahsedersek, onun hakk�nda daha �ok bilgi vermi� oluruz. ""Abdullah g�nde iki saat uyur, sabah kahvalt�s� ve ak�am yeme�i yemez, ancak ��len yemek yer, ister erkek ister kad�n ve ya�� ne olursa olsun, ilk tan��t�� herkesin elini �per."" B�yle bir tan�mlamada kullan�lan �zellikler Abdullah"�n ki�ili�inin par�alar�d�r.

Bir �ocuk d��n�n, hemen hemen her zaman ba�kalar�na yard�m eden, elinden geldi�ince i� birli�i yapan bir kimse olsun. Bir g�n sinirli oldu�u bir anda yard�m etmeyi reddetti�i i�in bu �ocu�a ""tard�m etmeyi sevmez"" mi diyece�iz? Bireyin tipik ve belirli durumlarda s�k s�k g�sterdi�i davran��lar�n� ki�ili�in bir par�as� olarak d��nece�iz.

Bir insan ""iyi kalpli, yard�m sever, sakin, uysal, ailesine ba�l�, vazifesine d��k�n"" olarak tan�mland��nda herhangi bir �eli�ki g�rmeyiz. Ki�ilik �zellikleri birbiriyle uyum i�inde, tutarl� bir �r�nt� geli�tirmi�tir. �te yandan bir ki�iyi size ��yle tan�tsak bir tutars�zl�k oldu�unu d��n�rs�n�z: ""�yi kalpli, huysuz, uysal, ge�imsiz, son derece sayg�l�, sald�rgan bir kimse!"" Bu son tan�mda ki�ili�i olu�turan �zelliklerin bir yap�s�n�, birbirleriyle ili�ki kuru� bi�imini, �r�nt�s�n� g�rmek olana�� yoktur. Varsa bile �ok zordur ve bildi�imiz bir ki�ilik yap�s� de�ildir.

�nsano�lu evrenin en karma��k yarat��d�r. Psikoloklar insan davran��n� incelerken, bir fizik�inin do�a olay�n� inceleyi�inden �ok farkl� bir �ey yapar: �nsano�lu kendi yap�s�n�, kendi do�as�n� inceler, kendi �z�n� tan�mlamaya �abalar. �nsan, beden, d��nce, duygu ve inan� gibi de�i�ik y�nleri olan son derece karma��k bir varl�kt�r. Bu y�zden insan� inceleyen psikologlar, do�al olarak birbirlerinden farkl� ki�ilik kuramlar� geli�tirirler.

Bilin�alt�

Bilin�alt� fark�nda olmad��m�z arzu, istek, d�rt�, duygu, d��ncelerin depoland�� b�y�k hazneyi temsil eder. �ekil 12.1"de g�r�ld�� gibi, id"in t�m�, ego"nun bir k�sm� ve �st-ben"in b�y�k bir k�sm� bilin�alt�nda kal�r. Yak�n bir arkada��m�za duydu�umuz derin kin kendini bilin�alt�nda saklar. Bilin�alt�ndaki bu arzu, istek, d�rt�, duygu ve d��ncelers�rekli davran�� etkiler, ne var ki biz bu etkinin fark�nda olmay�z. �rne�in

BURDON D�KKAT TEST�

9/7/2010

BURDON D�KKAT TEST�

Ad�, Soyad� :

S�n�f ve No :

Ya� : Cinsiyet: Tarih:....../......../.......

a e p z s u a h v k l a s i b i o u o u o e
r v b p m i b i r b s m n t d a u f c f k a
c k a h s e y p h b p s d g y z d v r i f g
y d v c o y e r z h e z s e g m k f z d a y
f s d y i b t d h m l n i e m t g t b d f u
k c i c k o k o s t l u z u g m a f l v u t
i z r f o u d v h y p n b p m v h n n g r y
p v k l n t y o r z n c p h t e m z i o i m
r a l y g s o i v a i n a r c h o d b f p h
k u b s y g u e m k l t c g v g r i p c t e

c i t e l r n z f u d b m s h d k u f d s m
s i v e t c p l r g v g c t l r m e u g y e
b o k e h b u k o p f u d o h o r a n i a v
i o s g y l a r m i f b z m e l h t z n z r
o y t n a k v p y k g v n n h v m p b n p y h
v d u o f r h i t u v l u a m f a c u l t s
o k o k c i c k u f s b t g t m e i n i z h
d t b i y a s f y n d z f k m g e s z e h z
r e n e o c v d y f f l r v d z y g d z p b e
p y c a a s c g c a h t n m p b r i b i k p

a f n p v d m t o y m i l g d e o t o c n t
l u p z n k r h p u c b o y g u d v y a o l
s z o a p f f t c v k i r b p m n e r g e s
b a h v i h s c k z r f d r a c g y n m h y
t d s v c g z y f m p t r o g e u u b b y h
i u a n y a d u m f a p y z e b k d b o l z
e l z h e a d z t c l p r y f m s n v i c v
s b i v m z g p s m r k b k r e h c u v n s
f l s l e i o l g l k t h z o k t d e a r h
f m i � c f t i b s g k m k n p h v b g u

�izilmemi� :...............

Yanl�� izilmi�:..............

Zaman :..............dk.

BURDON D�KKAT TEST�:

Bu test �ocu�un, dikkat g�c�n9 �l�er.
�ocuklara bir sayfa �ze

HATA T�R� VE ETK� ANAL�Z�

9/7/2010

HATA T�R� ve ETK� ANAL�Z�

G�R��
Ba�ar�s�z olabilecek her�ey ba�ar�s�z olacakt�r.
Murphy"nin bu �nl� c�mlesi Hata T�r� ve Etki Analizi tekni�inin ard�nda yatan
nedenlerden biridir1. Bu sistematik yakla��m �retim s�recinde ba�ar�s�zl��a yol
a�abilecek potansiyel hatalar�n �nlenmesi ile kalitesizli�in ortadan kald�r�lmas�
ile ilgilenmektedir. Hata T�r� ve Etki Analizi bir �r�n�n planlama a�amas�nda,
tasar�m a�amas�n�n sonuna do�ru ka��t �zerinde ya da bilgisayar program�yla
ilk ger�ek �r�n kullan�c�n�n ellerinde ba�ar�s�z olmadan �nce uygulanmaktad�r.
Bunun anlam�, �r�n t�keticiye ula�madan �nce hatalar�n�n bulunmas�d�r.
Hata T�r� ve Etki Analizi, i�letmeye zarar verebilecek hatal� ve ba�ar�s�z
�r�nlerin piyasaya s�r�lmesi olas�l��n� �nlemeye yarayan bir tekniktir. Bu
teknik sezgisel bir yakla��ma dayanmamaktad�r. Gazetelerde b�y�k �irketlerin
�r�nlerinde ortaya ��kan ciddi g�venilirlik sorunlar� nedeniyle tasfiye a�amas�na
geldiklerine dair haberlere rastlanmaktad�r. Bu �irketler bu t�rden bir sorunla
kar��la��ncaya kadar i�lerini iyi y�r�tm��, pazarda belirli bir yere gelmi�lerdir.
Bu t�rden bir sorun �irketleri, �r�n�n piyasadan toplanmas� gere�inden dolay�
b�y�k maddi zararlara sokmakta ve hatta �irket aleyhine davalar a��lmas�na
neden olabilmektedir. Bu �irketlerin y�neticileri i�ler kontrolden ��kmadan �nce
sorunlar� g�rememi�lerdir, ��nk� bu sorunlar� ara�t�rmam��lard�r. Sorunla
kar��la�t�klar�nda ise bir �eyler yapabilmek i�in �ok ge�tir2.
Bu t�rden sorunlar�n, sorun iyice b�y�meden �nlenebilmesi i�in
uygulanabilecek teknik Hata T�r� ve Etki Analizidir. Bu teknikle ciddi
hatalar�n �nceden tahminlenmesi ve �nleyici faaliyetlere gidilmesi m�mk�nd�r.
1. Hata T�r� ve Etki Analizinin Kalite Sistemi ��indeki Yeri
G�venilirlik (�ng�r�len kalitenin ve ba�l� oldu�u sistemin olu�turulmas� ve
s�reklili�inin sa�lanmas�) �r�n kalitesinin en �nemli kriteri olmas�n�n yan�nda
m��teri tatmini a��s�ndan da �ok �nemli g�stergedir3. G�venilirlik �r�nlerin
veya prosesin �nemli bir �zelli�idir. Ayn� zamanda m��teri tatminini
sa�lamakta etkisi �ok fazla olan bir fakt�rd�r. M��teriler kulland�klar� �r�n�n
hizmet s�resinin uzun ve ayn� zamanda sorunsuz bir proses olmas�n�
1 Grady W. Harris, Living with Murphys Law, Research-Technology Management,
Vol. 37, Issue 1, s. 10.
2 Pat Hough, Failure Mode and Effect Analysis, http://www.wclass.com/fmea1.htm,
10.11.2000.
3 Muhittin �im�ek, Sorularla Toplam Kalite Y�netimi ve Kalite G�vence Sistemleri,
Alfa Bas�m Yay�m Ltd. �ti., �stanbul, 2000, s. 111.
BURCU SEL�N YILMAZ
135
istemektedirler4. �r�nler karma��k hale geldik�e, geleneksel tasar�m
y�ntemleriyle d��k hata oranlar�n� elde edebilmek g��le�mektedir5.
Hata T�r� ve Etki Analizi, riskleri tahmin ederek hatalar� �nlemeye y�nelik
g��l� bir analiz tekni�idir. Hatan�n ortaya ��kmas� ile do�acak problemin
m��teri gibi alg�lanmas� ilkesine dayanmaktad�r. Hata T�r� ve etki Analizi
�al��mas�nda belirlenen b�t�n hatalar i�in olas�l�k, �iddet ve saptanabilirlik
tahmini yap�lmaktad�r6.
Bir �r�n�n g�venilirli�ini sa�lamak i�in; bir g�venlik program�n�n
geli�tirilmesi, tedarik�i firmalar�n izlenmesi ve kontrol edilmesi, bir hata
raporlama sisteminin olu�turulmas�, uygun hata analizlerinin yap�lmas�,
d�zeltici faaliyetlerin y�r�t�lmesi, hata arama sisteminin yap�land�r�lmas�, hata
t�r� ve etki analizinin tam olarak uygulanmas� gerekmektedir.
Ba�ar�l� bir Hata T�r� ve Etki Analizi uygulamas�7;
�� Her hatan�n nedenlerini ve etkenlerini belirler.
�� Potansiyel hatalar� tan�mlar.
�� Olas�l�k, �iddet ve saptanabilirli�e ba�l� olarak hatalar�n �nceli�ini
ortaya ��kar�r.
�� Sorunlar�n izlenmesini ve d�zeltici faaliyetlerin yap�lmas�n� sa�lar.
Hata T�r� ve Etki Analizi, �r�nlerin ve Proseslerin geli�tirilmesinde �ncelikli
olarak hata riskinin ortadan kald�r�lmas�na odaklanan ve bu ama�la yap�lan
faaliyetleri belgelendiren bir tekniktir8. Bu analiz �nleyici faaliyetlerle
ilgilenmektedir.
4 �T�-TTGV Kalite Ar&Ge Merk

PS�KO-SOSYAL GEL��MEDE A�LEN�N ROL�

9/7/2010

A) PS�KO-SOSYAL GEL��MEDE A�LEN�N ROL�
Okul�ncesi d�nemde, �ocu�un ya�am�ndaki en etkili sosyalle�tirme kurumu, ailesidir. Bu d�nem �ocukta ba�kalar�n� taklit e�iliminin en y�ksek oldu�u evredir.
Toplumun k�lt�r de�erlerinin bir ku�aktan di�erine aktar�lmas� �eklindeki temel e�itimsel i�levinin yan�nda, aile, �zellikle okul�ncesi d�nemde, �ocu�un ya�am�nda etkili bir sosyalle�tirme g�revi de yapar.
Anne baban�n ve aile i�indeki di�er bireylerin �ocukla olan etkile�imi, �ocu�un aile i�indeki yerini belirler. Aile, �ocu�un ilk sosyal deneyimlerini edindi�i yerdir. �ocu�a y�neltilen davran�� ve ona kar�� tak�n�lan tav�r, bu ilk ya�ant�lar�n �r�lmesinde b�y�k �nem ta��r. Yine okul�ncesi d�nemde, �ocu�un sosyalle�mesi yolunda kendisine tan�nan deneyim f�rsatlar�n�n de�eri b�y�kt�r. Bu d�nemde �ocuk, sosyal bir birey olmay� ��renirken, ayn� zamanda en k��k ayr�nt�s�na kadar kopya edece�i bir modele gereksinim duyar. Ki�ili�in olu�umu i�in gerekli olan bu �zde�le�me, aile i�indeki yak�n �yelerle ger�ekle�tirilebilir. Genellikle anne baba, amca ya da day� gibi aile i�inden bir yeti�kin olan bu �yenin bozuk bir ki�ilik yap�s�na sahip olmas� halinde, bu k�t� davran�� rne�inin �ocu�a da yans�ma olas�l�� vard�r. Nitekim "Su�lu �ocuklarda Zeka, Ki�ilik ve Yak�n �evre �zelliklerini konu edinen, 214 h�k�ml� gen� �zerinde ger�ekle�tirdi�imiz ara�t�rma bulgular�na g�re/su�lu gen�lerin birinci dereceden akrabalar� aras�nda, % 54 oran�nda h�k�m giymi� su�luya rastlanm��t�r.
Aile, bir kurum olarak, �ocu�un alaca�� kavramlar� se�erek vermekte, onlar� yorumlamakta ve sonucu de�erlendirmektedir. Bu secici ve de�erlendirici s�re�, �ocukta ki�isel ve sosyal davran��larla ilgili de�er duygusunun geli�mesiyle sonu�lanmaktad�r. Hi� ku�kusuz �ocu�un bulundu�u k�lt�r �evresi i�inde yer alan ve onu etkileyecek olan gelenek ye kurallar da vard�r. Ancak yarg�lar�n olu�tu�u, tercihlerin yap�ld�� ya da en az�ndan etkilendi�i yer ailedir. Ki�ili�in geli�mesi, bir dizi tercihin geli�tirilmesiyle olanakl�d�r. Bu tercihler bireyin de�erlerini temsil eder ve geni� �l��de ailenin ko�ulland�r�lmas�n�n bir sonucudur.
B�t�n bunlardan sonra denebilir ki, �ocu�un ailesinin yap�s�, geni�li�i, sosyo-ekonomik ve k�lt�rel d�zeyi, onun ilk sosyal deneyimlerini, dolay�s�yla duygusal ve toplumsal geli�mesini etkileyecektir.
�o�unlukla sosyo-ekonomik ve k�lt�rel d�zeyi y�ksek olan ailelerden gelen �ocuklar�n, sosyo-ekonomik ve k�lt�rel d�zeyi daha a�a��da olan ailelerden gelen �ocuklara oranla daha ba�ard� bir sosyal geli�im g�sterdikleri savunulur. Ancak �lkemizde, istanbul �o-cuklan �zerinde yap�lan ara�t�rmadan al�nan sonu�lar, farkl� do�rultuda bulunmu�tur. Hurtig ve Zazzonun "Psiko-Sosyal Geli�me �l�e�i"nin �� farkl� sosyoekonomik s�n�ftan gelen 6-12 ya�lar�ndaki 240 k�z ve erkek �stanbul �ocu�una uygulanmas� sonucunda, sosyo-ekonomik ve �evresel fakt�rlerin, sosyal olgunlu�u anlaml� bir bi�imde etkilemedi�im saptad�k. Bunun da, sosyo-ekonomik d�zey basamaklar�nda a�a��ya do�ru inildik�e, �zellikle geni� ailelerde ya�am sava�� veren �ocuklar�n, zorunluluk nedeniyle kendilerinin ve karde�lerinin sorumluluklar�n� y�klenmelerinden kaynakland��m g�rd�k.
Sosyal uyum �zerindeki �al��malar, ailenin �ocuk �zerindeki ilk etkilerinin son derece �nemli oldu�unu kan�tlam��t�r. Evlerinde yak�n bir ilgiyle demokrasinin birle�ti�ini g�ren �ocuklar, en etkin, �zg�r ve arkada�lar�yla ili�kilerinde en ba�ar�l� �ocuklar olmaktad�rlar. Baldwin ve Watson�n ara�t�rmalar�, bu ger�e�i do�rular niteliktedir. Ara�t�r�c�lara g�re, ho�g�r�l� ve demokratik evlerde b�y�yen �ocuklar, arkada�lar�yla ili�kilerinde daha etkin, daha giri�ken, yarana fikirler �ne s�rebilen, fikirlerini serbest�e s�yleme e�iliminde g�r�len �ocuklar olmaktad�rlar. Bu t�r �ocuklarda kendini denetleme becerisine daha erken rastlanmaktad�r.
Buna kar��l�k, daha sert bir denetim alt�nda tutulan ya da e�itim y�ntemleri de�i�ken olan ailelerde b�y�yen �ocuklar ise, kar�� kma ve sald�rganl�k gibi yollarla kendilerini kabul ettirmek istemekte ve kendi i� d�nyalar�n� a��klamakta zorluk ya�amaktad�rlar.
Anne babalar, �ocuklar�n�n ba��ms�zl�k u�runa giri�tikleri �abalar� destekledikleri ve zor durumlarda onlara yard�ma olduklar� takdirde, �ocuklarda ba��ms�zl�k duygusunun kolayca geli�ti�i g�r�l�r. Hor g�ren, cezaland�ran ya da hem sevip hem de so�uk davranan anne ve babalar�n �ocuktan ba��ml� bir ki�ilik yap�s�na sahip olmaktad�rlar.
Dengeli, duygusal ve toplumsal etkile�imin g��l� oldu�u aile ortam�

�ND�GO �OCUK NED�R?

9/7/2010

�ndigo �ocuk Nedir?
�ndigo �ocuk nedir? Ve ona neden �ndigo diyoruz? �nce tan�m� sunal�m: �ndigo �ocuk bir dizi yeni ve ola�and�� psikolojik nitelik sergileyen ve genelde daha �nce belgelenmemi� bir davran�� bi�imi g�steren bir �ocuktur. Bu davran�� kal�b� ortak �zg�n etkenler i�erir, ve bu etkenler bu �ocuklarla ili�ki i�inde olan ki�ilerin (�zellikle ana-babalar�n) dengeyi sa�lamak i�in onlara kar�� davran�� bi�imlerini ve onlar� yeti�tirme tarzlar�n� de�i�tirmelerini �nerir. Bu yeni kal�plar� g�rmezden gelmek, potansiyel olarak, bu de�erli yeni �ocuklarda dengesizlik ve d�� k�r�kl�� yaratmak demektir. Bu b�l�m�n konusu. �ndigo �ocu�un �zelliklerini tan�mlamak, nitelendirmek ve onaylamakt�r.
G�r�n��e g�re, birka� �ndigo t�r� vard�r; onlar� bu b�l�mde daha sonra tan�mlayaca��z, ama a�a��daki listede baz� en ortak davran�� kal�plar�n� bulabilirsiniz. Acaba bu davran�� kal�plar� tan�d��n�z �ocuklara uyuyor m�?
��te, �ndigo �ocuklar�n en ortak on �zelli�i:
1.Onlar d�nyaya bir asalet duygusuyla gelir (ve �o�unlukla da �yle davran�rlar).
2."Burada olmay� hak ettiklerini" hisseder, ve ba�kalar�n�n bu hissi payla�mad�klar�n� g�r�nce �ok �a��r�rlar.
3.Kendi-de�erini-bilmek onlar i�in bir sorun de�ildir. Onlar, �o�unlukla,"kim olduklar�m" ana-babalar�na s�ylerler.
4.Mutlak otorite (bir a��klama ya da se�im sunmayan otorite) kar��s�nda zorluk ya�arlar.
5.Belli �eyleri kesinlikle yapmayacaklard�r; �rne�in, kuyrukta beklemek onlara zor gelir.
6.Rit�el-y�nelimli ve yarat�c� d��nce gerektirmeyen sistemlerde d�� k�r�kl�� ya�arlar.
7.�o�unlukla, evde ve okulda i�leri yapman�n daha iyi yollar�m g�r�rler, bu da onlar�n "sistem y�k�c�lar" (herhangi bir sisteme uyum sa�layamayanlar) gibi g�r�nmelerine neden olur.
8.Kendi t�rleriyle birlikte olmad�klar� durumlarda antisosyal g�r�n�rler. E�er �evrelerinde benzer bilin�te olan ba�kalar� yoksa, �o�unlukla, i�lerine kapan�r ve hi� kimsenin onlar� anlamad�� hissine kap�l�rlar. Okul sosyal olarak onlar i�in genelde son derece zordur.
9."Su�luluk duygusu verilerek" disipline sokulmaya kar��l�k vermeyeceklerdir. ("Baban eve gelip yapt��n �eyi g�rene dek bekle hele.")
10.�htiya�lar�n� size bildirmekten �ekinmezler.
Bu �zelliklerin baz�lar�n� daha sonra daha yak�ndan inceleyece�iz, ama �imdi bu �ocuklara neden Indigo dendi�ini a��klamak istiyoruz.
Psikoloji tarihi boyunca, insan davran��n� grupland�ran sistemler olagelmi�tir. Ger�eklen de, genelde hepimiz bu davran�� kal�plar� "k�melerine" girer g�r�n�r�z; bazen bunlar� okuyup kendimizi tan�mlamak e�lencelidir. Bu grupland�rmalar, ku�kusuz, insan zihnini inceleyen ki�ilere yard�mc� olan ve herkesi s�n�rl� bir kal�ba uyduran bir form�l aray�� i�inde, insan davran��lar�n� bir�ok de�i�ik bi�imde tan�mlamaya ve ili�kilendirmeye �al��r. Bu sistemlerin baz�lar� �ok eski, baz�lar� ise �ok yenidir.
1980lerde, bu �ocuklar� ger�ekten tan�mlay�p s�n�fland�rd�m ve onlar�n ki�ilik �zelliklerini incelemeye ba�lad�m. ��nk� o zaman bu �ocuklar art�k be�, alt� ve yedi ya�lar�ndayd�, ve ben onlara bak�p ki�iliklerini "okuyabiliyor" ve bunun ne anlama geldi�ini g�rebiliyordum. ��rendi�im as�l �ey, onlar�n bizim gibi bir ders program�na sahip olmad�klar�yd�, ve hala da de�iller. Onlar sekiz y�l daha bir ders program�na sahip olmayacaklar. 26, 27 ya�lar�na gelen �ndigo �ocuklarda b�y�k bir de�i�im g�receksiniz. Bu de�i�im onlar�n ama�lar�n�n ortaya ��kmas�ndan kaynaklanacak. Ya��a daha b�y�k olanlar, yapt�klar� �eyde ger�ekten somutla�acak, ve ya��a daha k��k olanlar da hayatta ne yapacaklar�n� daha berrak bir bi�imde g�rebilecekler.
Bu durumda, ne olaca�� hala bize ba�l�ym�� gibi g�r�n�yor.
Bu hala ara�t�rma halinde. ��te bu y�zden ben �ndigolarla ilgili bir kitap yazmay� devaml� erteledim. Sizin bu i�i yapman�za memnun oldum.
Bu fenomene kar�� muazzam bir ilgi. muazzam bir bilme ihtiyac� var gibi g�r�n�yor.
Do�ru. Var, ��nk� insanlar bu �ndigolar� anlam�yorlar Onlar bilgisayarla; �ok iyi ve rahat kullanan �ocuklar, bu da onlar�n kalpten �ok, kafa y�nelimli olacaklar� anlam�na geliyor. San�n�n bu �ocukla; baz� zihinsel imgeleme kurallar�yla geliyorlar. Onlar, e�er bir �evi tan�mlay�p s�n�fland�rabilirlerse; onun onlar�n olaca��n� biliyorlar. Onlar teknolojiye y�nelen �ocuklar, bu da bana, iletide bug�nk�nden de daha teknolojik olaca��m�z� s�yl�yor. Bu �ocuklar 3-4 ya�lar�nda. 65 ya��ndaki yeti�kinlerin anlayamad�klar� bilgisayarlar� anl�yorlar.
Onlar teknolojik �ocuklar, teknoloji i�in do�mu� �ocuklar, ve bu da �n�m�zd

D�KKAT EKS�KL�� VE H�PERAKT�V�TE BOZUKLU�U

9/7/2010

Dikkat Eksikli�i ve Hiperaktivite Bozuklu�u
�zellikler :
Dikkat Eksikli�i : Dikkatleri �ok kolay da��l�yor. Normal ko�ullarda dikkatimizi da��tmayan uyar�c�lar bu �ocuklar�n dikkatini kolayca da��tabiliyor.
-�ok �abuk unutabiliyorlar
-�devlerine bak�ld��nda dikkatin az ve pek �ok hata yap�ld��, karma kar��k, �zensiz, plans�z, sistematikten uzak oldu�u g�r�l�r. Ba�lad�klar� i�i tamamlamama sorunlar� vard�r. Bir noktaya bak�p dal�p dal�p giderler. Kendileriyle konu�uldu�unda ba�ka bir �ey d��n�yorlarm�� gibi g�r�n�rler.
Sosyal �li�kileri :
-Kar�� taraf� dinlemekte g��l�k �ekiyorlar
-Konuyu de�i�tiriyorlar, konudan konuya atl�yorlar
-Oyun ili�kisinde g��l�k �ekiyorlar
-Bir oyunu ba�tan sona kadar s�rd�rmesi i�in kurallara uymas� gerekiyor oyun kurallar�na uymay�p uyumu bozabiliyorlar.
Hiperaktivite : Bir saniye yerinde duramazlar. Elleri ayaklar� s�rekli oynar. Ellerine bir �eyler al�r ve bununla oynar. Oturmalar� ve sessizce olmalar� gereken yerde bunu yerine getirmezler. Oturduklar� yerden s�rekli yerde bunu yerine getirmezler, �ok konu�urlar. Bu �ocuklar�n dikkat s�resi k�sad�r, yo�unla�ma yetene�i d��kt�r. Bu y�zden zekalar� normal olmas�na ra�men ��renme g��l�� ve okul ba�ar�s�zl�� s�kl�kla g�r�l�r. Belirtiler erken ergenlik d�neminde g�receli olarak devam eder. Bir �ok bireyde gen� ergenlikte ve eri�kinlik d�neminde belirtiler azal�r. �ok dikkat eksikli�i ve hiperaktivite bozuklu�u olan �ocuklar�n �ok az bir k�sm� DE / HB t�m belirtileri eri�kinli�e ta��r.
Ailelerin k��kken �ok hareketli dedi�i �ocuklar�n �o�unda Dikkat Eksikli�i ve Hiperaktivite Bozuklu�u ortaya ��kamaz. Bu y�zden erken y�llarda tan� koymak son derece yanl�� sonu�lar do�urabilir. Ayr�ca tan� �ocu�u etiketlemek i�in de�ildir. Tedavi s�resini yap�land�rmak i�in gereklidir.
a-) Dikkat Eksikli�i ve Hiperaktivite Eksikli�ine Sahip Ailelere �neriler :
1-Bu bozuklu�un kesin olarak nedeni bilinmemektedir. Sadece baz� g�r��ler �ne s�r�lmektedir.
2-Bozukluk tedavi edilebili

TEHL�KEL� OYUN POKEMON"DAN �LD�REN OYUN FRP."YE

9/7/2010

tehlikeli oyun pokemon"dan

�ld�ren oyun frp."ye

tehlikeli oyun pokemon"dan

�ld�ren oyun frp."ye

sezin �eker
fatih dinler mehmet din�

�ubat/2002

Her hakk� M�stakil T�keticiler Birli�i"ne aittir. Kaynak g�sterilmeden kullan�lamaz
��NDEK�LER

I-G�R��2
II-ERGENL�K D�NEM� VE ERGEN2
1-Erinlik(Bulu�) Evresindeki Geli�meler2
a)Bedensel Geli�im2
b)Bili�sel (Cognitive) Geli�im (Soyut ��lemler D�nemi)2
c)Duygusal Geli�im (Emotional)3
2-Ergenlik D�nemi Heyecan Bi�imleri3
a)Korku3
b)Endi�e4
c)�fke4
d)Duygusal K�r�kl�klar4
e)Ruhsal Zorlanmalar4
d)Sosyal Geli�im4
e)�zde�le�me5
f)Ki�ilik ve �evre5
3-Ergende Ya�lara G�re Geli�im �zellikleri5
a)14 Ya�5
b)15 Ya�6
c)16 Ya�6
4-Gen�li�in Ruhsal ve Toplumsal Sorunlar�6
a)Kimlik Aray��6
b)Yabanc�la�ma7
c)Ergenin Aile ��i Sorunlar�7
d)Ku�aklararas� �at��ma ve Reddetme8
e)Ergen ve Okul8
f)Ergenlikte Etkili Uyar�c�lar8
III-SANAL ORTAMDAK� YEN� D�NYA (FRP)9
1-FRP. Nedir?9
2-Nas�l Oynan�r?10
3-Fantastik D�nyan�n Kahramanlar�11
4-FRP (Fantasy Role Playing) Oyun Sistemleri11
5-�nternet ve FRP12
6-Psikolojik ve Sosyal A��dan FRP ve Ergen13
7-E�itici G�z�yle Ergen ve FRP14
IV-SONU� VE �NER�LER15

Yararlan�lan Kaynaklar
1-Prof. Dr. Haluk Yavuzer, �ocuk Psikolojisi
2-Prof. Dr. Adnan Kulaks�zo�lu, Ergenlik Psikolojisi
3-Prof. Dr. Bekir Onur, Geli�im Psikolojisi
I-G�R��

Son g�nlerde, intihar olaylar�yla g�ndeme gelen ve gen�leri, �zellikle ergenlik d�neminde bulunan gen�leri etkileyen bir bilgisayar oyunundan s�z edilmektedir.

K�sa ad� FRP olan Fantasy Role Playing, yani Fantezi Rol Oyununu oynayan gen�lerin, oyunda bulunan karakterler nedeniyle ki�iliklerinde yeni bir kimlik olu�tu�u ve zamanla bu sanal d�nyadaki kiml

PS�KOLOJ� - PS�KOLOJ�

9/7/2010

psikoloji

DAVRANI� B�L�MLER�

9/7/2010

� N S � Z

Davran�� Bilimleri dersinin iki temel amac� bulunmaktad�r: Birincisi, g�n�m�zde sosyal bilimlerin sahip oldu�u anlay��t�r. Disiplinler-aras�l�k olarak ifade edilen bi�imiyle sosyal bilimlerin birbirlerine sa�lad�klar� dayan��mad�r. Art�k sosyal bilimler, birbirlerini yalanlama ve kabul etmeme de�il, olabilecek her alanda i�birli�i ve birbirlerinin kulland�klar� y�ntemi, kavram ve bulgular� kullanmaya dayal� bir ili�ki temelinde olu�turulan anlay��a sahiptir. Bunu yaparken de kendi alan�nda m�mk�n olan en k��k bilimlere ula�arak uzmanl�klar olu�turma gayreti i�erisine girmektedirler. Bu da �zellikle sosyal bilim alan�nda ��renim g�ren ��rencilerin Davran�� Bilimleri konusunda bilgi sahibi ve yorumlama becerisine sahip olmalar�n� g�stermektedir.
�kinci amac� ise, daha �ok insanlar�n toplumsal boyutlar�yla ilgilidir. �nsanlar g�n�m�z�n modern ya�am�nda par�al� bir hayat s�rmektedir. �nsan, bir g�n i�erisinde birbirinden �ok farkl� ve onu derinden etkileyen deneyimler ya�amaktad�r. Bu deneyimlerin niteli�ini belirleyen ise, ili�kinin ve ya�anan tecr�benin toplumsal, psikolojik, hukuksal, siyasal ve ekonomik boyutlar�d�r. ��te bu boyutlarda ortaya ��kan sorunlar�n asgari d�zeyde ��z�lebilmesi i�in bu alanlar�n temel bilgisine sahip olunmas� gerekmektedir. Davran�� bilimleri konusunda bilgi sahibi olan bir birey toplumsal sorunlarda en az hata ile sorunlar� ��zebilme yetene�ine sahiptir. ��te davran�� bilimlerin ama�lar�ndan bir taneside toplumdaki siyasal, ekonomik, psikolojik ve hukuksal alandaki sorunlar�n davran��lar �zerindeki etki ve bu sorunlar�n ��z�mlenmesi i�in gerekli tedbirlerin al�nmas�d�r.

DAVRANI� B�L�MLER�N�N GEL��M� VE TANIMI

Davran�� bilimlerinin bir disiplin olarak geli�mesinin nedeni; �e�itli mekanizmalardaki sorunlar�n, bir tek bilim ile ��z�mlemeye �al��lmas�n�n yetersiz olmas�d�r. ��nk� sosyal olaylar �ok farkl� �ekillerde do�ru olarak a��klanabilir olmas�d�r. Yani sosyal olaylar �ok sebeplidir. Bunun i�indir ki �e�itli disiplinlerden yararlanmak zorunlu hale gelmi�tir.
Bir sosyal organizasyonun varl��, her �eyden �nce insan eleman�na ba�l�d�r. ��nk� insan sosyal mekanizman�n odak noktas�n� olu�turmaktad�r. E�er organizasyonun sa�lam ve uzun �m�rl� olmas�n� istiyorsak insan fakt�r�n�n bilimsel yollarla incelenmesi gerekir. �nsanlarla �al��mak veya onlar� y�netmek durumunda olanlar�n, insan ve insan davran��lar� hakk�nda gerekli bilgiye sahip olmalar� hem iyi bir organizasyon yap�s�, hem de i� verimi a��s�ndan olduk�a �nemlidir. �nsan�n her davran��n�n bir nedeni bir hedefi vard�r. Ba�ka bir de�i�le insan davran��lar�n�n kendine �zg� bir mant�� vard�r. ��te davran�� bilimleri, �e�itli disiplinler (sosyoloji, psikoloji, antropoloji, hukuk) sayesinde insan davran��lar�n�n anla��lmas�n� sa�layan yeni bir dal� olarak ortaya ��km��t�r.
"�nsan davran��lar�, bu davran��lar�n sebepleri ve ama�lar� ile davran�� s�recinin �zellikleri ve bu s�recin y�netimde nas�l kullan�laca��, �e�itli bilimler ama �zellikle "Davran�� Bilimleri" taraf�ndan incelenmektedir."
Davran�� bilimlerin kavram�n�n bilimsel anlamda kullan�lmas� yak�n zamanlarda m�mk�n olmu�tur. Davran�� bilimlerinin yeni bir konu olarak geli�mesinin nedeni; �e�itli toplumsal kurumlarda uygulamalardaki sorunlar� ��zerken, psikoloji, sosyoloji, antropoloji gibi farkl� disiplinlerin aras�ndaki ayr�mlar�n korunmas�n�n zor olmas�d�r. Toplumsal kurumlarda ortaya ��kan problemlerin tek bir disiplinle ��zmeye �al��mak, sorunun ortadan kalkmas� i�in yeterli olmam��t�r. Bu nedenle �e�itli organizasyon ve toplumsal kurumlardaki sorunlar�n ��z�m�nde davran�� bilimlerin yakla��m�n�n daha olumlu oldu�u s�ylenilebilir.

DAVRANI� B�L�MLER�N� OLU�TURAN B�L�MLER

Davran�� bilimlerinin �o�unlu�unu sosyal bilimler b�l�m�ndeki bilim dallar� olu�turmaktad�r. Sosyoloji, psikoloji, sosyal psikoloji ve antropoloji. Bu temel bilim dallar�n�n yan� s�ra davran�� bilimlerinin geli�iminde ve sosyal olaylar� kavramas�nda yard�mc� baz� bilimlerde bulunmaktad�r. Tarih, iktisat, hukuk, siyasal bilimler.

A.SOSYOLOJ�:

Her toplumun, mekanizmas�n�n ve olu�umunun kendine has bir yap�s� ve ya�am sorunlar� vard�r. Bu yap� ve sorunlar�n basit olan�ndan karma��k olan�na kadar hepsinin bir b�t�nl�k i�inde incelenmesi gerekir. Sosyoloji, toplumdaki olgu, olay ve problemlerde, toplumun etkisi ile olaylar ve olgular aras�nda ili�kiyi a��klamad�r. Sosyoloji, toplumsal sorunlar� ve

GEL��M

9/7/2010

��nsan geli�imi, �evre ve kal�t�m aras�ndaki s�rekli ve kar��l�kl� etkile�imin �r�n�d�r. Kal�t�msal �zellikler k�saca biyolojik �n yatk�nl�klar olarak tan�mlanabilir. Buna g�re insan geli�imine y�n veren iki temel s�re� s�z konusudur.

1- Genotip
2- Fenotiptir.

Genotip, anne-babadan kal�t�m yoluyla gelen t�m �zellikler,
Fenotip ise aile, �evre, okul ve toplum gibi farkl� sosyal ba�lamlarda toplumsal ili�kiler yoluyla edinilen g�zlenebilir t�m ki�isel �zelliklerdir. Bug�n kal�t�m ve �evrenin birbirinden ayr�lmaz bir b�t�nl�k ta��d�� g�r�� kabul edilmektedir.

"�ocuklu�un ilk 6 y�l�" bireyin geli�iminin temel ta�lar�n� olu�turmas�, temel bilgi ve becerilerin bu erken geli�im y�llar�nda kazan�lmas� nedeniyle b�y�k �nem ta��r. Ki�ilik olu�umu y�n�nden de �nem ta��yan ilk 72 ayda �ocuk, kendisine uyar�c� bir �evre sunan, sevgi g�steren, ve sa�l�kl� geli�imini sa�layan anne-babaya gereksinim duyar.

Bu erken geli�im y�llar�nda temeli at�lan beden geli�imi, psiko-sosyal geli�im ve ki�ilik yap�s�n�n, ileri ya�larda y�n de�i�tirmekten �ok ayn� y�nde geli�me �ans� daha y�ksektir.

�ocuk geli�iminin kendine �zg� dinamikleri oldu�u, her geli�im evresinin b�y�k oranda daha �nceki evreler taraf�ndan belirlendi�i ger�ektir. Ara�t�rmalar, �ocukluk y�llar�nda kazan�lan davran��lar�n yeti�kinlikte, bireyin ki�ilik yap�s�n�, tav�r, al��kanl�k, inan� ve de�er yarg�lar�n� b�y�k �l��de bi�imlendirdi�ini ortaya koymaktad�r.

�o�u kez birbiriyle kar��t�r�lan "B�y�me" (Growth) ile "Geli�me" (Development) s�zc�kleri, ger�ekte birbirinden farkl� kavramlard�r.

Yap�sal art�� dile getiren "B�y�me", bedende ger�ekle�en say�sal de�i�iklikleri i�ermektedir (kilo, boy art�� gibi). �ocuk, sadece fiziksel olarak b�y�mekle kalmaz, ayn� zamanda onun beyniyle i� organlar�n�n yap� ve b�y�kl��nde de de�i�meler olur. Beynin geli�imi sonucu, �ocukta giderek artan bir ��renme, an�msama ve muhakeme yetene�i olu�ur. B�ylelikle fiziksel b�y�meye ko�ut olarak, �ocuk zihinsel olarak da geli�ir.

Buna kar��l�k, "Geli�me", de�i�ikliklerin niceli�i yan�nda niteli�ini de i�ermektedir. Geli�me kavram�, d�zenli, uyumlu ve s�rekli bir ilerlemeyi dile getirmektedir. Geli�im, ileriye d�n�k olup, de�i�iklikler aras�nda belirgin bir ili�kiyi de kapsar. K�saca geli�im, sadece say�sal �l��mlerle a��klanamayan, bir�ok yap� ve i�levi b�t�nle�tiren karma��k bir olgudur. Bu b�t�nle�me nedeniyle, geli�imin her evresi kendinden bir sonraki evreyi do�rudan etkiler.
GEL��M�N TEMEL �LKELER�
Geli�im s�reci i�inde t�m �ocuklar ayn� geli�im yolunu izlerler. �ocuk ko�madan �nce y�r�r, y�r�meden �nce emekler. Ancak �ocuklar�n geli�im h�zlar�yla bu davran��lar� ba�armak �zere ge�irdikleri s�renin bireyden bireye de�i�ti�i g�r�l�r. Baz� �ocuklar, di�erlerine oranla daha h�zl� geli�irler.

Geli�imdeki 6 temel kavram ��yle �zetlenebilir:

1. Geli�im, dinamik bir olgudur. Geli�im ya�am boyu s�rer. Geli�im belli a�amalara b�l�nm�� ve her biri, �nceki a�amalar�n birikimlerine dayal� olarak olu�an bir s�re� i�inde ger�ekle�ir.

2. Geli�im, genetik ve �evresel de�i�kenlerin kar��l�kl� etkile�imlerinin �r�n�d�r. �rne�in, kal�tsal zeka potansiyelinin uygun e�itim ya�ant�lar�yla desteklenmemesi halinde, yeterince geli�medi�i bilinmektedir.

3. Geli�im, giderek artan bir �zelle�me s�recidir. Geli�im genelden �zele, b�t�nden par�aya do�rudur. �rne�in, �ocuklar belli bir geli�im a�amas�nda, sadece ellerini bir b�t�n olarak kullan�rken, ince kaslar�n geli�imi ile parmaklar�n� kullanmaya ba�lamaktad�r.

4. Geli�imde denge vard�r. Geli�im �zellikleri ayr�lmaz bir b�t�n olu�tururlar. Geli�im alanlar� kar��l�kl� olarak birbirlerini etkilemektedir. �rne�in, �ocu�un zihinsel geli�imi dil geli�imini hem etkilemekte hem de ondan etkilenmektedir.

5. Geli�im, ard arda g�r�len, d�zenli bir s�re�tir. Geli�imin kritik d�nemleri vard�r.

6. Geli�im bireysel farkl�l�k g�sterir.

GEL��M�N TEMEL ALANLARI
�ocuklar�n geli�imi de�erlendirilirken bireyi olu�turan de�i�ik alanlar olarak ele aln�r. Bu temel geli�im alanlar� �unlard�r:
1. Bedensel geli�im,
2. Bili�sel geli�im,
3. Motor geli�im,
4. Dil geli�imi,
5. Duygusal geli�im,
6. Sosyal geli�im.

A. BEDENSEL GEL��M
�ocu�un geli�imini bir b�t�n olarak kavrayabilmek i�in psikolojik oldu�u kadar fizyolojik geli�imi de bilmek gerekir. ��nk�, fiziksel geli�im, �ocu�un davran��n� hem do�rudan, hem de dolayl� olarak etkiler. Do�rudan e

�N�VERS�TE ��RENC�LER�N�N PS�KO-PATOLOJ�K �ZELL�KLER�N�N �E��TL� DE��KENLER A�ISINDAN �NCELENMES�

9/7/2010

�N�VERS�TE ��RENC�LER�N�N PS�KO-PATOLOJ�K �ZELL�KLER�N�N �E��TL� DE��KENLER A�ISINDAN �NCELENMES�

�ZET
Bu ara�t�rman�n amac� , �niversite ��rencilerinin psiko-patolojik �zelliklerinin cinsiyet , s�n�f d�zeyi , ekonomik d�zey , akademik ba�ar� , geldikleri yerle�im yerleri , kald�klar� yer gibi de�i�kenler a��s�ndan incelemektir. Ara�t�rma "Betimleme" y�ntemlerinden "Okul Survey"i ile ger�ekle�tirilmi�tir. Ara�t�rman�n �al��ma grubunu Ni�de �niversitesi E�itim Fak�ltesi ��rencilerinden tesad�fi olarak se�ilen 124 ��renci olu�turmu�tur. ��rencilere SCL-90-R (Belirti tarama listesi) uygulanm��t�r. Uygulama sonucunda elde edilen verilere g�re de�i�kenler ile psiko-patolojik �zelliklere ili�kin grup profilleri ��kar�lm��t�r. Her bir de�i�kene g�re ��kar�lan profillerde elde edilen veriler grafikle g�sterilmi�tir. Ara�t�rma sonucunda ; k�z ��rencilerin daha depresif , erkek ��rencilerin ise �fke ve d��manl�k semptomlar�na sahip olduklar�; 2.s�n�f ��rencilerinin psiko-patolojik �zelliklere sahip olma d�zeylerinin daha y�ksek oldu�u , 1.s�n�f ��rencilerinin ise bu �zelliklere en d��k d�zeyde sahip olduklar�; k�yden gelen ��rencilerin psiko-patolojik �zelliklere sahip olma d�zeylerinin di�erlerine g�re daha d��k oldu�u ; ekonomik d�zeyleri d��k olan ��rencilerin psiko-patolojik �zelliklere sahip olma d�zeylerinin daha y�ksek oldu�u; evde kalan ��rencilerin psiko-patolojik �zelliklere y�ksek d�zeyde sahip olduklar�; not ortalamas� d��k ve y�ksek olan ��rencilerin psiko-patolojik �zelliklere y�ksek d�zeyde sahip olduklar� g�r�lm��t�r.

SUMMARY

The purpose of this study is to examine study psycho- pathological charecteristics of university students in respect to the variables of gender, class level, economic level, academic achievement, origin of place, living place. Methodology of research is school survey. The sample consist of 124 students of College of Education in Nigde University the profile of groups made using data and shown by graphics.
The result of the study;
1- Males students were less depressive than females,
2- Psycho-patholog�cal level of sophomore students are higher than freshman students,
3- Pscho-pathological level of the stdudents of the country is low,
4- The students who have either low economic level or living in home or low academic achievement showed high pcyho-pathological level.
G�R��
Her y�l on binlerce ��renci �niversiteye ba�lamaktad�r. Gen�lerin �niversite ��renimini s�rd�r�rken pek �ok sorunla kar��la�t�klar� bilinmektedir. Lise ortam�ndan �niversite ortam�na gelen gen�lerin , genel olarak ailesinin yan�ndan ayr�lman�n ve �niversitedeki ��renim sisteminin getirdi�i yeni ortama uyum sa�lama , kendi kararlar�n� alma , sorumluluk al�p bunun sonucuna katlanma , derslerde ba�ar�l� olma , beslenme , bar�nma ihtiya�lar�n� kar��layabilme ve arkada� edinme gibi pek �ok sorunla kar��la�maktad�r. Bu sorunlarla ba�a ��kamayan gen�lerde depresif e�ilimlere , genel kayg� gibi davran�� bozukluklar�na , ba�ar�s�zl�k , ki�iler aras� ili�ki ve uyum sorunlar�na rastlanmaktad�r (�ltan�r , 1996).
D�kmen (1989) , �niversite 1.s�n�f ��rencilerinin daha �ok �niversite ve yurt ya�am�na uyum sorunlar�n�n �n plana ��kt��n� , son s�n�f ��rencilerinin ise gelecek kayg�s� , i� bulma endi�esinin �n planda oldu�unu belirtmektedir.
�niversite ��rencilerinden k�zlar�n %35"i , erkeklerin %50"si ki�isel sorunlar�n�n oldu�unu belirtmekte ve bu sorunlar i�inde arkada�l�k ili�kileri , �zellikle kar�� cinsle ili�kileri kurma ve s�rd�rme konusunda sorunlar� oldu�u g�r�lmektedir (Ek�i , 1982). Ayr�ca �niversite gen�li�inin b�y�k b�l�m�n�n s�n�f arkada�l�� d��nda arkada�l�k ili�kisi bulunmad�� , d��k oranda ise arkada�l�k ili�kisinin hi� olmad�� s�ylenebilir (G�ney , 1985).
Ek�i (1984)"nin bir ba�ka �al��mas�nda , �stanbul �niversitesinde ��renim g�ren 4263 ��rencinin %27"si g�vensizlik tipi ruhsal sorunlar� , %14,5"u hen�z ki�ili�ini bulmakla ilgili maddeleri , %4,5"u cinsel sorunlar� i�aretlemi�lerdir. %41"i "hi�bi

OT�ZM VE DUYGUSAL GEL��M

9/7/2010

Yunanca Autos : Kendi
Latince Autismus : Kendi i�ine d�n�k
Eugen Bleuler (1911) Otizm"i ilk defa �izofreniyi tan�mlarken bir belirti olarak kullan�r.
Leo Kanner ( 1943) bebeklik otizmi- Duygusal ili�kide otistik bozukluk.

KEND�N�Z� NASIL G�R�YORSUNUZ (JOHAR� PENCERES�)

9/7/2010

KEND�N�Z� NASIL G�R�YORSUNUZ?
(JOHAR� PENCERES�)

Bu �al��ma, kendiniz hakk�ndaki g�r��n�z� belirtmeniz i�in haz�rlanm��t�r. G�r��n�z� ger�e�i a��klayacak bi�imde, sorular �zerinde uzun boylu d��nmeden belininiz.

Her Zaman (A) �o�unlukla (B)
Ara S�ra (C) Hi�bir Zaman (D)ABCD
1Hakk�mdaki ele�tirileri dinlerim
2��ten davranmaya �al��r�m
3Hakk�mda yap�lacak ele�tiriyi ki�ili�ime y�nelik bir hareket olarak nitelendiririm
4Ba�kalar�n�n benim hakk�mda ne d��nd��n� merak ederim
5Ba�kalar� hakk�ndaki g�r��m� onlar� k�rmak pahas�na da olsa s�ylerim
6Ki�ili�imi a��klayan testlerden ho�lan�r�m
7Fikir ve g�r��lerimi hemen a��klar�m
8Y�ksek sesle konu�maktansa al�ak sesle konu�may� tercih ederim
9Ba�kalar�n�n duygular�nda, benim davran��lar�n�m ne gibi etkiler yaratt��m ay�rt etmede zorlan�r�m
10Duygular�m� sakl� tutmaya �al��r�m.
11Kendimle ilgili olaylar� ba�kalar�na anlatmak beni rahats�z eder
12Grup i�indeki dedikodular� dinlemek beni rahats�z eder
13Y�z ifadelerimi ve el-kol hareketlerimi kontrol alt�nda tutmak i�in �zel bir �aba sarf etmeksizin konu�urum
14Ba�kalar�n�n, benden etkilenerek yapt�� davran��lar�n nedenlerim ara�t�r�r�m
15Rahat ve serbest bir bi�imde i�imden geldi�i gibi g�lmekten �ekinirim
16Anlatmaktan �ok, soru sormaktan ho�lan�r�m
17Konu�mamda ses tonumu rahat�a kullan�r�m
18Kendi kendimi ele�tirmekten rahats�z olurum
19Davran��lar�m� kontrol alt�nda tutmak beni rahats�z eder
20Ba�kalar�n�n beni iyice tan�malar�na gerek olmad��na inan�r�m
21Yak�nlar�m kendimi iyi tan�mad��m� s�yler
22Ba�kalar�na fikrimi a��klamakta �l��l� davran�r�m
23Duygular�m� kolayca belli ederim
24Grup i�indeki ili�kilerin neden oldu�u duygusal etkileri izler ve bunda kendi katk�m� d��n�r�m
25Arkada� ve yak�nlar�m d��ncesiz oldu�umu s�ylerler,
26Ba�kalar�yla olan ili�kilerimi kendi kendime ele�tiririm
27Arkada� ve yak�nlar�m, d��a d�n�k ve at�lgan oldu�umu s�ylerler
28Ba�kalar�n�n benim hakk�mdaki, fikirlerinin pek tutarl� olmayaca�� kan�s�nday�m
29Ba�kalar�na ki�ili�im hakk�nda �ok bilgi veririm
30Arkada�lar�m ve yak�nlar�m, davran��lar�m�n ba�kalar� �zerindeki etkilerinin fark�nda olmad��m� bildirir, beni uyar�rlar
31Ba�kalar�n�n benim hakk�mdaki fikir ve g�r��lerini ikinci planda tutar�m
32�l��l� davranmay� gereksiz sayar�m
33Yak�nlar�m ve arkada�lar�m, benim kapal� kutu oldu�umu s�ylerler
34Ba�kalar�n�n beni ele�tirmesini te�vik ederim
35Ba��mdan ge�en olaylar� ba�kalar�na anlatmaktan zevk duyar�m
36Davran��lar�m�n ba�kalar� �zerinde ne gibi etkiler yapt��m ara�t�r�r�m
37Ba�kalar�n�n benim hakk�mdaki fikirleri genellikle yanl��t�r.
38Toplant�larda �n plana ��kmak beni rahats�z eder
39Ba�kalar�n�n benim hakk�mdaki ele�tirileri genellikle kendi ��kar ve ama�lar�na g�re olmaktad�r
40�evremdekilerin beni oldu�umdan ba�ka t�rl� g�rmesinin nedenlerini ara�t�r�r�m
41Kendime inanc�m tam oldu�u i�in. Ba�kalar�n�n benim hakk�mdaki g�r��lerinin �nemli olmad��n� d��n�r�m
42Benden ba��ms�z olarak, ba�kalar�n�n benim hakk�mda fikir edinmeleri beni rahats�z eder
43Ki�ili�inim t�m ��plakl��yla g�zler �n�ne serilmesi beni rahats�z eder
44Ba�kalar�n�n benim hakk�mdaki d��ncelerini ��renmek beni tedirgin eder
45Bu ve bunun gibi testleri yan�tlamak beni rahats�z eder
46Ba�kalar�yla konu�urken kar��dakinin y�z ifadelerine el-kol hareketlerine dikkat ederim
47Ba�kalar�n�n ki�ili�ini tan�maya �al��r�m
48Ba�kalar�na olan yak�nl�k veya uzakl�k duygumu asla belli etmem

JOHAR� PENCERES� DE�ERLEND�RME FORMU
G 1 G2
SoruABCDSoruABCD
13
49
612
1418
1621
2428
2630
3431
3637
4039
4641
4744
4X3X2X1X1X2X3X4X

SAVUNMA MEKAN�ZMALARI

9/7/2010

SAVUNMA MEKAN�ZMALARI
Mine �ZKAMALI
Benlik organizman�n �evreye uyumunu sa�lamak i�in �aba g�sterir. Altbenden gelen istekler doyum ararken, �stbenin kurallar�na da uymaya �al��r. E�er �stben altbenden gelen isteklerin doyurulmas�na izin vermezse ve kat� kurallar� beni zorlarsa ben g�� duruma d��erse ��z�m yolu olarak �e�itli savunma mekanizmalar� kullan�r. Bu savunma mekanizmalar� e�er benli�i kuvvetlendirici etkilerde bulunurlarsa sa�l�kl�, fakat benli�in i�levini engelleyici etkilerde bulunurlarsa patalojik olarak g�r�l�rler. (�zdo�an 1997)
Freuda g�re bebek "id" ad�n� verdi�imiz i�g�d�sel enerji ile d�nyaya gelir ve id ya�amak i�in gerekli olan cinsellik ve sald�rganl�k i�g�d�lerinin deposudur. �d aral�ks�z olarak sonucu ne olursa olsun haz alma ve doyurulma �abas� i�indedir S�perego ise toplumun istek ve sorumlulu�unu i�erir. S�perego �ocu�a ailesi ve toplum taraf�ndan aktar�lan geleneksel de�erlerin temsilcisi olup �d�l ve cezalarla peki�tirilir. S�perego bireyin, davran��lar�n�n do�ru ve yanl�� oldu�una karar verip toplum taraf�ndan onaylanan de�er yarg�lar�na g�re davranmas�n� sa�lar ve 3 ya��ndan sonra geli�meye ba�lay�p, 5-6 ya��ndan sonra sa�l�kl� fonksiyon g�sterebilir. �din s�rekli haz almay� istemesi ve s�peregonun onu haz� ertelemesi ki�ide �al��maya ve kayg�n�n artmas�na neden olur. B�yle bir durumda ego ak�ll� bir ara� olarak ikisinin ortas�n� bulmaya ve �at��man�n azalmas�n� sa�lamaya �al��r. Ego idi denetim alt�nda tutar ve ger�ek d�nya ile id aras�nda arac� g�revi g�r�r. Ego, ak�lc� ve pratik olarak; idin arzu ve isteklerini m�mk�n oldu�unca yerine getirmeye �al��r ve onu e�itmeye �al��maz. (C�celo�lu 1992)
Bu �� eden birinin bozuklu�u ki�ilik bozuklu�una yol a�ar. Egonun yeterince geli�emedi�i ve �ocukta kayg�n�n �ok fazla oldu�u durumlarda denge sa�lanamayabilir ve b�yle durumlarda ki�i savunma mekanizmalar�n� kullanmaya ba�lar. Ancak, savunma mekanizmalar�n�n �ok kullan�lmas� da baz� bozukluklar�n ortaya ��kmas�na neden olabilir.
Belli ba�l� savunma mekanizmalar� �unlard�r;
1- Bilin�alt�na bast�rma
�stben taraf�ndan izin verilmeyen duygu ve d��ncelerin, altbenden gelen isteklerin bast�r�lmas�, bu bast�r�lma i�in kuvvet sarf etmesi ve yanl�� bir d�nya alg�s�n�n ortaya ��kmas�d�r. K�saca, bizde derin kayg� uyand�rabilecek d��nceleri bilin� alt�na iterek bast�r�r ve b�ylece olumsuz d��ncenin etkisi alt�nda ortaya ��kabilecek kayg�y� �nlemi� oluruz. Ki�inin istemedi�i ve ona ac� veren istek ve arzular� bilin�d��na iterek orada tutar. Ancak bask� alt�na al�nan ya da bast�r�lan bu duygular d��nceler ve ge�mi� ya�ant�lar �o�u kez simgesel bir bi�imde r�yalarda ya da dil s�r�meleri �eklinde kendini g�sterir.Bask� mekanizmas� ki�iye tehlikeli isteklerini denetim alt�nda tutmada ve sars�c� olaylar�n ilk tehlikeli isteklerini denetim alt�nda tutmada ve sars�c� olaylar�n ilk etkilerini hafifletmede yard�mc� olur. Ancak bu mekanizma bazen ki�inin y�zle�erek ger�ek�i yollardan halletmesi gereken ya�ant�lar�

�Y� D�NLEMEN�N KO�ULLARI

9/7/2010

�LET��M MODELLER�

�EK�L:Shannon ve Weaver"in�leti�im Modeli, 1966

K��LERARASI
SA�LIKLI �LET��M�N
KO�ULLARI

B�REYSEL AYRILIKLAR VARDIR
G�N�LL�L�K ESASTIR
HER B�REY KARAR VERME G�C�NE
VE HAKKINA SAH�PT�R
T�M �NSANLAR SAYGIDE�ERD�R
G�ZL�L�K ESASTIR

K��LERARASI �LET��M

S�ZL� S�ZS�Z

D�L D�L �TES� Y�Z BEDEN MEKAN ARA�LAR
VE BEDEN TEMASI KULLANIMI

K��LERARASI �LET��M

SESL� �LET��M SESS�Z �LET��M
*DURAKSAMALARG�Z �L��K�S�
*SES�N TONUY�Z �FADELER�
*SES�N Y�KSEKL��V�CUT DURU�U
*EEE, IHM S�ZC�KLER�K��SEL ALAN
*DUYGU TONUKIYAFET
*TEKRARLARAKSESUAR
*S�ZE YANLI� BA�LAMAMEKAN KULLANMA
*GEREKS�Z S�ZC�KLERDOKUNMA
*AKICILIKKAFA ��ARETLER�
*DO�ALLIKEL VE KOL DURU�U
*SE��LEN S�ZC�KBACAKLARIN DURU�U
BEDEN Y�NEL�M�
OTURMA B��MLER�

�Y� D�NLEMEN�N KO�ULLARI

SESS�ZL�K(S�Z KESMEDEN)

ANLATILMAK �STENEN� ANLAMAYA �ALI�MA

ANLATILANIN ALTINDAK� DUYGUYU ANLAMAK

KO�ULSUZ KABULLE D�NLEMEK

D�R�ST OLARAK D�NLEMEK

F�Z�KSEL OLARAK D�NLEME

KONU�ANIN Y�Z�NE DO�RU BAKMAK

BEDEN OLARAK ONA Y�NELMEK

G�ZLE �Y� B�R �L��K� KURMAK

KONU�ANA DO�RU E��K DURMAK

RAHAT OLMAK

A-ETK�N D�NLEME

ANLATILANLARIN BAS�T TEKRARI

ANLATILANIN DUYULDU�UNA
�L��K�N MESAJ

ANLATILANLARIN �ZET�

DUYGULARINI D�LE GET�RME B��M�NDED�R

ETK�N D�NLEMEN�N FAYDALARI

K�� KEND�N� GER�EKTEN D�NLEYEN K��YE YAKIN H�SSEDER

SORUNU �LK BA�TAK� KADAR
�NEML� G�RMEYEB�L�R

SORUNUNU D�LE GET�RD�� N,
��Z�M YOLLARINI DA DAHA
RAHAT D��NEB�L�R

B-KONU�ANIN TE�V�K ED�LMES�

KONU�AN K��N�N ANLATTI�I ANAHTAR S�ZC�KLER�N TEKRARLANMASI �LE,
(...YEMEK, ...G�RD�N. )

TEK S�ZC�KL� DEVAM ETT�R�C�LERLE,
(..HI, ..EEE, ..SONRA,..BA�KA.)

KONU�MANIN S�RMES�NE YARAYACAK KISA SORULARIN SORULMASI �LE GER�EKLE�EB�L�R.
(...NASIL OLDU?)

C-DUYGULARIN K��SELLE�T�R�LMES�

KAYGI H�SSED�YORSUN,
��NK� SINAVIN SONUCUNU BEKL�YORSUN

SINAVIN SONUCUNU BEKLED��N ��N KAYGILISIN

.........DUYGU..........H�SSED�YORSUN, ��NK�................
..........OLAY/DURUM............��N...........DUYGU...............

�Y� SORU SORAB�LME BECER�S�
VE SORU SORMANIN AMA�LARI

B�LG� ALMAK

B�LG� VERMEK

ANLAYIP ANLAMADI�INI SINAMAK

KARARA ULA�MAK

KONUYA D�KKAT �EKMEK

NASIL SORU SORULMALIDIR?

�OK �ZENLE

FAZLA OLMAYACAK �EK�LDE

YARGILAYICI, HESAP SORUCU �ZLEN�M BIRAKACAK "NEDEN, N��N, N�YE"
SORU S�ZC�KLER�NDEN KA�INILMALI

"NE" VE "NASIL" SORU S�ZC�KLER� KULLANARAK

"A�IK U�LU" SORULAR SORULMALI

A�IK U�LU SORU

Y�NLEND�R�C� OLMAYAN,
KONU�MAYI S�RD�REN SORU T�P�D�R

DAHA FAZLA B�LG� ALMAYI SA�LAR

KONU�ANIN KE��F YAPMASINA YARAR

D�NLEYEN�N D�KKATL� D�NLED��N� G�STER�R.

"NASIL" VE "NE " G�B� SORU K�KLER� UZUN A�IKLAMALAR YAPMAYI SA�LAYAB�L�R.

KAPALI U�LU SORULAR

EVET -HAYIR G�B� KISA YANITLANIR.

YANITLAYICI AZ D��N�R

BELL� GER�EKLER�N ELDE ED�LMES�NDE YARARLIDIR

�STEN�LEN ALANLA �LG�L� KONU�MAYI Y�NLEND�R�R

OLUMLU �FADELER� PEK��T�RMEK ��N KULLANILIR.

�LET��MDE SEN D�L�

K��Y� SU�LAYICIDIR
DAVRANI�TAN �OK K��L��E Y�NEL�KT�R
YEN�DEN KONU�MA �STE��N� ENGELLEY�C�D�R
K�� KEND�N� SU�LANMI�
VE ANLA�ILMAMI� H�SSEDER
NEYE KIZILDI�ININ ANLA�ILAMAMASINA NEDEN OLUR
K��Y� G�CEND�R�R, KIRAR
K��N�N D�RENMES�NE NEDEN OLUR

ETK�L� B�R �LET��M BECER�S�;
BEN D�L�

�ZELL�KLE

KAYGI

9/7/2010

KAYGI

KAYGI (ANX�ETY) NED�R?

Di�er heyecanlar�n tan�m�nda oldu�u gibi, kayg�n�nda tan�m�n� yapmak zordur. Kayg� a�a��daki �u heyecanlar�n birini veya �o�unu i�erebilir: �z�nt�, s�k�nt�, korku, ba�ar�s�zl�k duygusu, acizlik, sonucu bilememe ve yarg�lanma.

Baz� psikologlar korku ile kayg� aras�nda �� nemli fark bulundu�unu s�ylerler:

(1) Kaynak: Ben ar�dan korkar�m! �rne�inde oldu�u gibi, korkunun kayna��n� biliriz, ancak kayg�n�n kayna�� belirsizdir; (2) �iddet: Korku kayg�dan daha �iddetlidir; (3) s�re: Korku daha k�sa s�relidir, kayg� ise uzun s�re devam eder.

Korku ve kayg� aras�ndaki benzerliklere dayanarak psikologlar, korku s�ras�nda ortaya ��kan fizyolojik olu�umlar�n, kayg� an�nda da g�zlenebilece�ini ortaya s�rm��lerdir. �ddia deneysel g�zlemlerle desteklenmi�tir. Bu nedenle, psikologlar kalp at��, kan bas�nc�, kan�n kimyasal yap�s�, Galvanik Deri Tepkisi, nefes al��, nefes veri� oran� gibi de�i�ik fizyolojik belirtileri kayg� �l�mede kullan�rlar.

KAYGININ NEDENLER�

Hangi ortam�n hangi t�r kayg� yarataca�� bir k�lt�rden di�erine farkl� olabilir. Ancak b�t�n toplumlar i�in ge�erli baz� genellemeler yapmak olana�� vard�r. Bu genellemeler, kayg� duygusunun ortaya ��kmas�na yol a�an ortamlardaki baz� ortak y�nleri belirtir.

(1) Deste�in �ekilmesi: Fatihin annesi,babas�,karde�i Hatice, evdeki odas�, �al��ma masas�, kom�ular�, arkada�lar�, evdeki k�pek,kedi onun ya�am�n�n bir par�as�yken, birden bire kendisini yabanc� bir �ehirde, yabanc� bir evde, aile, arkada�, akraba ve tan�d�klar�n�n hepsinden uzakta bulur. Yeni �evresinde �imdiye kadar al��lagelmi� oldu�u destekler yoktur. Al��lagelmi� �evrenin ortadan kalkt�� b�yle durumlarda insanlar kayg� duyar.

(2) Olumsuz bir sonucu beklemek: Pek haz�rlanmadan s�nava girme, tarafik cezas�n�n belirlenece�i traf�k mahkemesinde duru�may� bekleme gibi olumsuz sonu�lar�n ortaya ��kaca�� durumlarda kayg� duyar�z.

(3) �� eli�li: �nand��m�z ve �nem verdi�imiz bir fikirle, yapt��m�z davran�� aras�nda bir �eli�ki ortaya ��kt�� zaman kayg� t�r�nden bir gerginlik duyar�z. Bili�sel �eli�ki �nemli bir g�d� ve heyecan kayna��d�r.�eli�kiyi giderecek bir ��z�me yoluna ula��ncaya kadar bir derece kayg� duyar�z. �rne�in, n�kleer silahlar�n insanl�� yok edecek g��te tehlikeli bir geli�me i�inde oldu�una inanan birey, bu silahlar�n geli�tirildi�i bir laboratuvarda �al��mak zorunda kal�rsa, kendisini s�rekli bir gerginlik ve kayg� i�inde bulur.

(4) Belirsizlik: Gelecekte ne olaca��n� bilememek insanlar i�in en belli ba�l� kayg� nedenlerinde biridir. �lerde olumsuz t�rden olaylar�n olaca��n� bilmek, ne olaca��n� hi� bilmemeye ye�lenir.

KAYGI VE GERG�NL�K BEL�RT�LER�

A�a��daki tabloda kayg�l� ve gergin insanda g�zlenebilen belirtilerin bir listesi verilmi�tir. Bu belirtiler sizde ya da yak�nlar�n�zda varsa, bilin�li ba�a ��kma tekniklerinden birini veya bir�o�unu kullanmay� deneyebilirsiniz. Ancak dikkat etmeniz gereken konu bu belirtiler, bedensel hastal�klar�n belirtileri de olabilir; bireyde uzun zamand�r g�zlenmi� ve onun g�nl�k ya�am�n� etkiler derceye gelmi�lerse, bireyin bir doktora gidip muayene olmas�nda yarar vard�r.

Nefes darl��Mide a�r�s�
Terleme�shal ya da kab�zl�k
Nefes al�p vermede d�zensizlikA��r� tepkide bulunma
Kesik kesik nefes almaTitreme
GerginlikEl ve ayak parmaklar�n�n so�uklu�u
Kalp �arp�nt�s�S�rekli yorgunluk
Aniden sinirlenmeS�rekli ba� a�r�s�
Bela�r�s�Boyun kaslar�n�n gergin olmas�

KAYGI VE GERG�NL�KLE BA�A �IKMA YOLLARI

Kayg� ve gerginlikle ba�a ��kma yollar�n� iki temel grupta toplayabiliriz: Bilin�li olarak uyulanan teknikler ve fark�nda olmadan uygulad��m�z teknikler. Fark�nda olmadan uygulad��m�z tekniklere savunma mekanizmalar� ad� verilir. Savunma mekanizmas� kullanan birey, kayg� ve gerginli�i azaltmak i�in bir teknik kulland��n�n fark�nda de�ildir. Bilin�li olarak kulland��m�z teknikler ��renme sonunda elde etti�imiz davran��lar� i�erir.

B�L�N�L� BA�A�IKMA YOLLARINDAN OTOH�PNOZ TEKN��

Holland ve Tarlow (1980)

STRES VE BA�A �IKMA YOLLARI

9/7/2010

STRES VE BA�A �IKMA

YOLLARI
DENGE
GER�L�M
RAHATSIZLIK
UYUM S�REC�
�NC�NEB�L�RL�K
D�REN�
SA�LAMLIK

B�L��SEL TEPK�LER

DUYGUSAL TEPK�LER

DAVRANI�SAL TEPK�LER
D�KKAT�N KESK�NLE�MES�

BELLEKLER�N HIZLANMASI

��Z�M YOLLARI �RET�LMES�

UYARANIN NE OLDU�UNUN ANLA�ILMAYA
�ALI�ILMASI
1. YETERS�Z Y�NTEMLER

A-Uygun Olmayan Davran��lar
*Alkol ve maddeye s��nma
*Sald�rganl�k
*Ka�ma davran��
*��e kapanma, intihar, depresyon vb.

B-Kendini Aldatmaya Y�nelik Davran��lar
*�e�itli savunma mekanizmalar�

A. BEDENE Y�NEL�K Y�NTEMLER
*Nefes Egzersizleri

*Fizik Egzersizleri

*�e�itli Gev�eme y�ntemleri(Derinlemesine kas gev�etme,
yoga, meditasyon vb.)

*Do�ru Beslenme Al��kanl��
* Zaman� �yi Kullanabilme

*Sosyal Destekten Yararlanabilme

*�leti�im Becerilerini Geli�tirebilme

*At�lgan Davran�� Al��kanl�klar� Edinebilme

*Problem ��zme Becerileri Geli�tirebilme
* Kendine G�ven
* Yeterlilik
* Kendiyle Bar��kl�k
* Stresli Durumlardan Kurtulabilece�ine
Olan �nan�
* G��l� ve �ok Y�nl� Bir �zsayg�
* Psikolojik Sa�laml�k

SEVG�

9/7/2010

SEVG�
�nsan�n bir �eye veya bir kimseye yak�n ilgi ve ba�l�l�k duygusu g�stermeye y�nelten duygu.

SEVG� �E��TLER�
Anne sevgi
Cinsel sevgi
Kendini sevme
Tanr� sevgisi
SEVG� SANATININ UYGULANMASINDA
Disiplin olmal�
�yi a��klanmal�
Sab�r g�sterilmeli
�lgi duyulmal� ve y�nelim yap�lmal�d�r.
SEVG�N�N BERABER OLDU�U �GELER
�lgi
Sorumluluk
Sayg�
Bilgi
SEVG� VE �LG� AB�DES� OLMALIDIR
E�itimde ve ��retimde ba�ar�n�n s�rr�; bilgiyi verenle alan aras�ndaki sevgi, sayg� , anlay�� ve g�venin derecesindedir. Bunlar kuvvetli olursa, netice o kadar memnuniyet verici olur.

E��T�MDE SEVG�N�N ROL�
�nsan ancak sevdi�inden bir �ey ��renir.
(Gothe)
��retmenin ��rencilerine
Davran��ta,
�lgide,
Y�nlendirme de ,
Not taktirinde e�it davranmas�d�r.

Bir a�a� �i�ek a�arken korunursa g�zel ve tatl� meyveler verir.

HASTALIK HASTASI

9/7/2010

Hastal�k Hastas�

DRAMATURG� RAPORU
K�ML�K ��Z�MLEMELER� (OYUNUN K�ML��)
1.Oyunun Ad� / Adlar� : Hastal�k Hastas�
2.Yaz�ld�� Y�l : 1673
3.B�l�mlenmesi : 1. Perde VIII sahne, 2. Perde IX sahne, 3. Perde XIV sahne
4.Ba�l��n Tam �evirisi : Le MALADE �MAG�NA�RE
5.Dilimize �evirenler : �smail Hamdi DAN��MEND - L�tfi AY
6.T�rk�e Bask�lar� : �a�da� Matbaa Limited �irketi, May�s 2000. �nk�lap
Kitapevi, 2. Bask�, �stanbul 1993.
7.Konu : Kendini hasta zanneden hastal�k hastas� bir adam�n kendi ��kar�ndan dolay� k�z�n� bir doktorla evlendirme �abas� ve kar�s�na olan g�veni ve inanc�.
8. Ki�iler : Argan, Beline, Angelique, Louison, Beralde, Cleante, M�sy� Diafo�rus, Thomas Diafoirus, M�sy� Purgon, M�sy� Fleurant, M�sy� Bonnefoi, Toinette
9. Dekor : Moliere, di�er oyunlar�nda oldu�u gibi dekora fazla �nem vermemi�tir. Perde a��ld��nda Argan odas�ndad�r ve oyun bitimine kadar odas�nda devam etmektedir.
10. Ortalama S�re : 1 sayfa 2-3 dakika oldu�u i�in yakla��k 120 dakikad�r.
11. Oyunun �lk Oynan�� : 1673"de Palais Royal"de oynanm��t�r.
ORTAM ��Z�MLEMELER�
1. Yaz�ld�� D�nemin Siyasal - Toplumsal Ko�ullar�
Moliere ya�ad�� a� bug�ne dek Frans�zlar�n en mutlu sayd�klar� �a�d�r. Bununla beraber bu parlak �a� o zaman ve �ok daha sonlara kadar san�ld�� gibi karanl�klardan ��km�� de�ildi. Ancak yine bu y�zy�lda Fransa G�ne� Kral ad�n� alacak kadar ba�ar�l�, anlay��l� ve mutlu bir kral ve kurucu devlet adamlar�na kavu�mu�; o zaman�n en �al��kan s�n�f� olan burjuval�k s�m�rgen aristokratlara inat, b�y�k Frans�z Devrimini haz�rlayacak ve sonunda ba�aracak kadar y�kselme yollar�n� bulmu�, k�sacas� Fransa o y�zy�lda Fransa olmu�, dilini, d��ncesini sonraki devrimlerin sadece geli�tirece�i sa�lam temellere oturtmu�tur.
XVII.yy. daha �ok d�zenleyici, �l�� ve denge bulucu uzla�t�r�c� bir �a�d�r. ��te Moliere b�yle mutlu bir �a��n adam�d�r. G�ne� Kral"�n �n�ne ��kabilmek i�in Moliere y�llar y�l� karanl�klarla sava�mak zorunda kalm��t�r.
2. D�nemin Sanat�na Egemen Olan Ak�m : Neoklasik Ak�m
3. Oyunun T�r� :
Karakter Komedyas�d�r. Moliere, Hastal�k Hastas�, Cimri gibi komedyalar�nda hem bir karakter �zelli�ini sivriltmi� hem de kahramanlar�n�n temsil etti�i z�mreye bu insanlar�n ya�ama bi�imlerine dolay�s�yla toplumun ahlaki yap�s�na ele�tiri getirmi�tir.
4. Yazar�n �zge�mi�i :
1622 Moliere, Paris"te, rahat, hatta zengince bir evde do�uyor. Babas� saray�n hal�c�ba��, tutumlu bir t�ccar, anas� yine bir hal� t�ccar�n�n, okuma yazmas� k�t, iyi giyinmesini sever k�z�d�r.
1637 Moliere belki d�rt y�ldan beri kendi iste�i ve dedesinin desteklemesiyle koleje (�imdiki Louis le Grand lisesine) girmi� bulunuyor. Parlak bir ��rencidir. Be� y�l Latince"ye dayanan bir ��retim g�rd�kten, iki y�l da felsefe okuduktan sonra 1639"da Moliere kolejden ��k�yor. 1640"da Moliere tiyatro oyuncusu Madeleine Bejart"la tan��yor. 1643 Moliere baba evinden ayr�l�p ayr� ev tutuyor. Ba�lar�nda Madeleine Bejart olan tiyatro oyuncular�yla d��p kalk�yor. �nl� Tiyatro (�llustre Theatre) ad�yla kurulan kumpanyaya kat�l�yor. Bu kumpanyada Madeleine"in karde�leri, Moliere"in �ocukken hocas� olmu� Pinel de vard�r. 1644"de �nl� Tiyatro b�y�k umutlarla a��l�yor. Jean Baptiste Poquelin, ilk defa Moliere ad�n� kullanarak kumpanyan�n ba��na ge�mi� durumdad�r. Daha �ok tragedyalarda rol al�yor. 1645"de kumpanya yeniden, ama ba��ms�zl��n� kaybederek i�e ba�l�yor. Alacakl�lar Moliere"i her g�n biraz daha fazla s�k��t�r�yorlar.
�nl� Tiyatro b�sb�t�n iflas ediyor ve k��len kumpanyan�n ta�raya ��kmaktan ba�ka �aresi kalm�yor. Babas�n�n b�t�n ��tlerine ra�men Moliere yolundan d�nm�yor. 1647"de Moliere hayat�n� yaln�z tiyatroya vermeye ba�l�yor. 1648"de yeniden d�zenlenen �nl� tiyatro 13 y�l s�recek olan ta�ra gezilerine ��k�yor. �lk durak Nantes"dir. 1659"da Moliere, tiyatrosuyla Paris"e yerle�iyor. �lk ba�ar�lar pek parlak olmasa da Moliere eski bor�lar�n� �de

YALAN S�YLEMEK

9/7/2010

YALAN S�YLEMEK

��NDEK�LER

G�R��1
1. YALANIN TANIMI2
2. YALANIN �E��TLER�3
2.1. K��k �ocuklar�n S�zde ( PSEUDO ) Yalanlar�3
2.2 . Patolojik Yalan3
2.3. Al��kanl�k Haline Gelen Yalan3
3. YALAN S�YLEME NEDENLER�4
3.1. K�skan�l�ktan S�ylenen Yalanlar5
3.2. Mutsuzluktan S�ylenen Yalanlar5
3.3. Travma Sonras� Stresle Ba�a ��kmak ��in S�ylenen Yalanlar5
3.4. Dikkat �ekmek ��in S�ylenen Yalanlar5
3.5.Korkudan S�ylenen Yalanlar5
3.6. Takdir Edilmek ��in S�ylenen Yalanlar5
4. V�CUT YOLUYLA YALAN6
5. YALAN S�YLEMEYE KAR�I ALINACAK �NLEMLER6
SONU�9
KAYNAK�A10

G�R��
"Yalan, insanl��n varolu�uyla ba�layan bir ger�ektir." Hi� birimizin ho�lanmad�� bu ger�ek hayat�m�z�n her alan�nda kar��m�za ��kmaktad�r. Ba�kas� taraf�ndan yap�ld��nda hi� tasvip etmedi�imiz hatta ac�mas�zca ele�tirdi�imiz bu davran�� bizde g�stermekteyiz. Her ne kadar kendimizce ge�erli bir nedenimiz olsa da yalana asla ba�vurulmamal�d�r.
Yalan s�ylemek sadece a�z�m�zdan ��kan kelimeler de�ildir. Hile yapmak, doland�rmak, yalan i�erisinde yer al�r.B�t�n bu �e�itleriyle yalan t�m meslek dallar�nda kar��m�za ��kmaktad�r. Ancak e�itimciler bu konuda b�y�k bir sorumluluk ta��maktad�r. �ocu�un geli�im s�recindeki davran�� bozukluklar�n� erken tespit edip gerekli �nemleri almak �ocu�un hayat� i�in b�y�k �nem ta��maktad�r. �yle ise bu sorumlulu�u ba�ar�l� bir �ekilde ger�ekle�tirmek i�in yalan s�ylemek konusunda yeterli bilgilere sahip olmak gerekmektedir.

1. YALANIN TANIMI
Kas�tl� olarak uydurulmu�, ger�ekle ilgisi olmayan s�zlerle ba�kas�n� kas�tl� olarak aldatmakt�r. 5 ya��na kadar olan �ocuklar hayali �ok h�zl� geli�ti�inden ger�ekle hayali �ok iyi ay�rt edemezler. 6-7.ya� sonlar�na kadar abart�l� konu�urlar. (K�rk�nc�o�lu, 2003. s.127).
Yalan s�ylemek bir hatay� gizlemek amac�yla ger�e�e uygun olmayan bir giri�imde bulunmakt�r. Bu giri�im yolunu s�zle de�il jest, yaz� ve susmayla da olabilir. Sosyal bir davran�� olan yalan�n amac� ba�kalar�n� yan�ltmakt�r. Anne ve babalar�n �o�u �ocu�un ger�e�e sad�k kalmas�n� erken bir d�nemde isterler. Oysa 3 ya� �ocu�unun inan�lmas� g�� hikayeler uydurmas� do�ald�r. �ocuk hayal g�c� geni� ve zeki oldu�u �l��de bu konuda ba�ar�l� olur. �yk� uydurmak, taklit oyunu oynamak yalan s�ylemek de�ildir ve engelleyici giri�imlerde bulunulmamas� gerekir. Ya�am�n�n ilk be� y�l�nda �ocu�un yalan s�ylemesi konusunda endi�e etme�e gerek yoktur. Ger�e�e sad�k kalma zaman i�erisinde geli�en bir olgudur. (Yavuzer, 2003,s 284).
Yalan bir davran�� bozuklu�udur ve davran�� bozuklu�u �ocu�un �e�itli ruhsal ve bedensel nedenlere ba�l� i� �at��malar�n� davran��lar�na aktarmas� sonucu ortaya ��kar. Asl�nda �ocuklar�n s�yledi�i yalanlar b�y�klerin s�ylediklerine g�re masum kabul edilebilir. �ocuk ger�e�i iyi de�erlendiremedi�i i�in, g�rd�klerini �arp�tarak anlat�r ve uydurur. (http://okulpdr.sitemynet.com davranis.htm).
Kant"a g�re yalan s�ylemek yaln�zca insanlar�n �o�u do�ruyu s�yledi�i takdirde etkili olur. Herkes yalan s�ylerse (Hipoteze g�re) o zaman kimseye inan�lmaz ve hem do�ruyu s�yleme kurumunun hizmet etti�i ama�lar hem de yalanc�n�n emelleri bo�a ��kar (http://www.felsefeekibi.com/ site/default.asp? PG=541).
Yalan s�ylemek insan�n savunma mekanizmas�d�r. Ki�i i� d�nyas�n� tehdit eden d�� etkenlere kar�� savunmaya ge�er ve tepki g�sterir. �ocuklar i�inse durum biraz daha fark�d�r. �ocuklar i� d�nyalar�n� koruma anlam�nda bir yeti�kin kadar donan�ml� olmad�� i�in savunma davran��n� daha s�k g�sterirler. Yalan ayn� zamanda �ocuklar�n egolar�n�n s�n�r�n� test etmek i�in �izdikleri , kendilerini tan�mamak ve �rnek bir birey olduklar�n� g�stermek i�in olu�turduklar� �nemli bir mekanizmad�r. Ana babas�n�n haberi olmaks�z�n da baz� isteklerini ger�ekle�tirebileceklerini ispatlamak kimlik olu�turmada �nem ta��maktad�r. Yalanlar�n, �ocuklar�n psikolojik geli�imlerine katk�da bulundu�unu ortaya koyan �al��malar yakalanm�� bir yalan�n �ocu�un g�z�nde her �eye g�c� yeten, adeta kahramanla�m�� anne babalar�n eksik

�OCU�UN RUHSAL DE�ERLEND�R�LMES�

9/7/2010

PS�KOLOJ� - PS�KOLOJ� DE ALGILAMA VE ��RENME

9/7/2010

psikoloji de alg�lama ve ��renme

PS�KOLOJ� - AFAZ�LER

9/7/2010

afaziler

YA�LILIK

9/7/2010

YA�LILIK
Fizyolojik y�nden insan�n �mr� d�rt devreye ayr�l�r:
1- B�y�me Devresi; 30 ya��na kadar s�rer.
2- Durgunluk Devresi ki buna olgunluk devresi de denir; 40 ya��na kadar s�rer.
3- Hafif ��kme Devresi; 60 ya��na kadar s�rer.
4- H�zl� ve Tam ��kme Devresi; 60 ya��ndan �mr�n sonuna kadar devam eder.

Birinci b�y�me devresini ise 15 ya��na kadar �ocukluk ve 30 ya��na kadar gen�lik devri diye ikiye ay�rmam�z m�mk�nd�r. �nsano�lunda 40 ya��ndan itibaren v�cuttaki enerji azal�r,
nemlilik oran�n�n dengesi bozulur ve git gide kuvvet eriyi�i devam eder ve nihayet bir g�n enerji sona erer. ��te �l�m buna denir.
�htiyarl�k Cenab-� Allah"�n f�tri bir kanunu ve insan �m�r a�ac�n�n son �ekillenmesidir. Her fani varl�kta oldu�u gibi insan i�in de d�nyadaki yolculu�un son dura�� mesabesindedir.
�htiyarl�k hali kainattaki binlerce delil gibi yeniden varolu�un a��k bir remzi ve delilidir. Zira, kainattaki her�ey de�i�ken ve fanidir. Ancak insano�lunda ebede uzanan ve ahiret alemini iktiza
eden bir beka arzusu vard�r. ��te insano�lu ya�lansa, v�cudu y�pransa bile bu beka arzusuyla yan�p tutu�maktad�r. Ahirete iman olmad�� taktirde bu d�nemde insan� �l�m korkusu sarar,
d�nya ve d�nya mal�na kar�� daha fazla sar�lma ve h�rs duygusu kendisini g�sterir. Ki�i b�ylelikle arzu ve emellerini bu d�nyada g�ya tatmin etme�e �al��r. Bu konuya dair bir Hadis-i
�erifte Peygamber Efendimiz (s.a.s.) ��yle
buyurur: "Ademo�lu ihtiyarlar, fakat �u iki �ey onunla beraber gen�le�ir kal�r; d�nya h�rs� ve uzun ya�ama duygusu". (1)
Asl�nda insan ihtiyarlay�nca di�er kuvvet ve hisler gibi d�nya h�rs� ve uzun ya�ama d��ncesinde de bir gerileme gerekirken belki �l�m korkusu veya zafiyetinden ya da ebedi saadeti d��nmemekten dolay� bu iki duygu artmaktad�r. Tabii bu �l�m korkusu ve d�nya h�rs� herkes i�in s�z konusu de�ildir. �nsanlar ve ahireti
d��nenler i�in �l�m; lahuti aleme do�ru bir u�mak, ruhun kafesten kurtulup azad olu�u ve bir nevi d�nya me�akkatlerinden bi

PS�KOSEKS�EL GEL��M KURAMI

9/7/2010

PS�KOSEKS�EL GEL��M KURAMI

Ki�ilik geli�imi a��s�ndan psikolojiye en �nemli katk� psikanalizin kurucusu Freud ve onun takip�ilerinden gelmi�tir. A�a��da ki�ilik geli�imi, psikoseks�el geli�im ilkelerine g�re a��klanacakt�r.
Freud, ki�ili�i geli�im a��s�ndan inceleyen ve ki�ili�in temel karakter yap�s�nda bebeklik ve �ocukluk y�llar�n�n �nemini belirten ilk kuramc�d�r. Freud, be� ya��n sonlar�nda ki�ili�in olduk�a bi�imlendi�i ve bu ya�tan sonraki geli�imin, temel yap�m�n i�lenmesiyle s�n�rland�� inanc�ndayd�.
Bu kuramda insan�n geli�imini alt� d�nemde incelemi�tir. Oral D�nem, Anal D�nem, Fallik D�nem, Gizillik (Latent) D�nem, Ergenlik D�nemi.
Oral D�nem (0-2 ya�)
Bu d�nem idin egemenli�i alt�ndad�r. Do�al d�rt�lerin hemen doyurulmas�, gerginli�in hemen giderilmesi �ocu�un en ba�ta beklentisidir. �ocuk d��ardan verilecek bak�ma t�mden ba��ml� ve �aresizdir. �ocuk ancak kendine verebilecek bir annenin varl��yla ya�am�n� s�rd�rebilir.
�ocu�un bu d�nemde kazand�� ilk toplumsal i�lev, almak, almay� bilmek ve elde etmektir. Yani �ocuk kendisine anne taraf�ndan verilen �eyleri al�rken, toplumsal anlamda almay� da ��renir. �ocuk kendisine veren ki�ilerden verilmi� olmay� da de�erlendirerek vermek-verebilmek yetisini de kazan�r.
S�rekli bak�m veren ki�inin (anne ya da s�rekli bir bak�c�) bebekli�in ilk aylar�ndaki eksikli�i, �ocu�un motor, bili�sel, duygusal ve sosyal geli�iminde �nemli aksamaya ve yetmezli�e, hatta gerili�e yol a�abilir.
Oral d�nemde �evresel ko�ullara ve biyolojik yap�ya ba�l� olarak, a��r doyurulma ya da a��r� doyumsuzluk i�inde kalma y�z�nden �ocuk sonraki d�nemlerine ilerleyemeye bilir. Bu nedenle yeti�kinlik ya�am�nda da oral d�nem �zelliklerine fazlaca tutunabilir. A��r� a��zc�l�k (oburluk), a��r� ba��ml�l�k, al�c�l�k, edilgenlik bask�n olursa bu davran�� zellikleri oral saplanma belirtileri olarak yorumlanabilir. B�yle bir ki�i ba�kalar�ndan almaya al��m��, a��r� isteyici ve ba��ml�d�r. Oral d�nemde �ocu�un kazanmas� beklenen duygu �zg�ven duygusudur. Bu da ancak annenin (ya da �ocu�a bak�m veren ki�inin) d�zenli ve tutarl� bir �ekilde �ocu�un ihtiya�lar�n� kar��lamas�yla m�mk�nd�r. Oral d�nemde idin haz ilkesi i�lemektedir.

Anal D�nem (2-4 ya�)
�ocu�un y�r�meye, konu�maya ve kendi benli�ini �evresinden ayr� alg�lamaya ba�lad��; yava� yava� ba��ms�zca d��nme ve davranma gibi yetilerin yap�ta�lar�n�n geli�ti�i bir devirdir.
Bu d�nemde �ocu�un d��k�lama b�zge� kaslar�n�n geli�mesiyle �ocu�un d�nyas�na yeni bir eylem yetisi kat�lmaktad�r. �ocuk i�erde biriken d��k�s�n� tutarak ya da b�rakarak bir haz duyar. �ocu�un d��k�s�n� tutabilmesi ve annesinin istedi�i yerde ve zamanda yapmas� �evreden b�y�k ilgi g�r�r ve �d�l al�r. B�ylelikle �ocuk art�k toplumun iyi, k�t�, do�ru, yanl�� ve ay�p gibi yarg�lar� ile kar��la�maktad�r. S�perego geli�meye ba�lar.
Anal d�nemde baz� aile tutumlar� �ocukta anal saplanmaya ve anal ki�ilik �zelliklerinin geli�mesine yol a�abilir. Bu tutumlar aras�nda, �ocu�a s�k�, kat�, cezaland�r�c� tuvalet e�itimi; �zerklik tan�mayan, ba��ml�, bebek kalmay� destekleyen a��r� koruyucu ve denetleyici tutumlar, a��r� d�zenlilik ve titizlik e�itimi, �ocu�a ay�p ve g�nah kavramlar�n�n fazla a��lanmas� say�labilir.
Anal ki�ilik �zellikleri g�steren yeti�kin bireylerde, a��r� titizlik, tuvalet i�lemleri ile a��r� u�ra�ma, cimrilik, inat��l�k, a��r� d�zenlilik, karars�zl�k gibi �zellikler g�r�l�r.
Fallik D�nem (4-6 ya�).
2.5-3 ya�lar�na giren �ocu�un d��nce d�nyas�nda giderek artan bir bi�imde yeni bir alg� alan� olu�ur. Bu e�eylik ayr�l�klar� ile ilgilidir ve �ocu�un dikkati e�ey organlar�na ve bunlar�n anlamlar�na y�nelir. �evreden ve ba�ka insanlardan ayr� bir ki�i oldu�unu kavram�� olan �ocuk, art�k nas�l bir ki�i olaca��n� ara�t�rmaktad�r. Bu nedenle kendi bedenine, cinsel ayr�l�klar�na ve genellikle �evrede olagelen her �eye kar�� derin, bitmek bilmez bir soru�turma ve ��renme e�ilimi g�sterir.
Cinsel ayr�l�klar�n ��renilmesi, cinsel benlik duygusunun ba�lamas� ve cinsiyete uygun roller

ZEKA NED�R

9/7/2010

Zeka Nedir?

Kavramlar ve algilar yardimiyla soyut ya da somut nesneler arasindaki iliskiyi kavrayabilme, soyut d�s�nme, muhakeme etme ve bu zihinsel islevleri uyumlu sekilde bir amaca y�nelik olarak kullanabilme yetenekleri zeka olarak adlandirilmaktadir.
Zekanin farkli tanimlarinin olmasina karsilik zekaya iliskin kuramlarin t�m� zekanin gelistirilebilecek bir kapasite ya da potansiyel oldugu ve biyolojik temellerinin bulundugu noktalarinda birlesir. Buna g�re zeka, bireyin dogustan sahip oldugu, kalitimla kusaktan kusaga ge�en ve merkez sinir sisteminin islevlerini kapsayan; deneyim, �grenme ve �evreden kaynaklanan etkenlerle bi�imlenen bir bilesimdir.
Zeka bir �ok zihinsel yetenegin degisik durum ve kosullarda kullanilmasini i�erir. Bu yetenekler arasinda baslicalari:
S�zel Anlayis: s�zc�kleri tanima ve anlama,
S�zel Akicilik: s�zel ve yazili olarak s�zc�k ve ifadeleri �abucak bulabilme,
Sayisal Yetenek: aritmetiksel islemleri �abuk ve dogru olarak yapabilme,
Alansal ve Uzay iliskileri: iki ve �� boyutlu g�rsel algilamayi yapabilme,
Bellek: isitsel ve g�rsel olarak belleme g�c�,
Algisal Hiz: karmasik bir nesnenin ayrintilarini g�rebilme, zemin sekil iliskisini ayirt edebilme, benzerlik ve farkliliklari dogru olarak algilayabilme,
Mantikli d�s�nme: muhakeme y�r�tebilme,
olarak sayilabilir.
Bir kisinin zeka seviyesi diger kosullar esit tutuldugunda ne kadar zor isler basardigi, veya ayni g��l�kteki islerden ne kadar �ogunu basarabildigi, veya ne kadar kisa s�rede dogru sonuca ulasabildigi ile belli olur.
zeka/zekanedir.php?notitle=true
:: Zekanin Biyolojik Temelleri
Zeka ile beyin arasida �ok yakin bir iliski vardir. Zekanin beyinde yer aldigi kabul edilir. Bir insan beyninde 10 milyardan fazla sinir h�cresi bulunmakta, her bir h�cre ortalama 10.000 h�cre ile baglanti i�erisinde �alismaktadir. N�ron adi verilen bu sinir h�crelerinde sinyaller �ok karmasik elektro-kimyasal olaylar zinciriyle olusan ve sayisi saniyede 1000 taneye kadar �ikabilen titresimler halinde iletilmektedir.
Beynin ne bi�imde �alistigi hen�z ��z�mlenebilmis degildir. Bellegin isleyis mekanizmasi, beyin algilama yaparken g�sterdigi esneklik yetenegi gibi konular bilim adamlarini yillarca ugrastirmis hala da ugrastirmaktadir.
Bir kisim bilim adamlari belirli islerden beynin belirli b�lgelerindeki h�creleri sorumlu tutarak konuya a�iklama getirirken, �nl� n�rolog Karl Pribram hologram teorisini beyinle bagdastirmak �zere yaptigi �alismalarda beynin �evresi hakkindaki bilgileri siniflandirilmamis bir karmasik d�zen i�erisinde aldigi, alinan bu bilgilerin holografik, yani �st �ste bindirilmis dalgalar ve onlarin girisimleriyle olusan modele dayali bir bi�imde kaydedildigi ve daha sonra disaridan gelen frekanslara g�re bilgilerin aliskin oldugumuz mekan-zaman i�in d�zenlenerek, bilinen algi d�nyasinin olustugunu s�ylemektedir.
zeka/zekanedir.php?notitle=true
:: Zekanin Yasa G�re Gelisimi
Zeka yasamin ilk on yilinda b�y�k bir gelisme kaydetmektedir. Bu s�re i�inde en hizli gelisme ilk iki yilda ger�eklesir. Baslangi�ta davranisi birka� refleksten olusan insan, iki yil sonunda kendi basina y�r�yebilen, konusabilen, bazi basit problemleri ��zebilen, neden sonu� iliskisi kurabilen, basit planlamalar yapabilen, hatirlayabilen bir kisi hale gelir.
Sembollerle d�s�nebilme 11 yasinda baslar. 12 yastan sonra zekanin hizinda azalma olsa da gelismeye devam eder. Gelismenin en �st d�zeyine 14-18 yaslar arasinda varilir. Zihinsel g�� 30 yasa kadar bu d�zeyde kalir. Daha sonraki yaslarda yeni malzeme �grenmedeki basari yavas olarak azalmaya baslar, ancak �grenilen bilgiler kaybolmaz tam tersine yas ilerledik�e, deneyimden dolayi edinilen bilgiyi kullanmadaki beceri artar.
zeka/zekanedir.php?notitle=true
:: Zekanin Soya�ekim ile Ilgisi
Dogustan gelen zekanin degerlendirilmesi i�in bilinen bir y�ntem yoktur. Kalitimla �evre arasindaki iliski birbirinden ayri ve uzakta yetistirilen ikizlerin davranis ve basarilarinin incelenmesiyle bir �l��ye kadar belirlenebilir. Tek yu

ERGENL�K D�NEM� VE SORUNLARI

9/7/2010

Ergenlik D�nemi ve Sorunlar�
Ergenlik d�nemi UNESCO"nun kabul etti�i ifadeyle; 12-24 ya�lar� aras�nda ya�anan d�nemdir. Ancak bu zaman aral�klar� baz� bireylerde farkl�l�k g�sterebilir. �rne�in daha ge� ba�layabilir, daha erken bitebilir. Bu zaman uzunlu�u tamamen bireyin kendisine, ailesine, �evresine ya da ya�ant�lar�na ba�l� olarak de�i�ebilir.
Ergenlik d�nemi insan hayat�nda, bebeklikten sonra fizyolojik geli�imin en h�zl� oldu�u ikinci d�nemdir. Ergenlik d�neminin ba�lar�nda fizyolojik de�i�imler �ok daha yo�undur. Bireylerin boyu uzar, kilolar� de�i�ir. Erkeklerin sesi kal�nla��r, v�cutlar�nda k�llanma ba�lar. Bireyler fizyolojik olarak farkl�la�maya girdi�i gibi, psikolojik olarak da bir farkl�la�maya girerler. �zellikle ayna kar��s�nda �ok vakit ge�irirler. Kendilerini be�enmek ve ba�kalar�na da be�endirmek isterler. Bu nedenle d�� g�r�n��lerine olduk�a ilgi g�sterirler. �zellikle k�zlar kad�ns� giyinmeyi (topuklu ayakkab�lar, ��k kiyafetler, makyaj) daha �ok tercih ederler. ��nk� dayan�lmaz bir b�y�me arzusuna sahiptirler. Asl�nda ne �ocukturlar ne de tam bir gen�tirler. Ancak onlar kendilerini b�y�m�� olgunla�m�� tam bir gen� gibi hissederler.
�evresindeki insanlar�n da onlara bu y�nde davranmalar�n� beklerler. Ruhsal d�nyalar� son derece karma��kt�r. Bazen hi� sebep yokken son derece ne�eli, uysal, uyumlu olurken bazen de; �zg�n, melankolik, sessiz ve durgun, kendi i�lerine �ekilmi� olabilirler.
En b�y�k sorunu aileleri ile ya�arlar, zira arkada�lar�yla �ok yak�n ili�kileri vard�r. Arkada�lar� onlar i�in son derece �nemlidir. Zaten, sigara gibi al��kanl�klara ba�lamalar�n�n �o�u zaman nedeni, bu grup i�inde kabul g�rme beklentisidir. Ancak bu uyumlu ili�kileri aileleri ile s�rd�remezler. �zellikle babayla, daha �ok tart��ma ve problemler ya�arlar. Bunun nedeni; �o�u zaman baban�n anneye oranla daha kuralc� olmas�ndan kaynaklan�r. ��nk� ergenler; kurallara uymakta �ok zorlan�r, kar�� karlar. �zg�rl�klerine d��k�nl�kleri ve kurals�zl�k istekleri hat safhadad�r.
Bu d�nemi ya�ayan �ocuklar�n anne ve babalar�na, �ocuklar�yla ili�kilerini olumlu y�ne ta��ma ad�na �nemli g�revler d��mektedir. �ncelikle �ocuklar�n� �ok iyi g�zlemlemeli, meydana gelen de�i�iklikleri �ok iyi tesbit etmeli, onlar� tan�maya �al��mal�d�rlar. �ocuklar�na daha anlay��l� yakla�mal�, sinirli ve kaba kuvvete dayanan davran��lara y�nelmemelidirler. Her ne kadar �ocuklarda olumsuz davran��lar g�r�lse de aradaki ili�kiyi olumlu y�ne �ekme g�revi ailenindir. Ailenin bu bilince sahip olmas� �nemli olacakt�r.
Ancak bireyin ergenli�in arkas�na s��n�p bir tak�m olumsuz davran��lara y�nelmesi tercih edilir bir davran�� bi�imi olmayacakt�r. Bireyler �evrelerindeki arkada�, ��retmen ya da anne babalar�yla duygu ve d��ncelerini payla�mal�, kendilerine dert orta�� edinmelidirler. Ya�ad�kalr� sorunlar� kendi i�lerinde b�y�tmek yerine payla�mak, sevdikleri, g�vendikleri biriyle birlikte ��z�m aramak daha yararl� olacakt�r. ��nk� genellikle ergenlik d�nemi bireyleri, sorunlar� b�y�tme e�ilimindedirler.
M.�. Eski Yunan"da Aristotales gen�lerin de�i�kenli�inden s�z eder ve gen�leri; mant�ks�z, d�rt�sel, tutkular�na yenilen ve ele�tirir kabul edemeyen yarat�klar olarak tan�mlar. Socrates ise gen�lerle ilgili �unlar� s�yler: "�imdiki �ocuklar l�ks� seviyorlar, k�t� davran��lar� var ve otoriteyi k��ms�yorlar. B�y�klerine sayg� g�stermiyor ve e�itimin yerine a�ktan bahsetmeyi tercih ediyorlar. �ocuklar �imdilerde evlerinin hizmetkar� de�il, haydutlar� oldular"
Sigmunt Freud"un psikanalist olan k�z� Anna Freud, gen�lik d�nemini "f�rt�na ve stres" olarak tan�mlam��t�r. Ancak Anna Freud" un bu tan�mlamas�n�n nedeni, gen�lik d�nemini bir �eli�kiler d�nemi olarak g�rmesidir. Bu yazara g�re gen�ler bir yandan son derece egoisttirler, kendilerini kainat�n merkezi ve biricik ilgi nesnesi olarak g�r�rler, yine de hayat�n hi�bir d�neminde bu d�nemdeki kadar, kendilerini feda etme ve ba�lanma yetene�ine sahip de�ildirler, en tutkulu sevgi ili�kilerine, yaln�zca aniden b�rakmak i�in ba�larlar. Sosyologlar�n "�ete" olarak isimlendirdi�i gruplar da genellikle bu d�nemde olu�ur. S�kl�kla bu gruplar i�erisinde di�erlerince model olarak al�nan bir gen� vard�r. B�ylece "liderlik", "grup i�i roller" gibi kavramlar�n geli�mesinin ilk ad�mlar� at�l�r. Ergen sosyal beceriler ve organizasyonlara ili�kin ilk deneyimlerini kazan�r.
Ergenlik d�nemi bireylerinde her zaman fiziksel geli�im ve

ERGENL�K D�NEM� VE �LG�LER�

9/7/2010

ERGENL�K D�NEM� VE �LG�LER�

K�saca ilgiyi tan�mlarsak bireyin �zel bir �aba harcamadan, zevk alarak bir eyleme y�nelmesidir �eklinde tan�mlanabilir. �lgi i� ve di� uyaranlar�n etkisiyle olu�ur. M�zik dinleme, kitap okuma, hocan�n kravat�na as�lma gibi...

�lgiler bireyden bireye bir �ok fakt�re ba�l� olarak farkl�la�abilir. Ya�, cinsiyet, zeka aile gibi fakt�rler en �nemli olanlar�d�r.

Ya�a g�re insanlar�n �m�rleri boyunca ilgilerinde de�i�meler olur. fakat en �arp�c� de�i�im ergenli y�llar�ndad�r. de�i�en ya�la birlikte zihinsel olgunluk artar. De�i�en ya�la birlikte g�rev ve sorumluluklar artar. B�ylelikle ergenin ilgileri de de�i�ir. Mesela;�� ya��ndaki �ocu�un ilgisi oyuncaklar�yla oynamak ilen on be� ya��na gelince ilgisi k�zlar pe�inde ko�mak olabilir.

Cinsiyete g�re; k�z ve erkeklerin ilgilerindeki de�i�iklikler iki nedene ba�l�d�r. Birincisi, her iki cinsin biyolojik farkl�l�klar�ndan gelmektedir. Cinsiyet farkl�l�� beden yap�s�, kas g�c�nde farkl�l�klar getirir. Mesela erkeklerin badi yapmas�, k�zlar�n ise el-sanat i�lerine y�nelmesi...

Cinsiyete ba�l� ikinci de�i�ken ise k�lt�rel yarg�lardan gelmektedir. K�zlar�n ev i�lerine ilgi duymas� gibi...
Beden yap�s�na g�re; baz� etkinlikler sa�lam b�nye ve kas g�ce gerektirir. Fatih hocan�n sandalye kald�rma ilgisi buna �rnek olabilir.
Aileye g�re; ailenin u�ra��lar�, ekonomik durumu ve anne-baban�n beklentileri de ergenin ilgilerini etkiler. Aile k�lt�rl� veya zengin ise ergenin ilgileri de o derece zengin ve k�lt�rl� olur.

�LG� �E��TLER�

�lgiler �� ekilde s�n�fland�r�l�r. 1-ki�isel ilgiler 2-serbest zaman ilgileri 3-meslek ilgileri
1.Ki�isel ilgiler:bireyin kendi tercih ve al��kanl�klar�n� kapsar. Sa� tipinin amerikan olmas� veya kot pantolon giymesi gibi...
2.Serbest zaman ilgileri: Ergenin serbest zamanda yapmaktan ho�land�� ilgilerdir. M�zik dinleme veya kitap okuma gibi...
3.Maslek ilgileri: ergenin mesleksel ilgilerini kapsar.

Serbest zaman ilgileri d�nemden d�neme de�i�ir. Mesela gen� biri kitap okumaktan ho�lan�yorsa ya�l� biri torunlar�yla oynamaktan ho�lan�r.

ERGENL�KTEK� ORTAK �LG�LER

Ergenlikteki yayg�n ortak ilgiler daha �ok cinsiyete ba�l� olarak de�i�ir. Ergenli�in ba��nda koleksiyon yapma, evcil hayvan besleme, �iir yazma, hat�ra defteri tutma gibi ilgiler daha yayg�nd�r.

Ki�isel ilgiler yani giyim, ku�am ergenli�in ortalar�nda devam eder. Kar�� cinse ilgi t�m ergenlikte s�rer.

Macera ilgisi ergenli�in ortalar�nda ba�layan bir ilgidir.

B�L�M II

ERGENL�KTE MESLE�E Y�NELTME

Ergenlik d�nemi, gencin bir sonraki okul ve mesle�i se�me gibi iki �nemli karar�n al�nd�� d�nemdir.

Meslek se�imi insanlar�n hayat�nda bir d�n�m noktas�d�r. Bu y�zden ergenin mesleklere ait bak�� a��s�n�n geni�letilmesi i�in iyi bir rehberli�e ihtiya�lar� var.

OKULDA MESLE�E Y�NELTME

Okulun esas amac� ��renciyi hayata ve mesle�e haz�rlamakt�r. Mesle�e y�neltme ilkokuldan y�ksek ��retime do�ru farkl�l�k g�stermektedir. Hatta bana sorarsan�z bu �ocu�un embriyo d�nemine kadar uzanmaktad�r. Daha �ocuk ana karn�ndayken anne o�ulsunun b�y�y�p doktor olaca��n� s�ylemesi gibi...

Okul �ncesi mesle�e y�neltme: meslekleri rol oynama tekni�ini ile �ocuklara tan�tma olabilir. T�m mesleklerin insan hayat� i�in �nemli oldu�una dikkat �ekilebilir.
�lk ��retimde mesle�e y�neltme:ders konular� ile meslekler ars�ndaki ili�ki g�sterilebilir. �ocuklar� �evredeki ki�ilerle g�r��t�r�lerek meslek bilgisi art�r�labilir. Sekizinci s�n�ftan sonra 3308 say�l� ��rakl�k kanunu tan�tt�r�labilir.
Orta ��retimde mesle�e y�nelme: ��rencilerin kendilerine uygun alanlara gitmeleri i�in y�nlendirme yap�labilir. Lisedeki alanlarla y�ksek ��retim programlar� aras�ndaki ili�ki anlat�labilir.

MESLEK SE��M�NDE ETK�L� OLAN FAKT�RLER

Ergenin meslek se�iminde �e�itli fakt�rler etkili olmaktad�r. �imdi bunlara k�saca g�z atal�m.

Zeka: Zeka bireyin ��renme h�z�n� g�steren �nemli bir niteliktir. Bir mesleki u�ra� ne kadar karma��k ve zor ise o meslekte �al��an insanlar�n seviyeleri o aranda y�ksek olur. Ki�i zeki ise daha itibarl� bir mesle�e y�nelecektir.

TELEV�ZON VE OT�ZM

9/7/2010

TELEV�ZYON VE OT�ZM
Gere�inden fazla televizyon seyretmenin, �ocuklar �zerinde olumsuz etkisinin oldu�u, hatta baz� sorunlar�n ortaya ��kmas�na neden oldu�u veya sorunlar� tetikledi�i herkes taraf�ndan kabul edilen bir ger�ek. Ba� a�r�s�, uyku bozukluklar�, i�e kapan�kl�k, sosyal geli�im ve dil geli�iminde gerilik, sald�rganl�k, okuma al��kanl��n�n ve fizik aktivitenin azalmas� televizyonun neden oldu�u d��n�len sorunlardan, uzmanlar�n en �ok �zerinde durdu�u birka� tanesidir. G�r�ld�� gibi, a��r� derecede televizyon izlemek beden ve ruh sa�l��m�z� bozdu�u gibi, sosyal, toplumsal ve k�lt�rel hayat�m�z� da olumsuz y�nde etkilemektedir.
Son y�llarda, ailelerin, televizyonun neden olup olmad��n� merak ettikleri bir ba�ka sa�l�k sorunu ise �ocuklarda otizm sorunudur. Televizyon ile otizm aras�nda bir ili�ki olmakla birlikte, bu ili�kinin nedensel bir ili�ki oldu�una dair bilimsel bir kan�t yoktur. Televizyon ile otizm aras�ndaki ili�kiyi anlamak i�in �ncelikle otizmin tan�m�n� ve belirtilerini incelemek gerekir.
Otizmin tan�m� ve belirtileri
�ocuklarda otizm, beyin sistemindeki fizyolojik fonksiyonlar�n, kimyasal dengenin bozulmas�yla, 3 ya��ndan �nce ortaya ��kan, yayg�n geli�imsel bir bozukluktur. Otizm genetik nedenlere ba�l� olarak da ortaya ��kabilir.
Otizmin belirtilerini dil geli�imi, ileti�im, sosyal beceriler, davran�� ve aktiviteler olmak �zere 4 ana grupta incelemek m�mk�nd�r. Otistik bir �ocukta bu belirtilerin hepsi birden olmayabilir. Bu nedenle, anne-babalara, �ocuklar�nda a�a��daki belirtilerden bir k�sm�n� tespit etmeleri halinde, en k�sa zamanda bir uzmana ba�vurmalar�n� �neriyoruz. Erken tan� ve disiplinli bir tedaviyle otistik �ocuklar�n normal bir okula devam edebilmeleri m�mk�n olabilmektedir. Bunun d��nda, otizm tan�s� konmasa bile, otizmin belli semptomlar�n� g�steren �ocuklar vard�r. Bu �ocuklarda belli geli�im alanlar�nda problem var demektir. Bu alanlar�n, aileler taraf�ndan da uygulanabilen e�itim programlar�yla mutlaka desteklenmesi gerekir. Bu tip sorunu olan �ocuklar�n aileleri, belirli aral�klarla geli�im kontrolleri yapt�rarak, sorunlu alanlardaki gerili�i ve geli�meyi izlemeli ve bu alanlar� nas�l destekleyebilecekleri konusunda profesyonel yard�m almal�d�rlar.
Dil geli�imi
Dil geli�imlerinde gerilik olur, konu�may� ge� ��renirler
Konu�ulanlar� ve direktifleri anlamalar g�� olur
�stekleri i�in yeti�kinlerin elinden tutmay�, i�aret etmeyi tercih ederler
K�sa konu�urlar
�leti�im
G�z konta�� kurmaktan ka��n�rlar
Genellikle duygusal ba� kurmalar� g��t�r
Anneye a��r� ba�l�d�rlar veya hi� ba� kurmazlar
�p�lmeyi ve kucaklanmay� sevmezler
�simleriyle seslenildi�inde tepkisizdirler
Sosyal beceriler
Sosyal becerileri zay�ft�r, sosyal ili�ki kurmakta g��l�k �ekerler
�nsanlara kar�� ilgisizdirler
Ya��tlar�yla oynamakta ve oyun kurmakta yetersizdirler
Taklit becerileri yoktur
Sosyal ortamlarda rahats�z olurlar* B�y�k ma�aza, �ar�� vb. kalabal�k ortamlardan uzak kalmak isterler
Sosyal kurallara uymakta g��l�k �ekerler
Davran�� ve aktivteler
Ya��tlar�n�n oynad�� oyuncaklar ilgilerini �ekmez
D�nen objelere ilgi duyarlar; araba tekerle�i, tencere kapa��, �ama��r makinas�,
topa� gibi
Yumu�ak ve t�yl� objelere elleyemezler veya bunlardan �ekinirler; t�yl� oyuncaklar, hamur ve parmak boyas� gibi
Yinelenen davran��lar� vard�r; kendi etraf�nda d�nme, sallanma, z�plama, ku� gibi kanat ��rpma ve ayn� s�zleri tekrarlarma gibi
Tehlikelerin fark�na varmakta zorlan�rlar
Nedensiz a�lar, ba��r�r veya ��l�k atarlar
Tuhaf davran��lar sergileyebilirler; elleriyle g��s�ne vurma, parma��n� veya elini sallama, oynatma, elini �s�rma veya kendine zarar verme gibi
El ve parmaklar�n� �ok iyi kullanamazlar
�evrelerindeki de�i�ime fazla tepki g�sterirler; eve gelen yabanc�lar, yeni bir bak�c�, mekan de�i�imleri gibi
Televizyon ve Otizmin �li�kisi
G�r�ld�� gibi otizmin olduk�a geni� bir semptom yelpazesi vard�r. Televizyon bu geni� yelpaze i�inde baz� sempt

YET��K�N E��T�M AMA�LARI VE TEKN�KLER�

9/7/2010

YET��K�N E��T�M AMA�LARI VE TEKN�KLER�

KONULAR;
E�itimin Tan�m� ve ama�lar�
E�itimde program ve s�re�
E�itilen-E�itici �li�kileri
�e�itli ��retim Y�ntemleri
E�itimde g�rsel-i�itsel ara�lar
E�itim;bireylerin kendi benlik ve �evreleriyle etkile�im halinde mevcut fonksiyonlar�n� geli�tirme s�recidir
.
Bu s�re�;
Kendili�inden e�itim
�rg�n e�itim
Yeti�kin e�itimi

E�itim;Bireyin �evresinden elde etti�i kal�c� izlenimlerin kendi davran��lar� ile b�t�nle�erek,bireysel yeteneklerin �e�itli y�nlerden ki�i ve toplum i�in uygun bi�imde geli�mesidir.Yeti�kin;Kendisi ve ba�kalar� i�in sorumluluk y�klenebilecek duruma geldi�i ve fonksiyonel bir nitelik kazand�� toplum taraf�ndan kabul edilen birey olarak tan�mlan�r.20-40 ya� gen� yeti�kin,40-60 ya� orta ya�l� yeti�kin olarak nitelendirilir.Yeti�kin E�itimi;�e�itli e�itim kademelerindeki tam g�n ��renimden ayr�lm��,yada hi� ��renim g�rmemi� ve g�n�ll� olarak kendini yeti�tirmeyi arzu eden bireylerin de�i�ik e�itim ihtiya�lar�n� kar��lamak �zere geli�tirilmi� e�itimdir.
Yeti�kin E�itiminde Ama�;ki�ilere bireysel mutluluk sa�lamak,ya�am standartlar�n� y�kseltmek ve onlar� yararl� vatanda�lar durumuna getirmektir.
PROGRAM VE S�RE�
Organizasyon(ortam ve planlama)
Girdi(�htiya�lar,ilgi ve kat�l�mc�lar)
Etkinlik(Tasar�m ve uygulama)
��kt�(Sonu�lar�n de�erlendirilmesi)
E��T�LEN-E��T�C� �L��K�LER�
Yeti�kinde;(1)��renme:*Yava� meydana gelmektedir,fakat muhakeme,s�reklilik ve g�venirlilik y�n�nden niteliklidir.*Bireyin ilgisine uygun,�nceki ya�ant�s�na dayanan,doyurucu ve �e�itli ya�am deneyimlerini kapsayan bilgileri kolay ��renir.*Yeti�kin grup ya�,�zge�mi� ve zihinsel kapasite y�n�nden heterojen oldu�undan ��renme s�re ve �ekil y�n�nden fakl�l�klar dikkate al�nmal�d�r.*En uygun ��renme zaman� bir �ey bilmedikleri i�in huzursuz olduklar� zamand�r.*Yeti�kin yeni ��rendiklerini �nceki bilgileri ile b�t�nle�tirme gereksinimi i�indedir.*Yeti�kin zihinsel olarak ��renmeye daha az yatk�nd�r,fakat ��renmede hata ve �ansa daha az yer verir.Bir davran�� rendi�inde do�ru davranma �ans� �ocuklardan daha y�ksektir.

PS�KOLOJ� - EMPAT� VE DEMOGRAF�K DE��KENLER�N EVL�L�K UYUMU �LE �L��K�S�

9/7/2010

empati ve demografik de�i�kenlerin evlilik uyumu ile ili�kisi

VAROLU��U PS�KOTERAP�

9/7/2010

��NDEK�LER

1.��indekiler………………………………………………………………….1

2.Varolu��u Psikoterapi……………………………………………………..2

3.K�sa tarih�e………………………………………………………………...2

4.Yakla��m�n Temel �lkeleri…………………………………………………3

5.Varolu��ulu�un Temel G�r��leri-�teki Yakla��mlarla S�n�rlar�……….3

6.Kuram�n �nsan Anlay��……………………………………………………4

7.Tedavinin Amac�……………………………………………………………5

8.Dan��man�n �zellikleri……………………………………………………..6

9.Dan��an�n �zellikleri………………………………………………………..6

10.Varolu��u Psikoterapiye Y�neltilen Ele�tiriler……………………………7

11.Sonu�…………………………………………………………………………7

12.Kaynak�a……………………………………………………………………..8

VAROLU��U PS�KOTERAP�

Felsefi ge�mi�i olan bu terapi yakla��m� temellerini Kierkegaard "�n g�r��lerini dayand�r�r. Bu g�r��n temel kavram� "Dasein" yani varolu�tur.

Burada konunun i�lenece�i bi�imi ba�tan belirtmekte fayda vard�r. B�t�n ara�t�rma konular�nda oldu�u gibi konuya hakim olmak i�in tarih�e ilk b�l�m olarak sunulacak. �lerleyen b�l�mlerde ise dan��man-dan��an �zellikleri, terapi s�reci-yakla��m teknikleri , �teki disiplinlerle ili�kisi-s�n�rlar�, ele�tiri ald�� noktalar, ortak ara�t�rma ve de�erlendirmelerimizle buldu�umuz kaynaklardan k�smi al�nt�lar ile kendi yorumlar�m�zla anlat�lacakt�r. Konunun bu �ekilde sisteminize edilmesi her kesimden ki�ilere Varolu��u psikoterapiyi anlama imkan� verecektir.

KISA TAR�H�E

Varolu��ulu�u olu�turan d��nce ak�mlar� 19.yy ortalar�nda ba�lam��t�r. Gizemci d��n�r Kierkegaard "�n (1813-1885) gizemli d��ncelerin yararlanan Heidegger (1889-1976) gizemse d��ncelerinden yararlanan Heidegger (1889-1976) insan�n kendi varl�� kendisi taraf�ndan yarat�ld��n� ileri s�rerek bu ��retiyi ortaya atm��t�r. Asl�nda bu ak�m Freudun psikanalizinde oldu�u gibi bir isme mal edilemez. Felsefi g�r��leriyle, edebiyat �r�nleriyle bu ak�ma belli belirsiz katk�s� olan bir�ok ayd�n vard�r. Soren Kierkegard yap�tlar� ise bu ak�m�n kutsal an�tlar� gibidir. Bu ak�m�n birer par�as� say�labilecek ge�mi�ten birka� isim ise: Nietzsche ve Dostoyevski �a�da� olanlardan ise Buber, Jaspers, Kafka ve Tillich say�labilir. 2. D�nya Sava�� s�ras�nda Alman i�galine kar�� Frans�z direni��ilerden kaynaklanan bu ak�m�n �ok iyi bilinen temsilcisi J.P.Sartre ve Albert Camus da say�labilir.

Varolu��uluk ��retisi insan�n ki�isel anlam�n� de�erlendirmesini, ya�ama s�recinde kendi yolunu se�mesini, d��man ve ama�s�z bir evrenin do�urdu�u, ki�ili�in yitirilmesi tehlikesine kar��, insan�n kendi �zg�r istemiyle direnmesi gerekti�ini savunur. Gabriel Marcel "in (1889-1973) �nc�l��nde Tanr�c� Varolu��uluk; Jean Paul Sartre "in (1905-1980) �nc�l��nde Tanr�s�z Varolu��uluk ad�n� alarak iki ayr� ak�m olarak k�sa bir s�re i�inde geli�mi� ve yay�lm��t�r. Bu ayr�lm��l�� Sartre bu �ekilde a��klar:"Birinci �e�it varolu��ular Hristiyan varolu��ulard�r. Katolik mezhebinden Karl Jaspers ve Gabriel Marcel bunlardand�r. �kinci grup ise tanr� tan�maz varolu��ulard�r. Bunlar aras�nda Heidegger "i Frans�z varolu��ular�n� ve beni sayabilirsiniz bu iki kolu birle�tiren ortak yan, her ikisininde �u d��nceyi benimsemi� olmas�d�r:"Varolu��uluk �zden �nce gelir. �sterseniz buna, �znellikten hareket etmek gerekir de diyebilirsiniz."

19. ve 20. yy "da, Varolu��u ruhbilimine katk�s� olan ilk ruhbilimci olarak Franz Brentato (1859-1938) gelir. Brentato, bilin� alan�nda ancak duyu organlar�yla alg�lanabilen s�re�ler �zerinde durarak, ayn� zamanda g�r�ng�ye(fenomen) dayanan ��retiyi de kurmu�tur. Husserl (1859- 1938) bu ��retiyi geli�tirmi�, varolu��u ��z�mlemeyi getirmi� ve Freud "un yap�sal kuram�n� kabul ederek hastalara yakla��mda kullanm��t�r. Bunlar�, Ludwig Binswanger (1881-1966), Karl Jaspers, Eugen Minkowski, Medard Boss, Erwin Stratus Antonia Wenkart, Irw�n D. Yalom, Rollo May izlemi�tir. Bu bilim adamlar� varolu��u ��retinin ruh bilim ve ruh hastal��n�n tedavisinde kullan�lan y�ntemler i�inde yer al�p geli�mesine �nc�l�k eden g�r�nc�l�k ��retisininde kurucular� olmu�lard�r. �svi�reli olan Binswanger ve Medard

GEL��MLE �LG�L� KAVRAMLAR

9/7/2010

GEL��MLE �LG�L� KAVRAMLAR1.1.B�Y�ME :Bedenin ya da herhangi bir organ�n "bir durumdan ba�ka bir duruma ge�i�inde g�r�len "de�i�iklikler dizisi" anlam�na gelir (Binba��o�lu, 1990, s.28).�rne�in, boyun 50 cmden 55 cmye ge�i�i bir b�y�me belirtisidir. Kalp, ci�er ve di�er i� organlar�n b�y�mesinde de durum ayn�d�r. B�y�me, geli�imin her y�n�yle ilgilidir.1.2.OLGUNLA�MA :Genetik yap� ve �evre etkile�imi sonucu bireylerde g�r�len biyolojik de�i�ikliklere olgunla�ma denilir (Sel�uk, 1996, s.14).Organizma, fizyolojik olarak bir davran��, bir i� yapabilecek hale geldi�inde, olgunla�ma ger�ekle�mi�tir. Olgunla�ma, bir "s�re"nin ge�mesi sonucunda bireyin ya da bir organ�n, fiziksel g�� ve kuvvet bak�mlar�ndan, ya�ama uyumda belli bir durumu kar��layabilecek (ba�ar� ile bir uyum yapabilecek) bir "d�zey"e eri�mesidir (Binba��o�lu, 1990, s.29).Olgunla�ma, ��renme i�in �artt�r. �rne�in, ayak ve bacaklar�m�z y�r�me i�in yetere derecede "olgunla�mam��" ise, "y�r�me" ��renilemez.Olgunla�ma, bireyin bir i�i yapabilecek d�zeye ula�mas�d�r. Canl� varl��n daha �ok kal�t�mdan getirdikleri ile, zorunlu olarak, �evreden kazand�klar�n�n etkile�imi sonucu ortaya ��kar.1.3.HAZIRBULUNU�LUK :Ki�inin olgunla�ma ve ��renme sonucu belli davran��lar� yapmaya haz�r olmas�d�r (Sel�uk, 1996, s.14). �rne�in, d�rt i�lemi ��renecek olan bir �ocu�un hem d�rt i�lemi kavrayabilecek bir olgunlu�a ula�mas�, hem de bunun i�in gerekli olan sayma, toplama, ��karma vs ile ilgili bilgi ve becerilere sahip olmas� gerekir. Haz�rbulunu�luk, canl� varl��n herhangi bir �eyi ��renebilecek duruma gelmesini anlatan bir terimdir (Binba��o�lu, 1990, s.30).1.4.GEL��M :Canl� varl��n b�t�n ya�am� boyunca ge�irdi�i ileriye ve geriye y�nelik b�t�n de�i�iklikleri kapsar (Binba��o�lu, 1990, s.28).Geli�im; ��renme, ya�ant� ve olgunla�ma sonucunda bireyde g�r�len d�zenli ve s�rekli de�i�iklikler olarak tan�mlanabilir (Sel�uk, 1996, s.13).1.4.1.Fiziksel (Bedensel) Geli�im :Ki�inin d�lle

PS�KOLOJ� - B�R OYUNU PS�KOLOJ�K TEOREM VE KURAMLARLA A�IKLAMAK

9/7/2010

bir oyunu psikolojik teorem ve kuramlarla a��klamak

ET�K KAVRAMLAR

9/7/2010

ET�K KAVRAMLAR

Ahlak: T�rk�e"deki ahlak, Arap�a"da "manevi nitelik, iyi ya da k�t� huy" anlam�na gelen "hulk" kelimesinin �o�uludur. Dini, felsefi, k�lt�rel ve toplumsal etkile�imler sonucu, bireylerin zihinlerine yer etmi�, iyiyi, k�t�y�, do�ruyu yanl�� birbirinden ay�rt etmeye yarayan de�erler ve ilkelerdir.
Etik: "Bir insan toplulu�unun al��kanl�klar�, gelenek ve g�renekleri, k�lt�r�n �zellikleri" anlam�na gelen Yunanca "éthiké" kelimesinden gelir. Ahlaki de�erler ve ilkelere uygun karar ve davran��lar� tan�mlayan kurumsal kodlar ve standartlar� belirler.
De�erler: Bireyin ya�am� boyunca �evresiyle etkile�imi sonucunda edindi�i, eylemlerinde ve insanlarla ili�kilerinde �ncelik verdi�i, �nemli oldu�una inand��, de�er atfetti�i ilkelerdir.
�� eti�i: �s d�nyas�nda kar ama�l� faaliyet g�steren kurum ve ki�ilerin; �al��anlar, hissedarlar, m��teriler, tedarik�iler, kamu kurulu�lar� ve t�m toplumla ili�kilerinde ve yapt�klar� i�lerde �ncelik verdikleri de�erler ve �stlendikleri sorumluluklard�r.
Proaktif i� eti�i: Faaliyetleri ve ili�kileri �er�evesinde ahlaki bir misyon �stlenen, toplum yarar� g�zeten kurumsal bir yakla��md�r.
Reaktif i� eti�i: Sosyal sorumluluklar�n fark�nda olan, ancak kar��la�abilece�i etik durumlar� �ng�rmek yerine anl�k durum ve etkilere g�re davranmay� se�en kurumsal bir anlay��t�r.
Pasif i� eti�i: �� hayat�nda tek amac�n maksimum kazan� elde etmek oldu�unu, i�in ahlakla ilgisi olmad��n� savunan, toplumsal ve ahlaki sorumlulu�u reddeden kurumsal yakla��md�r.
Etik kodlar: Kurum de�erleri ve misyonu do�rultusunda belirlenmi� etik karar ve eylemlerdir. Yasa ve d�zenlemelere uymay�, do�ru ve d�zenli kay�t tutma ve raporlamay�, sosyal sorunlara ve insan haklar�na kar�� sorumluluklar� kapsayan standartlar� a��klar.
Davran��lar k�lavuzu: Etik kodlarla belirlenen, t�m �al��anlar�n sorumlu tutuldu�u ve uyulmad�� takdirde yapt�r�m gerektiren zorunlu davran��lar� tan�mlar.
Etik ikilemler: Etik bak�mdan ayr�nt�l� d��nmeyi gerektiren

PEDAGOJ� - ��RENMEN�N Y�NTEM VE ARA�LARI

9/7/2010

��renmenin y�ntem ve ara�lar�

A�LE PS�K�YATR�S� VE FONKS�YONELL��

9/7/2010

A�LE PS�K�YATR�S� VE FONKS�YONELL��

1-A�LE FONKS�YONLARI
2-A�LE �E��TLER�
3-A�LEN�N �OCU�A ETK�LER�
4-TOPLUM VE A�LE ETK�LE��M�

1-A�LE FONKS�YONLARININ DE�ERLEND�R�LMES�
Aile , bireyin ve toplumun fonksiyonlar�nda en temel ��edir. Aile ,bireyin ya�am�nda �ok �nemli bir yer tutan beslenme , bak�m , sevgi ihtiyac� , duygusal geli�im , psikolojik geli�im , e�itim ,k�lt�rel de�erleri kazanma , sa�l�kl� zeka geli�imini s�rd�rme gibi temel ihtiya�lar�n� kar��lad�� birincil yer ve �evredir.
Aile �yeleri aras�ndaki ili�kiler ve aile ortam� , psikososyal y�nden geli�en bireyin en �ok etkile�ime u�rad�� yerdir. Bu ili�kiler , bireyin kendine g�venmesini , kendine ve di�er bireylere sevgi duymas�n� , kimlik kazanmas�n� , ki�ilik geli�imini , sosyal beceriler geli�tirmesini ve topluma adaptasyon s�recini olanakl� hale getirir.
Aile birli�inde , aileyi olu�turan bireyler birbirinden etkilenir . Bu durumu ayn� v�cutta bulunan organlara benzetebiliriz. Her y�nden etkile�im i�erisinde , bir b�t�n olarak, aileyi ya�ayan bir organizma saymak yanl�� olmaz. Organlar�n birindeki ar�za , di�er organlar�n ritmini , i�leyi�ini ve fonksiyonelli�ini etkiler.
Ailenin kendi i�erisinde etkile�en bir sistem olu�u , bu yap� i�erisinde , bu yap�y� olu�turan �yelerin baz� kurallara uymas� zorunlulu�unu getirir. Bu yap� i�erisindeki her birey kurallara uymak , kar��l�kl� olarak rolleri �stlenmek ve mevcut yetkileri payla�mak durumundad�r.
Aileyi bir organizma olarak ele alm��t�k. Bu organizmada bir denge hali s�z konusudur. Aile bireylerinin etkile�im ve ileti�imindeki problemler, rollerdeki karma�a , yetkilerin yersiz ve yanl�� kullan�lmas� ,bu yap� i�erisindeki kurallar� �i�nemek , yerle�mi� olan mevcut dengeyi bozar.
Kurallar�n �ok a��r� kat� ve �ok a��r� esnek olmamas� aileyi daha g��l� hale getirir. Kurallar� �i�neyen bireye kar�� ,di�er aile bireyleri ortak cephe al�rlar. Kurallar� �i�neyen aile bireyine , genelde di�er aile �yelerinin g�sterdi�i tepki , yanl�� yapan ki�iyi yapt�� yanl��tan vazge�irmeye �al��mak , g�rmezlikten gelmek , konu�mamak , pasif direni� g�stermek , azarlamak , cezaland�rmaya �al��mak , alay etmek gibi de�i�ik reaksiyonlar �eklinde olabilir.
Aile fonksiyonlar�n� ele al�rken , evde ya�ayan di�er �yeler , akraba ve arkada� �evresi de baz� sorunlar�n ortaya ��kmas�na zemin haz�rlayabilir . Ayn� zamanda bu etkile�im s�recinde ad� ge�en bireyler, mevcut sorunlar�n daha da a��r hale gelmesine, hatta bazen �oz�ms�z hale yakla�mas�na sebep olabilir. Bu durum geleneksel T�rk aile yap�s�nda s�k bir �ekilde g�r�lebilir. Bu durumun telafisi veya hi� olmamas� i�in ailenin tam fonksiyonel halde olmas� , kurallara uyulmas� , rollerde karma�an�n olmamas� , ileti�im ve etkile�imin yeterli olmas� gereklidir.
Aile �yeleri i�inde yetki payla��m� vard�r. Yetkiyi �u �ekilde tan�mlayabiliriz : Aile i�indeki bir bireyin , di�er bir bireyin davran��n� de�i�tirme g�c�ne sahip olmas�d�r . Genelde aile

OKUL �NCES� D�NEM �OCUKLARININ �EVRESEL FARKINDALIKLARINI ARTIRMA YOLLARI

9/7/2010

Okul �ncesi D�nem �ocuklar�n�n �evresel Fark�ndal�klar�n� Art�rma Yollar�

Giri�
Geli�imsel �zellikleri nedeniyle merakl�, ke�fetmeye istekli ve hevesli olan okul�ncesi d�nem �ocuklar�, do�ayla i� i�e olarak bu isteklerine bir ��k�� noktas� bulabilirler. Do�ay� arac�s�z ke�fetme ihtiyac� t�m �ocuklar�n yarad�l��nda varolan bir �zelliktir. Do�a, �ok �e�itli materyali, de�i�ken ve ilgin� ortamlarda �ocuklara sunmaktad�r. Bu y�n�yle do�a, �ocuklar�n geli�imlerini destekleyen bir s�n�ft�r.�ocuklara d��en g�rev ise sadece �evreyi ke�fetmektir.
�evre bir �ok �zelli�i i�inde bar�nd�rmaktad�r. Zengin �e�itlilik, de�i�imin g�zlenmesi, canl� ve cans�z her ��e, her eylem ve her s�re� i�in bir i�leve sahip olmas�, karma��k olmas�, renkli olmas� ve estetik olmas� (T�rksoy 1991). �evreye duyarl�l�k, t�m bu �zelliklerin fark�nda olmay� ve bu y�nleriyle �evreyi ke�fetmeyi gerektirmektedir.

Okul�ncesi �ocuklar�, do�ay� inceleyerek bir �ok beceri elde edebilir ve bu alanla ilgili deneyimlere sahip olabilirler. Sonbahar mevsiminde yerlere d�k�len yapraklar, do�ada bulunan yapraklar� incelemek i�in �ocuklara bulunmaz f�rsatlar sa�lar. Yine bu d�nemde yapraklar� inceleyerek farkl� b�ceklerin yapraklar� farkl� �ekilde kemirdiklerini de g�zlemleyebilirler. Yapraklar�n renk de�i�im d�nemi olan bu d�nemde renk de�i�tirmeyen yapraklarla de�i�ik renklere b�r�nen yapraklar� kar��la�t�rarak nedenleri tart��l�p s�n�fland�rmalar yapabilir. Yapraklar sadece renk olarak de�il �ekil, b�y�kl�k ve doku olarak da bizlere bir �ok f�rsatlar verir. Baz� yapraklar kalp �eklinde, baz�lar� oval �eklindedir. Baz�lar�n�n kenarlar� yumu�ak, baz�lar�n�nki sert, baz�lar�n�nki ise i�ne gibi sipsivridir. Ayr�ca kokular� da
ler �ocuklar�n, farkl� �zelliklere g�re s�n�fland�rma yapmalar�n� sa�lamaktad�r. Bu tip etkinliklerle hem �ocuklar do�ay� yak�ndan ke�fetme yetene�ini kazanacak hem de baz� temel kavramsal becerilere ula�malar� da sa�lanacakt�r (Galvin, 1994).

Mevsims

PEDAGOJ� - KARAR VERME VE KARAR �L��TLER�

9/7/2010

karar verme ve karar �l��tleri

D�KKATE ODAKLANMA , DEPRESYON VE HAFIZA

9/7/2010

D�KKATE ODAKLANMA ,DEPRESYON VE HAFIZA :
Depresyon her zaman haf�zay� bozmaz .Ger�i eksiklik haf�za i�inde deney say�lar�nda g�z�k�yor.(Ellis&Ashbrook,1988,Herkel&Hardin ,1990;Kuiken ,1991) B�yle eksiklikler ��kabilir. ��e daha dikkat edebilmek i�in prosed�r�n ihtiyac� olan konular ��kar�labilir .Bu Hertel& Rude taraf�ndan ispat edilmi�tir.(1991).Okuduklar�ndan sonra tamamlanmam�� c�mleler �er�evesinde karar verdikleri e�er bir kelime ger�ekten bir c�mleyi tamamlarsa konuklara s�rpriz an�msama testleri verilmi�tir .Tek bir �artla konuklar e�er sadece c�mleyi okursa ve karar verdiyse c�mle uyar ,di�er �artla konuklar y�ksek sesle hem ba�lang�� hem de sununun sonunun okunmas�na ihtiya� duyar.��e kat�lmak i�in konular� zorlar.�ekil 12.6 toplam an�msamalar� g�sterir.�kiside uygun durum i�in kat�l�m (odaklanma ve odaklanmama)g�sterir. Depresif ruh durumuna kar�� tarafs�z mod durumu.�ekilde de g�r�ld�� gibi dikkatli olmak haf�zadaki eksiklili�i ��karmak tipik bulunmu�tur.Neyin a��k�a ortada oldu�u ise depresifler gerekmedik�e zay�f haf�zayla m�cadele ederler ve e�er i�e gerekleri uygulamak onlar�n dikkate odaklanmas�na cesaret verirse ,onlar�n an�msamalar� hayli k�ymetli olur.

RUH HALLER�;D��NCELER� VE HAFIZA :
Defalarca teorisel hesaplar haf�zada ki his durumlar�n�n etkilerinin ruh durumunun d��nceyi etkilemesini g�sterir.(e.g.,Beck,Rush,Shaw,&Emery,1979;Ellis &Ashbrook,1988;Ingram ,1984).Bu teorilerde �nemli tahmin �udur ki depresif ruh durumu haf�zada kendi etkilerini �retir ve negatif veya uygunsuz kendi d��ncelerini performans�na kar�r�t�r�r.Mesela Ellis-Ashbrook taraf�ndan 2 tahmin vard�r,bunlar model konu d�� bir rol d��nceyi ba�ka y�ne �eker.model der ki konu d�� d��ncelerin d��n�lmesi artar hissel durumlar y�kselir bu konu d�� a��rm�� d��nceler kar��r ve ki�inin yetene�i haf�zan�n i�eri�ini organize eder.Bu a��klama hat�rlamalar�n tezinin ��r�t�r.Bu tahminin bir k�sm� �nemlidir o da y�k�c� his durumlar� haf�zay� etki yapar ve di�er durumlar direk olmasa da dikkati ba�kas�n�n taraf�na �ekme ,konu d�� d��nceler d��nme gibi dolayl� etkiler.Bu d��nceyi Seibert ve Ellis (1991)bu d��nceyi direk test etmi�tir.Kolej ��rencileri iki ruh durumu olan ve deneyimlileri test etmi�ler.Bir set �r�n� �al��rlarken kendi d��ncelerini �retmek i�in soru sormu�,sonrada konu i�i ve konu d�� raporlu d��ncelerini sormu�lar 5 puan skalas� ve kriterle �l�m��lerdir.Konular� �z�nt� ,mutluluk veya tarafs�z durumun sonu�lar�d�r.Di�er deneyimli gruba �al��ma d�nemlerinin liste sonuna kadar test edilmesi ve d��ncelerine karar vermeleri s�ylenmi�.B�t�n tecr�beler ��rencilerin konular� an�msamalar�, konular� �al��malar�na ihtiya� duymu�tur.Her ��rencinin an�msamalar�n �l��s�n� bulmak ve alakal� d��ncelerinde kararlar�n� �l�mek.�lk pros�d�r� kullanmak ayn� zamanda meydana gelen s�zl� ifadeler veya ikinci prosed�r d��nce listeleri �r�n� ile an�msamalar aras�nda g��l� negatif an�msamalar vard�r.B�t�n bu sonu�lar,kar��l�kl� ili�kiler, haf�

MOT�VASYON

9/7/2010

1. MOT�VASYONUN TANIMI

�al��man�n ilk b�l�m�nde motivasyon tan�mlanacak ve genel bilgiler verilecektir

1.1 Motivasyonun Tan�m�
Motivasyon (g�d�) kelime anlam�yla "bireyleri bilin�li ve ama�l� eylemlerde bulunmaya y�nelten d�rt�"d�r.

Geli�en sanayinin gerektirdi�i m�kemmel i�g�c� beraberinde stresi getiriyor. En kalifiyeli elemanlar bile, yo�un tempoda, a��r bask� alt�nda, en iyi olma �abas�nda (��nk� sizin yerinize ge�ebilecek biri hep vard�r) oda��n� kaybedebiliyor ve yapt�� i�ten zevk almaktan ziyade onu hemen bitirilmesi gereken bir d��man olarak g�r�yor. Dolay�s�yla sonu�lar pek efektif olmamaya ba�l�yor.

��yerlerinde motivasyona y�nelik �al��maya, personelin i�e daha �evkle yakla�mas�n�, i�ten zevk almas�n� ve dolay�s�yla daha verimli sonu�lar elde etmesini sa�lamak amac�yla ba�lanm��t�r. �u anda d�nyada bir�ok kurulu�, i�yerlerine ki�isel geli�im ve motivasyona y�nelik hizmetler sunmak i�in seminerler ve e�itim toplant�lar� d�zenliyor.

Motivasyon, her yerde ve her konuda kullan�labilir, ancak as�l �nemli olan motivasyonun �ahs�n i�inden gelecek bir d�rt� oldu�u ve y�neticinin bunu sa�layabilmek i�in �e�itli ad�mlar atabilece�i ancak personelinin i�indeki "�evki" personelin kendisinin alevlendirebilece�i unutulmamal�d�r.

�ok basit bir a��dan yakla��ld��nda, sat�c� i�ini iyi yapt��nda daha �ok mal satar, �irket geni�ler, i�e daha �ok eleman almak gerekir. Ayn� yakla��m sat�� piyasas� d��ndaki di�er t�m alanlarda da ge�erlidir. Personel i�e motive olmu� olarak geldi�i s�rece, i�ini istekle ve inan�la yapar bu daha iyi bir sonucun elde edilmesini ve nihayetinde verimin artmas�n� sa�lar. ��leri geni�leyen firman�n daha fazla eleman ihtiyac� do�ar ve bu durumda i�sizlik bir derece azalm�� olur.

Ayr�ca, motivasyona y�nelik �al��ma ki�isel geli�ime dayal� oldu�u i�in davran��lar a��s�ndan geli�mi� bir topluma do�ru at�lm�� nemli bir ad�md�r.

1.2 Motivasyon ve De�i�im
Demografik e�ilimler, d�nyadaki gen� n�fusun oran� azal�rken ya�l�lar�n artmakta oldu�unu g�steriyor. Y�ksek i�sizlik a��s�ndan bak�ld��nda ise, hi� umulmad�� ekilde bir ka� y�l i�inde ekonomi d�nyas� y�ksek nitelikli i�g�c� s�k�nt�s� �ekmeye ba�layacak. �yi e�itimli ve konusunda deneyimli olan potansiyel i��iler, gelecekte geli�meyi etkileyecek en �nemli fakt�r olacaklar. �yi niteliklere sahip gen� insanlar i�lerini bulma ve se�me �ans�na sahip olacaklar ve bir ba�ka �irket her zaman daha fazlas�n� �nerebilece�i i�in, mevcut �cretler bile bu yetenekli personeli �ekmeye yetmeyecek. Bir �ok insan i�in, te�vik edici bir �al��ma ortam�, etkin kat�l�m ve ki�isel geli�im f�rsatlar� paradan daha �nemlidir. ��letmelerin anlamas� gereken en �nemli �eylerden biri de y�neticilerin insan y�netiminde ger�ekten ustala�mak zorunda olduklar�d�r.

1.2.1 Y�netimde De�i�im
Motive etme ve bir ekip i�inde �al��ma yetene�i, en az neyin nas�l yap�laca��n� bilme ve ��z�mleyici bir zihin kadar �nemlidir. Zirvedeki her �eyi tek ba��na uzun s�re y�netemez. Sorunlar giderek karma��kla�makta, al��lmad�k ��z�mlere ve disiplinsiz i�birli�ine ba�vurulmaktad�r. Bu y�zden gelece�in y�neticileri bilgiye ve personellerinin ba�l�l�klar�na daha �ok ba��ml� olacaklard�r; b�ylece personellerine, en az onlar�n en iyi m��terilerine g�sterdikleri kadar sayg� g�sterdiklerinde, asl�nda a��k�a kendi ��karlar�na hizmet etmi� olacaklard�r.

Y�neticinin benimsedi�i liderlik tarz�, personelin g�sterdi�i �aba miktar�n� belirler. Avrupa ve Japonya aras�ndaki b�y�k k�lt�rel farklara kar��n, ve orada i�e yarayan �eyin burada m�mk�n olmamas� veya istenmemesi olas�l��na kar��n, motivasyton konusunda Japonya �rnek al�nabilir. D�nya �ap�nda 30 milyar markl�k sat�� hacmi olan Sony �irketinin patronu Akio Morita, Der Spiegel"de yay�mlanan bir s�yle�isinde , ba�ar�s�n�n s�rr�n� ��yle a��klar: "En gerekli olan �ey insanlara bir ama� verebilmektir. Her �ey yarat�c�l�kla ilgilidir. Y�llar boyunca yarat�c� bir i�letmenin ba��nda bulundum ve yarat�c� insanlar�n nas�l motive edilece�ini biliyorum. Onlara asla neyi yap�p neyi yapmayacaklar�n� s�ylemem."

M�kemmel sonu�lar elde etmek isteyen bir y�netici, tehlikeli bir �ekilde, personelin ruh sa�l��n� imal edebilir. Bu, �zellikle terfi alma s�recinde y�ksek nitelikli i��ilere �ncelik verilmesi durumunda, �irket i�indeki g�� dengeleri kadar �nemlidir.

Bir madenci ile �elik i��isi ve bilgisayar uzman� ile y�ksek m�hendis aras�ndaki farklara bak�ld��nda; madenlerde �al��mak sadece bir ge�im yoludur ve kendin

CAN SIKINTISI

9/7/2010

CAN SIKINTISI ( BOREDOM )

Ki�inin, kendisini me�gul edecek ilgiler, etkinlikler veya bir anlam bulamamas� durumunda ortaya ��kan bir duygudur. D�� s�n�rlamalar (tecrit edilme, alg�sal yoksunluk, tekd�ze �al��ma gibi...) yada i� ketlemeler sonucunda ortaya ��kabilir. Fenichel"e g�re nevrotik can s�k�nt�s�, i�g�d�sel ama� yoklu�u ya�anan i�g�d�sel bir gerilim durumudur. Sonu� olarak can� s�k�lan ki�i "i�g�d�sel d�rt�lerini �zerine bo�altmak i�in de�il, kendisinde olmayan i�g�d�sel bir ama� bulma konusunda kendisine yard�m etmek i�in" bir nesne aray��na girer. Bir �ey istedi�ini bilir,ama ne istedi�ini bilmez. S�rekli gerginlik ve huzursuzluk sergiler. V.Frankl da benzer ama teorik a��dan farkl� bir yakla��m getirir. (1998) Frankl" a g�re can s�k�nt�s�, ki�inin ya�am�nda bir anlam bulamamas�n�n sonucunda i�ine d��t�� varolu�sal bo�luktan kaynaklan�r. Buna �rnek olarak da "Pazar g�n� sendromunu " g�sterir. �� ya�am�n�n ko�u�turmas�ndan kurtulup kendi ruhuyla ba� ba�a kalan ki�i , ya�am�ndaki anlams�zl�� , varolu�sal bo�lu�u hissetmekten kendini alamaz. (Budak,2003,164) Frankl" a g�re insandaki temel g�d�leyici g�� ,ya�am�n� anlaml� k�lma veya bir anlam bulma �abas�d�r. Bu �abas� ba�ar�s�zl�kla sonu�lanan ki�ide varolu�sal bo�luk ortaya ��kar ve ki�i kendini ,ya�am�n� yaln�z, anlams�z ve bo�una hisseder. (Budak,2003,487)

Can s�k�nt�s� de�i�ik bir fenomendir. Pascal" a g�re s�k�nt� Allah"�n varl��n�n bir kan�t�d�r. �nsan� s�k�nt�ya sokan teknolojik geli�melerdir. Yap�lmas� gereken �eyler haz�r olarak sunuldu�unda, �aba harcamaya gerek olmayan durumlarda insan can s�k�nt�s� ya�ar. �al��mak fiziksel olarak yorucu olabilir ama insan zihni �al��maya ihtiya� duyar.

Duygu, heyecan eksikli�i de s�k�nt�y� do�urur. �nsan heyecana ihtiya� duyan geli�mi� bir sinir sistemine sahiptir. S�k�nt� ge�ici de olabilir ,herhangi bir faaliyetin de�i�tirilmesiyle kolayl�kla ge�ebilir. Bunun i�in g�nl�k hayatta de�i�ik faaliyetlere de yer verilmelidir. �nsanlar birtak�m yeniliklere de ihtiya� duyarlar.Bu da sosyal �evreyi geni�letmeyi , sosyal ili�kileri geli�tirmeyi ve d�nyan�n ke�fedilmesini tetikler. Ba�ka bir s�k�nt� �e�idi de "anlam yitirilmesi" durumunda g�r�l�r. Yap�lan bir i�teki anlam yoklu�u da s�k�nt�y� do�urur. Psikoloji literat�r�nde bu tip s�k�nt� birka� ak�l hastal�klar� �e�idinin belirtisi olarak da tart��malarla doludur. (Dikkat eksikli�i, depresyon vb.) (Maggini,2000,24-27)
-1-
EVR�M VE SIKINTI

Evrimin aksine, s�k�nt� �o�unlukla medeniyetin, teknolojinin ve k�reselle�menin bir sonucudur. Evrim, stratejilerini uygulamak i�in zamana ihtiya� duyarken,s�k�nt� genellikle son birka� y�l�n modern aletlerinin sonucudur. S�k�nt�, stresin yoklu�u olarak da ele al�nabilir. S�k�nt� v�cut hala s�hhatli iken , beyin taraf�ndan d�� uyar�c�lar�n yoklu�unun (olumlu yada olumsuz) bir duygu olarak alg�lanmas�d�r. (Csikszentmihalyi,2000,125)

�OCUKLARDA SIKINTI

B�t�n �ocuklarda s�k�nt� g�r�lebilir. �ocuklardaki s�k�nt� geli�imdeki belli zamanlarda beklenen bir �eydir ve normaldir. �rne�in yakla��k olarak 7 ayl�ktan okul �ncesi y�llar�na kadar sa�l�kl� �ocuklarda anne-babalar�ndan veya yak�n olduklar� di�er ki�ilerden ayr�ld�klar�nda yo�un s�k�nt� g�r�lebilir.(Karanl�k korkusu, f�rt�na, hayvan, yabanc�lardan korkma vb) Bununla birlikte s�k�nt� �iddetli oldu�unda ve anne-baba taraf�ndan ayr�lma,okula ba�lama ve arkada� edinme gibi alanlarda �ocu�un g�nl�k ya�ant�s�n� etkilemeye ba�lad��nda ,anne-babalar �ocuk ve ergen psikolojisinin de�erlendirilmesini ve �nerilerini almay� d��nmelidirler.

�iddetli ayr�l�k s�k�nt�s� olan �ocuk ve ergenlerde a�a��dakilerden baz�lar� g�r�lebilir.
*Kendisi ve anne-babas�n�n g�venli�i hakk�nda s�rekli d��nceler ve korkular,
*Okula gitmeyi reddetme,
*S�k kar�n a�r�s� ve di�er bedensel �ikayetler,
*Evden uzakta uyumaya kar�� a��r� endi�eler,
*Evde a��r� yap��kan davran��,
*Anne- babadan ayr�ld��nda panik veya �fke.

Baz� s�k�nt�l� �ocuklar yeni insanlarla tan��mak ve konu�maktan korkarlar. B�yle �ocuklar ailesinin d��nda az arkada� edinebilirler. �ocuklarda g�r�len di�er �iddetli s�k�nt�lar �unlar olabilir :
*Bir �ey olmadan o konuyla ilgili pek �ok endi�eler
*Okul,arkada�lar veya sporlar hakk�nda s�rekli endi�e veya a��r� ilgi

PEDAGOJ� - OYUN ARA� VE GERE�LER�

9/7/2010

oyun ara� ve gere�leri

��RETMENLER SINAV STRES�N� NASIL AZALTAB�L�R?

9/7/2010

��retmenler S�nav Stresini Nas�l Azaltabilir?

Columbia �niversitesi Teachers College a (E�itim Fak�ltesi) g�re herhalde Amerikal� ��renciler d�nyan�n en fazla test alan ��rencileridir. Bu ��renciler her y�l 100 milyondan fazla standart test almaktalar. Bu testlerin sonu�lar� e�itimciler, veliler, okul y�neticileri ve kamu oyu taraf�ndan �ok ciddiye al�nmakta ��nk� test sonu�lar� okul ve ��retmen ba�ar�s�n� g�stermekte ve bir �ocu�un gelecekte girebilece�i okullar� belirleyebilmekte.
Teksas l� yuva ve birinci s�n�f ��retmeni Charlotte Sassman a g�re test sonu�lar� en ince detaylara kadar inceleniyor ve gazetelerde yay�nlan�yor. B�ylece �rnek okullar �ne ��kar�l�yor. Velilere d��en ise evlerini sat�p en iyi test sonu�lar� bulunan okul ve mahallelere yak�n yerlerde ev almak.
Tabii b�t�n bunlar�n stresi ��rencilerin �zerinde hissedilmekte. Testlere haz�r en iyi ��renciler bile stresi ya��yor. Test olaca�� haberi geldi�inde terlemeye ba�l�yor..mide kramplar�yla sava�mak zorunda kal�yorlar.
New Jersey de bir okulun hem�iresi test endi�esinin ��rencinin s�navdaki performans�n�n ciddi �ekilde etkileyecek boyutlarda olabildi�ini belirtiyor.
Peki bu standart testleri bu kadar stresli yapan nedir? �ncelikle testlerin verili� bi�imi. Test s�resi �ok kesin olarak belirleniyor, s�nav y�nergeleri genellikle �ok kar��k ve kurallar esnek de�il. �o�u ��retmen ve ��renci i�in bu durum normal olarak s�n�flar�ndaki ger�ekten �ok farkl�. Hatta s�n�ftaki oturma d�zeni bile bu s�navlar i�in de�i�tiriliyor.
Bu s�navlarda ��retmenler do�al olarak yapt�klar� gibi ��rencilerine yard�m edemiyorlar ya da e�er gerekiyorsa s�nav s�resini uzatam�yorlar.
A�a��da bu stresli ortam� ��retmenlerin baz� davran��lar�yla nas�l yumu�atabileceklerini g�rece�iz:
Pozitif bir atmosfer yarat�n. Tamam kendinizi kaybetmeyin..bu sadece bir test ile ciddi olarak yapabilece�inizin en iyisini yap�n aras�nda bir orta nokta tutturmaya �al��n. ��rencilerle s�nav �ncesinde konu�arak onlar�n endi�elerini

MOT�VASYON

9/7/2010

MOT�VASYON

��NDEK�LER

G�R��0
1. MOT�VASYONUN TANIMI2
2. MOT�VASYONUN �NEM�2
3. MOT�VASYONUN �ZELL�KLER�3
4. MOT�VASYONUN �ARTLARI NELERD�R?4
4.1. �nanmak:4
4.2. �zg�ven:4
4.3. Gizli Yetenekleri Ortaya ��karma :4
5. MOT�VASYONUN A�AMALARI �UNLARDIR:4
6. MOT�VASYONU NASIL SA�LAYAB�L�R�Z?5
7.BA�ARI VE �� MOT�VASYON6
8. MOT�VASYON TEOR�LER�8
9. �� VE E��T�M HAYATINDA MOT�VASYON9
9.1. �� Hayat�nda Motivasyon9
9.2. E�itimde Motivasyon10
9.2.1. E�itimde Motivasyonu Etkileyen Fakt�rler11
SONU�12
KAYNAK�A13

G�R��
Motivasyon insanlar�n istediklerini, hedeflerini ger�ekle�tirmeleri i�in gerekli olan en �nemli etkendir. Yani motivasyon insan hayat�ndan �nemli bir yere sahiptir. Motivasyonun �nemi ve motivasyonla ilgili ara�t�rmalar teknolojik geli�melerle birlikte �nem kazanm��t�r. Motivasyon �zellikle i� hayat�nda e�itim alan�nda verimi , anlama, uygulama kapasitesini art�rmak amac�yla kullan�lmaktad�r. Motivasyonla ilgili yap�lan ara�t�rmalar "motivasyon ne kadar y�ksekse ba�ar� da o kadar y�ksektir" sonucuna ula�mam�z� sa�lam��t�r.
Motivasyonla ilgili ara�t�rmalar her ge�en g�n daha da �nem kazanmaktad�r. �nsan hayat�ndaki geli�meler, yenilikler artt�k�a motivasyonun hayat�m�zdaki �nemi daha da artmaktad�r.

1. MOT�VASYONUN TANIMI
Motivasyon kelimesi Latince "Movere" kelimesinden gelmektedir. Kelime anlam� etki alt�na , harekete ge�irmek, te�vik etme v.b"dir. Motivasyon, insanlar�n belirli bir amac� ger�ekle�tirmek i�in davran��a ge�meleri olarak tan�mlan�r. Organizasyonlarda motivasyon ise bireyin ihtiya�lar�n� tatmin etmesi i�in ortam yaratarak, etkileyerek ve isteklendirerek onu harekete ge�irme s�recidir.(1)
Motivasyon ki�ileri belli faaliyetleri yapmaya y�nelten, enerji veren ve insanlar�n i�inde olu�an fizyolojik, bili�sel ve duyu�sal boyutlar� olan bir g��lenme durumudur.(2)
Birisini bir �ey yapmaya zorlayabilirsiniz, ama o ki�iyi bu �eyi yapmak istemeye kesinlikle zorlayamazs�n�z. �stemek i�in gereken arzu i�imizden gelir ve motivasyonda i�ten zevk almam�z� sa�layan i�ten gelen en b�y�k g��t�r .(9)
Motivasyon y�nlendirici bir g��t�r. E�er insanlar� motive etmek iste�indeyseniz, onlar� g�d�leyen �eyler hakk�nda biraz bir �eyler bilmek ve onlar�n ihtiya�lar�n� kar��lamak gereklidir (3)
�al��maya ba�layamamak ki�ide motivasyon eksikli�i oldu�unu g�sterir. ��nk� motivasyon ki�iyi davran��a y�nlendiren istektir. E�er davran�� ger�ekle�miyorsa motivasyon eksikli�i s�z konusudur(4).
2. MOT�VASYONUN �NEM�
Motivasyon fonksiyonlar� �ok de�i�ik �ekillerde hayat�n her alan�nda ve hemen herkes taraf�ndan uygulan�r. En k��k sosyal grup olan ailede anne ve baba, s�n�f�n� ge�erse kendisine bisiklet (ya da herhangi bir hediye) alaca��n� m�jdeleyerek okula giden �ocuklar�n davran��lar�n� y�nlendirmeye �al��r. Devletler vatanda�lar�n�, uygarl�k d�zeyine yeti�tirmek amac�yla �ok �al��maya �zendirirler. Kendi �zerine bir tak�m motivasyon unsurlar� tatbik edilen biri, ba�ka bir ama�la yine di�er bir ki�iyi g�d�lemeye �al��abilir. K�saca insan davran��lar�na y�n vermek isteyen hemen herkesin ba�vuraca�� en g��l� y�ntem motivasyon olarak g�r�lmektedir (5).
�nsanlar� ate�leyen ve harekete ge�iren ba�ar�, elde etme, ilerleme, mensup olma, ihtiras, hiddet, dikkat, otonomi(�zerklik), denge, e�ya, ihanet, arkada�l�k, meydan okuma, de�i�im, merhamet(ac�ma), itimat, istikrar, tutarl�l�k, yap�, kontrol(denetim), i�birli�i, bulu�(ke�if, icad), aldatma, kesinlik, savunma, umutsuzluk(�aresizlik), e�itim, ego, e�lenme, itibar(sayg�), heyecan, adalet(insafl�l�k), korku, affetme, h�rriyet, verme, doyumsuzluk ve mutluluk gibi �ok �e�itli niyetler ve ihtiya�lar vard�r. Her insan de�i�ik zaman dilimlerinde bunlardan biri veya birka�� ile motive edilebilirler. K�saca insanlar� ama�lar� do�rultusunda motive edebilmek onlar� daha iyi anlamakla, anlamak ise insan� harekete ge�iren, g�d�leyen d��nceleri ve ihtiya�lar� do�ru tespit etmekle m�mk�n olabilir (6).
3. MOT�VASYONUN �Z

PS�K�YATR�K HASTALIKLARDA KULLANILAN �LA�LAR

9/7/2010

PS�K�YATR�K HASTALIKLARDA KULLANILAN �LA�LAR

Psikotik Bozukluklar (�izofreni)
Ger�eklikten uzakla�an alg�lama, d��nce, irade ve duygulan�m bozukluklar�
Del�zyonlar: Yanl�� inan�lar
Sanr�lar (hal�sinasyonlar): Yanl�� alg�lamalar
Paranoid-grandiyoz d��nceler
Di�er d��nce bozukluklar�, duygusal ve sosyal k�ntle�me

OKULLARDA PS�KOLOJ�K DANI�MANLIK M�LAKAT & G�R��ME

9/7/2010

OKULLARDA PS�KOLOJ�K DANI�MANLIK M�LAKAT - G�R��ME

��renci tan�ma tekniklerinin en yayg�n olanlar�ndan biridir. G�r��me, ya problemli ki�i ile ya da onun bir yak�n� ile, bu konuda deneyimi olan bir yeti�kinin ama�l�, planl�, haz�rl�kl� bir �ekilde g�r��p konu�mas�d�r.
1-Bilgi toplama veya bilgi verme, 2- Te�his ve tedavi amac�yla yap�l�r.

�Y� B�R G�R��MEC�N�N �ZELL�KLER�:
1-G�r��meci ki�ilik sahibi ve s�cak kanl� olmal�d�r.
2-G�r��me yapt�� ki�iye kar�� sayg�l� ve g�ven verici olmal�d�r.
3-Aceleci ve tela�l� olmamal�d�r.
4-Anlay�� ve sezgi g�c�ne sahip olmal�d�r.
5-Sab�rl� ve bu g�reve g�n�ll� olmal�d�r.
6-A�r� derecede otoriter ve b�y�kl�k duygusu i�inde olmamal�d�r.
7-�z�r arama ve ac�ma duygusu i�inde olmamal�d�r.
8-Problemli, kompleksli ve pe�in h�k�ml� olmamal�d�r.
9-Pe�in h�k�mle birlikte g�r��t�� ki�iye vaadlerde bulunmamal�d�r.
10-Alanda yeti�mi� uzman bir niteli�e sahip olmal�d�r.

G�R��MEN�N YARARLARI:
1-Fazla ara�-gere� gerektirmez.
2-Uygulamas� kolayd�r.
3-�zel yer gerektirmez (Rahats�z edilmeyecek herhangi bir oda yeterlidir)
4-Psikoterapi i�in uygun bir y�ntemdir.
5-�abuk bilgi toplamay� sa�lar.

G�R��MEDE �ZLENECEK YOLLAR:
1-G�r��me yap�lacak yer ayd�nl�k ve rahat olmal�d�r.
2-G�r��meden �nce ��renci hakk�nda gerekli bilgiler toplanmal�d�r. (��retmenler ve veli den bilgi al�nmal�,uygulanan test,anket,�l�ek,envanter vb. tekniklerin sonu�lar� incelenmeli ve not al�nmal�d�r.)
3-��renciye neler sorulaca�� nceden tespit edilmelidir.
4-��renci g�ven i�inde olmal�,d��ar�dan dinleniyor intiba� uyand�r�lmamal�, kay�t veya not tutmak i�in gerekli ara�lar haz�rlanmal�d�r.,

G�R��MEN�N YAPILMASI:
1-��renci g�r��me odas�na g�ler y�zle al�nmal� ve bir s�re sohbet edilerek heyecan� yat��t�r�lmal�d�r.
2-G�r��me s�ras�nda g�r��meci az konu�maya �zen g�stermeli.
3-��renci konu�urken onu dikkatle dinlemeli, o konu�urken g�r��meci ba�ka �eylerle me�gul olmamal�d�r.
4-��renciye ��t vermekten onu

STRES VE STRES Y�NET�M�

9/7/2010

STRES ve STRES Y�NET�M�

1-) STRES�N SEBEPLER�
�nsan, hayat�nda stresi belli bir yere kadar ister. Bir yenili�in anlam�n� kaybetmemesi i�in ki�inin bu yenili�in kar��s�nda heyecanlanmas� gerekir. Mesela, terfi edece�ini bilen bir �al��an�n ya�ad�� stres ilk defa bir araba sahibi olan ki�inin ya�ad�� stresle ayn� t�rdendir. Bu t�r stres istenen strestir. Fakat as�l zararl� olan stres istenmeyen strestir. Burada bahsedilecek stres istenmeyen, strestir. Strese sebep olan etkenler a�a��dad�r:
a. Motivasyon etkileri
Bireylerin ya�amlar�nda gidermeleri gereken biyolojik ve psikolojik gereksinimleri vard�r. Bu gereksinmelerinin eksikli�i halinde ki�i uyar�l�r ve davran��a ge�er. Bu davran�� ihtiyac�n tatmin edilmesi i�indir. E�er davran�� ihtiyac� tatmin ederse ki�inin doyumu sa�lan�r.
Organizasyonlarda bireyin birincil ve ikincil ihtiya�lar�n�n tatmin edilmesi gerekir. Aksi takdirde ki�i strese girer ve verimlili�i d��er. Hatta stres g�d�lemeyi ve i�i tam olarak yapmay� olumsuz y�nde etkileyen, kazalar� artt�ran bir etmendir.
Stres ve motivasyon kar��l�kl� ili�ki i�indedir. Motivasyon olmazsa stres olu�ur. Stres olu�ursa motivasyon olmaz.

b. Fiziksel ve duygusal sebepler
Fiziksel stres sebepleri bireyin bedenini etkileyen d��sal fakt�rlerdir. Bunlar hastal��n ki�i �zerindeki olumsuz etkileri, bireyin �al��t�� ortam�n a��r� s�cak veya so�uk olmas� ,ayd�nlatman�n yeterli olmamas� ve a��r� g�r�lt�d�r. Stres yarat�c� bu etkiler ki�inin v�cudunun homostatik dengesini bozar ve ki�iyi endi�eye iter.
Ayr�ca, g�r�lt� i�g�renin sinirsel ve fiziksel sistemini alt �st etmekle kalmaz, i�letmedeki enerji savurganl��n� ve gereksiz harcamalar� da artt�r�r. Bunlardan ba�ka merkeziyet�ilik ve kararlardan d��lanma,y�kselme olanaklar�n�n azl��,a��r� formaliteler,y�ksek derecede uzmanla�ma,�rg�tsel b�l�mlerin kar��l�kl� ba��ml�l�� ve y�r�tme ve dan��ma birimleri aras�nda �at��ma olan �rg�t yap�lar� da �al��anda stres yarat�r.
��letmelerdeki fiziksel �evreden kaynaklanan stres ara�t�r�lm�� ve psikolojik olarak mide ve cilt hastal�klar�n�n ��kt��,fizyolojik olarak da i� kazalar�n�n ve devams�zl�k oranlar�n�n artt�� ortaya ��km��t�r. Bu durumda performans�n,fiziksel etmenlerden etkilendi�i g�r�lmektedir. Ayr�ca bireyin fiziksel a��dan iyi durumda olmas� strese diren� g�stermesini kolayla�t�r�r.
Duygusal stres, ki�inin korkun� bir �ey olmas�n� beklemesidir. Hen�z ortada olumsuz bir �ey yoktur, fakat ki�i istemedi�i �eyin �ok yak�nda ger�ekle�ece�ini d��n�r. D��ncelerinde kendine stres yaratmas�yla duygusal stres ba�lar. Ki�ilerin olabilece�ini d��nd�� sebepler yapay sebeplerdir. Mesela, ki�inin hi� gere�i yokken ba�ar�s�z olaca��n� d��nmesi ya da sevdi�i birinin �lece�ini d��nmesi birer stres kayna��d�r. D��ncenin olabilme ihtimali de vard�r, olmama ihtimali de...
Duygusal stres ki�iden ki�iye farkl�l�k g�sterir ve benzer olaylar ki�iliklerine farkl� yans�r ��nk� bu ki�ilerin ya�amlar� ve de�er yarg�lar� farkl�d�r.
Zaman bask�s� da duygusal strese neden olur. Ki�iler yapacaklar� i�leri zamana g�re planlar. Baz� insanlar�n dakikalar� bile �ok k�ymetlidir. Yapaca�� i�i planlad�� zamanda bitiremeyen veya �nlerine engel ��kan ki�iler strese girerler.
Zaman bask�s�yla duygusal stres ya�ayan ki�iler trafikten dolay� bile stres ya�ayabilir.
Organizasyonlarda ki�ilerin zaman ve bask�s�n� ya�amamalar� i�in iyi planlama yapmalar� ve yapacaklar� i�leri bu zaman dilimlerine s��d�rmalar� gerekir.
Sezgiler de duygusal strese neden olabilir. Birey e�er ger�ekle�me olas�l�� y�ksek
olan bir olay� kendisi i�in olumsuz olarak de�erlendirirse veya tam olarak zararl� olarak de�erlendirirse duygusal strese girer. Mesela, patronu, i�yerindeki di�er �eflerle tart��an bir �ef ortada hi�bir �ey olmamas�na ra�men kendisinin patronla bir problemi olaca��n� d��nerek strese girer.
Bazen de istenmeyen olaylar�n yakla�mas�ndan dolay� ki�i strese girer. M

PS�KOLOJ� - EMPAT�

9/7/2010

empati

REHBERL�K NED�R

9/7/2010

REHBERL�K NED�R?

En geni� anlam�nda rehberlik; bir insan�n ba�ka bir insana ya da gruba, o insan�n ya da grubun en iyi bir bi�imde ya�amas�na, insanlar�n kendilerini ger�ekle�tirmelerine en elveri�li yollar� bulabilmeleri i�in yap�lan yard�md�r.
1.Rehberlik bir s�re�tir: Rehberlik bir anda olup biten bir i� de�ildir.
2.Rehberlik bireye yard�m etme i�idir: Rehberlik yard�m� psikolojik bir yard�md�r.
3.Rehberlik yard�m� bireye d�n�kt�r: Rehberlik hizmetlerinin merkezinde birey vard�r. Okul ortam�nda rehberli�in ilgilendi�i birey, ��rencidir.
4.Rehberlik bilimsel bir hizmettir: "Rehberlik �al��malar� bilimseldir." Rehberlik yard�m�n�n dayand�� bilimsel ilkeler ve y�ntemler vard�r.
5.Rehberli�in temeli, bireyin kendisini ger�ekle�tirmesine yard�m etmektir: "Kendini ger�ekle�tirme" psikolojik dan��ma ve rehberlik yard�mlar�n�n b�t�n boyutlar�n� i�ine alan bir kavramd�r. Bireyin kendini anlamas�, problemlerini ��zebilmesi, ger�ek�i kararlar alarak kendine en uygun se�imler yapabilmesi, kendi kapasitesini en uygun bir d�zeyde geli�tirebilmesi, �evresiyle dengeli ve sa�l�kl� bir uyum sa�layabilmesi gibi psikolojik dan��ma ve rehberlik yard�m�n�n temelini olu�turan ve bireyin kendini ger�ekle�tirme d�zeyini geli�tiren belirgin konulard�r.
REHBERL��N �LKELER�
1.Rehberlikte bireye ve onun kendine ili�kin konularda karar verme hakk�na sayg� esast�r.
2.Rehberlik hizmetleri, e�itimin ayr�lmaz ve tamamlay�c� bir par�as�n� olu�turur
3.Etkili bir rehberlik hizmeti bireysel farklar� dikkate alan e�itim sisteminde ger�ekle�ebilir.
4.Rehberlik t�m bireylere y�neliktir.
5.Rehberli�in amac�, bireylerin bir b�t�n olarak geli�mesine yard�mc� olmakt�r.
6.Rehberlikte s�reklilik esast�r.
7.Rehberlik hizmetleri bireye ve onun gelece�ine y�neliktir.
8.Bireyin zay�f y�nlerinden �ok g��l� y�nleri �zerinde durur.
9.Rehberlik hizmetlerinde g�n�ll�l�k esast�r.
10.Rehberlik hizmetleri okulda ��renci ile ili�kili t�m ki�ilerin i�birli�i ile ger�ekle�ir.
11.Rehberlik tekniklerini uygulamak bir uzmanl�k i�idir. Rehberlik; planl�, programl�, �rg�tlenmi�, profesyonel bir d�zeyde uygulanmal�d�r.
12.Tek tip bir rehberlik program� yoktur. Rehberlik program�, ��rencilerin gereksinimlerini ve olanaklar�n� g�z �n�ne al�narak haz�rlan�r.

PS�KOLOJ�K DANI�MA NED�R?
Psikolojik dan��ma, ki�isel, sosyal, e�itimsel ve mesleki konularda ki�ilerin ama�lar�n� belirleme, karar verme, varolan problemlerini ��zme ve benzeri konularda -tarafs�z, ki�ilik haklar�na sayg�l�, g�ven ve gizlili�e �nem veren- e�itimli dan��manlardan yard�m ald�� bir geli�im s�recidir.
PS�KOLOJ�K DANI�MANIN AMA�LARI
-Geli�imsel Ama�lar: Dan��man, bireyin �e�itli alanlarda onun geli�imine ili�kin de�i�imlerini tan�mas�na ve uyum sa�layabilmesine yard�m eder.
-Koruyucu Ama�lar: Burada psikolojik dan��man�n amac�, bireyde istenmedik sonu�lara yol a�abilecek duygu, d��nce ve davran��lar� tan�mlayabilmesinde yard�m� ama�lar.
-Zenginle�tirici Ama�lar: Bireyin sahip oldu�u yetenek ve becerileri dan��man�n yard�m�yla tan�y�p, geli�tirebilmesine yard�m� i�erir.
-�are Bulma Amac�: Bireyin �stesinden gelmesi gereken istenmedik bir geli�im �zelli�ine m�dahale ederek yard�m� sa�lamak. Dan��malar, bireylerin kusurlu davran��lar�n�n nedenlerini g�rebilmelerine yard�m ederek, onlar�n yerine kendi gereksinimlerini kar��layabilecek daha sa�l�kl� ve uygun davran��lar geli�tirebilmelerine yard�mc� olurlar.
-Ke�fettirici Ama�lar�: Yeni etkinlikler, ili�kiler i�erisinde bireyin kendisine uygun ama�lar se�ebilmesini i�erir.
-Peki�tirici Ama�lar: Bireyin d��nce ve duygulan�m�n�n yolunda gitti�ini duyma gereksinimini peki�tirmesine yard�m� ama�lar.

-Zihinsel Ama�lar: Dan��manlar, ��rencilerin ��renme keyfini ya�amas�na yard�mc� olur. ��renmeyi ��renmelerine yard�mc� olular.
-Fizyolojik Ama�lar: Normal geli�im �zelliklerini tan�y�p, ��rencilerin bedenlerindeki de�i�meleri kabul edebilmelerine yard�m� ama�lar.
-Psikolojik Ama�lar: Olumlu toplumsal ileti�im becerilerinin kazan�lmas�, duygular�n ve �fke

LEV SEMENOVICH VYGOTSKY"N�N B�L��SEL GEL��M KURAMI

9/7/2010

LEV SEMENOVICH VYGOTSKY"N�N B�L��SEL GEL��M KURAMI

��NDEK�LER
Sayfa
B�YOGRAF�...................................................................................................................................... 1
L.S. VYGOTSKY"N�N B�L��SEL GEL��ME �L��K�N G�R��LER� ..................................... 2
YAKINSAL GEL��M ALANI (ZONE OF PROXIMAL DEVELOPMENT)............................ 3
L.S. VYGOTSKY" N�N Z�H�N GEL��M� KONUSUNDAK� G�R��LER�................. 5
L.S. VYGOTSKY VE D�L GEL��M� ................................................................................7
L.S. VYGOTSKY VE ��RENME............................................................................................. 9
JEAN PIAGET VE LEV SEMENOVICH VYGOTSKY .................................................. 11
VYGOTSKY TEOR�S�N�N E��T�ME UYGULANI�I ........................................................ 14
KAYNAK�A ..........................................................................................................................15
3
B�YOGRAF�
LEV SEMENOVICH VYGOTSKY
(1896-1934)
Yahudi bir ailenin �ocu�u olarak 5 Kas�m 1896"da do�an Vygotsky, bir Rus
psikologudur. Moskova �niversitesindeki ��rencilik y�llar�n�, dilbilim, toplumbilim, psikoloji,
felsefe ve sanat alanlar�nda yapt�� al��malarla ge�irmi�tir. As�l e�itimi filoloji ve hukuk
�zerinedir. �al��malar�n� literat�r ve dilbilimi alanlar�nda ve doktora derecesini sanat
psikolojisi �zerine yazd�� bir kitapla alm��t�r. 1917"de kariyer hayat�na psikolog olarak
ba�layan Vygotsky, psikoloji alan�nda sistemli bir �ekilde �al��maya 1924 y�l�nda ba�lam�� ve
bundan 10 y�l sonra 1934"te, 38 ya��ndayken t�berk�loz hastal��ndan �lm��t�r. Vygotsky,
�nceleri bat� d�nyas�nda pek tan�nmazken, 1962"den sonra "Thoughts and Language"
(D��nce ve Dil) adl� �al��mas�n�n terc�me edilmesiyle tan�nmaya ba�lam��t�r. G�n�m�zde
�zellikle A.B.D."de geli�im psikolojisinin �zellikle ��renme kuramlar�n�n �nemli bir �nc�s�
olarak g�r�lmektedir.
Vygotsky"nin teorisini anlamak i�in o d�nemin politik �evresine bakmak �nemlidir.
Vygotsky psikoloji �zerinde �al��maya Rus devriminden k�sa bir s�re sonra ba�lam��t�r. Bu
d�nemde �arl�k rejiminin yerini Marksizm alm��t�r (http://starfsfolk.khi.is/solrunb/vygotsky.htm).
Marksizmin felsefesinde sosyalizm ve toplumsalla�ma vurgulanmaktad�r. Ayr�ca
Marksizmin ki�ilerden bekledi�i, kendi hedef ve ba�ar�lar�n� toplumun geli�me ve
ilerlemesine adamalar�d�r. Payla��m ve i�birli�i desteklenmi�, ki�ilerin �ahsi ba�ar�lar�,
k�lt�r�n ve toplumun ba�ar�s�n�n bir yans�mas� olarak g�r�lm��t�r. Marksistler tarihe de
b�y�k yer vermi�ler ve k�lt�r�n ancak onu �ekillendiren d��nce ve olaylar�n
sorgulanmas�yla anla��labilece�ine inanm��lard�r.
4
Bu do�rultuda Vygotsky, t�m bu unsurlar� sosyok�lt�rel yakla��m terimiyle insan
geli�imi modeline dahil etmi�tir. (http://starfsfolk.khi.is/solrunb/vygotsky.htm)
Marksist felsefeye inanan Vygotsky, Marksist �izgide bir ruhbilim yaratmaya �al��m��
ve insan� ancak toplumsal-tarihi muhteva i�inde anlayabilece�imizi vurgulam��t�r. Bu nedenle
iki temel geli�im ak�mlar� aras�nda k�pr� rol� oynayacak bir kuram olu�turmaya �al��m��t�r.
Bu temel g�r��lerden biri do�al yan, �ocu�un i�inde bulundu�u yan, di�eri ise �ocu�un i�inde
bulunmad�� ancak onu etkileyen sosyal-tarihsel yand�r. (Ataman,2004).
L.S. VYGOTSKY"N�N B�L��SEL GEL��ME �L��K�N G�R��LER�
Vygotsky, �ocu�un sosyal �evresinin bili�sel geli�imde �nemli bir rol� oldu�unu ileri
s�rm��t�r. �ocuklar ��renmeye, �evrelerindeki ki�ilerden ve onlar�n sosyal d�nyalar�ndan
ba�lar. �ocuklar�n kazand�klar� kavramlar�n, fikirlerin, olgular�n, becerilerin, tutumlar�n
kayna�� sosyal �evredir. �ocu�un i�inde ya�ad�� evre ve k�lt�r, ona sa�lanan uyar�c�lar�n
t�r�n� ve niteli�ini belirler. O halde, bili�sel geli�imin kayna��, ki�isel psikolojik s�re�lerden
�nce, insanlar ve k�lt�r aras�ndaki etkile�imdir.
Bili�sel geli�im, ba�kalar� taraf�ndan d�zenlenen davran��lardan, bireyin kendi kendine
d�zenledi�i davran��lara do�ru

PS�KOLOJ� - STRES �N TANIMI NED�R?

9/7/2010

stres in tan�m� nedir?

��DDET�N �OCUKLAR �ZER�NDEK� ETK�S�

9/7/2010

1. G�R��:
Bir eylem, o eylemi ger�ekle�tirenin niyetine g�re de�il, �ocuk �zerinde yaratt�� etkiye g�re istismar te�kil eder.
"�OCUK" kavram� tarihte toplumun yap�lar�na, k�lt�rlerine, inan�lar�na, ekonomilerine g�re de�i�en bir kavramd�r. [1] �ocuk Haklar� S�zle�mesi"ne g�re ise "Ulusal yasalarca daha gen� bir ya�ta re�it say�lma hari�, 18 ya��n alt�ndaki her insan �ocuk say�l�r".
�ocuk do�du�u andan itibaren b�y�me s�reci i�inde ailesiyle �zellikle babas� ile kurdu�u etkile�imden ��kard�� sonu�lar� �z�mseyerek ki�ili�inin ve ruhsal yap�s�n�n temellerini olu�turmaktad�r. Toplumlar�n gelece�i olan �ocuk ve gen�lerin her y�nden sa�l�kl� yeti�tirilmeleri, ki�ilik geli�imleri i�in de �ok �nemlidir. [2]
�ocuk ana babaya yaln�zca bak�m ve beslenme a��s�ndan de�il ayn� zamanda ilgi ve sevgi bak�m�ndan da muhta�t�r. �ocuk sevgi dolu ve huzurlu bir aile ortam�nda kurdu�u temellerle davran��lar�n�, sosyal ili�kilerini ve topluma uyumunu d�zenler. Nesillerin iyi yeti�mesi, ana ve babalar�n tutumlar�na ba�l�d�r ve onlar�n eseridir. Bu nedenle ana babalar�n �ocuklar�na kar�� g�sterdikleri tutum ve davran��lar, �ocu�un yeti�ti�i ortam, �evresindeki di�er yeti�kinlerin davran��lar� �ocu�un sa�l�kl� bir ki�ilik geli�tirmesi a��s�ndan �nemlidir.
Ana babalar�n �ocuklar�na kar�� g�sterdikleri tutumlardan birisi ho�g�r�d�r. �ocuk merkezli bu tutumda, ailenin merkezi �ocuk olmu�tur. �ocu�un hi�bir sorumlulu�u yoktur, ilgi i�inde bo�ulmu�tur. �ocuk herhangi bir neden yokken hediyeler verilerek �d�llendirilir. Bir di�eri ise ilgisiz tutumdur. �ocuklar�na kar�� ok az ilgi g�steren ailelerin tutumudur. Genelde �ocuklar� taraf�ndan rahats�z edilmek istemezler. �ocuklar�n davran��lar�nda her hangi bir k�s�tlama yoktur. Kat�, bask�c� tutumda ise aile �ocu�a a��r� bask� uygular, �ocuk itiraz edince cezaland�r�laca��n� bilir. Bu tip ana babalar �ocuklar�n �abuk b�y�y�p olgunla�mas�n� isterler. Di�er bir ana baba tutumu da reddeden ana baba tutumudur. Ana baba �ocu�a kar�� d��manca bir tav�r i�indedir. S�k s�k �ocu�u cezaland�r�r. �ocuklar�n�n uslanmaz bir yaramaz oldu�unu d��n�r. Koruyucu ana babalar ise �ocu�u her konuda korumak isterler, �ocu�un yapabilece�i �eyleri bile kendileri yaparak f�rsat vermezler. Destekleyici ana babalar ise �ocuklar�na kar�� pozitif tutum sergilerler. �ocuklar�n� gerekti�i zaman desteklerler, �ocuklar�na ba�l� olmakla birlikte onun k�lesi olmayan ki�ilerdir. [3]
Ana babalar�n �ocuklar�na kar�� tutumlar�, kendi ki�ilik �zelliklerinden, i�inde yeti�tikleri sosyo-k�lt�rel ve sosyo-ekonomik ko�ullardan, e�itim d�zeyinden, �ocuklar�na ait �zelliklerden ve i�inde bulunduklar� toplumun geleneksel �ocuk yeti�tirme y�ntemlerinden etkilenmektedir.
�ocu�un ihmal ve istismar� ise, �ocu�un duygusal ya�ant�s�n� ve ki�ili�ini direkt olarak etkilemekte, �ocu�un ilerideki ya�ant�s�nda sa�l�ks�z bir ki�ilik geli�tirmesine neden olabilmektedir.
2. SORUN: �OCU�A Y�NEL�K ��DDET, �OCUK �HMAL ve �ST�SMARI
�ocu�un sa�l��n�, fizik ve psikolojik geli�imini olumsuz etkileyen, bir yeti�kin, toplum ya da devlet taraf�ndan bilerek ya da bilmeyerek yap�lan hareket ya da davran��lara "�ocuk �stismar�" denmektedir. �ocu�un sa�l��, fiziksel veya psikolojik geli�imi i�in gerekli ihtiya�lar�n kar��lanmamas� ise "�ocuk �hmali" olarak tan�mlanmaktad�r.
�ocuk ihmal ve istismar� kapsaml� bir olgu olmas�na kar��n �ocu�a y�nelik istismar kapsam�nda fiziksel istismar �n plana ��kmaktad�r. Aral (1997) yapt�� al��mada �ocuklar�n % 65.72"sinin anne ya da babas� taraf�ndan fiziksel istismara u�rad�klar�n� belirlemi�tir. [4]
�ocuk ihmali genelde ailenin, ilgili kurumlar�n ya da devletin �ocu�a kar�� en temel sorumluluklar�n� yerine getirmemesi �eklinde tan�mlanabilir. Bir b�t�n olarak toplum, kurumlar ve bireyler taraf�ndan geli�tirilen ihmal davran��, �ocuklar�n e�it hak ve �zg�rl�klerinden yoksun b�rak�lmas� sonucunda onlar�n en �st d�zeyde geli�imlerini engelleyici davran��lar olarak ortaya ��kmaktad�r. �ocu�un bak�m ve beslenme gereksinimlerinin yeterince kar��lanmamas� gerekli t�bbi m�dahalelerin yap�lmamas�, anne baba olarak �ocu�a kar�� dan��manl�k g�revinin yeterince yerine getirilmemesi ve �ocu�un tek ba��na b�rak�lmas� ihmal davran��na �rnek olarak verilebilir.
Aktif bir olgu olarak nitelendirilen istismar ise anne, baba ya da bak�c�n�n �ocu�a zarar vermesi sonucu ortaya ��kmaktad�r. �ocuk istismar� istem dahilinde fiziksel zarar verme, �ocu�un k�t� beslenmesine yol a�ma, cinsel istismar, ��kar i�in kullanma, bundan da �te �o

SOSYAL FOB� TEDAV�

9/7/2010

sosyal fobide psikoterapi uygulaman�n gerek�esi hastalar�n negatif yoldaki inan�lar� ile (sosyal ortamlarda ba�ar�s�zl��n ka��n�lmaz oldu�u gibi ) y�zle�melerini sa�lamakt�r. sosyal fobinin temelinde bu t�r inanlar�n yer ald�� d��n�lmektedir.
hipnozda sosyal fobide psikoterapiye yard�mc� bir ara� olarak kullan�lmaktad�r. hastan�n sosyal ortamlara uyumu i�in ve s�k�nt� duygusunu yenmesi i�in olduk�a yararl� bir y�ntemdir.

K��LER ARASI �LET��M

9/7/2010

Ki�ileraras� ileti�im hakk�nda bir �eyler s�yleyebilmek ve yazabilmek i�in �nce ileti�imin ne oldu�u a��klanmal�d�r. Bu ama�la iki ileti�im teorisyeni Watzlawick ve Blakar"�n ileti�im ile ilgili olarak geli�tirdikleri teori ve tan�mlar� vermekte fayda vard�r.
Watzlawick"e g�re; bir etkile�im ortam�nda meydana gelen davran��lar�n t�m�; s�zler , v�cut pozisyonlar� , el-kol hareketleri , y�z ifadeleri , ses tonu ve hatta suskunlu�un kendisi bile ileti�imdir.
Blakar ise bu tan�ma itiraz eder ve buna kar��l�k olarak kendi teorisini geli�tirir. Blakar"�n teorisi sosyal-geli�imsel bir ileti�im teorisidir ve bu teorinin temel varsay�mlar� �unlard�r:
*�nsan sosyal bir varl�kt�r. �nsan davran��, normal ya da sapk�n olsun ancak ve ancak sosyal bir �er�eve i�inde alg�lanabilir.
*Bireyler �zel bir sosyal sistem i�erisinde ve ona ba�l� olarak yeti�ir ve geli�irler. Normal ya da anormal t�m insan davran��lar� ancak ve ancak ba�l� bulunduklar� �zel k�lt�r ve referans gruplar�na ba�l� olarak anla��labilir.
Blakar"a g�re ileti�imin en �nemli �zelli�i bir ki�inin herhangi bir �eyi ba�ka bir ki�inin anlayabilece�i bir duruma getirmesidir. Buna g�re ileti�im eylemi hem sosyaldir, hem de ama�l� olarak belirli bir hedefe y�nelmi�tir.
Bu ileti�im modeli baz� �nko�ullara dayan�r. Etkin ve ba�ar�l� bir ileti�imin en �nemli �n ko�ulu ileti�imde bulunanlar�n ayn� realite ve ileti�im durumunu ; yani ayn� "�imdi ve burada " durumunu payla�malar�d�r. Di�er �nemli �nko�ul ise ileti�imde bulunanlar�n kendilerini di�erlerinin yerine koyma, olaylara di�erlerinin perspektifiyle bakabilme yetisine sahip olmalar�d�r.
Bu iki ileti�im teorisyeninin ileti�im tan�mlar� g�z �n�nde tutuldu�unda ki�ileraras� ileti�imin ne oldu�u ve sahip oldu�u �zellikler, ki�ileraras� ileti�imin bir ihtiya� olup olmad��, ki�ileraras� alg�n�n ileti�imdeki yeri, dilin ki�ileraras� ileti�imdeki etkisi, ki�ileraras� ileti�imi olumlu ya da olumsuz olarak etkileyen fakt�rler ve yak�n ili�kilerde ki�ileraras� ileti�imin �nemi konular� incelenebilir.
K��LERARASI �LET��M
�nsan ya�am� g�zden ge�irildi�inde ki�ileraras� ili�kilerin hem s�k�nt�larda hem de mutluluklarda �ok b�y�k bir yer kaplad�� g�r�l�r. Sanata, edebiyata konu olan ve insanlar�n g�nl�k ya�ant�s�n� �nemli �l��de etkileyen sevgi, a�k, �fke, zafer duygusu, kay�p ac�s�, utanma ve intikam duygusu gibi duygular di�er ki�ilerle olan ili�kilerimiz sonucunda do�an ve yine di�er ki�ilerle olan ili�kilerimiz �zerinde etkisi olan duygulard�r. D��n�lecek oldu�unda insan ya�am�n�n tamam�n�n ki�ileraras� ili�kiler �zerine kurulu oldu�u kolayca anla��l�r. Ki�ileraras� ili�kilerin egemen oldu�u bir d�nyada sorunlar�n bir�o�unun kayna��n�n ili�kiler olmas� da �ok �a��rt�c� de�ildir.
�leti�im tek y�nl� de�il, dairesel bir s�re�tir. Ki�ileraras� ileti�imde verilen herhangi bir mesaj, bu mesaj� alan ki�i taraf�ndan belli bir �ekilde alg�lan�r ve bunun sonucunda olumlu ya da olumsuz bir tepki olu�ur. Buna ki�ileraras� geribildirim denir. Geribildirim olumlu ya da olumsuz olsun, mesaj� g�nderen ki�inin mesaj�n nas�l alg�land��n� ve bu alg�n�n duygu, d��nce ve davran�� d�zeylerinde ne gibi etkiler yapt��n� g�rmesi a��s�ndan olduk�a �nemlidir.
Bir ileti�im durumunda mesaj verenin davran��, mesaj� alan ki�inin davran��ndan etkilenir. B�t�n ileti�im durumlar�nda mesaj verenler ve mesaj alanlar aras�nda bir etkile�im bulunur. �rne�in; bir ��renci s�n�fta sunum yapmaktad�r. Burada konu�mac�yla dinleyiciler aras�nda bir etkile�im vard�r. Dinleyicilerin s�k�ld�klar�n� belli eden bir mesaj g�ndermeleri s�z konusu olursa konu�mac� buna canlanarak ve dinleyicilerin ilgisini �ekmeye �al��arak kar��l�k verir. Konu�mac�n�n davran��ndaki de�i�iklik de dinleyiciler aras�nda yeni etkilere sebep olur. Bu dairesel mesaj al��veri�i ileti�imin dura�an de�il, tam tersine dinamik bir s�re� oldu�unun en iyi g�stergesidir. Bu s�re� i�inde hem konu�mac� hem de dinleyiciler e�anl� olarak hem mesaj veren hem de mesaj alan rollerine sahiptirler ve s�re� i�indeki di�e

PS�KOLOJ� - NEGAT�F L�MANLARDAN POZ�T�F SULARA

9/7/2010

negatif limanlardan pozitif sulara

JEROME BRUNER"�N ��RENME KURAMI

9/7/2010

Jerome Bruner"in ��renme Kuram�
Fen ��retimine kavram ��retimi ve bulu� yoluyla ��retim ile iki �nemli katk� sa�layan Bruner, kavram ��retimi s�recinde kavram�n ad�, kavram�n tan�m�, kavram�n �zellikleri ve kavramla ilgili �rnekler ad�mlar�n�n izlenmesi gerekti�ini savunur (Collette & Chiappetta, 1989; Ayas, �epni, Johnson & Turgut, 1997; Ya�ar et al., 1998). O"na g�re ��renciler bu s�ray� izleyerek kavramlar� s�n�fland�r�rlar ve daha kolay ��renirler. Bruner de Piaget gibi ��renmeyi aktif bir s�re� olarak g�rmekte ve ��retimin ��rencilerin aktif kat�l�m� ile ger�ekle�tirilmesini �nermektedir. O"na g�re ��rencinin ��renmeye aktif kat�l�m� ancak bulu� yoluyla ��retim ile m�mk�nd�r. Bulu� ya da ke�fetme yakla��m� belli bir problemle ilgili verileri toplay�p, analiz ederek soyutlamalara ula�may� sa�layan, ��retimde ��renci aktifli�ine dayal�, g�d�leyici bir ��retim yakla��m�d�r. Bruner"e g�re ��retmenin rol� paketlenmi� bilgiyi ��renciye sunmaktan �ok, ��rencinin kendi kendine ��renebilece�i ortam� olu�turmakt�r. O"na g�re bunu sa�laman�n yolu da bulu� yoluyla ��retimdir. ��nk� bu yakla��m d��nme, deneme ve bulmay� esas al�r. Bunun i�in de ��retmen ��rencilere kavramlar�, ilkeleri kendisinin vermesi yerine, ��rencileri deney yapmaya, ilkeleri ve kavramlar� bulmaya te�vik etmelidir (Ta�demir, 2000). ��renciyi belli alanlarda ��retime tabi tutmak, onlar�n belle�ine baz� sonu�lar� yerle�tirmek de�il, ona bilginin elde edilmesine imkan verecek s�rece kat�lmas�n� ��retmektir.
Bruner bulu� yoluyla ��retimin ��rencilerin zihinsel geli�mi�lik d�zeylerine g�re �� ekilde uygulanabilece�ini savunur. Bunlar ba��ml� bulu� yoluyla ��retim, yar�-serbest bulu� yoluyla ��retim ve serbest bulu� yoluyla ��retimdir. Ba��ml� bulu� yoluyla ��retimde ��retmen problem ve ��z�m i�in uygulanacak metotlar� verir, fakat ��z�m� ��renciye b�rak�r. Bu uygulama bi�imi bili�sel seviyesi d��k olan veya bilimsel s�re� becerileri yeterince geli�memi� olan ��rencilerin olu�turdu�u s�n�flarda uygulanabilir. Yar�-serbest bulu� yoluyla ��retimde ��retmen sadece problem durumunu ortaya koyar, ��z�m i�in kullan�lacak y�ntemleri ve ��z�m� ��rencilere b�rak�r. Bili�sel seviyesi normal ve bili�sel s�re� becerileri yeterince geli�mi� ��rencilerin olu�turdu�u s�n�flarda bu yakla��m�n kullan�lmas� m�mk�nd�r. Serbest bulu� yoluyla ��retimde ise ��retmen ne problemin belirlenmesine, ne de ��z�m i�in kullan�lacak metotlara ve ��z�me katk�da bulunur. Problemi, ��z�m yollar�n� ve ��z�m� bulma tamamen ��renciye b�rak�lm��t�r. ��retmen �al��malar tamamland�ktan sonra gerekli kontrolleri yaparak ��rencilere geri bildirimde bulunur. Bu yakla��m bili�sel geli�mi�lik d�zeyi y�ksek olan ��rencilerde uygulanabilen bir yakla��md�r.
Bulu� yoluyla ��retimin en �nemli s�n�rl�l�klar� bu yolla ��renmenin �ok zaman almas�, bu y�ntemin ancak �ok iyi bilen ki�iler taraf�ndan uygulanabilmesi ve �ok say�da ara�-gere� gerektirdi�i i�in maliyetinin y�ksek olmas�d�r.
Robert Gagné"nin ��renme Kuram�
Gagné"nin fen ��retimine en �nemli katk�s�, bir konunun ��renilmesi i�in ders ama�lar�n�n ��rencilerde meydana gelecek davran�� de�i�iklikleri cinsinden yaz�lmas�n� savunmas�d�r. O"na g�re ��retim basitten karma��a do�ru a�amal� bir s�rada yap�lmal�d�r. Burada �nemli olan ��retim sonunda ula��lmas� gereken hedefi belirlemek ve ��retim etkinliklerini ona g�re d�zenlemektir. Bu g�r��e g�re en sonunda ula��lmas� istenen amac� en ba�a ve ona ula�mak i�in di�er alt ama�lar� hiyerar�ik bir �ekilde basitten karma��a do�ru s�ralamak en �nemli noktad�r.
Gagné"ye g�re ��renme birbiriyle ili�kili sekiz kategoriden olu�an bir s�re�tir. Bu s�re�te en basit ��renme olan i�aretle ��renme hiyerar�inin en ba��nda, en karma��k ��renme �e�idi olan problem ��zme ise hiyerar�inin en sonunda yer al�r. Bu sekiz kategori �unlard�r: 1. ��aretle ��renme (signal learning), 2. Uyar�m-tepki ile ��renme (stimulus-response learning), 3. Zincirleme ��renme (chaining), 4. S�zel ��renme (verbal learning), 5. Ay�rt ederek ��renme (discrimination learning), 6. Kavram ��renme (concept learning), 7. Kural (ilke) ��renme (rule learning), 8. Problem ��zme (problem solving)
Gagné"ye g�re okul ��renmelerinde en �ok kullan�lan ��renme t�rleri ay�rt ederek ��renme, kavram ��renme, kural ��renme ve problem ��zmedir. E�itimin en �nemli amac� ise ��rencilerde problem ��zme davran��lar�n� geli�tirmektir (Erden & Akman, 2001). O"na g�re ��retmenler ders i�i etkinliklerini planlarken �nce konu ile ilgili temel amac� belir

B�REY� TANIMA

9/7/2010

B�REY� TANIMA

B�REY� TANIMA TEKN�KLER�
Bu b�l�mde ��reneceklerimiz;
E�itimde ��rencileri tan�man�n gere�i
��renciyi tan�mada hangi ilkelere uyulmas� gerekti�i
��rencilerin hangi y�nlerinin iyi tan�nmas� gerekti�i
Bireyi tan�ma amac�yla kullan�lan teknikler
��rencileri tan�mak amac�yla tan�ma tekniklerinden yararlanma
B�REY� TANIMANIN AMACI
Her birey say�lamayacak kadar �ok say�daki �zellikleri bak�m�ndan bir birinden farkl�d�r…
Bir ��rencide hangi niteliklerden ne kadar bulunmaktad�r?
Bir ��renci di�erlerinden hangi y�nlerden ne kadar farkl�d�r?
��rencinin sahip oldu�u nitelikler �er�evesinde ��rencinin bir b�t�n olarak en �st d�zeyde geli�ebilmesine nas�l katk�da bulunulabilir?

Milli E�itim Bakanl��Rehberlik ve Psikolojik Dan��ma HizmetleriY�netmeli�i"nde Bireyi Tan�ma
E�itsel, mesleki ve bireysel rehberlik hizmetlerinin sistemli, sa�l�kl� ve ��rencinin �zellik ve gereksinimlerine uygun �ekilde verilebilmesi i�in bireyi tan�ma �al��malar� y�r�t�l�r.
Bu �al��malarda a�a��daki konulara dikkat edilir :
��rencinin yetenek, ilgi, istek, mesleki de�er, ba�ar� gibi bireysel �zellikleri ile sosyal, k�lt�rel �zellikleri olabildi�ince �ok boyutlu olarak ele al�n�r.
Bilgilerin toplanmas�nda, de�erlendirilmesinde ve kullan�lmas�nda bilimsel standartlara uyulur.
Bu �al��malarda uygulanan �l�me arac�, y�ntem ve tekniklerin kullan�lmas� bir ama� de�il ara�t�r.
Bireyi tan�ma �al��malar�nda temel ama�; ��rencinin kendini tan�mas�d�r. ��renci hakk�nda elde edilen bilgiler, onun geli�imini desteklemek i�in kullan�l�r.
Bireyi tan�ma �al��malar� bir s�re� dahilinde y�r�t�l�r.
Elde edilen bilgiler b�t�nle�tirilerek de�erlendirilir.
B�REY� TANIMANIN TEMEL �LKELER�
Bireyi tan�man�n as�l amac�, onun kendini tan�mas�na yard�m etmektir.
Ge�erlik ve g�venilirlik katsay�lar� ne kadar y�ksek olursa olsun sadece bir �l�me arac� bireyi tan�mak i�in yeterli de�ildir.
Bireyi tan�ma teknikleri aras�nda her durumda herkese uygulanan ve herkes taraf�ndan kabul edilen bir teknik yoktur. B�t�n teknikler belli ama�larla , belli ko�ullarda uygulanabilen �nemli tekniklerdir.
Bireyi tan�ma teknikleri birer ara�t�r. Ara� uygulamak ama� haline getirilmemelidir.
Bireyi tan�ma hizmetleri sadece duygusal sorunu olan ��rencilere de�il, t�m ��rencilere y�nelik olmal�d�r.
��rencileri tan�ma hizmetleri s�reklidir.
Okullarda ��renciler hakk�nda toplanan �zel ve gizli olmayan bilgilerden ��retmenler, y�neticiler ve velilerinde yararlanabilmeleri sa�lanmal�d�r.
��RENC�LER�N TANINMASI GEREKEN Y�NLER�
Sa�l�k
Yetenekler
�lgiler
Ba�ar�
Ki�ilik
Benlik
Sosyal destek isteme
B�REY� TANIMA TEKN�KLER�N�N SINIFLANDIRILMASI

STANDART TESTLER
Yetenek testleri: Maksimum performans �l�en testlerdir…
�lgi envanterleri: �lgi bireyin bir �eyden ho�lan�p ho�lanmama derecesini ifade etmektedir…
Ki�ilik testleri: Bireyin ki�ilik �zellikleri hakk�nda bilgi toplamaya yarayan testlerdir.
Tutum testleri: Tutum, bireyin bir �eye y�nelik olan duygusal, d��nsel ve davran��sal e�ilimidir.

L�DERL�K KAVRAMI

9/7/2010

Liderlik Kavram�

* Belirli �artlar alt�nda belirli ki�isel ve grup ama�lar�n� ger�ekle�tirmek �zere bir kimsenin ba�kalar�n�n faaliyetlerini etkilemesi ve y�nlendirmesi s�reci...
Liderlik Kavram�

�zellikler Teorisi1/3
Geli�tirilmi� ilk yakla��m…
Lider �zellikleri itibariyle gruptaki di�er elemanlardan farkl�d�r…
Fiziksel ve ki�ilik �zellikler…
�zellikler Teorisi2/3
Ya�
Boy
Cinsiyet
Irk
Yak��kl�l�k
�li�ki kurabilme yetene�i
�nsiyatif sahibi olma
�zellikler Teorisi3/3
Yaln�zca lider de�i�keni dikkate al�nm��t�r…
Baz� etkin liderlerde bu �zellikler g�r�lmemi�tir…
Grupta bu �zelliklere uyan ama lider olmayan insanlara rastlanm��t�r…
Ba�ka de�i�kenlere ba�vurulmal�…
Davran��sal Liderlik Teorisi1/7
Lider do�ulmaz, lider olunur…
Liderin �zelliklerinden �ok liderlik yaparken g�sterdi�i davran��lar…
Kurt Lewin ve arkada�lar� �� farkl� liderlik davran�� a��klam��lard�r…
Otokratik
Demokratik
M�dahalesiz
Davran��sal Liderlik Teorisi2/7
Otokratik Liderlik
Herkesin i�ini kontrol etmeye inan�r…
Emirlerine disiplinli bir �ekilde uyulmas�n� ister…
�al��anlar� takdir etmenin yarars�zl��na ve �cretlerin bu g�revi g�rd��ne inan�r…
Kendi otoritesine kar�� gelinmesine dayanamaz…
Davran��sal Liderlik Teorisi3/7
Otokratik Liderlik
Davran��sal Liderlik Teorisi4/7
Demokratik - Kat�l�mc� Liderlik
Davran��sal Liderlik Teorisi5/7
Demokratik - Kat�l�mc� Liderlik
Davran��sal Liderlik Teorisi6/7
Nemelaz�mc� - M�dahalesiz
Davran��sal Liderlik Teorisi7/7
Nemelaz�mc� - M�dahalesiz
Ohio State �niversitesi Liderlik �al��malar� 1/6
1800"e yak�n liderlik davran��…
�nsana Y�nelim - Hisleri dikkate alma..
��e y�nelim - �nsiyatifi ele alma...
Ohio State �niversitesi Liderlik �al��malar� 2/6
D�rt Farkl� Liderlik Yakla��m�
A T�r� Liderlik
B T�r� Liderlik
C T�r� Liderlik
D T�r� Liderlik
Ohio State �niversitesi Liderlik �al��malar� 3/6
A T�r� Liderlik
��e Y�nelim Y�ksek
�nsana Y�nelim D��k
Kim hangi i�i ne zaman, nas�l, hangi kurallarla yapacak?
"�al��anla y�z g�z olmayan" lider...
Ohio State �niversitesi Liderlik �al��malar� 4/6
B T�r� Liderlik
��e Y�nelim D�zeyi = �nsana Y�nelim D�zeyi
��in g�zetimi, denetimi…
�al��anlar�n ihtiya�lar�na duyarl�
"Sa�duyunun "optimal" dedi�i" lider...
Ohio State �niversitesi Liderlik �al��malar� 5/6
C T�r� Liderlik
Ne insana ne de i�e y�nelim yok
��e de i�i yapana da ilgisiz
"Etliye s�tl�ye dokunmayan" lider (!)...
Ohio State �niversitesi Liderlik �al��malar� 6/6
D T�r� Liderlik
�nsana Y�nelim Y�ksek
��e Y�nelim D��k
��e y�nelik kuralla�mayla fazla ilgilenmeyen
�al��anlar s�rekli memnun tutulmal�
"�al��anlar� velinimeti kab�l eden" lider...
Michigan �niversitesi Liderlik �al��malar� 1/4
Ara�t�rma sonucunda liderlik davran��lar�;
��e y�nelik davran�� (job-centered style)
Ki�iye y�nelik davran�� (employee-centered style)
olarak iki grupta toplanm��t�r.
Michigan �niversitesi Liderlik �al��malar� 2/4
Michigan �niversitesi Liderlik �al��malar� 3/4
Michigan �niversitesi Liderlik �al��malar� 4/4
Ki�iye Y�nelik (employee centered) - liderlik davran��n�n daha olumlu sonu� verece�i iddia edilmi�tir.
D t�r� liderlik bi�imi (Ohio Modeli)

Ohio ara�t�rmalar� sonucunda;
B t�r� liderlik bi�imi (Ohio Modeli) - ��e y�nelim d�zeyi, insana y�nelim d�zeyiyle e�it tutulmal�.

BEYN�M�Z�N %10UNU MU KULLANIYORUZ

9/7/2010

BEYN�M�Z�N %10UNU MU KULLANIYORUZ Abd�lkadir Akcan �ocuklu�umuzda baz� b�y�klerin sohbetlerinde Allah�n kudretine �rnekler ve-rilirken beynimizin m�kemmelli�inden bahsedilirdi. Bu m�thi� organ�n mucizevi �zellikleri say�l�rken kapasitesinin b�y�kl��n� anlatmak i�in "b�t�n hayat�m�z boyunca beynimizin en �ok % 5ini kullan�r�z, Einstein gibi dahiler bile ancak % 10unu kullan�yorlar" gibi ifadeleri hayran bir �ekilde dinlerdik. Bu hususta son y�llarda yap�lan ara�t�rmalar ise daha farkl� g�r��leri dillendiriyor. "Beynimizin % 10unu kullan�yoruz." ifadesi Washington �niversitesinde anesteziyoloji uzman� olan Dr. E. Chudlere g�re yanl�� bir d��ncedir, bir s�ylentidir ve ger�ekle bir alakas� yoktur. Peki bu s�ylenti nereden ��kt�? Bunu hi� kimse bilmiyor. Dr. Jay, �imdiye kadar bu �ekilde d��nen hi�bir n�roloji uzman�yla kar��la�mad��n� ve bu s�z�n d�nya �ap�nda yayg�n bir deyim haline gelmesini hayretle kar��lad��n� belirtiyor. Bununla ilgili olarak birka� g�r�� zerinde durulmaktad�r. 1. G�r��: Bilim adamlar�n�n s�zlerinin ve �al��malar�n�n yanl�� yorumlanmas�d�r. B�yle bir ifade ilk defa 1800l� y�llarda Einstein�n ve P. Florinsin s�zlerinin farkl� de�erlendirilmeleri sonucu ortaya ��km�� olabilir. William James �nsan�n Enerjisi adl� eserinde (1908), "insan fiziki ve zihni g��lerinin �ok az�n� kullanmaktad�r" der. Bu s�z� bir�ok �ekilde yorumlamak m�mk�nd�r. Kimileri buradaki "�ok az" s�z�n� % 10 �eklinde yorumlarken, kimileri de �al��mayarak, tembellik ederek, okumayarak performans�n� az kullananlar� kast etmi�lerdir. K. Lashley 1920lerde farelerin beyinlerinin b�y�k bir k�sm�n� ��kararak bir seri deneme yapm��t�r. Deney sonu�lar�n� yorumlarken "beyinleri ��kar�ld�� halde fareler baz� i�leri yapabilmektedirler" diyerek, insanda da beynin baz� k�s�mlar�n�n ��kar�ld��nda �nemli de�i�ikliklerin olmayaca��n� ifade etmi�tir. Ancak bug�n biliyoruz ki beyindeki �ok �ok k��k bir sahan�n tahrip edilmesi bile insan hayat�n� mahvedebilmektedir. Bu y�zden epilepsi veya beyin t�m�r� ameliyatlar�nda sinir cerrahlar� beyin dokusuna en ufak bir zarar vermemek i�in �ok hassas ve dikkatli �al��maktad�rlar. En ufak bir hata hastan�n hayat�na mal olmakta veya geri d�n�lmez sakatl�klara yol a�maktad�r. 2. G�r��: Pop�ler medyan�n haberleri �arp�tmas� veya yanl�� yorumlamas�d�r. �nsan�n beyninin % 10unu kulland��na dair hi�bir ilmi ara�t�rma sonucu olmamas�na ra�men buna inananlar ��yle d��nmektedirler: "E�er beynimin daha fazlas�n� kullan�rsam s�per haf�zaya sahip olurum, ola�an�st� zihni kabiliyetler kazanabilirim. Mesela, d��nce g�c�mle cisimleri hareket ettirebilirim. Bu d��nceleri destekleyen ve do�rulayan hi�bir ilmi �al��ma yoktur. Bir uydu anteni reklam�nda ��yle deniliyor: "Potansiyel beyin g�c�n�z�n % 11ini kullan�yorsunuz. �imdi bir tercihiniz var. Bizim �r�n�m�zle art�k bu oran� art�rabilirisiniz." Yine bir havayolu �irketi kendi reklam�nda �u c�mleleri kullanmaktad�r: "�nsanlar�n, beyinlerinin % 10unu kulland�� s�yleniyor, bizim havayolumuz ile u�tu�unuza g�re siz daha fazlas�n� kullan�yorsunuz. 3. G�r��: �nsanlar�n acizli�idir. Bilim d�nyas� b�t�n geli�melere ra�men beynin s�rlar�n� hala ��zememi�tir ve ��zecek gibi de g�z�kmemektedir. Bu y�zden de ara�t�rmac�lar her seferinde "beyin kainattaki en kompleks, en karma��k organik yap�d�r; bu m�kemmel yap�n�n ��z�lemeyen daha �ok s�rlar� vard�r" diyerek acizliklerini itiraf etmektedirler. Yine bug�n i�in beynin daha % 10u anla��labilmi�tir. % 90 gibi bir k�s�m ke�fedilmeyi beklemektedir. Edebiyat�� Emily Dickinson, beyin g�ky�z�nden daha geni�, okyanuslardan daha derindir derken, as�rlarca �nce Hz. Ali: "Ey �nsan, sen kendinin k��k bir cisim oldu�unu san�rs�n, oysa en b�y�k alem senin i�inde gizlidir". demi�tir. Mehmet Akif Ersoy da �nsan �iirinde; Avalim sende pinhand�r, cihanlar sende matvidir... ...... Musaggar cirmin amma gaye-i sun-i �lahisin Bu haysiyyetle payan�n bulunmaz bitenahisin" m�sralar�yla insan�n bu b�y�k hakikatine dikkati �ekmektedir. ABD ba�kanlar�ndan George Bush; 1990da halka yapt�� bir konu�mada beyinden s�z etmi�,

PHOBIAS

9/7/2010

phobias are irrational, intense or excessive fears which mean people avoid definite conditions, objects or animals. �t is not an illness, it is a lack of will-power , moral fibre or determination. phobias can make people"s lives painful, cause embarressment, unhappiness self esteem, also can be depressing ,frightening, isolating and debilitating. although some doctors consider that mind causes phobias, some of them believe vice versa. according to mind supporters �stressful life events can trigger panic disorder. one association noted is that of a recent loss of seperation.� (richard, thomas). that phobias are just created fears, are not real. on the other hand , according to some doctors phobias are real that can be treated with medical methods. despite the doctors who claim that phobias are real, these are not real.

ERGENL�K D�NEM� �ZELL�KLER� VE SORUNLARI

9/7/2010

ERGENL�K D�NEM� �ZELL�KLER� VE SORUNLARI
Ergenlik h�zl� b�y�me ve geli�menin oldu�u k�z-erkek cinsel �zelliklerinin belirdi�i iki-�� y�ll�k ilk gen�lik d�nemini kapsar. K�zlar erkeklerden 1-2 y�l �nce ergenli�e girer,b�y�me ve cinsel olgunluklar�n� 1-2 y�l erken tamamlar. Ergenlik her �ocukta ayr� ya�larda ba�lar. Ergenli�in fizyolojik de�i�iklikleri k�zlarda ilk ayba�� kanamas�yla,erkeklerde ise erlik g�zelerinin (sperm) yap�m�yla doru�a ula��r.
Genellikle ergenlik ve gen�lik �a�� en sa�l�kl� ya�am d�nemidir. �ocukluk hastal�klar� geride kalm��t�r. Yeti�kinlik �a��na �zg� hastal�klar ise �ok uzakt�r. Hastal�klardan ileri gelen �l�m oran� 10 ya��ndan sonra birden d��mektedir. Ergenlik d�neminde g�r�len �l�mlerin ba�l�ca iki nedeni vard�r: Trafik kazalar� ve intihar.
Ergenli�e �zg� denebilecek tek hastal�k belki de ergenlik sivilceleridir. Ter ve ya� bezlerinin salg�lar� artmakta ve birikim olmaktad�r.
Gen�lik,�ocukluk ve eri�kinlik aras�nda yer alan,geli�me,ruhsal olgunla�ma ve ya�ama haz�rl�k d�nemidir. �n ergenlik k�zlarda10-12,erkeklerde 11-13;ergenlik k�zlarda 13-15,erkeklerde 14-15 ya�lar� aras�nda ba�lar.
Ergenlikle ba�layan h�zl� b�y�me gen�lik �a��n�n sonunda bedensel,cinsel ve ruhsal olgunlukla biter. Bu evreye bir "ba�kala��m" ya da "farkl�la�ma" evresi g�z� ile de bak�labilir. Nas�l kozadan ��kan t�rt�l ne kozadaki bi�imine ne de kelebe�e benziyorsa ayn� bi�imde ergen de ne eri�kin ne de �ocuk olan kimli�ini belirleme sava�� i�inde olan bireydir. Ba�ka bir deyi�le eri�kin aday� olan ergen ne �ocuktur ne de eri�kin.
F�rt�na ve gerginlik d�nemi olarak da a��klanabilen ergenlik hangi toplumda olursa olsun ,her bireyin ya�ad�� bir evredir.
Ortaokul y�llar�na denk d��en ilk gen�lik ya da yeni yetmelik y�llar�nda,cinsel uyan��la birlikte yeni ruhsal �zellikler ve davran��lar kendini g�sterir. Dengeli ve uyumlu ilkokul �ocu�u gider,yerine olduk�a tedirgin,g�� be�enen ve �abuk tepki g�steren bir gen� gelir. Duygular� h�zl� bir ini� ��k�� g�sterir. �abuk sevinir �abuk �z�l�r. �abuk sinirlenir,olur olmaz �eyi sorun yapar. Tepkileri �nceden kestirilemez olur. Derslere ilgisi azalm��,�al��ma d�zeni bozulmu�tur. �stekleri artm��t�r. Kendisine tan�nan haklar� yetersiz bulur. Evdeki kurallar�n �oklu�undan ve s�kl��ndan yak�n�r. Ana-baban�n uyar�lar�na birden tepki g�sterir ,ters yan�tlar verir. S�rekli bir gidi� geli� i�indedir. Evde pek durmak istemez. D�n�� saatine ald�rmaz,yeme�e ge� kal�r. Da��n�k ve savruk olur. S�k s�k bir �ey devirip k�rar. Oburla��r,girip ��k�p bir �eyler at��t�r�r.
�lgileri artm��,gelge� hevesleri �o�alm��t�r. G�r�lt�l� m�zi�e bay�l�r. S�se ve giyime d��k�nl�k g�sterir. Gen� k�z ayna kar��s�nda saatler ge�irir. Bir sivilceyle g�n boyu u�ra��r,kayg�lan�r. Gen� erkek boyas�z ayakkab�s�na bakmaz ama sa��n� g�n�n modas�na g�re kestirmekte direnir. Zay�fl�k-�i�manl�k,uzun boy-k�sa boy,y�z �izgilerinin d�zg�n olup olmad�� sorun olmaya ba�lar. Gizlili�e �nem verir. Odas� varsa saatlerce odas�na kapan�r hatta kap�s�n� kilitli tutmaya �zen g�sterir. Duvarlara renkli resimler ve sanat��lar�n posterlerini asar. Arkada�lar�yla gizli konu�malar� ve f�s�lda�malar� olur. Karde�lerini yan�na sokmaz,tersleyip uzakla�t�r�r. Uzun uzun d��ler kurar. G�nl�k tutmaya ba�lar. �iir ve �yk� yazmaya �zenir. Kendinden habersiz mektuplar�n�n ve yazd�klar�n�n okunmas�na b�y�k tepkiler g�sterir.
Toplumsal olaylara ve politikaya ilgi artar. Kulaktan dolma ya da �d�n� al�nm�� d��nceler savunulur. B�y�klerle tart��maya giri�ir. Bunu yaparken ana-babas�na ayk�r� gelen d��nceleri ileri s�rer. Ana-babas�n� ele�tirmek f�rsat�n� ka��rmaz. ��tleriyle davran��lar� aras�ndaki ayk�r�l�� y�z�ne vurur. Ana-babas�n�n ho�una gitmeyecek davran��larda bulunmaktan adeta tat al�r. Onlar�n se�tiklerini giymez. Ayk�r� renkler ve k�yafetler se�er. Ana-babas�na kar�� kmak i�in kar�� kar. Sa�ma oldu�unu bilse dahi baz� fikirleri savunmaktan zevk al�r.
K�sacas� ilk gen�lik ve gen�lik �a�� olduk�a f�rt�nal� bir d�nemdir. Bu d�nemde gen� kendi ken

�LK��RET�M �A�I �OCU�UNDA YAYGIN B��MDE G�R�LEN SORUNLAR

9/7/2010

�LK��RET�M �A�I �OCU�UNDA YAYGIN B��MDE G�R�LEN SORUNLAR

3.1. KAR�IT OLMA -KAR�I GELME BOZUKLU�U
�ocuklar neden sayg�s�z kar��l�klar verir ve tart��mac� bir yakla��m benimserler ? Bu davran��lar�n t�m� s�zl� sald�rganl�k bi�imleri ;�fke ifadeleri;ve kar��s�ndakine s�z ge�irme �de�me ya da ba�kas� taraf�ndan y�netilmekten ka��nma giri�imleridir. B�yle olu�unun temel nedenleri �u �ekilde s�ralanabilir:
* Yorgun mutsuz olma ve d�� k�r�kl��na u�rama.
* Ba�ka �ocuklar taraf�ndan korkutulma veya ba�kalar�ndan daha g��l� g�r�nmek i�in onlar� korkutma yolunu se�me.
* �o�u kural�n, ebeveynin yarg�lar�na ve sa�duyusuna dayand��n� ve do�a yasalar� gibi mutlak kurallara ba�l� olmad��n� anlamak i�in yeterli soyut d��nme becerilerine sahip olma.
* Daha fazla �zellik ve yetki arzusuna kar��l�k uzla�ma becerilerinin k�s�tl� olmas�

DSM IV" e g�re kar�� gelme bozuklu�u , en az alt� ay s�ren, bu s�rada a�a��dakilerden d�rd�n�n (ya da daha fazlas�n�n) bulundu�u bir olumsuzluk ve kar�� gelme davran�� r�nt�s� �eklinde tan�mlan�r:
1. S�k s�k hiddetlenir(huysuzla��r)
2. S�k s�k b�y�kleriyle tart��maya girer
3. B�y�klerinin isteklerine ya da kurallar�na uymaya �o�u zaman etkin bir bi�imde kar�� gelir ya da bunlar� reddeder
4. �o�u zaman isteyerek ba�kalar�n� k�zd�ran �eyler yapar
5. Kendi yaramazl�klar� i�in �o�u zaman ba�kalar�n� su�lar
6. �o�u zaman al�ngand�r �abuk dar�l�r ya da ba�kalar�nca kolay k�zd�r�l�r
7. �o�u zaman i�erlemi� k�zg�n ve g�ceniktir
8. �o�u zaman kincidir ve intikam almak ister

Bir anne- baba olarak son �ocukluk d�neminin hayat�n incinmeye a��k olan bir evresi oldu�unu akl�n�zdan ��kartmay�n . k��k ya�taki okul �a�� ocuklar� �evrelerinde geli�en olaylar�n kendileriyle ili�kili oldu�unu d��n�rler. �rne�in evlilik �at��mas� ya�anan ailelerde �ocuklar bu problemi yanl�� yorumlayarak kendilerinin k�t� olduklar� ve anne-babalar�n� hayal k�r�kl��na u�ratt�klar�n� d��n�rler. Bu durumda benlik de�erleri zarar g�rebilir ve �evrelerinde geli�en olaylara daha uygun olmayan tepkiler verme e�iliminde olabilirler.

ANA-BABAYA NOT:
Ana-baba ne yapabilir ?
�ocu�unuz s�rekli itaatsiz davran��larda bulunuyorsa olas� i� �at��ma ve isyankarl�k kaynaklar�n� inceleyin . e�er bu , son �ocukluk d�neminde devam eden s�rekli bir aran�� bi�imi halini al�rsa ailenizin durumunu yak�ndan de�erlendirin :

* Ailenizin �yeleri birbirlerine kar�� ne kadar sayg� g�steriyor ?
* Birbirlerinin ki�isel dokunulmazl�klar�na,fikirlerine ve ki�isel de�erlerine sayg� g�steriyorlar m� ?
* Aile ya�anan anla�mazl�klar� nas�l ��z�yor ?
* Anla�mazl�klar mant�kl� tart��malar yoluyla m� ��z�l�yor yoksa insanlar d�zenli olarak m�naka�a ve �iddete mi ba�vuruyorlar ?
* �ocu�unuzla al��lagelmi� ileti�im kurma �ekliniz nedir ve disiplin ne �ekilde uygulan�yor ?
* Uygulanan disiplin de fiziksel ceza ba��rma ve a�a��lama ne s�kl�kta yer al�yor ?
* Sizin ki�ili�iniz ve d�nyaya uyum sa�lama bi�iminizin �ocu�unuzunkinden �ok farkl� olmas� m� aran�zda s�rt��meye neden oluyor ?
* �ocu�unuz okulda ba�ar�l� olma ve arkada�l�k kurma ile ilgili sorunlar m� ya��yor ?
* �ocuk gergin bir aile ortam�nda m� b�y�yor ?
Ne Zaman Bir Uzman Yard�m� Almal� ?
Kar�� gelme bozuklu�u g�steren baz� �ocuklar i�in uzman yard�m� almaya ihtiya� duyabilirsiniz. D��ardan rehberlik alman�z� gerektiren bu durumlar �unlard�r.
* �ocu�unuz okulda ve evde s�rekli ve uzun s�ren bir otoriteye kar�� gelme davran�� g�steriyorsa
* Olumsuz duygular�na ula�mas� i�in �ocu�unuzu t�m gayretlerinizle desteklemelerinize ra�men itaatsiz davran��lar� devam ediyorsa
* �ocu�unuzun itaatsiz ve kar�� gelme davran��lar�na sald�rgan ve y�k�c� davran��lar e�lik ediyorsa
* �ocu�unuz genelle�tirilmi� mutsuzluk belirtileri g�steriyorsa ; can� s�kan sevilmeyen arkada�s�z bir �ocuksa Zaman zaman intihar etme arzusunu dile getiriyorsa
* Aile anla�mazl�klara fiziksel veya duygusal istismar ile cevap verme al��kanl��n� s�rd�r�yorsa
3.2. HER�EYE �T�RAZ
�ocuklar�n anne babalar�na kar�� gel

STRES Y�NET�M�

9/7/2010

STRES Y�NET�M�
STRES NED�R?
Stres, canl�lar�n zihinsel ya da fizyolojik i�levlerini kesintiye u�ratan her t�rl� gerginlik ya da etkinin ortak ad�d�r. Stres organizman�n dengesini bozabilecek etkenlerin t�m�d�r. �ki �e�it stres vard�r;
1. �stenilen Stres
Yeni bir �eye sahip olacak olan insan, yeni bir i� yapmaya ba�layacak insan stresli olur. Mesela; terfi edece�ini bilen bir insan�n ya�ad�� stres, ilk defa bir i�e yapmaya ba�layacak olan ki�inin ya�ad�� stres.
2. �stenilmeyen Stres
�nsan v�cudunda zarara yol a�an, ki�inin ruh halinin bozulmas�n�, ki�inin istemedi�i bir olay� ya�amas�, ya da istemedi�i bir olay� ya�ayaca��n� �nceden tahmin etmesi insanda olumsuzluklara yol a�ar, sinirsel ve ruhsal hastal�klara yol a�ar. Ben bu �al��mamda insan�n istenilmeyen stresle nas�l ba�a ��kabilece�ini saptamak ve bu stresi kendisine olumlu hale �evirmenin yollar�n� bulmak amac�nday�m.
STRES�N SEBEPLER�
a. Motivasyon Etkileri
Bireylerin ya�am�nda gidermeleri gereken biyolojik gereksinimler vard�r. E�er bu gereksinimler giderilmezse ki�i uyar�l�r, sistemler harekete ge�er. Bu uyar�lma ve harekete ge�me ihtiyac�n giderilmesi i�indir. Bu ihtiya�lar giderildi�i zaman insan doyuma ula��r. Giderilmez ise ki�i strese girer her y�nde verimlili�i d��er.
Stres olmaz ise motivasyon tam olur. Stres olursa motivasyon olmaz.
b. Fiziksel ve Duygusal Sebepler
Fiziksel stres sebepleri bireyin bedenini etkileyen d��sal fakt�rlerdir. Bunlar, hastal��n ki�i �zerindeki olumsuz etkileri, ki�inin bulundu�u ortam�n g�r�lt�l� ve yorucu olmas�, insan� strese sokar.
Duygusal stres, ki�inin istemedi�i bir �eyin olmas�n� beklemesidir. Hen�z ortada bir �ey yoktur, fakat ki�i o olay�n olaca��n� d��n�r. Bu da duygusal strese yol a�ar.
Zaman bask�s� da duygusal strese yol a�abilir.
Zaman bask�s�yla strese giren insanlar trafikten dolay� bile strese giren ki�iler yapacaklar� i�leri zaman�nda yapamayaca��n�, yeti�tiremeyece�ini d��n�rse strese girebilir. ��i yeti�tirememe korkusu, i�i yeti�tiremeyince daha sonras�nda ya�anacak olaylar� d��nen ki�iler strese girer. Bundan kurtulman�n en iyi yolu yap�lacak i�leri zamana g�re planlamaktan ge�er ve hi� tembellik g�stermeden ba�armalar� gerekir.
c. Bireysel Etmenler
Bireysel stres kaynaklar�ndan birisi de ailevi sorunlard�r. Evlilik i�i sorunlar, ili�kilerin kopmas�, �ocuklar�n e�itiminden dolay� sorunlard�r.
E�er ki�inin ald�� cret ihtiya�lar�n� kar��lam�yorsa, bu onu strese sokar. Ki�inin hayat�nda aile fertlerinden birinin �lmesi, bo�anma, hastal�k, hamilelik �ocuklar�n asili�i bireysel stres sebepleridir.
d. �evresel Fakt�rler
�nsanlar�n sosyal, politik ve ekonomik, ideolojik �evrelerinden do�an strestir. Bir sosyal grubun i�ine giremeyen insanlar, strese girer. Veya bir sosyal grup taraf�ndan d��lanan insanlar strese girer. Ekonomik �evredeki belirsizlikler �rne�in, borsada paras� olan bir insan ekonomik belirsizlikten dolay� borsan�n d��ece�ini ya da y�kselece�ini d��nen insan strese girer.
Baz� ki�iler i� denetime sahiptir. Yani i� denetime sahip olan ki�iler kendi kaderlerini kendileri tayin ederler. D��tan denetime inanan ki�iler kadercidir. Bu ki�ilerce olaylar talih ve �ans sonucudur.
Friedman ve Rosenman 1950"li y�llarda A tipi ve B tipi davran�� g�steren ki�ilik tiplerini saptad�lar.
A Tipi ki�ilik Davran��
*Zaman� iyi kullanma konusunda hassast�rlar
*Olduk�a sald�rgan ve rekabet�idirler
*S�rekli hareket etmeyi severler, h�zl� yapmak isterler
*Ayn� anda iki i�i yapmak isterler
*Sab�rs�zd�rlar ve beklemekten nefret ederler
*��i zaman�nda bitirmeye �nem verirler
*Rakamlarla bo�u�urlar ve ba�ar�y� kazanma becerisini �l�meye �al��rlar
*G��l� motivasyonlar� vard�r
*��lerinde y�ksek kayg� ta��rlar
*�abuk karar verirler
*Randevular�na tam saatinde gider ve ba�kas�ndan da ayn� duyarl�l�� ister
*Duyarl� ki�ilik yap�lar� vard�r
*Az dinlenir ve az spor yaparlar
B Tipi Ki�ilik Davran��
*�vedi ve sab�rs�zl�k d��nceleri yoktur.
*G�steri merakl�s� de�ildirler, sorulmad�k�a ba�ar�lar�n� ve yapt�klar�n� tart��ma ihtiyac� duymazlar
*Oyunu yar��ma i�in de�il, ho��a zaman ge�irmek i�in oynarlar
*Su�luluk duymadan dinlenirler
*Sosyal de�erler i�in �ok fazla kayg�lanmazlar
*Zaman esiri olmazlar
*Ekiple kolayca �al��rlar
*Karar vermede aceleci de�ildirler
*�zel hayat� ile i� hayat� aras�na kolayca s�n�r koyarlar
*Eve d�nd�klerinde tamamen g�nl�k hayattan uzakla�abilirler
A tipi ki�ilik davran��a sahip ki�iler daha �ok stresli ki�ilerdir. Bir

END��E VE KEND�NE G�VEN

9/7/2010

�N�TE

END��E VE KEND�NE G�VEN

�N�TE BA�LIKLARI:

Endi�e ve Kendine G�vensizlik Korkuyu Nas�l Meydana Getirir
*Tan�m
*Dereceler aras� farkl�l�klar
*Endi�eli Davran�� Bi�imleri
*�leti�im Endi�esi �zerindeki Etkiler
�leti�im Endi�esinin Y�netimi
*�leti�im Becerileri ve Deneyimi Kazanmak
*Haz�rlanma ve Uygulama
*Ba�ar� �zerine Odaklanmak
*Kendini Duruma Al��t�rmak
*�leti�im Endi�esini Bir Perspektife Yerle�tirmek
*Gev�emek
Kendine G�ven
*Kendine G�vensizlik
*Sald�rganl�k
*Kendine G�venli �leti�im
Kendine G�veni Art�ran Y�ntemler
*Kendine G�venenlerin �leti�im �eklini Analiz Etmek
*Kendi �leti�im �eklinizi Analiz Etmek
*Kendine G�venli �leti�im �eklini Prova Etmek
*Kendine G�venerek �leti�im Kurma
�N�TE AMA�LARI

BU �N�TE TAMALANDI�INDA A�A�IDAK�LER� YAPAB�L�YOR OLMALISINIZ:

1. Endi�e ve kendine g�vensizlik konular�n�n nas�l geli�ti�ine dair teorileri a��klamak
2. �leti�im endi�esinin ne oldu�unu tan�mlamak
3. �leti�im endi�esini ortaya ��karan sebepleri tespit etmek
4. �leti�im endi�esi y�netimi konusunda �nerilerde bulunumak.
5. Kendine g�venmek, g�venmemek ve sald�rganl�k terimleri aras�ndaki farklar� ay�rt edip tan�mlamak.
6. Kendine g�veni art�r�c� y�ntemleri a��klamak

Ki�ileraras� ileti�im konusunda en �nemli beceriler, ileti�im endi�esini en aza indirgemek ve kendine g�veni art�rmakt�r. Bir �o�umuz �e�itli ileti�im durumlar�nda endi�eli (veya utanga� veya suskun) davran�r�z. Buna benzer olarak bir �o�umuz kendimizi savunmak veya a��klamak konusunda sessiz kal�r�z. Bu �nitede, endi�e ve kendine g�ven hakk�ndaki sorunlar, bu �zellikleri daha iyi anlayabilmeyi ve y�netebilmeyi etkili olarak sa�lamak �zere ele al�nm��t�r.

END��E VE KEND�NE G�VENS�ZL�K KORKUUY NASIL MEYDANA GET�R�R:

Endi�enin ve kendine g�vensizli�in kayna�� hakk�nda bir �ok a��klama bulunmaktad�r. En yayg�n �� teori; do�u�tan olma, ki�isel yetersizlik ve kendine g�vensizlik teorileridir.
Do�u�tan olma teorisine g�re ki�iler endi�eli ve kendilerine g�vensiz do�arlar. Ki�inin tabiat�nda olan bir fakt�r o ki�inin endi�eli mi endi�esiz mi, ya da kendine g�venli mi g�vensiz mi olaca��n� belirler.E�er insanlar�n ses veya ac�ya kar�� farkl� duyarl�l�klarla do�du�u kabul ediliyorsa, yabanc�lara, yeni durumlara veya ki�ileraras� kar��la�malara kar�� da do�u�tan gelen farkl� duyarl�l�klar� oldu�u s�ylenebilir.
Ki�isel yetersizlik teorisinin y�zlerce �e�itlemesi bulunmaktad�r, ancak hepsinin bulu�tu�u ortak nokta, kendine g�vensiz ve endi�eli davran��lar ki�isel sorunlar�n veya yetersizliklerin belirtileridir. T�m yakla��mlar�n bir di�er ortak fikiri, kendine g�vensiz ve endi�eli davran��lar�n kayna��n�n eski deneyimlere, sorunlara ve bu sorunlar�n ��z�lmesi konusundaki yetersizliklere dayanmas�d�r. Bu durumda olan bir ki�inin, endi�esini azaltmas� veya kendine g�venini art�rmas� i�in yo�un bir terapiye ihtiyac� vard�r.
Bir ba�ka teoriye g�re, endi�e ve endi�esizlik, kendine g�ven ve kendine g�ven

PS�KOLOJ� - HER�EY D��NCEDE BA�LAR

9/7/2010

her�ey d��ncede ba�lar

�OCUKLUK DEPRESYONLARI VE AYRILMA ANKS�YETES�

9/7/2010

ÇOCUKLUK DEPRESYONLARI VE AYRILMA ANKSİYETESİ
Yaşamın ilk yılları bebeğin bedensel, ruhsal ve zihinsel y�nlerden en hızlı geliştiği d�nemlerdir. Bu gelişimin sağlıklı y�r�mesi için çocuğun temel gereksinimlerinin doyurulması gerekir. Bu y�zden biyolojik beslenmenin yanı sıra duysal (çevreden gelen uyaranlar) ve duygusal (sevgi, şefkat, koruma)beslenmesi de zorunludur.
Bebek bu d�nemde, kendisine bakacak yetişkine tam anlamıyla bağımlıdır. Bu kişi ile kurulacak teke tek ilişki, sağlıklı gelişmesi için �nemlidir Bu ilişki s�resince çocukta, kendisine bakım verecek kişiye derin bir bağlanma (attachment) oluşur. Çocuğun bu bağlanması kendisinin biyolojik olarak hen�z yetersiz ve çaresiz olmasının kaçınılmaz sonucudur. Bu açıdan psikolojik ve sosyal davranışlara, yani yaşamın sonraki d�nemlerinde g�r�lecek olan insanlar arası ilişkilere biçim verecek bu bağlanmanın t�m�yle biyolojik temeli vardır.
Ancak çocuğa bakım veren kişinin çocuktan kısa ya da uzun s�relerle ayrılması insan yaşamının kaçınılmaz bir parçasıdır .B�ylece bağlanma duygusunun oluştuğu çocukta bağlandığı kimseyi yitirme duygusunun yani ayrılma bulantısının (separation anxiety) ortaya çıkması doğaldır .Yaşamının normal s�recinde çocuk annesine bağlanır ve anne ,kısa ya da uzun s�re ayrıldıkça onun yokluğunu hisseder ve değişik derecelerde ayrılma bulantısını yaşar.
Çocuğun annesine bağlanmasının yanı sıra,annesinin de çocuğa başlanması ve onun gereksinimlerini algılayabilme ve doyura bilme yetileri gelişir: b�ylelikle normalde karşılıklı doyum sağlayan bir ilişki vardır. Bu ilişki çocuğun biyopsikososyal gelişiminde son derece �nemlidir .Bu ilişkinin uzun s�re kesilmesi �nemli gelişme kusurları ve ruhsal sorunlar doğurabilir.
Yeterli ve yetersiz analık sorunu çağdaş ruhbilim ve ruh hekimliğinde �zerinde en çok durulan konulardan biridir. 1930-40larda bu alanlarda ilk araştırma yapanlardan M. Ribble ilk olarak anne temasından yoksun çocuklarda ilgisizlik, iştahsızlık, uyarılabilme yeteneğinde azalma, solukluk, d�zensiz solunum, mide barsak bozulmaları ve en ağır durumlarda da marasmus diye bilinen tablonun ortaya çıktığını ileri s�rm�şt�r. Bowlby , anneden ayrılmanın çok değişik sonuçlar verdiğini,her zaman marasmus, analitik depresyon, hospitalizm gibi durumlarla sonuçlanmadığını;fakat erken yaştaki anne yoksunluğu yarasının ilerki yaşlarda az ya da çok uyum bozukluğuna neden olacağını belirtmiştir. Bu konuyla ilgili olarak H. Harlowun maymunlar �zerinde yaptığı araştırmalara da değinmek gerekir. Harlow yeni doğmuş maymun yavrularını bol s�t veren telden yapılmış anne ile, s�t vermeyen k�rkten yapılmış yapay anne yanında b�y�tt� .Yavru maymunlar s�tlerini tel anneden aldıkları halde, korkutucu bir uyaran ve stresle karşılaşınca hemen yumuşak anneye koşup sarılmaktaydılar. Harlow yeni doğmuş maymun yavrularını, maymun ve insan ilişkilerinden uzak tutan kafeslerde b�y�tt�ğ�nde bu maymunlarda ileri derecede içe kapanma, sosyal ilişki kurmada beceriksizlik, cinsel davranışlarda donukluk g�r�l�r. Yapay d�llenme ile doğurduklarında, çocuklarına karşı ileri derecede ilgisiz kalmışlardır.
B�t�n bu çalışmalar s�rekli, teketek ve nitelikli anne çocuk ilişkisinin, sağlam benlik gelişiminde son derece gerekli olduğunu g�stermiştir. Aşa

ERKEKL�K VE E�C�NSELL�K

9/7/2010

ERKEKL�K VE E�C�NSELL�K

George L. Mosse
Derleyen ve �eviren: Emil

Erkeklik, gerek burjuva toplumunun gerekse ulusal ideolojilerin kendilerini tan�mlarken dayand�klar� bir kavramd�. Onsekizinci y�zy�lda ortaya ��kan, ondukuzuncu y�zy�lda etkisi, g�c� artan ahlak ve g�rg� kurallar�n�n yan�nda, modernle�menin tehlikelerine kar�� mevcut d�zeni korumakta kullan�lan bir kavram. Bunlar�n yan�nda erkeklik uluslar�n maddi manevi ya�am g��lerini de simgeliyordu. Uluslar�n erkek kahramanlar� vard� da, kad�n kahramanlar� yok muydu? Elbette ki vard� ancak onlar erkekler gibi canl�, hareketli olarak de�il sakin a��rba�l� olarak g�steriliyorlard�. Kad�nlar ilerlemeyi de�il de�i�mez de�erleri temsil ediyorlard�. Erkekler uluslar�n kaderlerini belirlerken kad�nlar arkada kal�p onlara destek ��k�yorlard�.

Avrupa"da ideal erke�in somutla�m�� tasvirini eski Yunan heykellerinde buluyoruz. Kad�n tasvirleri ise geleneksel Meryem Ana resimlerine g�re bi�imlendiriliyorlard�. erkeklik de�i�en bir d�nyada soylu ��valye ruhunu, erdemlilik ve di�er baz� davran��lar� i�in kaynak olarak kullanmakla birlikte yeni�a�da ortaya ��kan bir burjuva kavram�yd�. Frans�z Devrimi Sava�lar� s�ras�nda, �ngiltere, Fransa ve Almanya"da toplumun orta katmanlar�ndan gelen �ok say�da g�n�ll�, erkekliklerini kan�tlamak i�in sava�a ko�mu�lard�. Bu benzeri g�r�lmedik geli�me erkeklik idealine iktidar� ele almakta olan burjuvan�n kendi tasvirinde �nemli bir yer sa�lad�. Bu d�nemde, Alman ba��ms�zl�k sava�lar�n�n �airleri erkekli�i �v�yor, erkekli�in g�c�n�, egemenli�ini, gaddarl��n� vurguluyorlard�.

Erkeklik, burjuva toplumu i�in yaln�zca ekonomide de�il, toplumsal ve cinsel ya�amda da zorunlu olan i�b�l�m�n� destekliyordu. Erke�in ve kad�n�n rol� net bir �ekilde ayr�lmal�yd�, �ocuklar ise kendilerine �zg� bir yere konulmal�yd�. Aile i�inde i� b�l�m�n�n, erkek ile kad�n aras�ndaki ayr�m�n modern �a�da zorunlu oldu�u s�rekli yineleniyordu. Dr. Albert Boll, kad�n haklar� hareketlerine sempati duymas�na ra�men, kad�n�n erkekle�mesinden, erke�in kad�nla�mas�ndan �ikayet ediyor, e�er k�lt�r�n zenginle�mesi isteniyorsa cinsiyet ayr�m�n�n s�rd�r�lmesi gerekti�ini s�yl�yordu. Erkek-kad�n ikili�inin tehlikeli oldu�unu g�rmek seksologlar�n en ho�g�r�l�s� olan Havelock Ellis"i deh�ete d��r�yordu.

Burjuva davran�� normlar�n� ele�tirenler ya da erkek ve kad�n i�in �izilen etkinlik s�n�rlar�n� �i�neyenlerin anormal, toplum i�in tehdit olduklar� sonucuna var�l�yordu. Al��lm�� su�lular, cinsel sap�k diye adland�r�lan insanlar, yabanc�lar (bir�ok Alman i�in Frans�z erkekleri az erkektirler) ve cinsel rolleri birbirine kar��t�rmakla su�lanan Yahudiler bu gruba giriyorlard�.

Cinsel sapk�nl�k, orta s�n�f i�in alt s�n�flar�n huzursuzlu�u kadar, aristokratlar�n kibirli�inden ise �ok daha fazla tehdit olu�turuyordu. E�cinsellik bu konuda �zellikle yararl� bir �rnek. E�cinsellerin yaln�zca cinsiyetlerin kar��mas�n� de�il, cinsel a��r�l�� da simgeledi�i d��n�l�yordu. 19. y�zy�l�n ba��nda e�cinsellik her �e�it ayaklanma ile ilintilendiriliyordu. �ngiltere"de, Frans�z Devrimi Sava�lar� s�ras�nda e�cinseller d��mana yard�m etmekle su�lan�yorlard�.

Almanya ve �ngiltere"de ahlaki de�erleri belirleyen Protestanl��a kar��n Katolik kilisesinin cinsel sapk�nl�klara y�nelik de�i�en tutumunu incelemek ayd�nlat�c� olacak. Katolik tanr�bilimi erkekli�in b�ylesine �nem kazanmas�ndan �nce normal ile anormal aras�nda de�i�mez bir �izgi �ekmemi�ti. E�cinsellik, tanr�sal d�zene, dolay�s�yla da do�aya kar�� i�lenen bir su� olarak g�r�l�yordu. E�cinsellik tanr�n�n �fkesine ve gazab�na, ayaklanmalara, devrimlere neden oluyordu. Lut peygamberin kenti, kentteki baz� insanlar�n bu sap�k�a ahlaks�zl��ndan �t�r� tanr�n�n �fkesi ile yok olmu�tur. Homoseks�el terimi t�p bilimince bulunmu�, daha �nce erkekler aras� ili�kiler i�in kullan�lan sodomite"nin yerini 19. y�zy�l�n ikinci yar�s�nda yava� yava� alm��t�. Katolik tanr�bilimcileri ise hala e�cinselli�in biyolojik y�n� �zerinde duruyorlard�. Onlar i�in �nemli olan

PS�KOLOJ�K DANI�MANLIK VE REHBERL�K

9/7/2010

PS�KOLOJ�K DANI�MANLIK VE REHBERL�K (DERS NOTLARI)!!!
Psikolojik Dan��ma, ki�inin geli�me ve problemlerini ��z�mleyebilme konular�nda sistematik yard�m gayretleri olarak ortaya ��km��t�r.
Williamson"a (1949) g�re psikolojik dan��ma yeti�me durumu. Sahip oldu�u beceri ve kendisine tan�nan yetki nedeniyle dan��man"�n uyum problemlerini kar��lamas�nda, alg�lamas�nda, a��k se�ik g�rmesinde dan��ana yard�mc� oldu�u y�z y�ze bir durumdur.
Bu g�r��, dan��man� merkeze almakta ve ona bir otorite stat�s� kazand�rmaktad�r. Dan��ma oturumlar�nda dan��man, telkin ve tavsiyelerde bulunmakta, dolay�s�yla dan��an� y�nlendirmektedir. B�ylece dan��man �nder durumda olan �st�n bir ki�i konumuna getirilmektedir.
Rogers"a g�re psikolojik dan��ma, terapist ile kuruluan ili�kinin verdi�i g�ven havas� i�inde ben yap�s�n�n yumu�amas�, daha �nceden inkar edilmi� olan ya�ant�lar�n alg�lanmas� ve de�i�en benlik yap�s�na kat�lma s�recidir.
Mowrer (1951) ise an��may�, tamamen bilin�li alan�nda olan �eli�kilerin yaratt�� normal kayg�lardan rahats�z bir bireye uzman taraf�ndan yap�lan yard�m olarak tan�mlanmaktad�r.
Shertzer ve Stone (1974) psikolojik dan��may�, temelde ki�inin kendi kendine yetmesini sa�lamak i�in ki�ide var olan potansiyeli ortaya ��karmas�na yard�m edilen yakla��md�r.
Psikolojik dan��ma hizmetleri t�m rehberlik hizmetlerinin temelini ve �z�n� olu�turur ve bireylere do�rudan do�ruya psikolojik dan��ma yapmay� kapsar. Psikolojik dan��ma hizmetleri uzman personel taraf�ndan profesyonel d�zeyde sunulan s�zel ileti�ime dayal� bir psikolojik yard�m t�r�d�r. Ama�, bireylerin kendilerini ger�ekle�tirmelerine yard�m etmektir.
Psikolojik dan��ma bireylere, ama�lar�na ula�malar�nda yard�mc� olan bir ki�iler aras� ili�ki s�recidir. Dan��ma s�recinde yard�mc� olunabilecek konulardan baz�lar� �unlard�r: Benli�i anlamak, bug�n ve gelecek hakk�nda bilgi sahibi olmak, �nemli ki�isel kararlar almak, ba�ar�labilecek ve b�y�meyi h�zland�racak ki�isel ama�lar belirlemek, istenilen fakat ger�ekle�tirilmesi m�mk�n olan bir gelecek kavram� olu�turmak i�in planlar yapmak, ki�isel ve ki�iler aras� problemlere etkili ��z�mler getirmek, etkisiz davran��lar� daha etkili davran��lara d�n��t�rmek, �evresel zorluklar ve ya�am �artlar� ile ba� etmek, kayg�, su�luluk, kendini k��k g�rme, yaln�zl�k, yabanc�la�ma, umutsuzluk ve kendine g�vensizlik gibi benli�i bozan ve olumsuz duygulara yol a�an k�s�mlar� kontrol alt�na almak, ki�iler aras�nda etkili ili�ki kurma yollar�n� ��renmek ve uygulamak, �nemli ki�isel kararlar verebilmek i�in karar verme s�recinin temel gereklerini ��renmek ve bundan yararlanmak, benlik i�in bir be�eni ve sayg� duygusu kazanmak ve ki�inin temel ihtiya�lar�n�n kar��layabilece�i konusunda iyimser olmak.
Byrne, dan��ma s�recinin ama�lar�n� uzak, ara ve anl�k ama�lar olmak �zere �� grupta incelemektedir. Uzak ama�lar ya�am�n do�as� ve evrensel insan g�r��lerinden kaynaklanan felsefi ama�lard�r. Ara ama�lar, bir kimsenin neden dan��maya ihtiya� duydu�u ile ilgilidir.
Anl�k ama�lar ise dan��ma s�recinin her bir an�nda niyetlenilenlerle ilgilidir. Her dan��man"�n t�m dan��anlar i�in kabul etti�i genel bir ama� olmad�r. Bu ama� onun de�erlerini ve t�m psikolojik g�r��lerini i�ermelidir. Dan��an�n yeterli d�zeyde geli�mesini sa�lamak, yap�c�, uyumlu, mutlu ve ruh sa�l�� yerinde bir insan olmas�n� ve bunu devam ettirmesini sa�lamak dan��ma s�recinin temel ama�lar�ndand�r.
Psikolojik dan��ma bir yard�m ili�kisi, bir dizi etkinlikler ve verilen hizmetler bak�m�ndan �zel bir alan olarak tan�mlanabilirken, dan��ma psikolojisi, uygulamal� psikolojinin en geni� uzmanl�k alan� olarak tan�mlanabilir. Uygulay�c�lar� sosyal kurumlarda, okullarda, hastanelerde ve end�striyel kurumlarda �al��abilmektedir. Psikolojik dan��ma veya psikoterapi yapabilirler. Problem geli�tirme veya e�itim veya toplumu geli�tirme etkinliklerine kat�labilirler. Di�er psikolojik yard�m meslekleri ile �rt��me olsa bile hastal�k veya uyumsuzluklardan daha �ok kendini ger�ekl

A�LE �� DDET

9/7/2010

A�LE �� DDET�N NEDENLER�

Aile i�i �iddetin nedenleri �ok �e�itli ve karma��kt�r.Bu nedenleri genel olarak �� ana ba�l�k alt�nda toplamak m�mk�nd�r.

1.Aile ��i �iddetin Biyolojik Nedenleri

Biyolojik nedenler aras�nda erkeklik hormonlar�n�n etkisi,antisosyal ki�ilik bozuklu�u gibi baz� ruhsal bozukluluklar say�labilir.Sald�rgan yani �iddeti uygulan aile bireylerinin b�y�k oranlarda erkek olu�u ve bu sald�rgan davran��lar�n ilerleyen ya�la birlikte azalmaya ba�lamas�,erkeklik hormonlar�n�n �iddet davran��nda etkili oldu�unu d��nd�rmektedir. Hall�sinasyonlar ger�eklikten uzakla�ma,duygusal cevaplar�n kayb�,sosyal ili�kilerin bozulmas� gibi belirtilerle ortaya ��kan �izofreni ve bunun bir �e�idi olan ��phe, k�skan�l�k, kendini be�enmi�lik gibi duygular�n g�r�ld�� paranoid �izofreni diye adland�r�lan ak�l hastal�klar� da biyolojik nedenler aras�ndad�r.Su� i�ledi�inde bu davran��tan ho�lanma gibi tutumlar�n g�r�ld�� antisosyal ki�ilik bozukluklar� da �iddetin biyolojik nedenlerindendir.

2.Aile ��i �iddetin Psikolojik Nedenleri

S�rekli olarak,aile i�i �iddete maruz kalan kad�nlar, b�yle olmay� se�memi�lerdir. �iddet uygulayan �o�u e�, aile birli�inin ilk d�nemlerinde bunu uygulamaz.Ne zaman arada derin ruhsal ba�lar kurulmaya ba�lar, i�te o zaman �iddet e�ilimleri kendini g�sterir.�lk �iddet ata��,�iddete u�rayan e� i�in s�rpriz olur ve bunu �iddet e�ilimi olarak yorumlamaz.Ancak �iddet zaman i�inde artmaya meyillidir.�lk yaralanmalar hafif ve �nemsiz kabul edilir ve �iddete u�rayan e� �iddeti uygulayan e�in kendisine zarar verme kast� ta��mad��na inan�r.E�ine kar�� duygular�nda �nemli bir de�i�iklik olmaz.Ancak �iddetin boyutu ilerledi�inde �iddete u�rayan e�in duygusal ba�� giderek zay�flar.Fakat e�ini terk ederse u�rayaca�� iddetin artaca��ndan korkar.Sosyal kurumlardan destek alamayaca�� endi�esi ona"bu �iddete katlanmal�y�m"d��ncesi getirir.

3.Aile ��i �iddetin Sosyal Nedenleri

�iddet uygulama,��renilen bir davran��t�r.En �nemli ��renme kayna�� ise,�iddeti uygulayan ki�inin kendi ailesidir.�ocukluk ve gen�lik d�nemlerinde,aile i�i �iddetin uyguland�� bir ortamda yeti�enlerin, �iddet g�sterme e�ilimlerine sahip olduklar� bilinmektedir. Ayr�ca �iddetin, toplum taraf�ndan payla��lan bir de�er yarg�s� olarak kabul edilmesi ve ku�aktan ku�a�a aktar�lmas� da sosyal bir neden olarak kabul edilmektedir. Toplumlar�n sahip olduklar� ileti�im becerilerinin yetersizli�i,duygu ve d��ncelerin k��k�rt�c� bi�imde ifade edilmesi al��kanl��, bilin�sizce yap�lan su�lamalar, hatal� namus ve ahlak anlay��lar� da �iddetin sosyal nedenleri aras�ndad�r.Yoksulluk hayat kar��s�nda �anss�z olmak, beklentilerin ve kazan�lm�� niteliklerin yoksunlu�u gibi sosyal ve ekonomik baz� unsurlar da �iddet uygulanmas�na neden olur.Alkol ve madde ba��ml�l�� ki�iler ise bu sosyal fakt�rlerden gerekse kulland�klar� ba��ml�l�k yapan maddeler neden oldu�u ruhsal etkiler sonucunda �iddet uygulamaya daha �ok yatk�nd�rlar.

A�LE �� DDET�N T�PLER�

Aile i�i �iddet, uygulan�� ve �iddetin uyguland�� ki�iler dikkate al�nd��nda farkl� �ekiller ortaya ��kabilir.Uygulan��na g�re:

Fiziksel, duygusal(psikolojik) ve ekonomik �iddetten s�z edilebilir.

1.Fiziksel �iddet

Aile i�i �iddetin en s�k olarak uygulanan bi�imidir.Sarsma, h�rpalama, tokat atma, dayak atma, bireye cisimler atma, duvarlara vurma, sa��ndan tutup yerlerde s�r�kleme,itme,sopa ve odun ile d�vme, ellerini kollar�n� ba�lama, zorla cinsel ili�kide bulunma,kesici delici aletlerle �zerine y�r�me ve bunlar� kullanarak ki�iyi yaralama, ate�li silahlar kullanma, ki�ileri �ld�rme gibi durumlar fiziksel �iddet uygulamalar�d�r.
2. Duygusal �iddet

Ki�iye ba��rma, ba�kalar�n�n �n�nde k��k d��rme, gururunu incitme, ki�iye fiziksel �iddet uygulama tehdidi etme, ki�inin duygu ve d��ncelerini a��k�a ifade etme �zg�rl��n� elinden alma, kendi gibi d��n�p davranmaya zorlama, ki�inin hareket �zg�rl��n� k�s�tlama, kendi aile bireyleri ve arkada�lar�yla ileti�imini yasaklama, ki�inin istedi�i gibi giyinme �zg�rl�n� k�s�tlama gibi fiziksel bir bask� olmaks�z�n uygulana ve ruh sa�l��n� bozucu eylemlerin t�m� duygusal �iddet kapsam�ndad�r.

3.Ekonomik �iddet

Ki�ilerin �al��ma gelir sa�lama �zg�rl�klerinin elinden al�nmas�, mal al�p satmalar�n�n engellenmesi, gelirlerine el konulmas�, gelir sa�lamak �zere �al��maya zorlanmas� gibi eylemleri t�m� ekonomik �iddete girmektedir.

Aile i�i �iddetin uyguland�� ki�ilere g�re t�rleri ise e�lere,

GEN�LER N��N C�NAYET ��L�YOR?

9/7/2010

Gen�ler ni�in cinayet i�liyor?
ABDnin Denver kentinde 20 Nisan 1999 tarihinde meydana gelen okul katliam�, �lke tarihine Kanl� Sal� olarak ge�ti. Columbine Lisesindeki katliam�n failleri Eric Harris (18) ve Dylan Klebold (17) ayn� okulun ��rencilerinden. Bu iki ��renci �nce aralar�nda biri ��retmen olmak �zere 13 ki�iyi �ld�rd�ler; daha sonra da intihar ettiler. �ocuklar�n son derece b�y�k bir so�ukkanl�l�kla ger�ekle�tirdikleri bu katliam ABDde ve d�nyada �z�nt� ve endi�e yaratt�. �lk g�nlerin �oku atlat�ld�ktan sonra gen�ler aras�nda giderek yayg�nla�an �iddet eylemleri tart��maya a��ld�. ABDli uzmanlar son iki y�l i�inde meydana gelen okul katliamlar�n�n ba� sorumlusu olarak silah sat��lar�ndaki art�� g�steriyor. Harris ve Kleboldun kulland�� silahlar da bu g�r�� hakl� ��kart�yor. Ancak �iddet eylemlerinin bir de biyolojik boyutu var.
Gen�lerin �iddet olaylar�na kar��mas�n�n alt�nda pek �ok neden yat�yor. Kimi �ld�r�c� silahlara kolay ula�malar�n� en �nemli etmen olarak �ne s�rerken, kimi aile i�i �iddetin sorumlu oldu�unu savunuyor. Kimileri de �iddet ve intikam duygular�n� y�celten bir k�lt�r�n i�inde yeti�en �ocuklar�n �iddeti ola�an, s�radan bir olgu olarak alg�lad�klar�n�, �l�m kavram�n�n ciddiyetini kavrayamad�klar�n� ileri s�r�yor.
Bu arada konuya bilimsel a��dan a��kl�k getirmek isteyen bilim adamlar�, eline silah ge�iren, toplum taraf�ndan d��lanan her �ocu�un ni�in bir Eric Harris veya Dylan Klebold olmad��n� ara�t�r�yor. Bilim adamlar�na g�re bir �ocu�un ac�mas�z bir katil haline gelebilmesi i�in �zel genetik bir yap�n�n, �zel �evresel ko�ullar alt�nda tetiklenmesi gerekiyor.
�iddeti, biyolojik yap�ya ba�lamaya �al��an bilim adamlar� �rk�� olduklar� gerek�esiyle sert ele�tirilere hedef oldular. �yle ki 1960l� y�llarda �iddete e�ilim g�sterenlere cerrahi m�dahale yap�lmas� bile g�ndeme getirildi. Ancak daha sonraki y�llarda sinirbilim ve psikoloji aras�ndaki disiplinleraras� ara�t�rmalar yayg�nla�t�k�a �iddeti yaln�zca genetik yap�ya ba�laman�n veya cinayetlerin tek sorumlusunun beynin �n lobu oldu�unu iddia etmenin yanl��l�� da ortaya ��kt�. Ger�ekte tablonun daha karma��k ve ince n�anslarla dolu oldu�u anla��ld�. Ara�t�rmalar, deneyim ve �evresel ko�ullar�n beyni �ekillendirdi�ini g�steriyordu. �evre mi, do�a m� tart��mas� bir sarka� gibi iki u� aras�nda gidip gelirken �iddetin biyolojik k�kenleri konusundaki ara�t�rmalar son g�nlerde yeniden h�z kazand�.
�lk deneyimler her zaman son deneyimlerden daha g��l� ve kal�c�d�r. Bu nedenle yeti�kinlere oranla daha kolay �ekillenen �ocuk beyni, tan�k oldu�u �iddet olaylar�n� bir s�nger gibi emer; bu olaylar �ocu�un beyninde derin izler b�rak�r. Stres y�kl� olaylar s�k s�k tekrarlan�rsa �ocu�un beyninde fiziksel de�i�iklikler meydana gelir. Baylor College T�p Fak�ltesinden Dr. Bruce Perry 'ye g�re, b�y�me s�recinde s�rekli olarak stres alt�nda kalan �ocuklar, d��nmeden hareket eden d�rt�lerinin esiri olmu� insanlara d�n��r. Bu da tehlikeli sonu�lar do�urur. �nsan�n i�inde b�y�d�� ilk �evresel ko�ullar sinir sistemini strese kar�� programlar diye konu�an McGill �niversitesinden Michael Meaney, Aile deste�inin yetersiz ve zay�f kald�� durumlarda �ocuk d�nyan�n �irkinliklerle dolu oldu�una karar verir. Dolay�s�yla d�nyaya nefretle yakla��r. Bu da anne ve babas�n�n tacizine maruz kalan �ocuklar�n �iddete yatk�n olaca�� anlam�na gelmektedir diyor.
S�rekli �z�nt� ve �iddete maruz kalan �ocuklarda ise, stres hormonlar� bir a�amadan sonra beyni tepkisizli�e �artlar. Bilgisayar klavyesinde en fazla kullan�lan tu�un bir s�re sonra �al��mamas� gibi, beyin de savunma mekanizmas� olarak olaylara tepki vermez. Bu tip �ocuklar anti sosyal ki�ilik �zellikleri sergiler. Tipik olarak bunlar�n nab�zlar� yava�t�r ve duygusal duyarl�l�klar� �ok zay�ft�r. Bunlar�n en belirgin �zellikleri empati (bir kimsenin kendisini ba�ka birisi ile veya bu kimsenin davran��lar� ile yak�n olarak g�rmesi) yoksunlu�u ve �evrelerindeki d�nyaya hi� ilgi g�stermemeleridir. �o�unlu�u hayvanlara eziyet eder. Ayr�ca bu �ocuklar cezaland�r�ld�klar� zaman tepkisiz kal�r. Bunlar ac� duymaz; hi�bir �ey onlar� heyecanland�rmaz; bilin� d�zeyleri �ok s��d�r. D��manca, tepkisel ve sald�rgan davran�� ekli hepsinin ortak noktas�d�r. S�rekli kendilerine haks�zl�k edildi�i iddias�ndad�rlar.
�ocu�a yeterli ilgi g�stermeyen anne babalar da tacizci anne babalar kadar zararl�d�r. ��ine kapan�k, �ocuklar�n� ihmal eden pasif anne babalar�n �ocuklar�n�n duygular� g�d�k kal�

�D�L VE CEZA

9/7/2010

�d�l ve ceza sistemini kullanmak
�d�l ve ceza sisteminin temel amac�,��renciye kendi davran��lar�n� y�netmek i�in gerekli olan duygusal ve d��nsel yeterlili�i kazand�rmakt�r.��renci,��retmeni taraf�ndan olumlu veya olumsuz olarak de�erlendirilen davran��lar�na verilen peki�tire�lere g�re,kendini denetleme yeterlili�i geli�tirmektedir.
�d�l ve cezan�n mutlaka bir amaca y�nelik olmas� gerekir.Buna g�re nedensiz �d�l veya ceza verilemez.Ayr�ca ��renci,hangi davran��lar�n�n neden ve nas�l �d�llendirilece�i veya cezaland�r�laca�� konusunda yeterli �n bilgilere sahip olmal�d�r.Bu durum ,�d�l ve cezan�n ama�l� olmas�n�n yan�s�ra anlaml� olmas�n� da gerektirmektedir.
�d�l ve cezan�n anlaml� olmas� i�in ,��rencinin psikolojik,zihinsel ve ahlaki geli�imine uygun olmas� gerekir.Ara�t�rmalar,�d�l�n,��renmede cezaya oranla daha etkili ve kal�c� oldu�unu g�stermektedir.�d�l ve ceza davran�� ortaya ��kt��nda verilmeli ve mutlaka sonu�lar� izlenmelidir.��retmen ,�d�l veya ceza verirken duygusal davranmamal�d�r.�zellikle ceza,asla bir �fke ve h�nc�n sonucu olmamal�d�r.�d�l ve ceza ki�ili�in tamam�na de�il,sadece istenmeyen davran��a y�nelik olmal�d�r.�d�l ve ceza yap�c�,yarat�c� ve ��renciyi geli�tirici nitelikte olmal�d�r.Hi�bir zaman �devler ve dersler ceza olarak kullan�lmamal�d�r.
�zellikle i�tenlik,empatik fark�ndal�k ve ko�ulsuz sevgi,davran�� sorunlar�n�n ortadan kald�r�lmas� i�in en uygun yakla��mlard�r.Ger�ekte insan ,sadece ko�ulsuz sevgi ve kabul g�rd�� ortamlarda mutlu ve �retken olabilir.��nk� insan�n i� d�nyas�nda �zg�rle�mesi,ancak kendini oldu�u gibi kabul eden bir sosyal �evre i�inde ger�ekle�ir.
Bu ba�lamda e�itim,bireyin anlam aray��na ve varl��n� yarat�c� etkinliklerle geli�tirmeye d�n�k,her t�r insansal gereksinimini kar��layacak s�n�rs�z imkanlara sahiptir.��retmenin g�revi,bunlar� g�rmek ve g�stermektir.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
S�n�f Kurallar�n�n Belirlenmesi
S�n�fta d�zenin sa�lanmas� i�in, ��rencilerin kendilerinden beklenen davran��lar� bilmeleri gerekir.��renciler kendilerinden beklenen davran��lar� zaman i�inde �d�l ve ceza yollar� ile ��renebilirler.Ancak bu yakla��m hem uzun zaman al�r, hem de s�n�fta ho� olmayan durumlar ortaya ��karabilir.Bu nedenle ��rencilere, okula ba�lad�klar� zaman kendilerinden ne t�r davran��lar beklendi�inin duyurulmas� gerekir.

Ceza
Ceza ��retmenin ��rencinin istenmeyen davran��na kar��l�k ��rencinin ho�a giden �eylerden al�koymas� ya da ��rencinin ho�una gitmeyen i�leri yapt�rmas�d�r. �rnegin: �stemeyen davran��ta bulunan ��renciyi tenef�se ��karmama ya da �devini yapmayan ��renciye daha fazla �dev verilmesi ho�a gitmeyen i�lerdendir. K�sacas� ceza alan ��renci baz� haklardan mahrum olur. Kabul etsek de etmesek de ��rencilerin ��retmenlerin s�n�f kontrol� ve y�netiminde ceza kullanmalar� bir ger�ektir. ��retmenlerin kulland�� cezalar farkl�l�k g�stermemektedir. �o�u ��retmenlerimiz ��revlerine ilk ba�lad�klar�nda cezaya t�m�yle kar��d�r. Ancak zamanla ceza verenler taraf�na ge�mektedir. Hatta ��retmenlerimizin �o�unlu�u cezaya kar�� olmalar�na ra�men s�n�fta uygulad�klar�n� ifade etmektedirler ( Kaya 2002:186). Ceza istenmeyen davran��a kar�� en son ba�vurulabilir olmal� di�er se�enekler i�e yaramad��nda d��n�lmelidir. ��retmen cezadan �ok �nleyici y�ntemlere ba�vurmal� ama ceza vermemek u�runa dersin engellenmesine de izin vermemelidir. Ceza davran��la orant�l� olarak davran��n yinelenmesini engelleyecek �ekilde uygulanmal�, bunun i�inde ��renci neyi nas�l yapt�� i�in ceza ald��n� bilmelidir. Cezalar istenmeyeni vermek ve istenenden yoksun b�rakamak olmak �zere iki grupta toplan�r. �rnegin: S�ran�n �zerine yaz� yazan ��renciye o s�ran�n hatta di�er s�ralar�n �st�n� temizletmek istenmeyenin verilmesi t�r�nden bir cezad�r. �stenenden yoksun b�rakmak d��lama -erteleme �ekinde olabilir. S�n�f�n ortak bir etkinli�inden, televizyon izlemekten yoksun b�rakmak bir d��lamad�r ( Ba�ar 1999:174,175).
Cezan�n Etkisi
1- �o�u zaman e�itimciler istenmeyen davran��lar�n engellenmesinde ve istendik davtan��lar�n kazan�lmas� s�recinde cezan�n etkisinin boyutunu tart��maktad�rlar . K�sa s�reli cezan�n etkili oldu�unu s�yleyebiliriz. Ancak psikologlar ve e�itimciler cezan�n uzun s�rede istenmeyen sonu�lar�n�n olabilece�ine dikkat �ekmektedirler. �rnegin: ��retmen taraf�ndan azarlanan bir �ocuk okula kar�� fobi geli�tirebilir.
2- �ki

�L�M� ANLATMAK

9/7/2010

When someone dies, it can be difficult to know how to help your child cope with the loss, particularly as you work through your own grief.
How much kids can understand about death depends largely on their age, life experiences, and personality. But there are a few important points to remember in all cases.
Be honest with your child and encourage questions. This can be hard to do because you may not have many of the answers. But its important to create an atmosphere of comfort and openness, and send the message that theres no one right or wrong way to feel. You might also share any spiritual beliefs you have about death with your child.
And if you need help, there are many resources - books to counselors to community organizations - that can provide guidance. Your efforts now will go a long way in helping your child get through this difficult time - and through the inevitable losses and tough times that come later in his or her life.
Explaining Death in a Childs Terms
Your childs capacity to understand death - and your approach to discussing it - will vary according to your childs age. Each child is unique, but here are some rough guidelines to keep in mind.
Until kids are about 5 or 6 years old, their view of the world is very literal. So its a good idea to explain the death in terms that are basic and concrete. If the person was ill or elderly, for example, you might explain that the persons body wasnt working anymore and the doctors couldnt fix it. If the person dies suddenly, like in an accident, you might explain what happened - that because of this very sad event, the persons body stopped working. You may have to explain that dying or dead means that the body stopped working.
Kids this young often have a hard time understanding that all people and living things eventually die, and that once a person dies, its final and that person isnt coming back. So even after youve gone through this explanation, your child may continue to ask the person is or when the person is returning. As frustrating as this may be for you, continue to calmly reiterate, in concrete terms, that the person has died and cant come back, and that your child wont be seeing him or her again.
Avoid using euphemisms, like telling your child that the person who died just went away or went to sleep or even that your family lost the person. Because young kids think so literally, such phrases might inadvertently make your child afraid to go to sleep or fearful whenever someone goes away.
By the same token, remember that your childs questions may sound much deeper than they actually are. For example, a 5-year-old who asks a person who died is now probably isnt asking whether theres an afterlife. Rather, the child might be satisfied hearing that the person who died is now in the cemetery. This may also be a time to share your beliefs about an afterlife or heaven if that is part of your belief system.
Kids the ages of about 6 to 10 start to grasp the finality of death, even if they dont understand that it will happen to every living thing one day. A 9-year-old may think, for example, that if he just behaves or makes a wish or finds a lucky penny, he wont die or grandma wont die. Often, children in this age group personify death and think of it as the boogeyman or a ghost or a skeleton. They deal best with death when given accurate, simple, clear, and honest explanations for what happened.
As kids mature into teens, they start to understand that every human being eventually dies, regardless of grades, behavior, wishes, or anything they try to do.
As your teens understanding about death evolves, questions may naturally come up about his or her own mortality and vulnerability. For example, if your 16-year-olds friend dies in a car accident, your teen might be reluctant to get behind the wheel or even ride in a car for awhile. The best way to respond is to empathize about how frightening and sad this accident was. It may also be a good time to remind your teen about ways to stay safe and healthy, like never getting in a car with a driver who has been drinking and always wearing a seatbelt.
Teens also tend to search more for meaning in the death of someone close to them. A teen who asks why someone had to die probably isnt looking for literal answers, but starting to explore the idea of the meaning of life. Teens also tend to experience some guilt, particularly if one of their peers died. Whatever your teen is experiencing, the best thing you can do is

�FKE

9/7/2010

�FKE
O S�Z� KONTROL EDECE��NE
S�Z ONU KONTROL ED�N.
�fke asl�nda normal ve sa�l�kl� bir duygudur. Ama kontrolden ��k�p da y�k�c� hale d�n��t��nde, okul ya da i� hayat�n�zda, ki�isel ili�kilerinizde sorunlara yol a�ar. �fke �ok �e�itli olaylar sonucu ortaya ��kabilece�i gibi do�al afetler gibi hi� beklenmeyen bir anda gelip hayat� alt �st eden ve istenmeyen de�i�ikliklere s�r�klenme durumlar�nda da s�k�a ortaya ��kar.
�fkenin ifadesi
�fke sadece insanlarda varolan bir duygu de�il, her canl� organizman�n tehdit kar��s�nda olaylara g�sterdi�i do�al bir tepkidir. Afetler de genellikle beklenmeyen olaylar olduklar� i�in insan�n varolu�unu tehdit eder.
Sa�duyumuz, �fke duygumuzu nereye kadar g�t�rece�imiz konusunda �n�m�ze s�n�rlar koymaktad�r. Ancak afetler s�ras�nda ya�anan panik ve �ok kar��s�nda her �ey karmakar��k olabilir. En ba�ta art�k hayat�m�z karmakar��k olmu�tur. �fke duygular�yla ba�a ��kmak i�in bilin�li ya da bilin�siz baz� yollar kullan�r�z. Bunlar k�saca; �fade etme, bast�rma ve sakinle�tirmedir.
�fkeyi sald�rganl�kla de�il de s�zel olarak ifade etmek, bunlar i�inde en sa�l�kl� yoldur. Bunu yapabilmek i�in, istediklerimizin ne oldu�unun fark�na varmal�, bunlar� a��k ve kar��m�zdakini incitmeyecek bir �ekilde aktarmal�y�z.
�kinci yol, �fkeyi bast�rmakt�r. K�zg�nl��n�z� i�inizde tutup, onu d��nmemeye �al��yor ve dikkatinizi daha olumlu bir �eylere y�nlendiriyorsan�z, bu yolu kullan�yorsunuz demektir. Bu bazen i�e yarasa da s�rekli olarak bu yolu kullanmak, �ok sa�l�kl� olmayabilir. E�er k�zg�nl�k do�ru bir bi�imde ifade edilemezse, bir s�re sonra bu duygu ki�inin kendisine d�ner ve y�ksek tansiyon, psiko-somatik rahats�zl�klar (�lserler, alerjiler vb.) ya da depresyon gibi sorunlara yol a�abilir.
�fke ya�ad��n�zda kendinizi sakinle�tirmeye �al��mak, ��nc� se�ene�inizdir. Nefes al�p veri�lerinizi, kalp at�� h�z�n�z� kontrol ederek, kendinizi fizyolojik olarak sakinle�tirip, i�inizdeki �fke duygusunu hafifletebilirsiniz.
�fkenin Y�netimi
�fke y�netimi tekniklerinin amac�, k�zg�nl��n ve �fkenin yol a�t�� duygusal ve bedensel tepkileri azaltabilmektir. Siz de k�zg�nl��a yol a�an insanlar�, olaylar� yok edemezsiniz; onlardan ka��namazs�n�z; onlar� de�i�tiremezsiniz. Yapabilece�iniz tek �ey bu insanlar ya da olaylar kar��s�nda g�sterdi�iniz i�sel ve d��sal tepkilerinizi kontrol edebilmek, onlar� yap�c� bir �ekilde y�netebilmektir.
E�er zaman zaman kontrol� kaybetti�iniz oluyorsa ya da kaybedece�inizden korkuyorsan�z, bir psikologdan yard�m isteyebilirsiniz.
�fkemizi bo�altmak iyi midir?
Psikologlar art�k bunun �ok yanl�� ve tehlikeli bir inan� oldu�unu g�stermi�lerdir. Ara�t�rmalar, k�zg�nl�k duygusunun "bo�alt�lmas�"n�n k�zg�nl�k, �fke ve sald�rganl�� daha �ok artt�rd��n� ve sorunu ��zmek i�in hi� bir yarar� olmad��n� g�stermektedir. Onun i�in en iyisi, �fkenizi neyin ba�latt��n� bulmak ve kendinizi �fkeyle kaybetmeden, bu nedenlerle ba�a ��kabilme yollar�n� ��renmektir. �rne�in, as�l kayg� duydu�unuz �ey, kendinizi g�vencede hissetmeme iken, bamba�ka bir �eye ba��r�p �a��rabilirsiniz.
Hangi Y�ntemler �fkenizin Ta�mas�n� �nler?
Gev�eme:
Derin derin nefes al�n, sakinle�tirici durum ve manzaralar� zihnimizde hayal ederek canland�rmaya �al��n. Bu sakinle�memize yard�mc� olur.
Deneyebilece�iniz baz� basit y�ntemler �unlard�r:
Karn�n�z� dolduracak �ekilde derin nefesler al�n; g��s�n�z�n �st k�sm�yla nefes alman�z sizi rahatlatmaz. Nefes al�p verdi�inizde g��s�n�z de�il, karn�n�z �i�melidir.
Derin nefeslerinizi al�rken, kendi kendinize tekrar tekrar "Gev�e!" ya da "Sakin ol!" diyerek telkinde bulunun.
Hayal ederek sizi gev�etecek bir yer ya da ortam� d��n�n ve g�z�n�z�n �n�ne getirmeye �al��n. Ge�mi�te �ok sakin oldu�unuz bir yeri hat�rlay�n.
Bu teknikleri her g�n pratik yaparak ezberlerseniz, daha sonra kar��la�aca��n�z gergin ortamlarda otomatik olarak uygulayabilirsiniz.
D��nceleri De�i�tirme
�fkeli insanlar d��ncelerini k�frederek, ba��r�p �a��rarak ifade etme e�ilimindedirler.

�LG�

9/7/2010

�lginin �ns�z�

-Yinetici, hedefi ve ona giden yollar� tespit eden, bu yollar� saptarken i�inde bulundu�u avhvalin durum muhakemesini yapan bu yoldan ge�i�in zamansal ve parasal plan ve programlar�n� d�zenleyen, bu planlar� uygulayan ve bu uygulamada pratik zeka ve t�kenmez enerjisini kullanan ki�idir.
-Y�netici, hedefe g�t�ren yollar� se�erken uygun bir ekibi bir araya getiren, bu ekibi ahenk i�inde s�rt��meden koordine eden, i�i y�netme hevesine kap�lmadan ki�ileri y�neten ve bu konuda insan zaaf ve davran��lar�n� bilerek emrindekilere hedefi ve i�leri tarif ederek hedefe varmalar�n� sa�layan ki�idir.
-Y�netici, emri alt�ndakilerin klikle�mesini, klanma�mas�n� �nlemeye �al��an ki�idir.
-Y�netici, ekibini Ba�ar�da on �arat olarak �teden beri tan�mlad��m:
1.Fikir �retimi,
2.�� bitirme azim ve heyecan�,
3.�al��kanl�k,
4.Bilgi,
5.Tecr�beli,
6.Organizasyon ve planlama g�c�
7.Finans g�c�,
8.Denetim g�c�,
9.�evre ile i�te ve d��ta iyi ili�kiler kurma �zelli�i,
10.�ans karakterlerini kapsayacak ve bir araya getirecek insanlardan te�kil eden ki�idir.
-Y�netici, ekibinin ��reticisi, e�iticisi, yol g�stericisi, g�zeticisi olan ki�idir.
-Y�netici, insan unsuruna �nem veren, ki�ilerin benli�ini tahrik eden fakat asla tahrip etmeyen, k��k g�rmenin, alay etmenin g�cendirmenin affedilmez oldu�unu bilen, insanlar�n kendi nazarlar�nda b�y�k yetenek ve de�er ta��makta olduklar�n� sand�klar�n� hisseden ve buna g�re hareket eden ki�idir.
-Y�netici, insanlar�n hareketlerini, davran��lar�, ses tonu ve hatta hiddetiyle etkileyerek sayg� uyand�ran ki�idir. Burada �iddetin yineticinin ekibine telkin etti�i h�rmeti san�ld�� kadar sarsmad�� ve hatta bazan arad��n� da g�zden uzak tutmamal�d�r.
-Y�netici, etraf�n�n fikirlerini mant�k ve akl� selim s�zge�lerinden ge�irerek vard�� karar do�rultusunda kendi istek ve iradesini di�er ki�ilere, onlar�n sayg�, g�venlik, itaat ve ba�l�l�klar�n� kazanarak kabul ettirme yetene�ine sahip olan ki�idir.
-Y�netici, engeller ve sorunlar kar��s�nda so�ukkanl�l��n� kaybetmeyen, muayyen bir problemin saplant�s�na kap�lmadan a�a�lar yerine ormana bakabilen ki�idir.
-Y�netici, �irketin menfaati i�in ve hedefine varabilmek i�in ormana a�a�lar� feda edebilen, hisle mant�� en iyi �ekilde dengeleyebilen, zaman�na g�re rahip, zaman�na g�re cellat olabilecek ki�idir.
-Y�netici, yukar�da tadat etti�imiz �zelliklerin yan�s�ra departman�n�n beyni, itici kuvveti, g�d�c�, ��retici, e�itici, emredici, karar verici, derin ve geni� g�r�� b�y�k bir fikir g�c�ne sahip bilgili iyi bir insan olan g�� ve enerji kayna�� ki�idir.
-Y�netici, yaln�z r�tbe ve makam�na dayanmayan, bilgisi ile, kuvveti iradesi ile adaleti ile tutum ve davran�� ile ekibine sahip ��kma, departman�n� pe�inden s�r�kleme hasletlerine sahip olan cesur, c�retkar ve dolay�s�yla talihli ki�idir.
-Y�netici, korku yerine g�ven tevlit eden bildi�i kadar nas�l yap�laca��n� g�steren, emretti�i kadar rica edip ikna eden otoritesinin yan�s�ra i�birli�i mefhumunu kullanan, endi�e k�r�kleme yerine heyecan tahrik eden ki�idir.
-Y�netici, dikkatlilikle a��kg�zl�l�� yumu�akl�l�kla sertli�i, bek�ilikle h�rs�zl��, eli a��kl�kla cimrili�i, m�srifli�i ve hesapl�l��, sab�rs�zl�kla serinkanl�l�� en iyi �ekilde dengeleyebilen ki�idir.
Yukarda s�ralanan �zellikleri haiz olanlar�m�z�n ba�ar�ya ula�acaklar� kesindir.
Sevgi ve Sayg�lar�mla,
Dr. Y�k. M�h. �zeyir Garih
Giri�
Kendine g�venmemek de kendine g�venmek kadar etkili bir silaht�r, ama ters y�nde, �l�mc�l y�nde tepen bir silah.
At�l�m G�c� Nas�l Geli�tirilir?
Milyoner Aday�
M�kemmele, ba�ar�ya ve zenginli�e nas�l ula��laca�� konusunda y�llar y�l� yapt��m ara�t�rmalar boyunca derlenip ortaya ��kan bir cevap. Mektubu al�nca, milyoner aday�m�n lehine i�leyecek bir ka� kozu oldu�unu farkettim. Her�eyden �nce elinde 100 bin dolar� vard�. Ama bunun yan� s�ra, z�zlere ve rakamlara indirgenebilecek ger�ekci bir hedef se�mi�ti. Hedefine varmak i�in ger�ekci bir zaman s�n�r� koymu�tu... �stek

RENAL PHYSIOLOGY LECTURES

9/7/2010

RENAL PHYSIOLOGY LECTURES

�ST�N ZEKALILAR

9/7/2010

�ST�N ZEKALILAR , �ST�N YETENEKL�LER VE E��T�MLER�

TANIMLAR:

ZEKA NED�R?
1. Bireyin gerek sorunlar� ��zerken gerek �evreye uyum sa�larken var olan t�m yetenek ve becerilerini kullanmas� ile ortaya ��kan d�zeydir.
2. �st�n zekal�lar, ge�erli ve g�venilir zeka testlerinde s�rekli olarak 130 ve daha yukar� zeka b�l�m� (ZB) sa�layan; kendi ya��tlar�ndan rastgele se�ilmi� bir k�menin %98"inden �st�n olanlara verilen add�r.
�st�n yetenekliler, zeka b�l�m� s�rekli olarak 120 ve daha yukar� olup da g�zel sanatlar, matematik ve teknik gibi alanlarda ya��tlar�ndan belirgin �l��de �st�n olanlara verilen add�r (�ZSOY 1984: 31).

I. �zel E�itim Konseyi"nde �st�n yetenekliler, genel ve/veya �zel yetenekliler a�s�ndan ya��tlar�na g�re y�ksek d�zeyde performans g�sterdi�i, konunun uzmanlar� taraf�ndan belirlenmi� ki�ilerdir, �eklinde tan�mlanm��t�r (MEB, 1991).

Marland Raporunda �st�n yetenek, a�a��daki alanlardan birinde ya da bir ka��nda y�ksek performans ve ba�ar� g�sterme �eklinde tan�mlanm��t�r (ERSOY ve AVCI 2001: 128).

a. Genel zihinsel yetenek
b. �zel akademik yetenek
c. Yarat�c� ya da �retici d��nce yetene�i
d. Liderlik yetene�i
e. G�rsel ve g�steri sanatlar�nda yetenek
f. Psiko-motor yetenek

�st�n yetenekli �ocuklar�n ileride �nemli roller oynayacak yeti�kinler haline getirilebilmesi i�in �nce, onlar�n erkenden bulunmas� do�ru tan� konulmas� gerekmektedir. Bu �ocuklar�n baz�lar� �st�n geli�imleri ve ba�ar�lar� ile kendilerini daha kolay tan�nabilir hale getirmektedir. Fakat, baz�lar�n�n yetenekleri �e�itli nedenlerden �t�r� gizli kalmaktad�r. Ger�ekten �st�n olan yeteneklerini bir t�rl� ortaya koyamam��lard�r. Her toplumun her ku�a��nda b�yle gizli kalm��, ke�fedilmeden eriyip gitmi� pek �ok yetenekli birey bulunmaktad�r. Sosyal, ekonomik ve k�lt�rel d�zeyi d��k ailelerde, az�nl�k gruplar�nda, okula gidememi� ya da �ok erken ayr�lmak zorunda kalm�� olanlarda �st�n yeteneklerin fark edilmesi daha g�� olmaktad�r. Hatta okula devam edenler aras�nda fark�na var�lmay�p tersine kan�larla damgalanm��, ger�ek yetenekleri sonradan ortaya ��km�� olanlar bulunmaktad�r. Galton, Churchil, Edison bu gruba verilebilecek en �nemli �rneklerdendir. Bu bak�mdan �st�n yeteneklilerin se�imi �nemli bir konu olmaktad�r (�ZSOY ve ark. 1989: 144-171).
Yukar�da belirtilenlerle birlikte �st�n zekal� �ocu�un kesin bir tan�lamas�n�n g�� oldu�u s�ylenebilir. Ancak onu di�erlerinden ay�ran belli ba�l� �zellikleri yak�n �evresi (Anne-Baba ve ��retmenleri) taraf�ndan bilinirse onlar�n sorunlar�na daha sa�l�kl� ��z�mler getirilebilir.

�ST�N ZEKALI �OCUKLARIN �ZELL�KLER�
�st�n zekal� ve �st�n yetenekli �ocuklar genellikle parlak �ocuklarla kar��t�r�lmaktad�r. Bu nedenle bu iki grubun �zelliklerinin kar��la�t�r�lmas�, �st�n zekal�lar i�in al�nmas� gereken �nlemlerde ana babalar�n ��retmenleri y�nlendirmelerinde yard�mc� olacakt�r.
Parlak �ocuk
*�lgilidir.
*Sorulara cevap verir.
de tan�mlanm��t�r (ERSOY ve AVCI 2001: 128).

a. Genel zihinsel yetenek
b. �zel akademik yetenek
c. Yarat�c� ya da �retici d��nce yetene�i
d. Liderlik yetene�i
e. G�rsel ve g�steri sanatlar�nda yetenek
f. Psiko-motor yetenek

�st�n yetenekli �ocuklar�n ileride �nemli roller oynayacak yeti�kinler haline getirilebilmesi i�in �nce, onlar�n erkenden bulunmas� do�ru tan� konulmas� gerekmektedir. Bu �ocuklar�n baz�lar� �st�n geli�imleri ve ba�ar�lar� ile kendilerini daha kolay tan�nabilir hale getirmektedir. Fakat, baz�lar�n�n yetenekleri �e�itli nedenlerden �t�r� gizli kalmaktad�r. Ger�ekten �st�n olan yeteneklerini bir t�rl� ortaya koyamam��lard�r. Her toplumun her ku�a��nda b�yle gizli kalm��, ke�fedilmeden eriyip gitmi� pek �ok yetenekli birey bulunmaktad�r. Sosyal, ekonomik ve k�lt�rel d�zeyi d��k ailelerde, az�nl�k gruplar�nda, okula gidememi� ya da �ok erken ayr�lmak zorunda kalm�� olanlarda �st�n yeteneklerin fark edilmesi daha g�� olmaktad�r. Hatta okula devam edenler aras�nda fark�na var�lmay�p tersine kan�larla damgalanm��, ger�ek yetenekleri sonradan ortaya ��km�� olanlar bulunmaktad�r. Galton, Churchil, Edison bu gruba verilebilecek en �nemli �rneklerdendir. Bu bak�mdan �st�n yeteneklilerin se�imi �nemli bir konu olmaktad�r (�ZSOY ve ark. 1989: 144-171).
Yukar�da belirtilenlerle birlikte �st�n zekal� �ocu�un kesin bir tan�lamas�n�n g�� oldu�u s�ylenebilir. Ancak onu di�erlerinden ay�ran belli ba�l� �zellikleri yak�n �evresi (Anne-Baba ve ��retmenleri)

PS�KOLOJ� - ZAMAN Y�NET�M�

9/7/2010

zaman y�netimi

�OKLU ZEKA KURAMI

9/7/2010

�OKLU ZEKA KURAMI

G�n�m�zde e�itim ve psikoloji alan�ndaki geli�melerle birlikte bireylerin neler yapabildi�inden �ok, neler yapabilece�i d��n�lmelidir.
�oklu zeka kuram� da; bu ama�la yeni pedagojik y�ntemlerin d��n�lmesi i�in ortaya at�lm��t�r.
Bu kurama g�re zeka "problem ��zme kapasitesi ya da de�erli bir veya birden �ok k�lt�rel yap� �r�n�ne �ekil vermek" olarak tan�mlamaktad�r. �oklu zeka kuram�n�n temelinde biyolojik ve k�lt�rel boyutlar yer almaktad�r.
Zekan�n geli�mesinde avantaj ve dezavantaj yaratan �evresel etkenler vard�r.

Bunlar a�a��daki gibi s�ralanabilir.
1- Kaynaklara ula��m �ans� : Aile �ok fakirse �ocuk keman, piyano gibi m�zikal zekay� geli�tirebilecek enstr�manlara ula�amad��ndan bu zekan�n g��lenmesi, geli�mesi zorla�abilir.
2- Tarihsel, k�lt�rel fakt�rler : Okulda matematik ve fene dayal� programlar �nemseniyorsa, ��rencinin mant�k, matematik zekas� geli�ebilir.
3- Co�rafi fakt�rler : K�yde yeti�mi� bir �ocuk apartmanda b�y�m�� bir �ocu�a oranla bedensel zekas�n� daha �ok geli�tirebilir.
4- Ailesel fakt�rler : Ressam olmak isteyen bir �ocu�un ailesi avukat olmas�n� istiyorsa �ocu�un dil zekas� desteklenecektir.
5- Durumsal fakt�rler : Kalabal�k bir ailede b�y�m�� ve kalabal�k bir ailede ya�ayan bireyler do�alar�nda sosyallik olmad�k�a kendilerini geli�tirmek i�in daha az zamana sahip olurlar.

Buradan da g�r�ld�� gibi, bu etkile�imler ve bunlara ba�l� olarak zekan�n de�i�ik boyutlar� art�r�labilir. Zekan�n farkl� boyutlar� olmakla birlikte bu boyutlar birbirlerinden �ok ayr� yap�lar ya da �zellikler de�ildir.
�rne�in bir futbol oyuncusu bedensel zekay� ko�arken, yakalarken ve vururken; uzamsal (�ekil-uzay) zekay�, sahay�, di�er oyuncular�n pozisyonlar�n� d��n�rken; dil ve sosyal zekay� oyun kurallar�n� ��renirken ve tak�m arkada�lar�yla payla��rken; �zed�n�k (ki�isel) zekay� kendini de�erlendirirken kullanmaktad�r.

�oklu zeka kuram�nda 8 �e�it zeka belirlenmi�tir.
Bunlar :
1- S�zel – Dil
2- Mant�k – Matematiksel
3- �ekil (G�rsel) – Uzay (Uzamsal; Alansal)
4- M�ziksel – Ritmik
5- Bedensel – Kinestetik
6- Ki�iler aras� - Sosyal
7- Ki�iye d�n�k (��sel ; �ze d�n�k)
8- Do�a

�OKLU ZEKA TEOR�S� HANG� TEMELLERE DAYANIR ?

�oklu zeka teorisi a�a��daki temelleri esas al�r (Armstrong, 1994)

1- Her insan, �e�itli zeka alanlar�n�n t�m�ne sahiptir. �oklu zeka teorisi, insanda yaln�zca tek bir zekan�n ge�erlili�ini belirlemek yerine, her insan�n b�t�n zeka alanlar�nda yetene�inin oldu�u g�r��n� benimsemektedir. Ancak, her insanda s�z konusu olan bu zeka alanlar� de�i�ik d�zeylerde bulunabilmektedir.

2- Her insan, �e�itli zeka alanlar�ndan her birini yeterli d�zeyde geli�tirebilir. �oklu zeka teorisi, yeterli ve uygun destek , imkan ve e�itim sa�land��nda, ger�ekte her bireyin zeka alanlar�n�n hepsini olduk�a y�ksek bir d�zeyde geli�tirebilme kabiliyetine sahip oldu�unu ileri s�rmektedir.

3-�e�itli zeka alanlar�, genellikle, bir arada ka

KLAS�K VE ED�MSEL KO�ULLANMA

9/7/2010

KLAS�K KO�ULLAMA

Ko�ullu veya do�al uyar�c�n�n �nce verilip ko�ullu veya do�al tepkinin sonra g�sterilmesi ile olan ��renmeye klasik ��renme denir.

Klasik ko�ullanma y�ntemini inceleyen Rus fizyolog Ivan Pavlov bu y�ntemi a�a��daki deneyle a��klam��t�r.

Deney : Deneyden �nce k�pe�in a�z�n�n yan taraf� ameliyatla al�narak a�z�ndaki salya miktar� kolayl�kla �l��lebilecek duruma getirilmi�tir. Daha sonra sesten yal�t�lm�� bir laboratuarda, ka�amayacak bir bi�imde tespit edilmi� ve bu duruma al��t�ktan sonra deneye ba�lanm��t�r. K�pe�in g�rebilece�i yerde bir ��k yan�m ve ��ktan birka� saniye sonra k�pe�e et verilmi�tir. I��k yand��nda k�pek herhangi bir salg�lamada bulunmam��t�r. Fakat et verildi�inde k�pek normal salg�lamas�n� yapm��t�r. Bu d�zen defalarca tekrar edildikten sonra, yaln�z ��k yand��nda, sanki kendisine et verilmi� gibi k�pek salg�lamada bulunmu�tur.

Pavlov k�pe�in ��a yapt�� salg�lama davran��n� ko�ullu tepki ad�n� vermi�tir. K�pek, ��kla yiyecek aras�nda bir ili�ki kurmu� di�er bir deyi�le ��a ko�ullanm��t�r. Et verildi�i zaman k�pek do�al olarak salg�lamada bulunur. Pavlov buna do�al tepki ad�n� verir. Ayn� d��nce �er�evesinde et do�al uyar�c�d�r. ��nk� et uyar�c�s�na salg�sal tepkide bulunmak i�in k�pe�in herhangi bir e�itimden ge�mesine gerek yoktur. Bu ko�ullanma s�reci sonucunda ��k, et gibi salg�lama davran��n� ortaya ��kard��ndan ��a da ko�ullu uyar�c� ad� verilir.

ED�MSEL KO�ULLAMA

Bu kuram�n temsilcisi ABD"li psikolog B.F. Skinner, yaln�z tepkilerin de�il, edimlerin de �artland�r�labilece�ini ileri s�rm��t�r. Tepkiler, belirli �evresel uyar�c�lara kar�� yap�l�r ; fakat edimleri, g�zlenebilen �evresel uyar�c�lardan ba��ms�z, adeta kendili�inden yap�lan hareketlerdir. Buna, edimlerin �artland�r�lmas�, ara�l� �artland�rma, yani ara� kullan�larak yap�lan �artland�rma, yahut operant �artland�rma gibi adlar da verilir.

Deney : A� bir fare kafes i�erisinde b�rak�ld�� zaman �e�itli edimlerde bulunur. Bu s�rada rastlant� sonucu mandala dokunur dokunmaz alt�ndaki kaba yiyecek d��er. Fare yiyece�i yer ve b�ylece �d�llenmi� olur. Bundan sonra yine ayn� yere b�rak�lan fare daha k�sa zamanda bu edimde bulunur. Ba�lang��ta geli�i g�zel davran�� g�steren fare her ileriki deneyde mandala daha �abuk yakla�maya ba�lar ve en sonunda da do�rudan do�ruya da mandala bas�p yiyece�i elde eder. B�ylece �arlanm�� (��renilmi�) bir edim olu�ur. Skinner"e g�re, davran��lar, hem olumlu hem olumsuz peki�tiriciler ile belli bir bi�ime sokulabilir. O buna bi�imlendirme (shaping) demi�tir. Bir kedinin yada k�pe�in bir beceri kazanabilmesi i�in o hayvan o yere yakla�t�k�a ve istenilen harekete benzer hareketleri yapt�k�a �d�llenecek olursa sonunda hayvan bu hareketi yapabilir hale gelir. Skinner b�ylece insanlar�n da herhangi bir alanda istenildi�i gibi yeti�tirilebilece�inin g�r��n� ileri s�rm��t�r. Bu t�r �artlanmada �d�l, olumlu peki�tirici, ceza da olumsuz peki�tiricidir. Yap�lan ara�t�rmalara g�re bir edim ne kadar �abuk �d�llendirilirse o edim o kadar sa�lam olarak benimsenmektedir.

AYIRT ED�C� �ZELL�KLER�

1-Klasik ko�ullanmada k�pekte ko�ullu uyar�c�dan sonra do�al uyar�c�n�n gelece�i ile ilgili bir beklenti geli�mi�tir. Oysa edimsel ko�ullanma deneyinde kullan�lan farede bir ko�ullu uyar�c� olmad�� i�in herhangi bir beklenti de olu�mam��t�r.

2-Klasik ko�ullanmada uyar�c� �nce verilir, tepki sonra gelir. Oysa edimsel ko�ullanmada �nce tepki gelir, sonra uyar�c� verilir.

3-Edimsel ko�ullanmada fare deneysel ko�ullar i�inde yiyece�i almak i�in bir davran��ta bulunmak zorundad�r. Yoksa yiyece�e ula�amaz. Klasik ko�ullanma da ise k�pek ister davran��ta bulunsun ister bulunmas�n et verilir. Klasik ko�ullanmada k�pek pasif edimsel ko�ullanma da ise fare aktiftir.

4-Klasik ko�ullamada ko�ullu davran�m, ko�ulsuz uyarana y�nelik normal ve tepkisel bir eylemdir. Edimsel ko�ulamaya g�re ��renme verilen uyaran ile ili�kilendirilen sonu�lar�n peki�tirilmesidir. Oysa klasik ko�ullamada davran�m, belli bir uyarana tepki verilerek kendili�inden olu�maktad�r .

5-Klasik ko�ullamada davran�m aynen uyar�c�da oldu�u gibi bellidir. Edimsel ko�ullamada ise davran�mlar uyar�c�lardan ba��ms�z olarak yap�lan rastlant�sal tepkilerdir ve bir �ok a��dan �e�itlilik g�sterirler.

6-Peki�tirme terimi birincil ve ikincil olmak �zere iki �ekilde kavramla�t�r�labilir. �rne�in elektrik �oku veya ho�a gitmeyen herhangi bir uyar�c� birincil bir peki�tire�tir. Ayn� �ekilde su susuz b

�OCUK OYUNCAKLARI

9/7/2010

�OCUK OYUNCAKLARI

OYUNCA�IN TANIMI VE �NEM�

Oyunun, �ocu�un geli�imi �zerindeki etkileri ne kadar �nemliyse, ayn� �ekilde oyun materyalleri de �ok �nemlidir.

Oyuncaklar, �ocu�un se�me, de�erlendirme duygusunu ve yarat�c�l��n� geli�tirirken ayn� zamanda da kendi kendine karar verebilme ve belirli alanlarda beceriler kazanmas�na da olanaklar haz�rlamaktad�r.

Bu durumda bizler oyuncaklar�, "geli�im basamaklar� boyunca �ocu�un hareketlerine d�zen getiren zihinsel, bedensel ve psiko-sosyal geli�imlerinde yard�mc� olan hayal g�c�n� ve yarat�c� yeteneklerini geli�tiren t�m oyun malzemeleridir" �eklinde tan�mlayabiliriz.

�ocuklar i�in b�y�k �neme sahip olan �e�itli boyutlar ve renklerdeki oyun malzemeleri ayn� zamanda, �ocuklar�n oynarken hem e�lenmesine hem de renk, boyut, bi�im, �ekil gibi kavramlar� ��renmelerine yard�mc� olur. �ocuk arkada�lar�yla birlikte oynarken payla�may�, beklemeyi, i�birli�i yapmay� da ��renebilir. Buna ilaveten �ocuklar ellerine ge�en oyuncaklar� bozarak, k�rarak, par�alar� ay�r�p birle�tirerek hem meraklar�n� giderir tatmin olurlar hem de objelerin �zelliklerini inceler ve ke�federler.

Okul�ncesi d�nemde �ocuklar�n oyuncaklara ve oyun materyallerine kar�� olan bu ilgilerinin yan� s�ra, artan bir yarat�c�l�k, yeti�kinebenzeme ve taklit �abas� da vard�r. Bu noktada anne babaya d��en en b�y�k g�rev al�c� ve ��renmeye haz�r olan �ocu�a uygun oyuncaklar�n sunumudur.

Anne baba bu d�nemde, �ocu�un geli�im �zelliklerine uygun, ihtiya� duydu�u ortam� ve materyalleri sa�lamaktan sorumludur.

Bu d�nemde, anne babalar taraf�ndan �zerinde �nemle durulmas� gereken bir ba�ka konu da �ocuklar�n geli�imlerine katk�s� olmayan pahal� ve s�sl� oyuncaklar�n yerine ya�lar�na ve geli�im d�zeylerine uygun, uyar�c� ve d��nd�r�c� oyuncaklar�n tercih edilmesidir.

Yine bu d�nemde yeti�kinler �ocuklar�na gere�inden fazla oyuncak alarak, onlar�n t�m gereksinimlerine cevap vereceklerine inan�rlar. �nemli olan, oyunca��n �oklu�unun de�il, nitelikli olmas�d�r.
YA�LARA G�RE OYUNCAK TERC�HLER�

Bilindi�i gibi yeni do�an bebe�in en de�erli oyunca�� kendi bedenidir. Bebek elini, kolunu sallayarak, a��p kapayarak, aya��n� a�z�na g�t�rmeye �al��arak ve parmaklar�n� emerek kendi kendine e�lenir. Ayr�ca do�umu izleyen aylarda �ocuk ses, renk ve �ekilere kar�� da �ok hassast�r. Bu nedenle bu aylarda bebeklerin oyuncaklar�n� g�rsel ve i�itsel duyulara hitap eden oyuncaklar olu�turmaktad�r. �lk aylarda bebe�in yata��n�n �zerine as�labilen veya yata��n kenar�na tutturulabilen, hareket eden, ses ��karan, mobil t�r� renkli oyuncaklar tercih edilebilir.

6-7. aylarda �ocu�un oturmaya ba�lamas�yla mekan� da geni�ler. Bu nedenle �ocu�un oturmaya ba�lad�� aydan itibaren �ocu�un elinde tutabilece�i ve avucuna s��abilecek esnek plastikten, yumu�ak kau�uktan yap�lm��, �ok b�y�k veya k��k olmayan bebekler, hayvanlar, renkli halkalar verilebilir. Yine bu aylarda �ocuklar i�in en �ok ilgi �eken oyuncaklardan biri de �zeri resimli veya zilli ��ng�raklard�r. ��ng�raklar hareket ve etmesi ve ses ��karmas� nedeniyle b�t�n bebekler taraf�ndan ilgi �ekici durumdad�r. Ayr�ca bu d�nemde bebeklerin di� ��karmas� nedeniyle emniyetli ve bebe�in sa�l�� i�in zararl� etkiler yaratmayacak di� ka��y�c�s� veya plastik halkalar verilebilir.

8-12. ay dolaylar�nda bebeklerin emeklemeye ve y�r�meye ba�lamalar� nedeniyle, �ocuklar i�in tercih edilebilecek en iyi oyuncaklar d��t��nde k�r�lmayan fakat ses ��karan renkli toplard�r. Ayr�ca bu d�nemde, �arp�p geri d�nen oyuncaklar veya itme ve �ekme ile gidebilen tekerlekli hayvanlar, otomobiller yeni y�r�yenler i�in en uygun oyuncaklard�r ve bu t�r oyuncaklar bebekleri �ok mutlu eder. Yakla��k bir ya��ndaki bebekler �ok ilgilerini �eken oyuncaklardan biri de "d�kme-doldurma" oyuncaklar�d�r. B�y�k renkli �ekiller ve bunlar�n i�erisine at�labilece�i bir kutudan ibaret olan bu oyunc

�OCU�UNUZ �LE VAK�T GE��R�N

9/7/2010

�OCU�UNUZ �LE VAK�T GE��R�N
M�NE �ZKAMALI
Yap�lan ara�t�rmalar �zellikle ilk be� ya�ta olmak �zere �ocuklar�n geli�imi �zerine anne ve babalar�n duygusal a��dan vakit ay�rmas�n�n �ok �nemli oldu�unu g�stermektedir. �zellikle bu y�llarda �ocuklar�n merkezi sinir sistemi geli�imine �ok olumlu katk�lar� oldu�u belirtilmektedir . Anne ve baban�n g�nl�k i�lerin yo�unlu�unu bir tarafa b�rak�p sadece �ocuklar�na ay�rd�klar� vakit olmas� gerekmektedir . Babalar�n �ocuklara vakit ay�rmada zorluk �ektikleri de�i�ik nedenler ile �ocuklar� ile daha az zaman harcad�klar� s�k kar��la��lan bir durumdur. Ayr�lan bu vakit �ocu�unuz ile ilgili k�sa ve uzun vadede bir �ok fayda sa�layacakt�r , bu faydalar o kadar �ok ki hemen birka� tanesini sayabiliriz

�ocu�unuz ile ge�irdi�iniz vakit onun �zg�ven geli�imi a��s�ndan �ok �nemli olmaktad�r , ��nk� ona vakit ay�rman�z ona verdi�iniz de�eri g�stermektedir . Bilin� d��na ""ben sana de�er veriyorum ��nk� vakit ay�r�yorum"" mesaj� vermektesiniz . Varl�� ile yoklu�u hesaba kat�lmayan ve sanki o evde yokmu� gibi davranmak �ocu�un kendine olan g�venini dolayl� olarak negatif etkilemektedir. �zellikle �ocuk say�s�n�n fazla oldu�u ailelerde her bir �ocu�un e�it �ekilde vakit ayr�lmas� �nemlidir. �ocuk say�s�n�n az oldu�u veya tek �ocuklu ailelerde ise di�er karde�ler olmad�� veya say� az oldu�u i�in �ocu�un daha fazla s�k�laca�� hesap edilerek zaman ge�irme g�revi anne babaya biraz daha fazla d��mektedir.

�ocu�unuz ile ge�irdi�iniz vakit onun stres ile daha kolay ba� etmesine ve kar��s�na ��kan zorluklar� daha kolay yenmesine yol a�acakt�r. �zellikle eri�kinlik d�nemine kadar yap�lan ara�t�rmalara bakt��m�zda �ocuklu�unda anne baba ve aile ile yak�n ba�lar� olan ve daha fazla vakit ge�iren ki�ilerin kar��la�t�klar� stres durumu ile daha kolay m�cadele ettikleri ve depresyon gibi durumlarda daha kolay iyile�tikleri g�r�lm��. Bu durum �ocu�unuzun k�sa ve uzun vadede stres kar��s�nda daha g��l� olmas�n� sa�layacakt�r.

�ocu�unuz ile

OT�ST�K �OCUKLARDA DAVRANI� DE��T�RME

9/7/2010

Otistik �ocuklarda Davran�� De�i�tirme
Aydan ayd�n
Marmara �niversitesi
Atat�rk e�itim fak�ltesi
�zel e�itim b�l�m�

Davran�� De�i�tirme S�re�leri; davran�� ilkelerini uygulamaya ge�irme s�recidir.
DAVRANI� �LKELER�
Davran�� ilkesi; davran��la davran�� kontrol eden de�i�kenler aras�ndaki temel i�levsel ili�kiyi betimler.

Peki�tire�
Ceza
Olumsuz Davran�� Ortadan Kald�rma Ya Da Azaltmada Dikkat Edilecek Hususlar
��renmeyi engelleyici davran��lar
Kazan�lm�� becerileri engelleyici davran��lar
Aile ve �evre ili�kilerini bozucu davran��lar
PEK��T�RME
Olumlu Peki�tirmeOlumsuz Peki�tirme
*Birincil peki�tire�ler
(yiyecek,i�ecek,uyku,cinsellik)
*�kincil Peki�tire�ler
Nesnel peki�tire�ler
(oyuncak,e�ye,ara�)
Etkinlik peki�tire�leri
(�ark� s�yleme, oyun oynama)
Sosyal peki�tire�ler
(g�l�mseme, ok�ama, �vme)
Sembol peki�tire�ler
(y�ld�z, kupon, marka)
PEK��T�RME TAR�FELER�

S�REKL� PEK��T�RME
SAB�T ORANLI PEK��T�RME
SAB�T ZAMAN ARALIKLI PEK��T�RME
DE��KEN ORANLI PEK��T�RME
DE��KEN ZAMAN ARALIKLI PEK��T�RME
OLUMLU DAVRANI�I KAZANDIRMADA �ZLENECEK YOLLAR
�ncelikle davran�� basit basamaklara indirgenmelidir.
Her bir basama��n e�itimine ge�ilmeden �nce, �ocuktan ne yapmas� istendi�i a��k�a KISA ve NET ifadelerle s�ylenmelidir.
�ocu�a ne yapmas� istendi�i model olunarak (bizzat yaparak) g�sterilmelir.

OLUMSUZ DAVRANI�I ORTADAN KALDIRMA YA DA AZALTMA Y�NTEMLER�
A) G�rmezlikten Gelme /Etkin Ald�rmazl�k

B) Mola

C) Cezaland�rma
ETK�N ALDIRMAZLIKTA; �ZLENECEK YOLUN ANA ��ZG�LER�
K�sa bir s�re i�in �ocu�a herhangi bir bi�imde ilgi g�stermeyi b�rak�n.
Onunla tart��maya girmeyin veya onu azarlamay�n
Ba��n�z� �evirin ve onunla g�z g�ze gelmekten ka��n�n.
Tutum ve davran��lar�n�zda ve de y�z ifadelerinde k�zg�nl�k belirtisi g�stermeyin.

MOLA"DA �ZLENECEK UYGULAMA BASAMAKLARI
* Mola uygulanacak hedef davran�� se�in.

* Bu hedef davran��n belli bir s�re i�inde ka� kez yap�ld��n� say�n.
* Mola i�in s�k�c� bir yer belirleyin.
Hedef Davran�� Ortaya ��k�nca;
�ocu�u en �ok 10sn. i�inde ve 10 s�zc�kten daha �ok s�zc�k kullanmadan mola yerine g�t�r�n.
Mutfak saatini al�p....dakika sonra �almak �zere ayarlay�n ve �ocu�un i�itebilece�i bir yere koyun.
Saatin �almas�n� bekleyin. �ocu�un saatin �almas�n� bekledi�i s�re boyunca onunla her t�rl� ili�kiyi kesin.
Saat �ald�ktan sonra moladan ��kan �ocu�a neden molaya g�nderildi�ini a��klay�n.

MOT�VASYON EL K�TABI

9/7/2010

PS�KOLOJ� - ALGI

9/7/2010

alg�

PEDAGOJ� - OKUL DENEY�M�

9/7/2010

okul deneyimi

M�Z�K TEDAV�S�

9/7/2010

SEANSIN UYGULANMASI:
1. hareket el, g�z ve kalp aras�nda denge sa�lamak ve elleri tan�mak ( Beyindeki n�ronlar�n en �o�u eller ile dile ayr�lm��t�r.)
Hareket kollar�n d��tan i�e daire �izmesi �eklinde olup; tarifi, d�� tesir ve uyar�lardan uzakla��p, bize bah�edilen ger�ek de�erlere ve kendi �z�m�ze y�nelmek. Sa�l�k i�in, birlik ve b�t�nl�k duygular�na ula�mak i�in i� konsantrasyon.
Hareket kollar�n d��tan i�e geni� kavis �izerek, yere paralel hareketi. Kavu�ma, yol ve mesafe kat etme, ula�ma, y�zme, u�ma, ko�ma gibi tabii hareketlerle rezonans �al��mas�.
Hareket stres ve fizik-enerji blok merkezleri olarak bilinen omuzlar� ve s�rt-g��s kas ve kemiklerini �al��t�ran bir hareket. Eller belde sabit tutularak iki omzun da �ne arkaya ve sa�a-sola hareketi esas al�n�r.(Baks� dans� �rne�i).
Hareket eller belde olmak �zere ba��n �ne-arkaya ve yanlara hareketidir. �zellikle ense ve boyun kaslar� ile beyne giden sinir ve damarlar i�in geli�tirici ve yol a��c� egzersiz olarak tarif edilir.(Baks� dans� �rne�i).
Hareket seans boyunca ��renilen hareketlerin tabiat hareketlerindeki uyum ve denge d��n�lerek zorlama olmadan - i�e do�acak ve derinden hissedilecek �ekilde icraat�. (Ku� u�u�u, at ko�u�u, su ak��, r�zgar esi�i vb. gibi). Bu seans sonunda aya�a kalk�l�r ve b�t�n v�cut hareket eder, yava� yava� a��rla�arak seans biter.
T�rk tarihi ve k�lt�r�nde �nemli bir yeri olan m�zik, dans ve bunlarla yap�lan tedavi konusunda; pentatonik m�zik formu ve Baks�-Kam tedavi gelene�inin yan�s�ra olgunla��p yerle�en makam m�zi�i ile tedavi g�n�m�z t�bb�nda yeniden g�ncelle�mi� bulunmaktad�r. Bin y�ldan daha �nceki zamanlarda Orta Asyada; Horasan ve Uygur b�lgelerinde geli�erek yay�lan makam musikisi hakk�nda Farabi,�bn-i Sina, Ebu Bekir Razi, Hasan �uri, Hekimba�� Gevrekzade Haf�z Hasan Efendi, Ha�im Bey eserler yazm��lar ve makamlar�n duygular ve organlarla ili�kilerini tasniflerle belirtmi�lerdir. Pentatonik m�zik T�rk illerinde geli�meye devam ederken, yedili sistem olan ve bir tam sesin dokuz komadan olu�mas� esas�na dayal� makam sistemi, takriben d�rt y�z� ge�en makam zenginli�i ile k�lt�r ve sanat�m�za b�y�k katk�da bulunmu�tur.
PAS�F ( RECEPT�V) TERAP� M.S. 834-932 y�llar�nda ya�am�� olan m�sl�man T�rk bilginlerinden Ebu Bekir Razi, melankoliklerin tedavisi �zerine yazd�� bir eserinde ��yle diyor: " ... melankolik hasta kesinlikle me�guliyetle tedavi edilmelidir. ... melankolik hasta bal�k tutma veya avlanma gibi e�lenceli i�lerden biri ile u�ra�mal�d�r. M�mk�nse �e�itli oyunlara al��t�r�lmal�d�r; huyunu, ahlak�n�, davran��lar�n� be�endi�i ve sevdi�i kimse ile bulu�up g�r��meli �zellikle g�zel sesle okunan �ark�lar dinlemelidir."
B�y�k T�rk Bilgini Farabi (870-950) makamlar�n ruha etkisini ��yle s�n�fland�r�r:
Rast makam�: �nsana sefa (ne�e, huzur) verir.
Rehavi makam�: �nsana beka (sonsuzluk fikri) verir.
K��ek makam�: �nsana h�z�n ve elem verir.
B�z�rk makam�: �nsana havf (korku) verir.
�sfahan makam�: �nsana hareket kabiliyeti ve g�ven hissi verir.
Neva makam�: �nsana lezzet ve ferahl�k verir.
U��ak makam�: �nsana g�lme dilhek verir.
Zirg�le makam�: �nsana uyku nevm verir.
Saba makam�: �nasana �ecaat (cesaret, kuvvet) verir.
Puselik makam�: �nsana kuvvet verir.
H�seyni makam�: �nsana sulh ( s�kunet, rahatl�k) verir.
Hicaz makam�: �nsana tevazu (al�ak g�n�ll�l�k ) verir.
B�y�k islam bilgin ve filozoflar�ndan �bn-i Sina ( 980-1037), musikinin t�pta oynad�� rol� ��yle tan�mlamaktad�r: " ...tedavinin en iyi yollar�ndan, en etkililerinden biri, hastan�n akli ve ruhi g��lerini artt�rmak, ona hastal�kla daha iyi m�cadele i�in cesaret vermek, ona en iyi musikiyi dinletmek , onu sevdi�i insanlarla bir araya getirmektir..."
�bn-i Sina, Farabinin eserlerinden �ok yaraland��n� ve hatta musikiyi de ondan ��renerek T�p mesle�inde tatbike koydu�unu s�ylemektedir. Arap�a yazd�� Kitap�n necat ve Kitab�n �ifedeki12 fas�l tamamen musikiye ayr�lm�� oldu�undan, bu k�s�m Baron Rodolph Dearlangar taraf�ndan Frans�zca olarak La musique Arap ad�yla yay�nlanm��t�r.
Eski T�rk hekimlerinden �uurinin Tadil-i Emzice adl� eserinde m�zik ile tedavi hakk�nda geni� bilgi vard�r. �uuri, Tadil-i Emzicede belirli makamlar�n g�n�n belirli zamanlar�nda etkili oldu�unu belirtmektedir. Ona g�re:
Rast ve Rehavi makamlar�: Seher zamanlar� etkilidir.
H�seyni makam�: Sabahleyin etkilidir.
Irak makam�: Ku�lukta etkilidir.
Nihavend makam�: ��leyin etkilidir.
Hicaz makam�: �ki ezan aras� etkilidir.
Buselik makam�: �k

BEY�N

9/7/2010

BEY�N

K�rlarda, gezinirken kar��m�za bir a�a�, ��karsa ona �arpmamak i�in yolunu de�i�tirirsiniz. V�cudun bu i�i ger�ekle�tirmesi, g�zdeki n�ron denen duyarl� sinir h�crelerinin a�ac�n varl��na yan�t vermesiyle; yani onun g�r�nt�s�n� sinirsel d�rt�ler �eklindeki bilgiler halinde beyine g�ndermesiyle m�mk�n olur. Bu n�ronlara doyurucu yada alg�lay�c� sinirler denir. Beyin gelen bilgilere,hareket sinirlerine (motor n�ronlar�) emirler g�ndererek kar��l�k verir, bu n�ronlar�n hareket sinirleri taraf�ndan kaslara iletilmesiyle yolun degi�tirilmesi saglan�r ve �arp��ma �nlenmi� olur.

�stte anlatt�klar�m�z nelerin olup bittigini kabaca ve basit bir �ekilde a��klamak daha dogrusu bir fikir vermek i�indi. Asl�nda beyinin ger�ekle�tirdigi her i� �ok kar��k olaylar zincirinin sonucudur ve tam olarak anla��labilmesi i�in ay�nt�lara inilmesi gerekir.

Beyinde birbirleriyle haberle�ebilen 10 milyar dolay�nda sinir h�cresinin bulundugu tahmin ediliyor. �lk n�roloji uzmanlar�ndan Amerikal� C. Judson Her rick, bu h�crelerden sadece 1 milyonunun ikiye iki ili�ki kurabilmesi durumunda meydana gelecek olan konbinasyon say�s�n�n 10 �zeri 2783000 yani 1 den sonra 2783000 tane s�f�r� olan say�ya e�it olaca��n� hesaplad�. Bu say� normal bir daktiloyla yaz�lmaya kalk�lsayd� uzunlu�u 6 kilomet-reyi a�acakt�. Oysa insan beynindeki sinir h�crelerinin say�s� 1 milyonun 10000 kat� oldu�un-dan bu h�crenin birbiriyle ili�ki kurma �ekillerinin say�s�n� hayal edebilmemiz bile g��t�r.

Ger�ekten ola�an �st� bir organ olan insan beyni ortalama olarak 1,36 kg a��rl��nda beyaz ve boz renkte olup, beyin zar�yla �evrili olarak kafa tas�n�n kemikten mahfazas� i�inde bulunur. G�rmemizi, i�itmemizi, dokunarak hissetmemizi, koku ve tat almam�z� (be� duyumuzu kullanarak) saglayan odur, t�m duygular�n d��ncelerin, kararlar�n ve hayallerin olu�tugu yer de beyindir. G�lmek, a�lamak, sevmek, y�r�mek veya ko�mak a�l�k veya susuzluk hissetmek gibi eylemler yan�nda, nefes almak, terlemek, besinleri sindirmek gibi iste�imiz d��ndaki eylemleri k�sacas�, hayatta her �eyi onun sayesinde yapar�z. Bir anlamda, hayatla beyinin e�de�er olduklar�n� s�yleye biliriz, hatta �l�m�n yasal triflerinden biri de elektroensefalograf aletinde, beynin etkinliklerini yitirdi�inin g�r�lmesidir.

�nsan beyni bu g�nk� halini 4,5 milyar y�ll�k bir evrimin sonunda alm��t�r; bir �ok bilim adam�, onu do�adaki en m�kemmel eser olarak niteliyor.

Beyin ve omurilik, birlikte, merkezi sinir sistemini olu�tururken 12 kafa siniriyle 31 belkemi�i siniri de �evresel sinir sistemini olu�turur. Beyin dokusunu mikroskop alt�nda incelerseniz, ba�l�ca iki t�r h�creden olu�tu�unu g�receksiniz, bunlar, ba� k�sm�nda bahsetti�imiz n�ronlar (sinir h�cresi) ve n�ronlar i�in koruyucu bir �evre olu�turan n�roglialar yani destek h�creleridir.

Yap�s�

Beynin bir�ok i�i nas�l ba�ard��n� ��renmeden �nce yap�s�na yap�s�na g�z atmakta fayda vard�r. �ok karma��k olan beynin yap�s�n� tam anlam�yla anlatabilmek i�in ayr� bir kitap yazmak gerekir,bundan dolay�, biz onun yap�s�n� sadece ana hatlar�yla ve basitle�tirilmi� olarak anlataca��z.

Beyin kabaca �� b�l�me ayr�l�r. Ark (yamuk) beyin, orta beyin ve �n beyin. Arka beyin, beyin sap� ve beyincik olarak ikiye ayr�l�r. �n beyin ise ara beyin ,talamus ve hipotalamus olarak ��e ayr�l�r. Beynin yap�s�yla ilgili olarak anlatt�klar�m�z� a�a��daki gibi s�ralarsak anla��lmalar� daha da kolayla�acakt�r.

I ARKA BEY�N
A Beyin Sap�
B So�anilik
C K�pr�

II ORTA BEY�N

III �N BEY�N
A Arabeyin
B Talamus
C Hipotalamus

Beyinin en b�y�k ve en �nemli k�sm� as�l beyindir. Fakat beyini incelemeye, beyin sap�n�n omurilikte birle�ti�i, arka beyinin en alt k�sm�ndan ba�layaca��z. Bir beyin foto�raf�na bak�ld��nda, beyin sap�, beynin hafif�e kal�nla�m�� bir devam� gibi g�r�l�r. Merkezi sinir sisteminin i�leyi�inde beynin di�er k�s�mlar� gibi beyin sap�n�n da kendine �zg� g�revleri vard�r. Beyin sap� ve k�pr� i�birli�i yaparak kalp at��lar�, kan bas�nc� ve nefes alma gibi ya�amsal �nemi �ok b�y�k olan v�cut faaliyetlerini kontrol ederler.

Beyincik beyin sap�n�n tam arkas�nda kafatas�n�n dibindedir. ��inde hareketlerimizi kontrol eden �ok say�da sinir elyaf� bulunur. Beyincik, hareketlerin ba�lat�lmas�n� de�il, �e�itli kas hareketlerinin uyumlu bir �ekilde yap�lmas�n� sa�lar. Ayr�ca beyincik, i� kulakta bulunan ve v�cut dengesini koruyarak devrilmemizi �nleyen bir mekanizmadan g

BO�ANMA SBEBLER�

9/7/2010

BO�ANMA SBEBLER�

��NDEK�LER
1- A��klama ve Yorum
2- Emsal Kararlar ve �lkeler
3- Zinaya �zin
4- Devaml� Zina
5- Af
6- A��klama ve Yorum
7- Emsal Kararlar ve �lkeler
8- �erefe Y�nelik S�z
9- A�ar Hakaret
10- A��klama ve Yorum
11- Mutlak Bo�anma Sebebi
12- Adam �ld�rme
13- H�rs�zl�k
14- Gasp
15- A��klama ve Yorum
16- �htar�n ge�erlili�i
17- �htar�n Samimili�i
18- �htar�n Ge�ersizli�i
19- Kanuni S�re
20- �ki Ayl�k S�re
21- Hakl� Sebep
22- Sadakatsizlik
23- �htar �zerine Eve Gelip Evde Bir S�re Kalma
24- �htara Ra�men Eve D�nmemek
25- �ki Ayl�k S�re
26- Eve D�nmemekte Hakl�l�k
27- Hakl� Sebebin �spat�
28- Cinsel �li�ki Kesilmeden �htar
29- Sadakatsiz E�in �htar�
30- Evdeki Re�it �ocuk
31- Terk ve Ge�imsizlik
32- Eve D�nme S�resinin 30 G�n De�il 1 Ay Olmas�
33- D�v�lme Korkusu
34- G��l�k ��karma ve Engel Olmak
35- �htar� Semeresiz B�rakmak
36- E�e �ftira
37- ��tenlikle Davet
38- Kanuni S�reden Sonra D�n��
39- Davadan Feragat
40- Yol Paras�
41- Eve Girmeyi Sa�lamak
42- Nikahtan Sonra Bir Araya Gelmeme
43- �spat Y�k�
44- Hakk�n K�t�ye Kullan�lmas�
45- Nafakaya Hak Kazanma
46- Ayr� Mesken Edinme Karar�
47- Sadakatsizlik
48- A��klama ve Yorum
49- Zeka Gerili�i
50- Ak�l Hastaal�� ekilmezlik
51- Vasi Taini
52- A��klama ve Yorum
53- Fiili Ayr�l�k S�resi
54- Bar��madan �nceki Olaylar
55- E�i K��k G�rme ve K��k D��rme
56- Sadakatsizlik
57- �irkin K�f�r ve H�rs�zl�k
58- Ho� G�r�
59- Cinsel Ba�ar�s�zl�k
60- R�zai Bo�anma Velayeti
61- Ortak Hayata Devam
62- Mahkumiyet
63- Delile Kar�� Koymamak
64- �l�me Sebebiyet
65- K�s�rl�k
66- Fiili Ayr�l�k
67- Bir Araya Gelmemek
68- Ho� G�r�
69- Bo�anma Sebebinin Ger�ekle�mesi
70- Cinsel �li�kiden Ka��nma
71- �ffete Tecav�z
72- Birbirine Hakaret
73- Dini �nan�lara Sayg�
74- Delilsizlikten Bereaat Karar�
75- A��r akaret
76- �irkin Haller
77- Fel�
78- Pavyonda �al��maya Zorlamak
79- E�in �l�m�n� Beklemek
80- Dini �nan�

D�RD�NC� BAB

B O � A N M A

A. BO�ANMA SEBEBLER�

1. Z�NA

MADDE 129 - Kar� Kocadan her biri, di�erinin zina etmesi
sebebi ile bo�anma davas�nda buluna bilir (1).

Davaya hakk� olan Kar� ve Kocan�n bo�anma sebebine
muttalip oldu�u g�nden itibaren 6 ay ve her halde zinan� vuku
tarihinden itibaren 5 sene ge�mesi ile bo�anma davas� sakit
olur. Af halinde davac� mesmu olamaz.

(�MK 137; 1) MK. 135, 138; TCK. 440-444

Madenin Sadele�tirilmi�i

Kar� Kocan�n her biri, e�in zina etmesi sebebi ile bo�a-
nma davas� a�abilir.
Dava etmek hakk� olan kar� ve kocan�n bo�anma sebebini
��rendi�i g�nden ba�layararak 6 ay ve her halde zinan�n
yap�ld�� tarihten itibaren 5 y�l ge�ince bo�anma hakk� d��er

Af (ba��lama) halinde dava dinlenmez

A�IKLAMA VE YORUM

Zina sebebi ile bo�anmada 6 ayl�k hak d��r�c� s�re
kabul edilmi�tir. Zinay� ��renen e� ��rendi�i g�nden itibaren
6 ay i�inde dava a�maz ise hak d��r�c� sebep ile dava red
edilir.

E�er zina eylemi m�nferit (tek) yani bir defal�k ise, az
�nce belirtti�imiz gibi ��renme g�n�nde, dava a�ma s�resi
i�lemeye ba�lar. �ayet devam eden (s�re gelen - temedi eden)
bir zina s�z komusu ise, temadinin bitti�i tarihten itibaren
6 ay i�inde davan�n a��lmas� gerekir. Ge� ��renilse bile,zina
eyleminin meydana gelmesinden itibaren 5 y�l ge�mi� ise,
zinaya dayan�larak bo�anma davas� a��lmaz. Ceza mahkemesine
�ikayette bulunmak veya a��lm�� davadan, ihtirazi kay�t
koymak, yani bo�anma davas� a�mayaca��na dair bir beyanda
bulunmadan ceza davas�ndan (�ikayetten) vaz ge�mek s�resinde
zina sebebi ile bo�anma davas� a�maya engel de�ildir.

Zina bo�anma davas� bak�m�ndan ceza hukuki tarifinden
ayr� bir anlam ta��maktad�r. Hukukta bunun anlam�, sadakat-
sizliktir. Bu itibarla evde ceza kanunununa g�re su� te�kil
etmese bile bo�anma sebebi olabilir. ��yle ki; Erke�in zinas�
herkes�e bilinecek �ekilde devaml� olarak bir kad�nla cinsel
ili�kide bulunmas�d�r. Bu �artla

D��NME BECER�LER�

9/7/2010

D��NME BECER�LER�

Giri�

�lkemizde halen uygulanmakta olan e�itim program�n�n genel �izgileri 1920 ve 1930"larda geli�tirilmi�tir. E�itim sistemimiz okur yazar n�fusu artt�rmak �zerine kurulmu� ve bu ama� ger�ekle�mi�tir. Sistemin bug�nk� amac� okur yazar yeti�tirmek de�il; yarat�c�, giri�ken, k�resel d��n�p yerel hareket edebilen insanlar yeti�tirmektir. Okullara d��en bu yeni g�rev, de�i�imin dinami�ini kavram�� ve yeni durumlara kolayca uyum sa�layabilen, hatta de�i�imin �nderli�ini yapabilecek kapasitede gen�ler yeti�tirmektir (�zden, 1999).

G�n�m�zdeki e�itim program� mevcut haliyle yetersiz kalm��t�r. E�itim program�m�z ve �l�me de�erlendirme ara�lar�m�z; okur-yazarl�k, ezberleme, kelime hazinesi, genel anlay��, kal�p alg�lama, vb. yetenekleri geli�tirmeye programlanm��t�r. Bireysel yetenekler, ileti�im becerileri, ekip �al��ma yeterli�i, sezgi, muhakeme, yarat�c�l�k ve hayal g�c� yetenekleri ne programlarda yer almakta, ne de �l��lmektedir. S�n�flarda d��nme te�vik edilmemekte, dersi yava�latt��, dolay�s�yla program�n gerisinde kal�nd�� gerek�eleriyle ��rencilerin d��nmelerine izin verilmemektedir (Educational Leadership, Nisan 1988). Oysa g�n�m�zde bu yetenekler de�er kazanmaktad�r. E�itim programlar�m�z�n ve �l�me de�erlendirme ara�lar�m�z�n bu yeni de�erlere yer vermesi gerekmektedir.

"E�er yeni ba�tan ba�layabilseydim ��rencilerime yazmay� ��retmeden �nce d��nmeyi ��retirdim." c�mlesi Illinois"te bir grup ��retmeni d��nme becerileri hakk�nda ara�t�rma yapmaya te�vik eden c�mle olmu�tur.
Ki�ilerin d��nme becerilerini artt�rmak i�in uygulanabilecek y�ntemler var m�d�r? Daha ak�lc�, daha yarat�c�, daha verimli olmak ��retilebilir mi? D��nme becerilerinin ��renmeyle zenginle�ebilece�i d��ncesi bir tak�m programlar�n geli�tirilmesine yol a�m��t�r (Educational Leadership, Eyl�l 1984).

D��nme Becerileri ��retilebilir mi?

Okullar, d��nmeyi organize etmek i�in geli�tirilmi� stratejiler, taktikler ��reterek ��rencilerin daha y�ksek seviyede d��nebilmelerine yard�mc� olabilirler.

Zekadan bahsedildi�inde �o�u insan�n akl�na IQ testleri gelir. Fakat g�nl�k konu�malar�m�zda zekay� daha geni� bir anlamda kullan�r�z. H�zl� ��renen, g�zel konu�an, yerinde kararlar alan, problemleri sistematik ve etkili olarak ��zen insanlar� zeki olarak nitelendiririz. Zeki insan�n bu tan�m� IQ testlerinden y�ksek puan alan insanlardan bahsetmez. Bu tan�m d��nme becerilerimizi geli�tirmek istedi�imiz zaman, bize neleri geli�tirmemiz gerekti�ini anlat�r.

Zekay� belirleyen psikolojik fakt�rlerin neler oldu�u konusunda psikologlar de�i�ik teoriler geli�tirmi�lerdir. �lk teori zekan�n beynin biyolojik yap�s�na dayand��, ��renmenin zekay� pek etkilemedi�i �eklindedir. Bir di�er g�r�� zekan�n taktik zenginli�inin bir sonucu oldu�udur. Bu g�r��e g�re daha y�ksek seviyede d��nebilen insanlar belleklerini kullanma konusunda daha �ok taktik bilenlerdir. �rnek olarak zeka gerili�ine sahip insanlar ezberleme, problem ��zme konular�nda normal akranlar�n�n sahip olduklar� taktiklere sahip de�illerdir. Bu ki�ilere bili�sel stratejilerin ��retilmesi ��renme zorluklar�n� gidermektedir. ��nc� bir g�r�� ise zekan�n alan bilgisine dayand�� y�n�ndedir. Bu g�r��e g�re stratejileri bilme zekay� pek etkilemez. Fakat bir alanda kavramlar� derinlemesine bilme, bu alanda etkili d��nme becerilerini kazand�r�r.

Bu �� g�r��ten hangisinin do�ru oldu�una en uygun yan�t; hepsinin de do�ru oldu�u, her birine ait deliller oldu�udur. �zetlersek;

Zeka = Beynin Biyolojik Yap�s� + Taktikler + Alan Bilgisi

Taktik ile alan bilgisini birbirinden ay�ran kesin �izgiler yoktur. Her ikisi de ��renilir, her ikisi de bilgidir. Fakat taktikler �ok genel prensipler olup bir�ok alanda kullan�labilirler. Alan bilgileri ise bir konuyla ilgili �zel bilgilerdir.

Y�ksek Seviyeli D��nmenin Yapayl��

Taktilerle d��nme do�al de�ildir. Ak�c� d��nen insanlar, kendi d��nce taktiklerinin pek fark�nda de�illerdir. D��nme taktikleri, di�er insan davran��lar� gibi al�

MOT�VASYON KONFERANSI

9/7/2010

Motivasyon Konferans� Ziya Baran
Performans→Ba�ar�→Motivasyon
Fatih Terim Motivasyon �rne�i; Uefa Kupas� ma��nda B�lent"in omzu ��kmas�na ra�men motivasyonu sonucu oyuna devam etmi�tir.
Bir i�e ba�lamadan �nce sonunu d��n (Stephen Coin)
�niversiteyi kazananlar�n stat�s�, kazanamazsan asgari �cretle �al��mak
Ba�ar� �artlar�
- Ba�ar�ya y�rekten inanma, �zgv�en; B�t�n dahiler y�rekten inan�rlar. Potansiyellerinin fark�ndad�rlar. Ba�ar�s�zlar salak oldu�unu kabullenir. �nsanlar�m�z�n %77 si kendine inanm�yor. Arnold �nceden �ok c�l�zm��, �evresindekilere v�cut �ampiyonu olaca��n� s�ylemi�, alaya al�nm��, D�nya"da 7 defa arka arkaya v�cut �ampiyonu olmu�.
Limiti koyan zihindir. %100 inand��n�z s�rece her �eyi yapabilirsiniz. (Arnold Swanzeneger)
�nceden muhte�em bir g�n olmaya inand��n�z s�rece beyin sonu�ta iyi �eyler �retir.
Mutlu olmak i�in neden olmama bahane. Mutlu olmak i�in �ok neden var.
Ba�ar�l� insanlar�n hayatlar�n� okuma dahiler deha olarak do�maz.
Dahilerin �zellikleri:
*** Vizyon: Gelece�i Tasarlama
Y�z dahinin �zellikleri el kitab� Stephen Boan
Bir �ekirdekte a�a� gizlidir. Sonu�ta a�a� olur. B�t�n insanlarda deha �ekirdekleri vard�r. �nsan fark�nda de�il
Yery�z�nde harika i�leri kim ba�arabilir?
��inde harika i�leri ba�arma cesaretini g�sterenler ba�ar�r.
Hayvanlar her �eyi ��renmi� olarak gelir. Hi�bir �ey ��renmez. �nsan ise hi�bir �ey ��renmeden gelir. Her�eyi d�nyada ��renir.
Gelirken hi�tir. Ve her �eyi ��renir.
�nanmamak olumsuz bir g��t�r.
*** Ak�l inanmad��nda ya da teredd�de d��t��nde bu inan�s�zl�klar� desteklemeye ba�lar.
�rne�in k�pekten korkarsan�z k�pek �s�r�r�. Korkmazsan�z �s�rmaz.
Y�zme konusunda suyun seni kald�raca��na inan�rsan y�zmeyi ��renirsin.
*** Eylemin ger�ekle�mesi i�in duygular�n de�i�mesini bekleme. Eylem korkuyu hemen tedavi eder.
Kim ki bilin�alt�n�n y�netimini eline al�r. Onlar ba�ar�l� olur.
Kim ne derse bilin�alt� ona g�re v�cudu programlar.
Yapamam edemem derseniz bilin�alt�n�n sonucu ba�ar�s�zl��a s�r�klersiniz.
E�er otob�ste ben zekiyim, ben dehay�m dersen en az 5 ki�i size yer verir. ��nk� sakatlara yer verilir.
Sabah kalk�nca aynaya bak�p ben iyiyim, ben m�kemmelim diyin ve tebess�m edin.
�ncir a�ac�n�n b�t�n uzuvlar� incir meyvesi i�inse kainattaki her �ey de insan i�indir. Ve her �ey olumludur. Bir olay�n iyi mi k�t� m� oldu�unu kimse bilemez.
Soru ��zme konusunda �n yarg�l� olmama.
Kazand��n bir yer konusunda iyi talih k�t� talih deme belli olmaz.
*** Beyinden daha fazla verim almak i�in beyinle ileti�imde iyimser olma (i� ileti�im)
b�y�k d��nme b�y�s�
insanlar iki b�y�k hata yapar; birincisi kendi beynini k��mser, ikincisi ba�kalr�n�n beynini b�y�k g�r�r.
�nsan beyninde ne s�ylese v�cut bunu yapmak zorundad�r.
Arkada�lar�n�zla da telkin yap�n. Birbirinize zeki oldu�unuzu s�yleyin.
Eskiden gemiler r�zgar beklerdi, �imdi ise i�ten motorlu. �zgara ihtiya� yok
Reaktif �nsan:Telkin bekler.Kendi �al��amaz
Proaktif �nsan:Telkine gerek yokturk

�NYARGILAR

9/7/2010

G�n�m�zde �nyarg� kavram�n� �o�unlukla duyar ve kullan�r�z. Kuramsal olarak �nyarg� s�zc�� epistomolojik olarak Latince"den gelmektedir.
"�nyarg�" kavram�n� tan�mlayacak olursak; herhangi bir gruptan bir ki�iye, sadece o gruba ait olmas� nedeniyle g�sterilen tutum olarak tan�mlayabiliriz. Baz� ara�t�rmac�lar �nyarg�n�n insanlarda do�al bir e�ilim olarak var oldu�unu kabul eder ve kategorilendirmenin yol a�t�� a��r� genellemenin bir sonucu olarak de�erlendirir. Birey e�er aksi kan�tlarla kar��la�t�� halde ba�lang��taki yarg�s�nda kararl� ise, bu onun �nyarg�l� oldu�unu g�sterir.
Harlak"un Allportun aktard��na g�re "�nyarg� bir de�er yarg�s� de�ildir." Farkl� de�er yarg�lar�n�n hakim oldu�u toplumlarda �nyarg�lardan s�z etmek m�mk�nd�r. �nyarg�lar�n tutum ve inan� y�n� vard�r ve tutum, genel olarak bir �eyin lehinde veya aleyhinde olmay�, inan� bir �eyin nitelikleri ile ilgili baz� d��nceleri i�erir. �nyarg� ise, inan�lar� da i�ine alan bir tutumdur (Harlak; 2000, s:8).
Ayr�ca �nyarg�lar�n davran��lar�n �ekillenmesinde etkilidir. �nyarg�n�n davran�� etkilemesi ayr�mc�l�k olarak adland�r�l�r. Ayr�mc�l�k; herhangi bir ki�inin �n yarg�l� oldu�u ki�i yada gruplara g�sterdi�i olumsuz davran��t�r. Ayr�mc� davran��lar en hafifinden �iddetlisine do�ru bir s�ra olu�turur.
Kar�� olmay� ifade etme; ki�i �nyarg� konusunda kendisi gibi d��nen ki�ilerle konu�ur, antipatisini d��manca duygular�n� ifade eder.
Uzak durma; e�er �nyarg� daha yo�un ise, birey ho�lanmad�� yada �nyarg�l� oldu�u ki�i ve gruplarla bir arada olmaktan ka��n�r.
Ayr�mc�l�k; ki�i �nyarg�l� oldu�u gruplar�n i�, konut, e�itim, sa�l�k gibi hizmetlerden yararlanmas�na politik haklar�n� kullanmas�na kar��d�r.
Fiziksel sald�r�; �nyarg�l� bulunan gruba y�nelik �iddet yada �iddet say�labilecek baz� sald�r�lar ortaya ��kar.
Yok etme; lin� etme olaylar�
�nyarg�lar konusunda bu y�zy�l�n ba�lar�ndan itibaren �e�itli ara�t�rmalar yap�lm�� ve �nyarg�lar konusunda �e�itli kuramlar ortaya konmu�tur. �nyarg�lar�n konu edinildi�i pek �ok ara�t�rma ilgin� bulgular ortaya koymu�tur ve �nyarg�larla ilgili g�n�m�ze kadar farkl� a��klamalar getirilmi�tir.
�nyarg�y� Konu Edinen Yakla��mlar
Sosyo K�lt�rel Yakla��m : �nyarg� kentle�menin bir sonucu olarak kentte �ne ��kan,ancak tam anlam�yla onaylanmayan ve benimsenmeyen bir tak�m niteliklerin belli bir grupta sembolle�tirilmesi ve o gruba y�nelik olumsuz tutumlara d�n��mesi �eklinde a��klar.
Durumsal Yakla��m : Ki�inin ya�ad�� toplumda kendisine ��retilenler ve �evresinde g�rd�klerine g�re bir imaj olu�turdu�unu ve b�ylece �e�itli �nyarg�lar�n bulundu�u toplumlarda bu �nyarg�lar�n ki�ilerce benimsendi�ini savunmaktad�r.
Psikodinamik Yakla��m: �nyarg� tarihsel sosyo k�lt�rel ve durumsal �zellikleri g�z �n�ne al�nmaks�z�n insan do�as� ile ilgili a��klamalardan ele al�r.
Olgusal Yakla��m : Ki�inin d�nyay� alg�lay�� bi�iminin davran��lar�n�n belirledi�i d��ncesini temel al�r.
Uyaran� Temel alan Yakla��m : �nyarg�n�n gruplar aras�ndaki ger�ek farkl�l�klardan kaynakland��n� ileri s�rer (Harlak, 2000; s.15).
Harlak"�n Allport"tan aktard��na g�re "�nyarg�y� tam olarak anlayabilmek i�in bu yakla��mlar�n hepsinin ortaya koydu�u a��klamalara ihtiya� vard�r" (Harlak, 2000; s.15).
�nyarg� g�n�m�zde teknik bir kavram olmaktan �ok g�nl�k dilde kullan�lan bir terimdir. �nsanlar �nyarg�l� bir tutum i�inde olduklar�n� kabul etmezler ve bu d��nceleri i�in kendi d��ndaki olaylar� neden olarak g�sterirler.
�nyarg� ile ilgili de�indi�imiz yakla��mlardan sonra ele alaca��m�z konu �nyarg�larla ilgili olarak geli�tirilen kuramlard�r. Bu kuramlar; Otoriteryen Ki�ilik Kuram�, Dogmatik Ki�ilik Kuram�, Engelleme Sald�rganl�k Kuram�.
"Otoriteryen Ki�ilik Kuram� (Aderna, Frenkel, Brunswik, Levinson, Stanford): Psikoanalitik yakla��m�n etkisiyle �ocuklukta i�inde ya�an�lan aile ortam�nda �zellikle baban�n otorite fig�r� oldu�u ailelerde- kar�� fikirlerini s�ylemesine izin verilmemi� ki�ilerin, bu engellemelerinin daha sonraki y�llarda d�� gruplara

EN�RES�S (ALTINI ISLATMA)

9/7/2010

. EN�RES�S (ALTINI ISLATMA) :

En�resis, tekrarlay�c� nitelik ta��yan istem d�� idrar ka��rma olarak tan�mlanabilir (�zt�rk, 1994). K�sacas� normal geli�mekte olan bir �ocu�un 4-5 ya�lar�ndan sonra alt�n� �slatmas�na en�resis denir (Yavuzer, 1995, s.154). Genellikle �ocuklar, mesane kontrol� ger�ekle�inceye kadar yani ortalama olarak 2-3 ya�lar�na kadar geceleri alt�n� �slat�rlar. G�nd�z kontrol, iki ya� dolaylar�nda, gece kontrol ise 3,5-4,5 ya�lar� aras�nda kazan�l�r (Yavuzer, 1997, s.247).
En�resisi genellikle 4 k�s�mda g�rmek m�mk�nd�r. Bunlar:
1. Nocturnal (yaln�z gece alt�n� �slatanlar): Bunlar genellikle ya yatt�ktan biraz sonra ya da sabahleyin kalma zamanlar�nda alt�n� �slat�rlar. Bunlar bireysellik g�sterirler.
2. Diurnal (yaln�z g�nd�z alt�n� �slatanlar): Bunlar genellikle, ya m�saade almaktan utanacak kadar �ekingen, ya da kas�tla alt�n� �slatmak isteyen �ocuklarda g�r�l�r.
3. Cronic (kronik): Hem gece hem de g�nd�z alt�n� �slatanlar.
4. Ara s�ra alt�n� �slatanlar: Bunlar genellikle hastal�klarda hastal�k sonucu dikkat �ekmek i�in yeni bir karde� do�du�u zaman k�skan�l�k sonucu g�r�l�r (�a�lar, 1981, s.191).
En�rezisin birincil ve ikincil olmak �zere iki alt tipi vard�r. birincil en�resiste idrar tutma hi� bir zaman sa�lanmam��t�r. �kinci en�reziste ise en az bir y�l s�re ile idrar� tutma sa�lanabilmi�ken, bu kontrol sonradan kaybedilmi�tir.
5 ya��ndaki erkeklerin %7, k�zlar�n ise %3�nde en�resiz vard�r (G�le�, 1998, s.1157). Bir ki�iye enuresis te�hisinin konabilmesi i�in takvim ya��n�n en az 5 olmas�, en az 3 ay s�reyle haftada iki kez ortaya ��kan idrar ka��rma durumunun olmas� ve bu durumun toplumsal bozulmaya sebep olmas� gerekir (DSM-4, 1994, s.64).
Nedenleri :
Alt�n� �slatma ya organsal ya da ruhsal bir nedene dayan�r. B�brek, ba��rsak bozukluklar� ve a��r uyku, organsal nedenlerdendir. Ruhsal nedenler ise olduk�a karma��k ve �e�itlidirler. Alt�n� �slatma, duyulan bir kayg�n�n dolayl� anlat�m� : anneye babaya kar�� duyulan �fkenin

PAN�K

9/7/2010

PAN�K

Eyvah kalbim mi duracak? �lecek miyim?

Ayla han�m bir s�redir s�k s�k Kardioloji ve dahiliye uzmanlar�na ta��n�yordu. Bazen de acil �nitelerine m�racaat etmek zorunda kal�yordu. ��nk� ayda birka� kez herhangi bir neden olmadan; bo�az� t�kan�yor nefes alamayacak gibi oluyor ve o s�rada kalbi yerinden f�rlayacakm�� gibi �arp�yor; bir an �l�m�n so�uklu�unu iliklerine kadar hissediyordu. G�rmesi bulan�kla��yor, s�rt�ndan terler bo�an�yordu. N�beti 10-15 dk.da zirveye ula��yor, sonra bu deh�et n�beti geldi�i gibi aniden kayboluyordu.
Gitti�i doktorlara kalp elektrosu �ektiriyor, ekokardiogram yapt�r�yor, b�t�n kan tahlillerine bakt�r�yor, fakat bu n�betlerini a��klayacak bir �ey bulam�yorlard� ...

Oysa kendisi ast�m krizi veya kalp krizi ge�irdi�ini d��n�yor, b�y�k korkular ya��yordu. N�beti olmad�� zamanlarda da ayn� deh�etli anlar ya�ayaca��na dair, kayg�lar� her ge�en g�n art�yordu. Bazen soka�a yanl�z ��kmaktan korkuyordu. Yan�nda birisi olunca kendisini daha g�vencede hissediyordu...
Ayla han�m�n �ekti�i s�k�nt�y�, toplumdaki her y�z insandan 2-3 tanesi ya�ayabiliyor. Peki ya�anan tablonun ad� nedir? Ayla han�mda oldu�u gibi, fiziksel muayene, tahlil ve tetkiklerle bir�ey saptanmad��nda bu hastal��n ad� PAN�K BOZUKLUKtur. Ya�anan f�rt�nal� dakikalar PAN�K N�BET�dir.

Nedir Panik Bozukluk?

Panik bozuklu�u herhangi bir neden olmadan ortaya ��kan, �zellikle kalbin h�zl� �arpmas� nefes alamama, bo�azda t�kan�kl�l�k hissi, kontrol� yitirme ve �l�m korkular�n�n e�lik etti�i panik n�betleri ile karakterizedir. Panik n�beti ge�irmekte olan ki�iler sanki kalp krizi ge�iriyorlarm�� gibi deh�etli dakikalar ya�arlar.

Panik N�betinde g�r�lebilen belirtiler �unlard�r:

Ta�ikardi ( Kalbin normelden fazla �arpmas� )
Nefes darl��, bo�uluyormu� gibi olma
G��s a�r�s�, bazen sol kolda a�r�.
Titreme ,terleme , so�uk-s�cak basmalar�.
Ba� d�nmesi, g�z kararmas�, bayg�nl�k hissi.
Bedende uyu�ma ve kar�ncalanmalar.
Olaylar� nesneleri bir sis perdesinin arkas�ndan g�rme.
Kontrol� kaybetme ya da ��ld�rmaktan korkma.
Bulant� ya da kar�n a�r�s�.
�iddetli �l�m korkusu.
Amerikan Psikiyatri Birli�i, panik n�betini yukar�daki fiziksel ve ruhsal belirtilerden en az d�rd�n�n e�lik etti�i, herhangi bir d�� uyar�ya ba�l� olmaks�z�n ortaya ��kan korku ve bunalt� dalgas� olarak betimlemektedir.

Panik Bozukluk te�hisi koymak i�inde a�a��daki �l��tlerin kar��lanmas� gerekmektedir.

DSM-IV Agorafobi Olmadan Panik Bozuklu�u Tan� �l��tleri

A. A�a��dakilerden hem (1) hem de (2)nin olmas�:

Yineleyen beklenmedik panik ataklar�
Ataklardan en az birini, bir ay s�reyle a�a��dakilerden biri izler:
..

Ba�ka ataklar ya�anaca��na ili�kin s�regelen d��nceler.
Ata��n yol a�abilecekleri ya da sonu�lar�yla ilgili endi�e
Ataklara ba�l� olarak geli�en �nemli davran�� de�i�iklikleri
B. Agorafobinin olmamas�

C. Panik ataklar� bir maddenin ya da genel t�bbi bir durumun do�rudan Fizyolojik etkilerine ba�l� de�ildir.

B�Y�ME VE GEL��ME

9/7/2010

B�Y�ME ve GEL��ME
1. B�y�me ve Geli�menin Tan�m�
B�y�me ve geli�me, d�llenmeden sonra anne karn�nda ba�layarak eri�kinli�e kadar s�rer, �ocuklar� yeti�kinlerden ay�ran en �nemli �zellikler, �ocuklarda b�y�me ve geli�menin g�r�lmesidir. Genellikle b�y�me ve geli�me terimleri e� anlaml� olarak kullan�l�r. Ancak b�y�me ve geli�me farkl� farkl� olaylard�r. B�y�me v�cut hacmindeki ve k�tlesindeki art��a denir. Geli�me ise biyolojik olgunla�ma s�recini ifade eder. B�y�mede hem h�cre say�s� hem de h�crenin hacmi artar. Geli�mede ise dokular�n ve h�crelerin yap�s�ndaki de�i�iklikler sonucunda biyolojik i�levlerde olgunla�ma meydana gelir. Geli�me b�y�me, olgunla�ma ve ��renmenin etkisi alt�ndad�r. Bilgi veya bilgiler b�t�n�n� bellemek olarak tan�mlanan ��renme, her ya�ta b�y�me ve geli�meyle birlikte ger�ekle�ir.
B�y�me ve geli�me her ne kadar farkl� olaylarsa da birbiriyle ba�lant�l� de�i�ik a�amalar� bulunan bir s�re�tir. Bebeklerin a��rl�klar� do�umlar�ndan itibaren belli aral�klarla sa�l�k personelince tart�l�r boylan �l��l�r ve baz� davran�� zellikleri izlenir. B�ylece bebe�in b�y�me ve geli�mesiyle ilgili herhangi bir olumsuz durumun bulunup bulunmad�� belirlenir.
2. B�y�me ve Geli�mede Rol Oynayan Fakt�rler
B�y�me ve geli�meyi etkileyen bir �ok fakt�r vard�r.
Bunlar; * Genetik, * Hormonal, * Beslenme, * Fiziki �evredir.
a) Genetik
Anne ve babaya ait �zellikler genlerle ta��narak �ocuklara ge�er. Anne ve babaya ait genler �ocu�un di�er �zelliklerinde oldu�u gibi b�y�me ve geli�mesinde de etkilidir. �rne�in, anne ve babas�n�n uzun boylu olu�u belli bir �l��de �ocu�un boyunda da etkilidir. Uzun boylu anne ve babaya ait �ocuklar�n boylar� akranlar�na g�re biraz daha uzundur.
b) Hormonal
B�y�me ve geli�mede genetik yan�nda hormonlar da olduk�a etkilidir. Hipofiz, tiroit ve paratiroit bezlerinden salg�lanan �e�itli hormonlar b�y�me ve geli�meyi etkiler. �rne�in, hipofiz bezinden salg�lanan b�y�me hormonun az veya �ok salg�lanmas� b�y�me ve geli�meyi etkiler. B�y�me hormonunun az salg�lanmas� sonucunda c�celik fazla salg�lanmas�nda da dev c�sselilik (devlik) meydana gelir. Yine akromegali gibi geli�im bozukluklar� da hormonal kaynakl�d�r.
c) Beslenme
B�y�me ve geli�mede etkili olan fakt�rlerden bir di�eri de beslenmedir. Yeterli ve dengeli beslenilmedi�i zaman b�y�me ve geli�mede gerilik g�r�l�r. Genetik fakt�rlerin b�y�me ve geli�meyi etkiledi�ini belirtmi�tik. Uzun boylu anne ve babadan do�an �ocu�un da uzun
boylu olaca��n� belirtmi�tik. Burada �ocu�un uzun boylu olmas�nda genetik yap�n�n etkili olmas� kadar beslenme de etkilidir. Yeterli ve dengeli beslenme b�y�meyi ve geli�meyi olumlu etkiler. Beslenmesi yetersiz ve dengesiz olan �ocuklarda geli�im bozukluklar� g�r�l�r.
d) Fiziki �evre
B�y�me ve geli�meye etki eden fakt�rler aras�nda fiziksel �evrenin ayr� bir �nemi vard�r. Fiziksel �evre olarak kabul edilen �s�, ��k, radyasyon, bar�nak, g�r�lt�, la��m ve pis sular, hava, ��pl�kler vb. say�labilir. Fiziki �evre �artlar�ndaki olumsuzluklar sa�l�� da olumsuz etkiler. Dolay�s�yla bu olumsuz �evre �artlan b�y�me ve geli�meyi etkiler. �rne�in, pis sular�n i�me suyu olarak kullan�lmas� �e�itli hastal�klar�n olu�mas�na neden olur. Hastal�klar ise b�y�me ve geli�meyi olumsuz etkiler. Yine fiziki �evre i�inde yer alan radyasyon, b�y�me ve geli�meye en fazla etkili olan etmenlerden biridir. �rne�in, �in h�k�meti taraf�ndan Do�u T�rkistan"da yap�lan n�kleer denemeler sonucu yeni do�an �ocuklarda bir�ok geli�im bozukluklar� g�r�lm��t�r. Radyasyonun etkisiyle yeni do�an �ocuklar�n kafa yap�s�nda anormallikler, g�z yuvarlar�nda bozukluklar, dudaklarda y�rt�kl�klar gibi geli�im bozukluklar� g�r�lm��t�r.
Buraya kadar yap�lan a��klamalardan sonra b�y�me ve geli�meyi olumsuz etkileyen �evresel fakt�rlerden baz�lar�n� a�a��daki gibi �zetleyebiliriz:
*Annenin yeterli ve dengeli beslenmemesi,
*Gebelik s�ras�nda hekim kontrol� d��nda ila� kullan�lmas�,
*Gebeli�in �zellikle ilk aylar�nda r�ntgen �ektirilmesi, Gebeli�in ilk aylar�nda grip, k�zam�k��k vb. ate�li hastal�klara yakalan�lmas�,
*Gebe annede b�brek, kalp gibi sistemik hastal�klar�n olmas�,
*Psikolojik travmalar�n olmas� b�y�me ve geli�meyi olumsuz etkileyen �evresel etkenlerden baz�lar�d�r.
3. B�y�me ve Geli�me D�nemleri
a) Bebeklik d�nemi
Bebeklik d�nemi do�umdan sonraki birinci ya� g�n�ne kadar olan s�reyi kapsar. Di�er bir ifadeyle bebeklik d�nemi 0-12 aylar aras�d�r. Bebeklik

GEL��M D�NEM� �ZELL�KLER�

9/7/2010

GEL��M D�NEM� �ZELL�KLER�
6 Ya� Grubu �ocuklar�n�n Psikolojik �zellikleri
Bu ya�larda �ocuklar oyun �a��n�n bir�ok �zelliklerini g�sterir, 6 ya� zihni ve duygusal geli�meleri bak�m�ndan okula devam edebilecek kadar olgun olunan bir ya�t�r.
Zihni geli�imi
o Bu �a�da �ocu�un zihin g�c� ve belle�i bir hayli geli�ir. �ocukta somut d��nce tarz� hakimdir.
o Duygulan ile d��n�r. G�zlemler ve deneyler sonucu bir tak�m h�k�mler verebilir.
o �ocuk �evresmi toptan alg�lar. Soyut ve mant�kl� d��nen�ezlen Toph� ��retim e uygun ��retme sistemidir.
o His ve heyecanlannm etkismde Jcalarak yarg�lara vanr. OJaylan objektif olarak ele�tiremez.
o S�k kendini �ver .Bu d�nemin sonunda kendi Jcusurlarm� ^�nneye ba�lar Ve ele�tirir.
o Zaman ayarlayamaz. ilersi i�in plan yapamaz.
o Say�lan kavramaya ba�lar. Basit toplama, ��karma hesaplan yapar.
Dil Geli�imi
o Dil �ok zenginle�ir. �ocuk �ok fazlaJcelime ��renir.
o "Toptan g�r��" hakimdir, B�mun i�in okuroay^J�arflerden ba�lamak yerine, �ocuk i�in anlaml� olan^�mle veJcelunelerden ba�lamak daha uygundur.
o Sezsiz okumas�, sesli ok��ma.s�na nazaran daba Juzl�d�r.
o Bu �a��n sonuna do�ru yabanc� dil ��remneye baz�r hale ge�r.
Ilgiler
o Temsil oy�mlarma ilgi, hayva��larla ilgili ternsillgr, �ark�l� temsillere ilgi devam eder.
o K�zlar; b�y�kler gibi giyimneye, evcilik oynamaya
Erkekler; ��f�rl�k, Pilotluk, Askerlik gihi oy�mlar oynamaya y�nelirler.
o B�ceklere ve di�er hayva�dara ilgi -g�r�l�r.
Moral Geli�in�
o iyilik ve k�t�l�k kavramlan, ana-babanm be�endi�i ve be�emnedi�i davram�lan ile ilgili olarak de�i�ir.
o Davran��lanmn b�y�kler t^raf�ndan be�en�lmesine jaem verirler, K��s��rl�� g�rimmek onlan endi�elendirir. o "Ba�kalarma zarar vermek k�t�d�r" ^ibi ^genel Duygusal Geli�im
o En �nemli duygusal ihtiya�lan sevilmek, be�enilmek, de�er verilmektir. Anne, baba, ��retmen tarafindan nekadar �gi ve �efkatle muamele g�r�rlerse, ruh sa�l�klan o kadar yerinde olur.
o ilgi merkezi olma iste�i kuvvetlidir.
o Ba�anl� olma ihtiyac� kuvvetlidir. Ger�ek ba�anlar elde edemezlerse hayali ba�anlarla �v�nd�kleri g�r�l�r.
o Bu d�nemde korku, �fke, k�skan�l�k, ne�e, sevgi gibi duygular bir �ocu�un g�n�n� birbiri ard�na doldurabilir. Duygusal halleri �abuk de�4ir.
Arkada�larla ili�kiler
o Bu ya�ta gmp halinde oyun oynayabilirler.
o Arkada�l�k k�sa s�relidir.
o Genellikle yakm arkada�lanm kendi cinslerinde� se�erler.
o Fakir-zengin aynl�� g�zetmezler. Eakat ha�ka sm�f, okul ve �ocuklarma kar�� cephe al�rlar.
o Giyim, Konu�ma, zevk bak�rmndan �ocuk, arkada�lann� taklit eder. Rekabete girer. Sosyal y�nden prestij kazanmak amac�yla^��fflsterilerme girerler. E�ya ve aileleriyle �v�nd�kleri ^�r�l�r.
Aile ili�kileri
o Aile b�y�klerme kar�� tav�r tak�mr, yaramazl�k ^der. Bazen x�e Jsayg�� olur.
o �o�u zaman ki�ili�ini g�sterme, ba��ms�z olah�me �abas�yla inat��l�k, dik ba�l�l�k, itaats�zl�k olabilir.
o B�y�klerinin her �eyi daha iyi bildikleri ve yapt�klarm� d��m�rier. Ana-babasm� kendine �mek se�er.
o Okulda g�m�n �nemli bir k�sm�n� ^e�im�esine ra�men ana-baba sevgi ve ilgisine ihtiyac� �ok kuvvetlidir.
��retmen ile ilgili b�l�m
o �ocuk ��retmenme b�y�k ilgi v6 l�ayrar�hk duyar. Kendim be�endinnek i�in elinden geleni yapar.
o �ok g�r�len �ikayet olay�, �okJcere n�retmenin �lgi�ini �ekmek i�i�� yap�l�r.
o Tenkitler �ocuklarda �ok b�y�k etki yapar. Alay ve ^��n �akalarda al�n�r

Kazand�nlmas� geren davram�lar,
1- E�yarm� temiz ve d�zenli kullanma,
2- Yata��n� d�zeltme,
3- K�yafetlerim kendismm giymesi ve ��kartt�klarm� katlay�p yerine koymas�,
4- Sabah temizli�ine dikkat etmesi, di�lerini f�r�alamas�,
5- Oyuncaklanm toplamas�,
6- Karde�leriyle iyi ili�kiler i�inde olmas�,
7- B�y�klerine kar�� sayg�l� olmas�,
8- Annesine yapabilece�i ev i�lerinde yard�mc� olmas�,
9- Verilen �devi zamanmda yapmas�,
10 -Eve gelen misafir �ocuklanna iyi davranmas�,
11- Oyuncaklanm payla�mas�,
12- Vaktinde yatma ve uyuma,
13 - Tuvalet temizli�ine dikkat etme,
14 - Problemlerini rahatl�kla s�ylemesi,
15 - Okula uyum saglama,
16 - Evini, okulunu, yakm �evresini tamma,
17 - Temel msan ili�kilerinde nas�l davranaca�m� bilme,
18 - Milli ve manevi de�erlere kar�� olumlu bir tutum geli�tirme,
19 - Sa�l�k kun�lu�lanm bilme,
20 - Trafik kurallanm bilme,
21 - Toplu ya�ama kurallanm bilme,
22 - Tabiat sevme,
23 - Bo� zamanlanm iyi de�erlendirme,
24 - Zaman kavra

DUYGUSAL ZEKA

9/7/2010

DUYGUSAL ZEKA

�nsan zekas� kadar hi�bir konu, psikolojide yo�un bir ara�t�rma alan� olmam��t�r. Bu alandaki en b�y�k at�l�m ise "duygusal zeka (emotion quotient)" g�r��n�n ortaya at�lmas�d�rSon zamanlarda olduk�a �ok kar��m�za ��kan duygusal zeka (emotion quotient), ki�inin kendisinin ve di�erlerinin hislerini ve duygular�n� izleme, bunlar aras�nda ay�r�m yapma ve bu bilgiyi d��nce ve eylemlerinde kullanma becerisini i�eren, sosyal zekan�n bir alt k�mesidir.

IQ ile �l��len, zeka, insanlar�n okul ve i� ya�am�ndaki ba�ar�s�n� belirleyen de�i�mez
bir etken midir? �yleyse, neden y�ksek IQlu �ocuklar, ortalama IQya sahip arkada�lar�na g�re hayatta daha ba�ar�s�z olabiliyor?

Dr. Daniel Goleman, psikoloji alan�nda ��r a�an bu kitab�nda, EQnun, IQdan daha
�nemli oldu�unu kan�tl�yor. Duygusal zekay�, �zbilin�, azim d�rt�lerini frenleme, ba�kalar�n� duygular�n� payla�abilme gibi �zellikleri i�eren bir zeka olarak tan�ml�yor.
Ara�t�rma bulgular�na g�re, duygusal zeka yoksunlu�u, ki�inin aile ya�am�ndan mesleki
ba�ar�s�na, toplumsal ili�kilerinden sa�l�k durumuna kadar bir�ok alanda �ok k�t� sonu�lar do�urabiliyor. Ancak, Dr. Golemana, g�re, duygusal zeka do�u�tan gelen bir �zellik de�il.

�nsan beyninin yap�s� dolay�s�yla, �ocuklukta al�nan duygusal dersler, ya�am boyunca davran�� tarz�n� belirliyor. Ba�ta e�itimciler ve ana-babalar olmak �zere, herkesin ufkunu a�an bu kitab�n �ok �nemli bir toplumsal mesaj� da var: Demokrasinin topluma ne �l��de mal oldu�u, bireylerin duygusal zeka d�zeyiyle do�rudan ba�lant�l�.Duygusal zeka", son y�llarda, medyan�n ilgisini �eken konulardan biri haline geldi. Duygular ve di�er �zelliklerin zeka olup olmad�� bir yana, bu g�r��n savunucular�ndan Goleman (1995) sistematik bir kuram �nermekten de uzak g�r�nmektedir. Ancak, son y�llardaki zeka konusundaki geli�meler (Gardner, 1993; Sternberg, 1997), geleneksel zeka g�r��lerinin sorgulanmas�n� ve yeni �nerileri de beraberinde getirmi�tir. Bu yaz�da, Goleman"�n "duygusal zeka" g�r��n�n ele�tirisinden hareketle, "dinamik etkile�imsel model" �nerisinde bulunulmaktad�r. Model ve insan �zelliklerinin profil �l��m� �nerisinin, bireyler hakk�ndaki kararlar konusunda daha zengin bilgi vermesi beklenmektedir. Model hen�z bir �neri niteli�inde oldu�undan, tart��larak geli�tirilmesi ve g�rg�l olarak test edilmesi gerekmektedir
Psikolojide hi�bir konu insan zekas� kadar yo�un bir ara�t�rma alan� olu�turmam��t�r. Zeka ve zeka testleriyle ilgili ara�t�rmalar insanlar� salt bilgiye dayanan yetilerle �l�menin do�ru olup olmad�� zerinde odaklanmaktad�r.
Son y�llar�n en b�y�k sansasyonel at�l�m� ise duygusal zeka g�r�� baz� Amerikal� psikologlar taraf�ndan ortaya at�lm��t�r. Duygusal zeka terimi, ilk olarak 1990da Harvard �niversitesinden psikolog Peter Salovey ve New Hampshire �niversitesinden psikolog John Mayer taraf�ndan kullan�lm��t�r. Daha sonra Harvard �niversitesinden ve The New York Timesda davran�� ve beyin bilimleri konular�ndan sorumlu psikolog Daniel Goleman taraf�ndan geli�tirilmi� ve duygusal zeka becerilerinin, bili�sel zeka dedi�imiz (IQ) dan daha �nemli oldu�unu 1995 y�l�nda yay�nlanan Duygusal Zeka adl� kitab�nda kan�tlamaya �al��m��t�r. Ba�ar� i�in �nemli gibi g�r�nen duygusal nitelikleri betimlemek i�in bu terimden yararlan�lm��t�r. Bu nitelikler �unlar� kapsar:
-Empati.
-Duygular� ifade etme ve anlama.
-Mizac�n� kontrol etme.
-Ba��ms�zl�k.
-Uyum sa�layabilme.
-Be�enilme.
-Ki�iler aras� sorunlar� ��zme.
-Sebat.
-Sevecenlik.
-Nezaket.
-Sayg�.
Dr. Daniel Goleman, duygusal zekay� ki�inin kendi duygular�n� anlamas�, ba�kalar�n�n duygular�na empati beslemesi, ve duygular�n� ya�am� zenginle�tirecek bi�imde d�zenleyebilmesi yetisi olarak tan�ml�yor. Golemana g�re beynin d��nen par�as�, beynin duygusal par�as�ndan �r�yor. Beynin d��nen ve duygusal par�alar� genelde yapt��m�z her �eyde birlikte �al��yor ve gerek i� ya�am�nda gerekse �zel ya�amda ba�ar�l� ve mutlu olmak, insanlar�n duygusal zeka becerilerine ba�l�d�r.
DUYGUSAL ZEKA (E

DUYGUSAL ZEKA

9/7/2010

DUYGUSAL ZEKA"NIN ��NDE ZEKA YETENEKLER�YLE KEND�M
Kimi zaman insanlar moralleri bozuk oldu�unda yada olumsuz bir durumla kar��la�t�klar�nda (genelde insan�n i�indeki mahkeme olan vicdanla ba� ba�a kald�klar�nda ) oturup, nerede hata yapt�m? Niye kimse beni anlam�yor? Gibi sorular� kendilerine sormaya ba�larlar. Asl�nda cevaplar bu sorunun i�inde sakl�d�r. �nsanlar sadece madalyonunu di�er y�z�nden bakmay�p, anlamland�ramad�klar� girift duygular� g�z �n�nde bulunduramamaktad�rlar.
Bu teze ula�man�n sebebi insanlar�n ortak duygu ve d��nlere sahip olmalar� (k�smen), bu duygu ve d��ncelere benimde sahip olmamd�r. Zaman ba�ka bir tabirle hayat insanlar�n bir �eyler ��rendi�i yerdir. Bu yava� yava� olmakla beraber; gerek ikili ili�kilerden gerekse baz� yaz�lm�� olan psikolojik kitaplardan sa�lanmaktad�r.
��te yukar�da bahsetti�im gibi yaln�z kald��mda yada kalabal��n i�erisinde kendimi yaln�z hissetti�imde anlamland�ramad��m bir �ok olgu vard�. Bu anlamland�rmalar� olaylar� ya�ayarak, muhakeme yaparak ��rendim. Bir de bunlar�n i�erisinde bir kaynak vard� o da duygusal zeka kitab�d�r. Bu kitaptaki be� boyuta bakt��m�zda ne demek istedi�im daha iyi anla��lacakt�r.

DUYGUSAL ZEKANIN BE� BOYUTU
1-�z bilin� : kendini tan�ma, bir duyguyu olu�urken fark edebilme duygusal zekan�n temelidir. Duygular�n her an fark�nda olma yetene�i psikolojik sezgi ve kendini anlamak bak�m�ndan �artt�r. Ger�ek duygular�m�z� fark edememek bizi onlar�n insaf�na b�rak�r. Duygular�n� tan�yan ki�iler, hayatlar�n daha iyi idare ederler; kiminle evlenece�ini hangi i�e girece�ine kadar ki�isel karar gerektiren konularda ne d��nd�klerinden �ok daha emindirler.
Ayr�ca Mayer, ki�ilerin duygular�n� birbirlerinden farkl� �ekillerde ele al�p be� etti�ini g�rm��t�r.

�z bilin�li : Ruh hallerinin fark�nda olan bu ki�iler, duygusal hayatlar� hakk�nda belli bir anlay��a sahiptir. Duygular�n�n bilincinde olmalar�, di�er baz� ki�ilik �zelliklerini destekleyebilir. Hayata olgulu bak�p, dertleri kafalar�na takmazla. K�sa s�re i�erisinde de pozitif d��nmeye ba�larlar.

Kendini kapt�rm�� :
Bunlar, genelde duygular�n� kap�l�p giden ve bu durumdan kendilerini kurtaramayan, adeta duygular�n h�km� alt�nda ya�ayan ki�ilerdir. De�i�en duygular�n i�erisinde kaybolan ki�ilerdir.

Kabullenmi� :
Bu ki�iler ne hissettiklerini bilseler de, bu durumlar�n� kabul eder ve de�i�tirmeyi denemezler. Bu teslimiyet�i ki�iler ikiye ayr�l�rlar: kendini iyi hissedip, ruh hallerinde kendilerini bir ara k�t� hisseden ve ne olacaksa olsun diyenlerle, hi� bir �ey yapmadan s�zlananlar.

2-DUYGULARI �DARE EDEB�LMEK
Duygular� uygun bi�imde idare yetene�i, �z bilin� temeli �st�nde geli�ir. Bu durum kendini yeti�tirme, yo�un kayg�lardan, karamsarl�ktan, al�nganl�klardan kurtulma yetene�ini ve bu temel duygusal beceride ba�ar�s�z olman�n sonu�lar�n� ele al�yor. Bu yetene�i zay�f olan ki�iler s�rekli huzursuzlukla m�cadele ederken, kuvvetli olanlar ise hayat�n tats�z s�rprizleri ve terslikleriyle kar��la�t�ktan sonra kendilerini daha kolay toparlayabilmektedir.

3-KEND�N� HAREKETE GE��RMEK
Duygular� bir ama� do�rultusunda toparlayabilmek, dikkat edebilme, kendini harekete ge�irebilme, kendine hakim olabilme ve yarat�c�l�k i�in gereklidir. Duygusal �z denetim doyumu erteleyebilme ve fevri davran��lar� zaptedebilme her ba�ar�n�n alt�nda yatan �zelliktir. T�kan�p kalmamak (ak�� haline girebilmek) her t�r y�ksek performans� m�mk�n k�lar. Bu beceriye sahip ki�iler, yapt�klar� her i�te daha �retken ve etkili olabilmektedir.

4-BA�KALARININ DUYGULARINI ANLAMAK
Duygusal �z bilin� temeli �zerinde geli�en di�er bir yetenek olan empati, insanlarla ili�kide temel beceridir. Empatik ki�iler ba�kalar�n�n neye ihtiyac� oldu�unu ne istedi�ini g�steren belli belirsiz sosyal sinyallere kar�� daha duyarl�d�r. Buda onlar� insan bak�m�yla ilgili mesleklerde, ��retmenlik, sat�c�l�k ve idarecilikte ba�ar�l� k�lar.

5-�L��K�LER� Y�R�TEB�LMEK
�li�ki sanat� b�y�k �l��de ba�kalar�n�n duygular�n

PS�KOLOJ� - SAVA��I

9/7/2010

sava��

PS�KOLOJ� - DAVRANI�IN N�ROB�YOLOJ�K TEMELLER�

9/7/2010

davran��n n�robiyolojik temelleri

�OCUKLARINIZLA ETK�L� �LET��M KURMA YOLLARI

9/7/2010

�OCUKLARINIZLA ETK�L� �LET��M KURMA YOLLARI
Mine �ZKAMALI

13 Ekim, 1999
K�rfez Depremi gibi b�y�k bir co�rafi b�lgede yer alan ve toplumun b�y�k bir k�sm�n� etkileyen do�al felaketler, sadece b�lgede ya�ayanlar� de�il t�m ulusu derinden sarsan olaylard�r. B�lgede ya�ayanlar i�in kendilerine fiziksel ve sosyal destek veren �evrenin neredeyse t�m�yle zarar g�rmesi, durumu daha da g��le�tirir. Evimizi, yak�n akraba ve arkada�lar�m�z� kaybetmi� olman�n ac�s� b�y�kt�r. Bu kay�plar�n �st�ne, ya�am ko�ullar�ndaki de�i�meler de eklendi�inde ya�ad��m�z stres artar. �rne�in, k�t� hava ko�ullar�, bar�nma ko�ullar�n�n istedi�imiz gibi olmamas�, �ocuklar�n okul durumu, art�� depremlerin s�rme olas�l�� gibi pek �ok fakt�r ya�anan stresi artt�r�r. Ayr�ca �z�nt�, pi�manl�k, �fke gibi ya�amakta oldu�umuz t�m duygular �ocuklar�m�zla olan ili�kilerimizi daha da g��le�tirebilir. Ne var ki �ocuklar da bu do�al felaketten ayn� bizim gibi etkilenmi�lerdir. Ara�t�rmalar do�al felaketlerden en �ok yara alan gruplar�n �ocuklar, gen�ler ve ya�l�lar oldu�unu g�stermektedir. Ancak anne ve babalar�ndan, arkada�lar�ndan, ��retmenlerinden ve di�er aile �yelerinden yak�n ilgi ve destek g�ren �ocuklar�n do�al afetin sonu�lar�ndan daha az etkilendiklerini ve daha kolay ve �abuk ba�a ��kt�klar�n� iyi biliyoruz.
�ocuklar�n�za yard�mc� olabilmeniz i�in sizin yard�ma muhta� durumda olmaman�z gerekir. E�er kendinizi �ocuklar�n�zla a�a��da �nerildi�i �ekilde ilgilenecek kadar iyi hissetmiyorsan�z psikolojik yard�m almaktan �ekinmeyin. Kendinizi iyi hissetseniz, �nerilere uysan�z bile deprem sonras�ndaki bu iyile�me s�recinin zaman alaca��n�, baz� olaylar�n ve ya�ant�lar�n zaman zaman durumu geriye g�t�rece�ini bilin. �yile�me s�recinde, en �ok yarar g�rd��n�z �nerilere a��rl�k verin, gelece�e y�nelin ve genellikle olumlu bir tutum i�inde olmaya �al��n. Elinizdeki bro��r bu konuda size yard�mc� olmak �zere haz�rlanm��t�r. Bu bro��r�n d��nda ihtiyac�n�z olan her t�rl� deste�i alabilece�iniz herkese ve her kuruma ba� vurmaktan �ekinmeyin.
�OCUKLAR ��N DEPREM�N ANLAMI NED�R?
�ocuklar da yeti�kinler gibi deprem felaketinden korkarlar. Ne var ki depremi, biz yeti�kinler gibi kontrol�m�z d��nda olan do�al bir olay olarak anlamakta g��l�k �ekerler. �stelik �ocuklar, kendilerini koruyan ve tamamen g�ven duyduklar� yeti�kinlerin bu olay kar��s�nda �aresiz kalmas�ndan endi�e duyarlar.
*Okul�ncesi d�nemdeki �ocuklar bu felaketin, anne-babas�n�n onaylamad�� bir d��ncesi ya da davran�� nedeniyle ba�lar�na geldi�ini san�rlar.
*Okul �a��ndaki �ocuklar ise do�al olaylar� anlayabilirler. Ancak, b�ylesine b�y�k bir felaketi daha �nce yapt�klar� k�t� bir davran��tan dolay� kendilerine verilen bir ceza olarak alg�layabilirler.
*Ergenlerin depremi alg�lay�� ise yeti�kinlerinkine olduk�a benzerdir. Ancak bu felaketin kendi ba�lar�na gelmi� olmas�ndan �fke duyabilirler.
�OCUKLARIN DEPREME OLAN TEPK�LER�N� NELER ETK�LER?
�ocuklar�n deprem felaketi kar��s�ndaki tepkileri birbirinden farkl� olabilir. Baz�lar� depremin hemen ard�ndan birtak�m davran�� de�i�iklikleri g�sterirken, baz�lar� g�nler ve haftalar, hatta aylarca hi�bir�ey olmam�� gibi davran�p daha sonra problemli davran��lar sergileyebilirler. Bu y�zden �n�m�zdeki aylar i�inde elinizdeki bro��r� zaman zaman al�p okuyun. B�ylece depremin normal psikolojik etkileri konusunda hem daha iyi bilgilenecek hem de �nerileri unutmam�� olacaks�n�z.
�ocuklar�n depremden etkilenme derecesini bir tak�m fakt�rler belirlemektedir. Bunlar:
*Ailenin tepkisi: �ocuk depremden do�rudan etkilenmese bile ailesinin deprem kar��s�ndaki tepkileri ve korkular�ndan �ok etkilenebilir. �ocu�un deprem kar��s�nda �aresiz kalan ailesine olan g�veni sars�labilir. Ailesinin felaket kar��s�ndaki korku ve kayg�lar�ndan en �ok da okul �ncesi ya� grubundaki �ocuklar etkilenirler. Bu nedenle bir yandan kendinizi di�er yandan da �ocuklar�n�z� yeniden g��lendirmeye �al��n�z.
*Kay�p derecesi: �ocu�un deprem felaketinde tan�k oldu�u ya da g�rd�� hasar ve

ERGENL�K SORUNLARI

9/7/2010

Ergenlik �a��, h�zl� b�y�me ve geli�menin oldu�u k�z-erkek �zelliklerinin belirdi�i 2-3 y�ll�k ilk gen�lik d�nemini kapsar. K�zlar, erkeklerden 1-2 y�l �nce ergenli�e girer. B�y�me ve olgunla�malar�n� 1-2 y�l erken tamamlarlar. Ergenlik her �ocukta ayr� ayr� ya�larda ba�lar.Bu nedenle ilkokulu birlikte bitiren �ocuklar�n kimi erkenden boy at�p gen�ler aras�na kat�l�rken, kimisi de bir iki y�l beklemek zorunda kal�r. Ergenli�in biti�iyle ger�ek gen�lik �a�� ba�lar. B�y�me, t�m bedenlerde de�i�ik h�zla ger�ekle�ir. �nce ayaklar ve eller b�y�r. �yle ki 13-14 ya��ndaki bir ergen, eri�kin �a��nda giyece�i ayakkab�y� giymeye ba�lar. Y�zde �nce burun ve �ene b�y�r, kal�alar omuzlardan �nce b�y�r. K�zlarda kal�alar, erkeklerde omuzlar geni�ler. B�y�me �zellikle 11-16 ya�lar�nda h�zlan�r. Daha sonra yava�layarak 18-20 ya��na dek s�rer. H�zl� b�y�me ergenlerin kalori gereksinimi artt�r�r. Eri�kin bir erkek i�in g�nde 3000 kalori gereklidir. Bir erkek ergenin bundan 500-800 kalori daha fazla almas� gerekir ( Tabiki ya�a, kiloya ve boya g�re de farkl�l�k g�sterebilir). Ergenlik �a�� insan�n en sa�l�kl� oldu�u d�nemdir. �ocukluk hastal�klar� geride kalm��, Yeti�kinlere �zg� hastal�klar i�in hen�z daha �ok erkendir. Ergenlerin en �ok rahats�zl�k duyduklar� sa�l�k sorunlar� ergenlik sivilceleridir. Ergenlik d�neminde yeni ruhsal tepkiler ve davran��lar belirmeye ba�lar. Dengeli ve uyumlu ilkokul �ocu�u gider, yerine olduk�a tedirgin kuruntulu, �abuk tepki g�steren g�� be�enen bir ergen gelir. Duygular �ok ini� ��k��lar g�sterir, �abuk sevinir �abuk �z�l�r, birden sinirlenir, olur olmaz her�eyi sorun yapar. Tepkileri �nceden kestirilemez olur. Da��n�k ve savruk olur, s�k s�k bir �eyler devirip k�rar, girip ��k�p bir �eyler at��t�r�r, ne bulursa yer. �lgileri artm��, gel ge� hevesleri �o�alm��t�r. G�r�lt�l� m�zi�e bay�l�r, s�se ve giyime d��k�nl�k g�sterirler. Duvarlara film y�ld�zlar�n�n resimleri as�l�r, uzun uzun d��ler kurar, g�nl�k tutmaya ba�larlar, �iir, �yk� yazmaya �zenirler. Gen� bir yandan b�y�mek i�in sab�rs�zlan�r, ancak �ocuksu davran��lar�ndan birden s�yr�lamaz. Ergenli�e ya��tlar�ndan �nce giren gen�lerde bu bocalama daha da belirgindir. Yeti�kin boyutlar�na ula�m�� g�vdede �ocuk ki�ili�i vard�r.Ana babas�n�n �eli�kili tutumlar�yla b�sb�t�n bocalar. Gen�lik d�nemi hayranl�klar�n�n ve tutumlar�n�n bol oldu�u bir d�nemdir. Bir ��retmen, bir �ark�c�, bir yazar onlar�n benzemek istedikleri ki�ilerdir. Bir s�re kendine yeni bir �rnek se�en s�rekli de�i�en bu hayranl�klar gencin ilerde ne olmak istedi�iyle ilgilidir. Gen�lik �a��, kendini �z kimli�ini aray�� a��d�r. Ku�kusuz, gen�lik �a��nda ortaya ��kan de�i�ikliklerin t�m� olumsuz de�ildir. Ruhsal alanda ya�anan �alkant� yan�nda pek �ok olumlu geli�me g�zlenir. Gencin d��nme yetene�inde �nemli bir s��rama olur. Soyut kavramlar� daha iyi anlar ve kullan�r. �lgi alanlar� geni�ler, �e�itlilik kazan�r. �lerde se�ece�i meslekle ilgili konulara e�ilir. Bir �eyler yapmak ba�ar�l� olmak, kendini kan�tlamak e�ilimi g��lenir. Yeteneklerden kimisi sivrilir, �ne ge�er, duygu ve d��ncelerini inan�la savunur.Kendini ve ba�kalar�n� g�zlem yetene�i g��lenir.co�kuludur, hayalcidir, idealisttir.
SEVG�L� ��RENC�LER, k�saca sizin ya��n�zdaki ��rencilerin genel davran��lar�n�n nedenlerini a��klamaya �al��t�m. Geli�im d�nemini her �ocu�un ve gencin de�i�ik �ekillerde tamamlad��ndan s�z ettim .�imdi de aile, okul ve arkada� �evresinde kar��la��lan baz� problemlere de�inmek istiyorum.
A-) A�LE ��NDE �L��K�LER; Geli�im d�neminde birden b�y�d��n�z� ve geli�ti�inizi d��nerek yeti�kinler gibi davranmak istersiniz. Aile ana baba ve di�er b�y�klerin g�z�nde ise hen�z birer �ocuk olarak de�erlendirilebilirsiniz. Anne- baba ile �eki�meler onlar�n koydu�u kurallardan ho�lanmamak gibi problemler g�r�lebilir.
Anne- baba koruyucu ki�ilerdir. D�� evreden gelecek ve sizi incitecek her t�rl� k�t�l�� nleme �abas�ndad�r. Ve ba�ar�l� olman�z� ve ailenizin y�z�n� g�ld�rmenizi isterler. Ailenizin tamamen iyi n

AGRES�F �OCUK

9/7/2010

Agresif �ocuk
Sosyal Pedagog Macide Serpemen*
Hemen hemen her �ocuk yuvas�nda, �zellikle sald�rgan davran��lar g�steren bir veya birka� �ocuk bulunur. E�itmenler genellikle ne yapacaklar�n� bilemezler: Bir yandan di�er �ocuklar� korumak, di�er yandan da agresif �ocu�a yard�m etmek isterler. Ama nas�l?
Parkta, yuvalardaki �ocuk gruplar�nda veya okulda, daha do�rusu �ocuklar�n toplu oldu�u yerlerde genellikle en az�ndan bir �ocuk vard�r ki, genellikle erkek �ocu�udur, di�erlerini rahats�z eder; her f�rsatta onlar� itmek, �s�rmak veya onlara vurmak ister ve yapar da. Di�er �ocuklar�n anneleri, veliler sinirlenir; genellikle de agresif �ocu�un ailesinin e�itiminin yanl�� oldu�unu d��n�r, �ikayet eder ve m�mk�nse bu �ocu�un gruptan, s�n�ftan at�lmas�n� veya uzakla�t�r�lmas�n� isterler. ��retmenle, e�itmenle, m�d�rle tart��malar ba�lar, �ocuk cezaland�r�l�r, kimse yan�na yakla�maz. O art�k damgalanm��t�r.
��te, tam da bu noktada dikkat etmek gerekir: Unutulmamal� ki, yar�n bu tutum i�inde olan velilerin �ocuklar� da ayn� �eyleri yapabilir. ��nk� b�t�n k��k �ocuklar onlara ilk anda ho� gelen, heyecanland�ran, g�c�n� ortaya koyan �eyleri yap�p denemek isterler. Vurmak, �s�rmak, sa��ndan �ekmek caziptir, heyecan vericidir; g��l� oldu�unu, kuvvetini, elinin �abuklu�unu g�sterece�i yollard�r bunlar. ��phesiz bir- iki ya��ndaki bir �ocuk alt� ya��ndaki bir kom�u k�z�n�n sa��n� �ekiyorsa konu olmaz. O hen�z bu ya�larda ba�ka �ocuklar�n hislerini anlayamaz, kendini onun yerine koyamaz. Bu nedenle de yeti�kinler dikkat etmeli ve onu engellemelidir, engelleyebilmek i�in m�mk�n oldu�unca g�z �n�nde olmal�d�r.
�ocuk zamanla, ya�� ilerledik�e bu davran��n�n yeti�kinlerce onaylanmad��n�, annesinin �z�ld��n� fark edecek; di�erlerine ac� verdi�ini, kendini kabul ettirmek i�in ba�ka yollar�n oldu�unu ��renecektir. Ancak �ocuk, ya�� ilerlemi� olsa da davran��lar�n� de�i�tirmeyebilir. ��nk� o s�rekli bu yolla ba�ar�l� olmakta oldu�unu g�rm��, istediklerini bu yolla elde etmi�,

T�RK PS�KOLOJ� B�LTEN�

9/7/2010

T�rk Psikoloji B�lteni

�ntihar E�ilimlerinin Bili�sel-Davran�� Yakla��mla De�erlendirilmesi ve M�dahale Teknikleri Psk. Dilek G�rel K��kbay�r*Pek �ok terapist intihara e�ilimli ki�ileri tedavi etmekten ka��n�r ��nk� bunlarla �al��man�n baz� zorluklar� vard�r. Bunlardan biri �nceleri intihar e�ilimli olmayan bir hastan�n, tedaviye ba�lad�ktan bir s�re sonra bu duruma gelebilme olas�l��ndan kaynaklan�r. Bu nedenle intihar e�ilimleriyle nas�l �al��laca�� konusunda en az�ndan g�r��me teknikleri boyutunda bilgi sahibi olmam�z bu t�r hastalarla ya�ayaca��m�z kayg�n�n azalmas�n� sa�layabilir. Bu yaz�da, alanda �al��an arkada�lara en az�ndan bak�� a��s� olu�turmas� a��s�ndan k�saca intihar e�ilimlerinin bili�sel-davran�� teknikler yoluyla de�erlendirme ve m�dahale teknikleri tan�t�lacakt�r.De�erlendirme�ntihar e�ilimlerini de�erlendirmek hastan�n bu konuda bilgi vermeye isteksiz veya diren�li olmas� nedeniyle zordur. ��nk� ki�i intihar d��ncelerini b�rakmas� i�in terapistin kendisine bask� yapaca��n� ya da hastaneye yat�r�lma olas�l��n�n oldu�unu bilir. Ayn� zamanda intihar e�ilimleri ortaya ��kt��nda terapistinin tedaviyi sonland�rabilece�inden de korkar.Bu ve benzeri nedenlerden dolay� de�erlendirmede �ok dikkatli olunmas� gerekir. Sorulan sorulara verilen ka�amakl� yan�tlar, problemleri oldu�undan daha hafif g�sterme �abalar� olas� bir intihar e�ilimini yans�tabilece�i i�in uyan�k olunmal�d�r.�ntihar e�ilimini bili�sel-davran�� y�ntemlerle de�erlendirme yakla��m� �unlar� i�erir:1- Ki�inin halen ya�amakta oldu�u sorunla ili�kili d��ncelerinin, bili�lerinin (cognitions), duygu durumlar� ve davran��lar�n adeta birbirlerine kenetlenmi� olmas�.2- Altta yatan as�l problemlerin psikolojik mekanizmalarla ilgili oldu�u yolunda g��l� bir hipotezimizin olmas�Bunlar s�ras� ile a��klanacakt�r. Ancak unutulmamas� gereken �nemli �ey, ki�ide varolan intihar e�ilimlerinin de�erlendirilmesinin, belli bir zaman kesitinde yap�lacak bir eylem de�il, g�r��meler s�rd�� m�ddet�e s�k s�k tekrar edilmesi gereken bir eylem oldu�udur.Bili�ler, davran��lar ve duygu durumlar�B�L��LERBili�lerin de�erlendirilmesine ba�larken terapist �unu sorabilir :�lmek veya kendini �ld�rmek gibi d��ncelerin hi� oldu mu?E�er hasta, intihara y�nelik d��ncelerinin s�k veya yo�un oldu�unu belirtmi�se daha fazla bilgiye ihtiya� duyulur. Terapist �ncelikle hastan�n bu d��ncelerini eyleme ge�irme olas�l��na sahip olup olmad��n� ara�t�rmal�d�r. Bu soru do�rudan sorulabilir.Pek �ok hasta intihara y�nelik d��ncelerinin oldu�unu fakat bunlar� eyleme ge�irecek cesareti ve g�veni hissetmedi�ini s�yler.Genellikle bu yan�ttan emin olunabilir fakat bu her vaka i�in ge�erli de�ildir.�rn. E�er hastan�n �yk�s�nde fevri davran��lar, ila� veya alkol istismar� varsa, bu yan�ta g�venilemez. B�yle bir vakada hasta ciddi bir intihar riski a��s�ndan incelenmeli ve ba�ka bir yolla korunamayacaksa hastaneye yat�r�lmal�d�r.E�er hasta bir intihar giri�imine niyetlenmi�se; bu durum ciddiye al�nmal�d�r. Gerekirse hastaneye bildirilmelidir.Bazen, hastalar a��k�a intihar etmeye niyetlerinin oldu�unu ancak g�venlerinin bir yerde k�r�ld�� i�in bu d��ncelerini harekete ge�irmeyeceklerini bildirirler. Bir hasta �l�me ili�kin pasif iste�ini ��yle aktarabilir Ke�ke kanser olsayd�m. Aktif �l�m d��ncelerinin ortaya ��kmas� pasif �l�m iste�inden daha tehlikelidir. Fakat bu ikisi her zaman a��k�a ay�rt edilemez. �rne�in, hasta bir araba kazas�nda �lmek istedi�i yolunda ifadeler kullanabilir. Bu tip bir ifade intihar planlar�n� gizleyebilir.Bazen bir hasta intihara y�nelik d��ncelerinin eyleme ge�meyece�inden emindir. Fakat buna g�venmek yanl��t�r. �rne�in hastan�n �yk�s�nde �l��s�z i�ki ald�ktan sonra bir ka� intihar giri�imi olmu�sa terapideki ay�k oldu�u durumda intihara y�nelik d��nce ve uyaranlar� kontrol edebilece�ini bilir. Ancak i�ki i�ti�inde bu durum dramatik olarak de�i�ebilir. Niyeti olmad�� halde alkol ve ila�lar hastan�n intihara s�r�klenmesine yol a�abilir. Alkol al�m�n�n intih

�OCUK VE REKLAM ARASINDAK� �L��K�

9/7/2010

�OCUK VE REKLAM ARASINDAK� �L��K�

�ocuklar�n reklam objesi olarak kullan�lmas� sonucu �irketlerin yarar�na kullan�lmas� ve ailelerine sat�n alma y�n�nde bask� yap�lmas� son y�llarda s�k kar��la�t��m�z bir pazarlama y�ntemi olmu�tur.
1984 y�l�nda ABDde Reagan y�netimi s�ras�nda, daha �nce yasak olan televizyon programlar�nda oyuncak reklam� yapmak ve pazarlamak yasal kabul edildi. Ayn� zamanda �ocuklara y�nelik programlarda daha �nce s�n�rl� bulunan, her saat ba��na reklam s�resi k�s�tlamas� kald�r�ld�. Oyuncak sat�c�lar�n�n kar� ola�an�st�yd�, hatta baz� �reticiler, �r�nleri pazarlayacak televizyon istasyonlar�yla anla�ma imzalad�lar. 1987de �ocuklar i�in yap�lan programlar�n y�zde 80i, oyuncak �irketlerince finanse ediliyordu. Ancak kongre, Ekim 1990da �ocuklara y�nelik televizyon programlar�nda reklamlara k�s�tlama getirdi ve e�itim programlar�n� te�vik eden bir kanun ��kard�.
The Guardian gazetesinin haberine g�re McDonalds, �ocuklar i�in haz�rlanan televizyon reklamlar�na ge�en y�l 34.6 milyon dolar, Coca Cola ise 16.2 milyon dolar harcam��.
�ocuklara y�nelik reklam filmleri haz�rlayanlar sadece bu 2 kurulu� de�il ku�kusuz. Otomobilden yemeklik ya�a al�m karar�n� ebeveynlerin verdi�i �r�nlerde bile reklamc�lar s�kl�kla �ocuklar�n da ilgisini �ekebilecek sloganlarla ortaya ��k�yorlar.
Haberde, t�ketim ��lg�nl��n�n masum kurbanlar� olarak nitelenen �ocuklarla ilgili bir ara�t�rmaya da yer verilmi�.
Ara�t�rma sonu�lar�na g�re Bat� �lkelerinde her �ocuk, y�lda ortalama 900 saat televizyon ba��nda kal�yor ve bu s�re i�inde de en az 10 bin reklam filmi izliyor. Her �ocu�un ayn� s�re i�inde okulda derste ge�irdi�i zaman ise sadece 700 saat!
Yine ayn� ara�t�rmaya g�re 1997de her �ocuk i�in y�l boyunca yap�lan ortalama al��veri� 4 bin 800 dolar� buluyor. Bu arada bo�anmalar artt�k�a, �ocuklara al�nan hediyelerin de artt�� (2 taraf�n da �ocuklar�n� sevindirmek istedi�i i�in), hatta bo�anm�� ailelerde b�y�kanne ve b�y�kbabalar�n da ac�ma duygusuyla torunlar�na daha s�k hediye ald�� belirtiliyor.

REKLAMIN �OCUKLAR �ZER�NDEK� OLUMLU VE OLUMSUZ ETK�LER�

�ocuklar�n televizyon reklamlar�na kar�� davran��n�n alg�lama yetene�inin geli�mesi ile ili�kili oldu�u ara�t�rmalarda tespit edilmi�tir. 5 ile 8 ya� aras� �ocuklar�n hayal, ger�ek, yalan ve taklit aras�nda ayr�m yapmada zorluk �ektikleri ve reklamlar aras�ndaki farkl�l��, reklamlar k�sa, programlar uzun �eklinde alg�lad�klar�, 9-12 ya� aras� �ocuklar�n mesajlar�n anlamlar�n� programlar hikaye i�erir, reklamlar �r�nleri i�erir �eklinde alg�lad�klar� bildirilmi�tir. (1) Nitekim 1998 y�l�nda Adanada 4 ya��nda erkek �ocuk, m�zik klibinde g�rd�� pop sanat��s�na �yk�nerek balkondan atlad�. Tesad�fen yaralanmayan �ocuk, �ocuk psikiyatristi taraf�ndan takip alt�na al�nm��t�r.

�ocuklar�n reklamlarda etkilenmelerinin bilimsel testlerle ortaya konmas�ndan sonra, �sve�te �ocuk Oyunlar� Konseyi ve Oyuncak Ticaret�ileri Birli�i, reklamlar� kald�rmak ve sava� oyuncaklar�n� yasaklayan, g�n�ll� bir anla�ma yapt�lar. Finlandiya ve Norve�teki durum da buna benzemektedir.
Reklamlar�n �ocuklar �zerine etkisi konu ile ilgili uzmanlar taraf�ndan titizlikle de�erlendirilmeli ve �ocuklar �zerinde olumsuz etkisi olabilece�i d��n�len reklamlar�n yay�nlanmas�na izin verilmemelidir.
The Media Foundation, g�n�m�z medyas�n�n t�ketim merkezli olmas�na kar�� sava�an ve kar amac� olmayan bir vak�f. Adbusters sitesinin yan�nda bir de Adbusters dergisi ��kar�yorlar. Ara s�ra Hi� bir �ey almama g�n�, Televizyonu kapatma haftas� gibi kampanyalar d�zenleyip, anti-reklam reklamlar� yay�nl�yorlar. Alkolle ilgili bir anti-reklam�n alt�nda �rne�in �unlar yaz�yor: Araba kazalar�n�n %50den fazlas� alkolle ba�lant�l�, Kuzey Amerikal�lar�n %10u alkolik, bir �ocuk yasal ya�a gelene kadar 100.000 alkoll� madde reklam� g�r�yor.
�sve� h�k�meti, 12 ya��ndan k��k �ocuklara y�nelik TV reklamlar�n� yay�nlamay� yasaklarken, 1 Ocak 2001 tarihinde AB D�nem Ba�kanl��"n� �stlenecek olan

B�OENERJEKT�K PS�KOTERAP�

9/7/2010

PS�KOLOJ� - ��M�ZDEK� G�� - LAURA DAY

9/7/2010

i�imizdeki g�� - laura day

SA�LIK PS�KOLOJ�S�

9/7/2010

SA�LIK PS�KOLOJ�S�

��NDEK�LER
��indekiler
Kaynaklar....................................................................................... Sayfa 1
Giri�
Depresyonun Tan�m�.......................................................................Sayfa 2
Depresyonun Nedenleri,
Cinsiyete �zg� Farklar,
�ocuklarda G�r�lebilecek Ek Belirtiler,
Depresyonlu Bir Ki�inin G�r�n�m�................................................Sayfa 3-4
Hangi Olaylardan Sonra Depresyon G�r�lebilir?,
Depresyon Nas�l Seyreden Bir Rahats�zl�kt�r...................................Sayfa 4-5
Major Depresyonda Kal�t�m�n Rol�,
Beyinde Neler Oluyor,
Ciddiyet Derecesi.............................................................................Sayfa 5
Depresyon Parkinson"un �lk ��areti Olabilir,
Depresyonun Aileye Etkisi Neler Olabilir.......................................Sayfa 6
Mani:Depresyonun Negatifi,
Maninin Sonu Depresyon,
Depresyonun Mant��.....................................................................Sayfa 7-8
Tedavi Nas�l Olmaktad�r?,
Tedavi Ne Kadar S�rd�r�lmektedir,
Depresyon Neden �nemlidir?........................................................Sayfa 8
Hafif Depresyon Ya�l� Kad�nlar�n �mr�n� Uzat�yor
Kendi Kendine Yard�m �nlemleri �yile�meyi H�zland�r�r.............Sayfa 9 -10-11

G�R��

DEPRESYONUN TANIMI

Depresyon, duygu durumundaki bir bozukluktur. Bu nedenle, "depresyon" yerine "duygusal rahats�zl�k" terimi de s�kl�kla kullan�lmaktad�r. Depresyonu ya�ayan ki�iler, en az iki hafta boyunca devam eden karamsarl�k, i�tahs�zl�k, s�k�nt� ve keder duygular�ndan yak�n�rlar. Bu duygular�n g�n boyu ayn� yo�unlukta kalmas� gerekmez. Baz� ki�iler, sabah bu �ekilde kalk�p, ak�am�st�ne do�ru kendilerini daha iyi hissedebilirler. B�yle bir de�i�me, genellikle depresyonun daha ciddi t�rlerinde g�zlenen, g�nl�k "de�i�imler"dendir. Depresif duygu durumu, bazen �evreye kar�� g�sterilen bir tepki olarak ortaya ��kar. E�er bu s�rada ho� bir olay olursa, �rne�in, bir arkada� ziyareti ya da televizyonda komedi filmi gibi, bu karamsarl�k bir s�re i�in ortadan kalkar. Bununla beraber, depresyondaki baz� ki�ilerin, g�n boyu bu belirtilerden kurtulamad�klar� da olur. Bu depresif duygu durumu, s�radan �z�nt�lerden b�t�n�yle farkl� olarak tan�mlan�rken, "Ba��m�n �st�ndeki bir kara bulut..." ya da "Uyu�turan bir duygu..." gibi s�zlerle anlat�l�r. Ya�anan duygulardaki farkl�l�k nedeniyle bu ki�iler depresyon terimini hi� kullanmazlar. Onlara g�re, bu duygular hepimizin g�n i�inde ya�ad�� di�er duygu de�i�imlerinden olduk�a farkl�d�r. Ku�kusuz depresyon s�ras�nda �z�nt� ve keder d��nda, ya�an�lan ba�ka duygular da vard�r. �rne�in baz� insanlar eskiye k�yasla daha sinirli ve endi�eli olduklar�n� fark ederler.

D��nsel Boyut

Depresyondaki ki�inin kendi d�nyas� ve gelece�i hakk�ndaki d��ncelerinde de farkl�l�klar vard�r. ��inin ustas� bir ev kad�n� ya da ba�ar�l� bir i� adam�, kendisini "i�e yaramaz", "yetersiz" ya da "ba�ar�s�z" biri olarak g�rebilir. "Aranan �zellikler"e sahip olmad��na ger�ekten inand�� i�in, benlik sayg�s� ve kendine olan g�veni de k�t� bir bi�imde etkilenmi�tir. Karar vermede g��l�k �ekmeye ba�lar. Ge�mi� hatalar� ve kusurlar� �zerinde tak�l�p, �e�itli su�lar ya da ba��lanamaz g�nahlar i�ledi�ini d��nebilir.
D�nyay�, "ac�dan ba�ka hi�bir �ey getirmeyen", "engelleyici", "hayal k�r�kl��na u�rat�c�..." bir yer gibi alg�lar. T�m ac�lar�n�n ve eziyetlerin sonsuza dek s�rece�i gibi bir beklentisi oldu�u i�in, umutsuzlu�a kap�l�r. Durumunu de�i�tiremeyece�ine inand�� i�in, intihar� bile bir ��z�m olarak g�rebilir.
�ntihar olas�l�� depresif rahats�zl�klarda olduk�a y�ksektir. Bu olas�l�k, bazen yaln�zca bir �lme iste�i olarak kal�rken, �o�unlukla da ciddi intihar giri�imlerine d�n��ebilir. �ntihar d��ncelerine e�lik eden di�er d��nceler ��yle olabilir: "Ailem i�in bir ba� belas�y�m. �lseydim daha kolay ya�arlard�", ya da "Derdimi sona erdirecek tek yol �lmektir." �ngiltere"de her y�l , 100 000 kad�n ve erkekten 156"s� intihar e

PS�KOLOJ� VE SOSYAL B�L�MLERLE �L��K�S�

9/7/2010

PS�KOLOJ� VE SOSYAL B�L�MLERLE �L��K�S�

Psikoloji: �nsan davran��lar�n�n temelinde fiziksel ve ruhsal sa�l��n alt�nda yatan istemsel s�re�lerin anla��lmas�na ve de�i�tirilmesine y�nelik bilim ve uygulama alan�d�r. Psikoloji sadece insan davran��n�n nedenleri ile de�il hayvan davran��lar�yla da ilgilenmektedir.
"Psyhke ve logos kelimelerinden olu�mu�tur. Her ne kadar kelime anlam� bak�m�ndan ruhbilimi veya ruhun ilmi demekse de, kavramdan kast edilen, daha do�rusu �al��ma alan�n� belirleyen konu bak�m�ndan ruh hallerinin ilmi anlay��n� bile gerilerde b�rakm��t�r. Canl� organizman�n bedence belirtilerini incelemeye y�nelen fizyoloji deyimine kar�� olarak, canl� organizman�n ruhi yan�n� inceleyen ilmi, psikoloji ad�yla ifade etmek mant�kl� g�z�km�� ve Avrupa dillerinde ilkin 1560"da Grek�e asl�na uygun olarak Latince psychologia terimi kullan�lm�� ve sonra 1590"da ruhlar�n�n g�r�nt�lerinin ilmi anlam�nda psikoloji yayg�nla�maya ba�lam��t�r ."
Psikoloji yayg�nla�mas�na ra�men uzun s�re felsefenin bir b�l�m� olmaktan kurtulamam��t�r. Psikolojinin ayr� bir bilim dal� olarak ele al�nmaya ba�lamas� 19yy"dan itibarendir. Bundan yola ��karak psikolojinin �ok eski bir ge�mi�e fakat �ok k�sa bir tarihe sahip oldu�unu s�yleyebiliriz. �nsanlar�nda �ok eski d�nemlerden beri insan davran��lar� ve d��nme s�re�lerine merak duydu�unu da s�yleyebiliriz.
"Eski Yunan felsefesinden ba�layarak ortaya ��kan psikolojinin, tarihsel geli�imindeki ve g�n�m�zdeki temel sorunu, maddecilik ve idealizmin temel tart��ma konusunu olu�turan bilincin niteli�i, yani maddeden ba��ms�z bir varl�k m�, yoksa maddenin geli�mesinin bir �r�n� m� oldu�u surunudur. Psikoloji konusunda ilk eser say�lan Peri Psyche adl� kitab�ndan metafizik bir psikoloji g�r�� ortaya koyan Aristoteles, bu alanda daha �nce ileri s�r�len d��nce g�r��leri derledi. B�ylece R�nesans"a dek egemen kalarak anlay�� dile getirdi. Ona g�re psikolojik ya�am, bir beslenme ve hareket, yani biyolojik bir i�levdi. Beden i�inde ve bedeni ya�atan bir g��t�. Orta �a�da Aqvindu Thomas"�n ele�tirdi�i Tanr�"n�n varl��n� kan�tlama amac�n� g�den dinsel psikoloji ve Tomac� psikoloji �a�a egemen oldu. XVII.yy"da Frans�z d��n�r� Descartes ruh ile bedeni bir birinden t�m�yle ay�rd�. �kisi aras�nda hi�bir ili�ki ve etkile�im bulunmad��n�, bedensel yap�n�n insan ve hayvanda ortak oldu�unu ikisini ay�ran tek �eyin insandaki ruh oldu�unu ileri s�rd� ."
XIX.yy"a gelindi�inde ise G.T Fechner, H.L.F. von Helnhotz ve W.Wundt �al��malar� psikoloji ilminin ortaya ��kmas�nda b�y�k katk�lar sa�lam��t�r. Fechner, Helmhotz ve Wundt ilmi ve matematik metodu duyumlar�n incelenmesinde kullanmaya ba�lam��lar, bu �al��ma tarz� da Leibzig"te Wundt taraf�nda 1878"de ilk defa tecr�bi psikoloji laboratuar�n�n kurulmas�na zemin haz�rlam��t�r. Bu geli�melerden sonra ise, ilk defa ba��ms�z bir psikoloji ilminin kurulu�u g�r�� ortaya ��km��t�r. Kurulan laboratuarda yap�lan �al��malarla birlikte psikoloji h�zla ilerleyerek geli�mi�tir. Bu geli�meler de beraberinde farkl� psikolojik ve okullar� beraberinde getirmi�tir. Yap�lan ara�t�rmalar daha detayl� incelemeye ve ara�t�r�lmaya ba�lanm�� ve geli�mi� psikoloji teknikleri ortaya ��km��t�r. Psikolojideki konularda da di�er bilimlerinde kullan�lan g�zlem, deney, matematik hesap, kar��la�t�rma gibi y�ntemler kullan�lmaya ba�lanm��t�r.
"Psikolojinin ayr�ca canl� organizmalar�n ortaya koydu�u her t�rl� tepkilerle m�nasebeti vard�r. �zellikle insan psikolojisi, bekleme , idrak, hayal g�c�, duygu, d��nme, hat�rlama ve hareket etme gibi ba�l�ca faaliyetlerle ilgilidir. �uur verileri de psikolojinin as�l konusu, davran��n i�ler haldeki g�r�lebilen �ekillerini meydana getirir. Elbette psikolojinin tecr�be muhtevalar�n� ve davran��n� anlamak, tasvir etmek ve baz� bak�mlardan bunlar� a��klamak ve yorumlamak isteyece�i tabiridir. Bu y�nden psikoloji, di�er ilimlerin yapt�� gibi, d�zenli bir sistem i�erisinde bir olaylar toplulu�unu tertiplemeye, bu sistem temeli �zerin

SINAV KAYGISI

9/7/2010

SINAV KAYGISI

TANIM:

Genel anlamda psikolojik ve �evresel olaylara kar�� g�sterilen bir duygusal reaksiyon bi�iminde tan�mlanan kayg� belirli s�n�rlar aras�nda kalmak ko�uluyla evrensel ve normal bir insan duygusu olarak kabul edilmektedir. �b�r yandan kayg� ya�ant�s�n�n ho� olmama �zelli�i bu kavram� olumsuzla�t�rm�� ve baz� ara�t�rmac�lar�n kayg� reaksiyonunu normal davran��lardan �ok normal olmayan davran��lar grubunda almas�na neden olmu�tur. Hem normal hem de patolojik insan davran��lar�nda �nemli bir yerinin olmas� kayg�y� psikolojide en �ok incelenen davran��lardan biri haline getirmi�tir.
Kayg� yada anksiyete terimi �o�u zaman korku, endi�e, gerginlik, huzursuzluk, bunalt� gibi kavramlarla ifade edilen durumu tan�mlamaktad�r. Ba�ar�s�zl�k duygusu, �aresizlik, sonucu bilememe gibi duygular� da beraberinde ta��r. Kayg� korkuya benzer bir durum olmakla birlikte sorunun yada kayna��n belirsizli�i, �iddeti ve s�resi bak�m�ndan farkl�la��r. Ki�i bunu tan�mlarken k�t� bir �ey olacakm�� endi�esi, huzursuzluk, yorgunluk gibi belirtilerden, ba� a�r�s�, nefes darl�� terleme gibi yak�nmalara kadar pek �ok belirti sergileyebilir. Baz� kimseler kar��la�t�klar� her durum ve ortamda kayg�lanma e�ilimindedirler.
Bu ki�iler i�in birisiyle kar��la�mak veya tan��mak, okula veya i�yerine gitmek, bir toplant�ya kat�lmak veya al��veri� yapmak kayg� vericidir. Ya�anan bu yayg�n kayg�ya genel kayg� ad� verilmektedir. Di�er bir kayg� t�r� ise sadece belirli durum ve ortamlarda ya�an�r ve kayg� uyand�r�c� durum ve ko�ullar ortadan kalkt��nda bu kayg�da kaybolur. Bu kayg�ya �zg�l kayg� denmektedir. �rne�in s�nav kayg�s� bir �zg�l kayg�d�r ve g�n�m�zde s�navlar�ndan ge�mek zorunda olan ��renciler aras�nda s�k g�r�l�r.

�ZELL�KLER:
* Kayg�, gelecekteki olaylara tasalanmak olarak kabul edilir. Bir ��renciyi s�nav� i�in fazladan yar�m saat �al��maya zorlayan kayg�d�r. Ancak �ok fazla kayg� ya�am� olumsuz etkiler. Kayg� yarardan �ok zarar getirmeye ba�lad��nda ne yap�laca��n� bilmek, bu g��l� duyguyu kontrol etme konusunda bireylere yard�mc� olacakt�r.
* Kayg� temelinde ki�iye rahats�zl�k veren kendisinden de�il, olay�n ki�i i�in ta��d�� anlamdan kaynaklanmaktad�r. Ki�inin �zde�erlerinin tehdit edildi�ini sanmas� yada i�inde bulundu�u durumun stresli olarak alg�lanmas� sonucu duydu�u kayg� s�rekli kayg�, ki�inin tehlikeli ko�ullar�n ortaya ��kard�� ge�ici duruma ba�l� olarak duydu�u kayg� durumluk kayg� olarak tan�mlanmaktad�r.
* Durumluk kayg� tepkileri s�nav uyaranlar�n�n yap�s�na ve ki�inin ge�mi� ya�ant�lar� yorumlamas�na ba�l� olarak de�i�ir. Buna g�re durumluk kayg� tepkileri uyar�lma, uyan�kl�k ve �aba duygusundan olu�abilece�i gibi, korku, kuruntu, �a�k�nl�k ve benlik sayg�s�nda d��me gibi olumsuz duygulardan da olu�abilir. S�nav �ncesinde * S�nav uyaranlar� ko�ullu uyaranlar olduklar� i�in anlamlar� ki�inin daha �nceki deneyimlerine ba�l�d�r. Baz� bireyler de�erlendirilmeye olumlu bir olay olarak yakla�abilirler. Birey ba�ar�l� olsam da olmasam da bu benim i�in bir tecr�be olacak, kendimi tan�yaca��m ve her ne olursa olsun bir �eyler ��renece�im �eklinde d��nebilir. Bunu kar��t� olarak birey ba�ar�s�z olursam kimse bana sayg� duymayacak, babam�n g�z�nde hi� de�erim kalmayacak bi�iminde de d��nebilir. S�nav kayg�s� y�ksek olan bireyler ba�ka bir �ok yorum yapmak olas� oldu�u halde, do�rulu�unu s�namadan temel ger�ekler gibi kabul etme e�ilimindedirler.
* Y�ksek s�nav kayg�l� bireylerin ifade ettikleri kuruntular�n, basit bir ki�ilik �zelli�i olmad�� bu kuruntular�n ��rencilerin s�nav konusundaki yetersizliklerinden kaynakland�� g�r�lmektedir. Y�ksek s�nav kayg�l� bireylerin problemi sadece bilgiyi s�nav s�ras�nda hat�rlamak de�il bundan �nce bilginin yetersiz ��renilmesidir. Nitekim y�ksek s�nav kayg�l� �ocuklar�n ders materyalini ��renmede, okuma materyalinde �nemli yerleri se�mede, bilgiyi kodlamada g��l�kler gibi ��renmeyi sa�layan �al��ma al��kanl�klar�nda yetersiz olduklar� g�r�lmektedir. * Bir s�nav i�in iyi haz�rlanm�

PS�KOLOJ�K DANI�MA VE REHBERL�K

9/7/2010

PS�KOLOJ�K DANI�MA
VE REHBERL�K
��NDEK�LER
Sayfa
3. BASKI ��N �NS�Z ............................................................................................. V
�NS�Z ................................................................................................................. VII
��NDEK�LER .......................................................................................................... IX
1. ��RENC� K��L�K H�ZMETLER� VE REHBERL�K ............................................ 1
Ki�ilik Hizmetlerinin Uzmanlõk Mesle�i Olmasõ Nitelikleri — E�itim, ��retim
Faaliyetlerinin �� Y�n� — Ki�ilik Hizmetleri ve Rehberlik — Varõlan
Sonu�lar
2. REHBERL�K VE PS�KOLOJ�K DANI�MA ......................................................... 10
Rehberli�in Anlamõ — Tarifelerde Ortak ��eler — Rehberli�in Tarifi —
Rehberlik, Psikolojik Danõ�ma ve Psikoterapi
3. KISA TAR�H�E: REHBERL�K VE DANI�MA HAREKET�N�N DO�MASI
VE GEL��MES� ......................................................................................................... 22
Rehberlik ve Danõ�ma Nasõl Do�du — Danõ�ma Psikolojisinin Do�up
Geli�mesini Etkileyen Fakt�rler: Sosyal Ortam — Rehberlik Hareketi —
Ruh Sa�lõ�õ Hareketi — Psikoanaliz Hareketi — Psikolojinin Bir Bilim
Olarak Geli�mesi — Psikolojik Danõ�manõn T�rkiye"de Geli�mesi — E�itim
Kanadõndaki �alõ�malar — 1950-56 D�neminde Yapõlan �alõ�malar —
Yabancõ Uzmanlar — Test ve Ara�tõrma B�rosu ve Psikoteknik
Laboratuvarõ — Yaz Seminerleri — Gazi E�itim Enstit�s�"nde Ba�latõlan
�alõ�malar — Okullarda �rg�tlenme Giri�imleri — 1960"dan Sonraki
Geli�meler — Milli E�itim �uralarõ ve Psikolojik Hizmetler — �niversitelerdeki
Geli�meler — Tõb Kanadõndaki Geli�meler
4. E��T�M, REHBERL�K VE DANI�MA ................................................................. 52
5. PS�KOLOJ�K YARDIM H�ZMETLER�N�N KAVRADI�I ALAN .............................. 59
��renciler — ��retmenler — Okul Y�netimi — Aile — �evre
6. REHBERL�K VE DANI�MA"NIN DAYANDI�I PS�KOLOJ�K TEMELLER............. 71
Bireysel Farklar — Bireydeki Nitelik Farklarõ — Cinsiyet Farklarõ —
Bireydeki Nitelikler ile Meslekler Arasõndaki" ili�kiler — Davranõm — Ki�ilik
7. REHBERL�K VE DANI�"MANIN DAYANDI�I SOSYOLOJ�K VE FELSEFÎ
TEMELLER ............................................................................................................ 81
Sosyolojik Temeller: Toplumun Karma�õmla�masõ — Kentle�me ve De�i�en
i� Hayatõ — Aile Yapõsõ ve Fonksiyonu — Kadõnõn �alõ�masõ — Dinsel
inan�larda ve De�er H�k�mlerinde De�i�meler — Felsefi Temeller: Bireyci
G�r�� ve Toplumcu G�r�� — E�itim Felsefesi
X
Sayfa
8. OKULLARDA PS�KOLOJ�K H�ZMETLER N��N LAZIMDIR ..................... 92
De�i�en Okul ve ��renci — Sõnõfta Kalma Oranõnõn Y�ksekli�i — Demokratik
E�itim Anlayõ�õ — De�i�en Bo�zaman Miktarõ — Di�er Sebepler
9. REHBERL��N �E��TLER� ............................................................................. 100
Ki�i Sayõsõna G�re — Rehberli�in Fonksiyonuna G�re: Uyum Sa�layõcõ
Fonksiyon; Y

H�PERAKT�F �OCUK

9/7/2010

H�PERAKT�F �OCUK
Hiperaktif terimi yerinde duramayan veya enerjisi fazla gelen her �ocu�a yak��t�r�lan bir durum haline geldi. Hiperaktif �ocuk kimdir, probleminin �zelli�i nedir, anne baba ve ��retmene d��en sorumluluklar nelerdir? Bu sorular�n yan�tlar�n� bu bro��rde k�saca toparlamaya ve kafalar�ndaki belirsizlikleri da��tmaya �al��aca��z. Hiperaktivite olarak da bilinen Dikkat Eksikli�i A��r� Hareketlilik Bozuklu�u olan �ocuklar davran��lar�n� kontrol etmekte zorlan�rlar. Bu kontrol zorlu�u arkada� ve alile ili�kilerinde sorunlara, okulda ba�ar�s�zl��a sebep olabilir.
Hipraktivite Nedir?
Hiperaktivite bir ��renme bozuklu�u de�il, bir davran�� sorunudur. Bir ba�ka deyi�le, hiperaktivite davran�� sorunlar�na sebep olabilen bir ki�ilik �zelli�idir. Hiperaktif �ocuklar gere�inden fazla hareketlidirler, d��nmeden davran�r ve dikkatlerini (ilgilerini �ekmeyen konularda) birka� dakikadan fazla yo�unla�t�ramazlar. Hiperaktivite okul �a��ndaki �ocuklar�n %3-5"inde bulunan ve erkek �ocuklarda daha fazla rastlanan bir problemdir. Hiperaktivite aile i�in oldu�u kadar �ocu�un kendisi i�in de b�y�k bir stres kayna��d�r. Hiperaktif �ocuklar genellikle davran��lar�n�n dikkat da��t�c� ve rahats�z edici oldu�unu bilirler, fakat bu konuda ellerinden bir �ey gelmez. Anne-babalar�n bunu anlamalar� ve �ocuklar�na sevgi ve destek vermeleri gerekir. Anne-babalar hiperaktivitenin getirdi�i zorluklar� a�abilmek i�in �ocuklar�n�n doktoru, ��retmenleri ve dan��manlar�yla i�birli�i yapmal�d�rlar.
Hiperaktivitenin Bulgular�:
Hiperaktivite ba�ka pek �ok sorunla ortak belirtilere sahip oldu�u i�in kesin tan� koymak �ok zor olabilir. Tan� konmadan �nce ayn� belirtilerle kendini g�sterebilecek olan di�er t�bbi ve duygusal sorunlar�n saf d�� edilmesi gerekir. Bu problemin belirtilerine, pek �ok �ocukta stres anlar�nda k�sa s�relerle rastlanabilir. Dolay�s�yla her belirti g�steren �ocuk otomatik olarak hiperaktif say�lmamal�, problemin ge�mi�i ve ayr�nt�lar� anla��lmal�d�r. Hiperaktivitenin belirtileri genellikle �ocuk yedi ya��na basmadan ortaya ��kar. Hiperaktif �ocuklar dikkatlerini toplamakta zorlan�rlar, davran��lar�n� d��nmeden ger�ekle�tirirler ve genellikle fazla hareketlidirler. Baz�lar�nda ise, dikkat eksikli�i ve d��ncesiz davran��lar olmakla birlikte a��r� hareketlilik yoktur. Asl�nda her �ocuk zaman zaman bu �ekilde davranabilir, fakat hiperaktif �ocuklar hemen her zaman b�yle hareket ederler. Di�er yandan hiperaktif �ocu�un k�sa s�reli i�lerde ya da TV, bilgisayar oyunu gibi e�lenceli i�ler s�ras�nda �ok dikkatli oldu�unu g�zleyebilirsiniz. Bu sizi �a��rtmas�n. A�a��daki liste �ocu�unuzda hiperaktivite belirtilerinin bulunup bulunmad��n� anlaman�zda size yard�mc� olacakt�r. E�er �ocu�unuzda bu belirtileri kayda de�er bir k�sm�na rastlad�ysan�z ve bu belirtiler 6 ay ve daha fazla s�rd�yse g�zlemlerinizi doktorunuzla konu�un.
�ocuklarda Dikkat Eksikli�i A��r� Hareketlilik bozuklu�unun belirtileri:
Hiperaktivite �n plandaysa,
* Yerinde duramaz,
* Oturmas� gerekti�i halde oturamaz,
* Yerli yersiz ko�up t�rman�r,
* A��r� konu�ur,
* Sessiz sakin oyun oynamakta g��l�k �eker,
* Her zaman bir �eylerle u�ra��r,
* Cevaplar� a�z�ndan ka��r�r,
* S�ras�n� beklemekte zorlan�r,
* Olaylara veya konu�malara m�dahale yar�da keser.
Dikkat Eksikli�i �n plandaysa,
* Y�nergeleri ba��ndan sonuna kadar takip edemez,
* Dikkatini yapt�� i�e veya oyununa vermekte zorlan�r,
* Evde veya okulda yapaca�� i�ler ve aktiviteler i�in gerekli malzemeleri kaybeder,
* Dinlemez,
* Detaylar� g�zden ka��r�r,
* D�zensiz g�r�n�r,
* Uzun s�re zihinsel �aba gerektiren i�leri yapmakta zorlan�r,
* Unutkand�r,
* �lgisi kolayca ba�ka y�nlere kayar.
Hiperaktiviteye Neler Sebep Olur?
Hiperaktivitenin sebepleri tam olarak anla��lmam��t�r. Baz� ara�t�rmalar a�a��daki sebepler �zerinde durmaktad�r:
- Hiperaktif �ocuklar�n beyinlerinde mesaj al�� veri�ini ger�ekle�tiren kimyasal maddelerde bir sorun vard�r.
- Anne – babadan birinde veya her ikisinde de hiperaktivite varsa, bunlar�n �ocuklar�nda da hiperaktivite belirtilerine rastlanabilir.
- Hiperaktivite �ocukluk �a�� hastal�klar�ndan sonra g�r�lebilir.
- Geli�imsel sorunlar hiperaktivite ile ba�lant�l� olabilir.
- Beyin dokusundaki do�umsal ya da sonradan olma zedelenmeler hiperaktiviteye

GEL��M PS�KOLOJ�S�

9/7/2010

GEL��M PS�KOLOJ�S�

�ocuklarda Ergenlik D�nemi

��indekiler Sayfa

��indekiler................................................................................................................1
Kaynaklar.................................................................................................................2
Giri�
Ergenlik (13-18 ya�) D�neminin Genel �zellikleri
Ergenlikte Ki�ilik Geli�imi.......................................................................................3
K�lt�rel Etkenlerin Ki�ilik Geli�imine Etkileri........................................................4
Ki�ilik Geli�iminde Sosyal S�n�fa Ba�l� Etkenler....................................................4-5
Ki�ili�i Etkileyen Etmenler
Aile �li�kileri............................................................................................................5
Arkada� �li�kileri
K�z-Erkek �li�kileri
Ergenlik D�nemiyle �lgili Duygular.........................................................................6
Duygusal ve Davran��sal De�i�iklikler....................................................................6-7
Ergenlikte Arkada�l�k ve Cinsel Geli�im.................................................................7
Ergenin Beslenme �zellikleri...................................................................................8
Soyut ��lemler D�neminin �zellikleri......................................................................8-9
Kimli�e Kar�� Rol Kar��kl��
Genital D�nem..........................................................................................................9
B�y�me.....................................................................................................................9-10
Ergenlikte Benli�in �nemi
Ergenlik Depresyonu................................................................................................10
Tedavi
Mevsim De�i�ikli�ine Ba�l� Davran�� De�i�iklikleri
Ergenlikte �iddet ve Sald�rganl�k.............................................................................11
�li�kilerdeki Alt�n Anahtar - �leti�im........................................................................11-12

Giri�

Ergenlik d�neminin ba�lama ya��, cinsiyete ve �lkelere g�re de�i�mektedir.
Ortalama olarak bu d�nem, 11 ya��nda ba�lar.11 - 13 ya�lar� aras�na giri� d�nemine (puberte d�nem) denir.Ergen, ne �ocuk ne de yeti�kindir. Kimli�ini belirlemeye �al��an bir bireydir.(4)

Ergenlik (13-18 ya� ) D�neminin Genel �zellikleri:

Her iki cinsiyetle de olgun ili�kiler kurabilme.
Eril ya da di�il toplumsal rol� ger�ekle�tirme.
Bedensel �zelliklerini kabul etme ve bedenini etkili bir �ekilde kullanma.
Ana-babadan ve di�er yeti�kinlerden duygusal ba��ms�zl�� ger�ekle�tirme.
Aile ya�am�na ve evlili�e haz�rlanma.
Bir mesle�e haz�rlanma.
Davran��lar�n� y�netebilmek i�in gerekli de�erler ve ahlaki sistem geli�tirme.
Sosyal sorumluluklar isteme ve ba�arma.(4)

Ergenlikte Ki�ilik Geli�imi

�nsan�n ki�ili�inin geli�im y�n� yal�nl�ktan karma��kl��a, azl�ktan �oklu�a, s��l�ktan derinli�e, darl�ktan geni�li�e do�rudur. �nsan ilk ya�larda daha edilgen, daha ba��ml�, daha az y�nl�, daha az ilgiye sahip, daha dar g�r��l�d�r.(1)
Ergenlik �a��nda, gencin sosyal �evresi daha da geni�lemi�tir. �lkokulda bir veya birka� ��retmenle ili�kisi olan ��rencinin ortaokulda ve daha �st okullarda bir�ok ��retmenlerle ili�kisi olmaya ba�lam��t�r. Di�er yandan, oyun gruplar�n�n yerini alan arkada� gruplar�, k��k ve b�y�k gruplar, ergene daha fazla etkilerde bulunmaktad�r. Ergenin be�endi�i kimselerle, ilkokul �ocu�unun be�endi�i kimseler de farkl�d�r. Roman hikaye ve filimlerdeki kahramanlar, y�ld�zlar, sportmenler, �ampiyonlar, tarihteki b�y�kler ve uluslararas� �ne sahip kimseler ergenin hayranl��n� �zerine �ekmektedir. Bu arada baz� ��retmenler de, ergen taraf�ndan be�enilmektedir. Ergenin be�endi�i kimseleri kendine �rnek al

PEDAGOJ� - REHBERL�K NED�R?

9/7/2010

rehberlik nedir?

DEPRESYON (RUHSAL ��K�NT�)

9/7/2010

DEPRESYON (RUHSAL ��K�NT�)

Depresyon her ya�ta g�r�lebilen bir hastal�kt�r. Maj�r Depresyon ( b�y�k depresyon) n�betlerle gelen ve tam d�zelen bir �zelli�e sahiptir.
Toplumun her kesiminde g�r�lebilir.
Psikiyatrik hastal�klar aras�nda en s�k rastlanan bir tablodur.
Ya�am boyunca her 100 erkekten 10unun ve her 100 kad�ndan 20sinin Depresyon ge�irdi�i ara�t�rmalarla saptanm��t�r.
Depresyondaki bir insanda en dikkati �eken �zellikler �unlard�r; Elem, keder, karamsarl�k umutsuzluk duygular� ile; daha �nceden zevk ald�� ilgi duydu�u nesnelere, u�ra��lara ilgi duymamas� ve hi�bir �eyden zevk alamama halidir.

Depresyondaki bir hasta �evresine ve hekime "�ok �zg�n�m, sanki daha �nceki ki�ili�imi yap�m� kaybettim. Hi�bir �eyden zevk alm�yorum. Bu s�k�nt�, keder bitmeyecek. Hayat bana a��r geliyor. Can�m hi�bir�ey yapmak istemiyor. Kendimi yorgun ve bitkin hissediyorum. Sab�rs�z, tahamm�ls�z bir insan oldum. Kimse gelsin -gitsin istemiyorum. Sessiz - sedas�z bir odada yanl�z ba��ma kalmak istiyorum. �ocuklar�ma bakam�yorum; bazen onlar� bo�as�m bile geliyor. Bazende art�k ya�aman�n bir anlam� kalmad� diye d��n�yorum. Bir �ey ��renemiyorum, her �eyi unutuyorum... Zaman zaman sebepsiz a�l�yorum. �ok s�k�l�yorum, daral�yorum, ba� a�r�lar�m s�kla�t�. ��tahdan kesildim, kilo verdim. Uykuya dalmakta g��l�k �ekiyorum, bazen erkenden s�k�nt� ile uyan�yorum. Ne yapaca��m� bilemiyorum. Karar veremiyorum... " �eklinde yak�nmada bulunur.
Uluslararas� Depresyonlar� �nleme ve tedavi komitesinin depresyonlu hastalar�n tan�nmas� amac�yla haz�rlad�� tan� �l��tlerinden yola ��karak haz�rlanan maddelerin 4-5 tanesine evet diyorsan�z Depresyonda olabilirsiniz.
*Hayattan eskisi kadar zevk alm�yorum, hi�bir �ey ilgimi �ekmiyor.
*Son zamanlarda karamsar, �mitsiz, k�t�mser d��n�yorum.
*Kendimi yorgun, bitkin, halsiz hissediyorum.
*Uyku d�zenim bozuldu.
*��tah�m azald� kilo kaybettim.
*Bedenimde a�r�lar, s�z�lar ba�lad�, g��s�me bask� oluyor, mi�deme kramplar giriyor.
*Son zamanlarda cinsel ilgimi kaybettim.
*Haf�zam zay�flad�, bir�eyi akl�mda tutam�yor, ��renemiyorum.
*Zaman zaman intihar etmek istiyorum. Kimseyi g�rmek istemiyorum.
*Depresyon ge�iren bir insandan; d��nce ve duygu, davran��, motor faaliyetlerde, biyolojik ya�amsal foksiyonlarda de�i�iklikler olur.

Duygu durumundaki de�i�iklikler.
*Keder, elem, �z�nt�, s�k�nt�, karamsarl�k
*Ola�an faaliyetlere kar�� ilgisizlik,
*Hi� bir �eyin zevk vermemesi, hayat�n anlams�z gelmesi
*A�lama iste�i veya a�lama,
*Konu�maya dahi isteksiz olma.

D��nce i�eri�indeki de�i�iklikler:
*En ba�ta umutsuzluk, karamsarl�k d��nceleri ( Kendisini de�ersiz, g�nahkar, su�lu kabul etme, ciddi depresyonlarda ki�i bu d��ncelerle intihar eder...)
*�ntihar fikirleri
*A��r depresyonlarda bazen ger�e�i de�erlendirme, muhakemede k�smi bozukluklar g�r�lebilir. �ah�s organlar�n�n olmad��n�, ��r�d��n�, bu nedenle yeme-i�mesinin anlams�z oldu�unu s�yler ve k�t�l�k g�rece�i �eklinde hezeyanlar� olabilir.

Depresyonda Haf�za
*Dikkat toparlanamaz
*Konsantrasyon bozulur.
*Unutkanl�k ba�lar
*Yeni �eyler ��renilemez
*Bu nedenle bir i� performans� ciddi �ekilde d��er.

Depresyonda Biyolojik-Vital fonksiyonlar
*Uykuya dalmada g��l�k
*S�k s�k uyanma, sabahlar� erken uyanma
*��tahs�zl�k ( Perhizde de�ilken 1 ayda kilosunun %5inden fazlas�n� kaybetme)
*Cinsel istekte azalma
*Hareketlerde faaliyetlerde yava�lama, halsizlik, yorgunluk, bitkinlik.

DEPRESYON T�RLER�

Maskeli Depresyon
S�n�flamalarda yer almamakla birlikte klasik kitaplar�n �o�unda yer al�r.
Bu durumda klasik depresyon belirtileri yerine: Bedenin de�i�ik yerlerinde a�r�lar, s�z�lar, uyu�ma, kar�calanmalar, hissiyet azl��, karakter bozukluklar�, Sexs�el alanda ve beslenme ile ilgili davran��larda bozukluklar, alkolizm, madde ba��ml�l�� gibi sorunlar �n plandad�r. Yani temeldeki depresyon bu �ekilde d��a yans�m��t�r.
A tipik depresyon
Hastada deprestif duygu durum dikkati �ekmekle beraber, di�er belirtiler "tipik" depresyon belirtilerine uymaz.
*G�n i�i de�i�meler g�r�l�r.
*Ki�ilik yap�s� tak�nt�lara saplant�lar� yatk�n insanlarda tak�nt�lar, saplant�ar, kuruntular �n plana ��kar. �rne�in; su musluklar�, t�p�n d��mesi, �t� fi�i s�rekli kontrol edilir. Baze

�Z SAYGI

9/7/2010

�Z SAYGI

�z sayg�n�n ne oldu�u konusunda hemen herkesin bir fikri olmas�na kar��n,bu kavrama ili�kin literat�rde farkl� tan�mlar�n yap�ld�� g�r�lmektedir.Tan�mlardaki farkl�l�k ger�ekte ben"e ya da benlik"e ili�kin birden �ok kavram�n varl��ndan ileri gelmektedir.�z sayg�,bireyin benlik imgesi ile ideal benli�i aras�ndaki fark� de�erlendirmesidir.Yani bireyin kendisinin nas�l alg�lad�� ile olmak istedi�i benli�i aras�ndaki fark bize o bireyin �z sayg� d�zeyini verir.Bu s�re�te bireyin bu fark� nas�l de�erlendirdi�i ve bu fark�n onun duygusal d�nyas�n� nas�l etkiledi�i �nemlidir (Pi�kin,1996,100).
Basit�e tan�mlamak gerekirse �z sayg� kendinizi sevmek ve en az di�er insanlar kadar iyi �eylere lay�k oldu�unuza inanmakt�r (G�rel,2002).
�ocu�a �z sayg� kazand�rma,�ocu�un ��renme,sevme ve �retme yetene�ini g��lendirmektir.Baz� d��n�rler g�re �z sayg�,tamamen aile sevgisiyle birlikte iyi bir e�itimin �r�n�d�r.New York"u psikolog ve gen�lik terpisti Prof. Dr. Barbara Berger"e g�re �z sayg�,�ocu�un kendi kendisiyle gurur duymas�d�r (annebabaokulu.com).
Yap�lan b�t�n tan�mlamalarda,�z sayg�n�n kendisine yak�n di�er �� kavramla ili�kilendirilerek a��klanmaya �al��ld��n� g�rmekteyiz.Bu terimler:""benlik kavram�"",""ideal benlik kavram�""ve""benlik imgesi""dir.Ger�ekte �z sayg� kavram�n�n anla��labilmesi i�in �nce bu �� kavram�n a��klanmas�nda yarar vard�r.
1.1.Benlik Kavram�
Benlik kavram� bireyin zihinsel ve fiziksel �zelliklerinin toplam� ve bireyin sahip oldu�u b�t�n bu �zelliklere ili�kin kendini de�erlendirmesi olarak tan�mlanabilir (Lawrence,1988).Benlik kavram�n�n bili�sel,duyu�sal,davran��sal olmak �zere �� boyutu vard�r.S�z konusu kavram ayr�ca,benlik imgesi,ideal benlik ve �z sayg� gibi �� alanda geli�me g�stermektedir.Benlik kavram�n� bir bak�ma ideal benlik,benlik imgesi ve �z sayg� kavram�n� i�ine alan �emsiye bir kavram olarak g�rebiliriz.Bu �emsiyenin alt�ndaki �� kavram�n yani benlik imgesinin ideal benli�in ve �z sayg�n�n geli�imi,bu �emsiye kavram�n geli�imi ile ilgilidir.Benlik kavram� bir anlamda bireyin kendi ben"inin,ba�ka bir deyi�le kendi kimli�inin fark�nda olmas�d�r.Ben"in do�as�n� anlam�n�n karma��kl�� ve g��l�� nedeniyledir ki,y�zy�llarca pek �ok din adam� ve filozof bu konuya kafa yormu� ancak William James"e(1890)kadar hi�bir zaman ger�ek anlamda felsefi tart��malar�n d��na ��k�p psikolojinin konusu olamam��t�r.Bu terimleri iyi bir bi�imde anlamak i�in belkide okuyucular�n kendi kendilerine "ben kimim?"sorusunu birka� kez sormalar� gerekir.Bu soru ilk kez soruldu�unda ilk verilen yan�tlar aras�nda b�y�k bir olas�l�kla bireyin ismi ve/veya cinsiyeti yer alacakt�r.�rne�in"ben Ali"yim","ben Ay�e"yim","ben bir erke�im"ya da"ben bir k�z�m"gibi yan�tlar gelecektir.Ayn� sorunun ikinci kez sorulmas� durumunda verilecek yan�tlar�n daha �ok bireyin i�i yada mesle�ine ili�kin olma olas�l�� y�ksektir.Orne�in"ben bir ��retmenim"ya da "ben bir ��renciyim"gibi.Dikkat edilirse"ben kimim?"sorusuna verilen ilk yan�tlar genellikle bireyin mahrem y�n�yle ilgili olmayan,bireyin di�erleriyle payla�maktan �ekinmeyece�i genel �zellikleridir.Bireyin kendine ili�kin benlik imgesi bireyin bu �ekilde kendini tan�mlamas� olarak ortaya ��kar.Sorular sorulmaya devam edildi�inde,bireyin verece�i yan�tlar da ku�kusuz gittik�e daha ki�isel olmak durumundad�r.Bu durumda verilecek yan�tlarla bireyin ideal ben"i ve �z sayg�s� ortaya ��kacakt�r.�rne�in"ben kendime g�venen biriyim"diyen biri kendine ili�kin �z sayg�s�n�,"ben iyi bir futbolcu olmak istiyorum"diyen bir birey ise kendi ideal benli�ini a��klam�� olmaktad�r.Benlik kavram�n�n olu�umu ve geli�imi s�recinde bireyin ya�ant�lar�,deneyimleri,ona verilen geribildirimler ve bireyin b�t�n bunlar� yorumlamas� onun kendi �z sayg� d�zeyini belirleyecektir.�z sayg�ya ili�kin b�yle bir yakla��m fenomenal bir yakla��md�r,yani bireyi anlaman�n yolu onu ancak empatik olarak anlamaktan ge�er.Bu da empatik bir yetene�e sahip olma zorunlu k�lar.Yani �nemli olan ya�ananlar�n

�OCUKLUK PS�KOZLARI

9/7/2010

yayg�n gelisimsel bozukluklar
- �ocukluk otizmi
- atipik otizm
- rett sendromu
- asperger sendromu

�K�NC� �OCUKLUK YILLARI

9/7/2010

�kinci �ocukluk y�llar�
Bu d�nem 4 ile 7 ya� aras�ndaki devreyi kapsar. Birinci bunal�m d�nemi ile ikinci bunal�m d"�neminde yer al�r. Bir bunal�m d�nemi de�ildir. Bunal�mdan ��kan �ocu�un, yeniden girece�i (daha sonraki y�llarda) bunal�ma iyi bir �ekilde haz�rlanabilmesi i�in de�erlendirilmesi gereken bir �a�d�r. Bu d�nem belkide �ocu�un en faydal� ve en s�ratli baz� ��rakl�klar
ge�irdi�i. devredir. �ocuk sosyal �evre ile s�rekli temasta bulunmak suretiyle devaml� olarak zihnini zenginie�tirir. Duyular�n alma kabiliyetinin en y�ksek �a��d�r. �st�n ��renme �zelli�ine sahiptir. Bu �a�daki �ocuk d�nyaya kar�� ger�ek ve derin bir ilgi g�sterir. Yeti�kin bir insan�n g�remedi�i say�s�z ayr�nt�-lar� g�r�r. ��itmek, dokunmak, g�rmek, k�rmak vs i�in oynar. B�t�n bunlar� yaparken hi�bir metoda ba�lanmaz. Zaten ona bir metod sa�lamakta faydas�zd�r. Onun i�in �nemli olan tek kanun i�inde ya�ad�� an ile ilgili ge�ici bir tecess�st�r. �lgilerinde devam yoktur. Kelebek gibi kendi heveslerinin pe�inde ko�ar. 5-6 ya�lar�na kadar bunda endi�e edilecek bir�ey yoktur. Bu �zellik tabiat�n gere�idir.
�ocu�un bu ya�ta zihninin geli�mesi harekette lx�lunmas�na ba�l� oldu�undan harekete ve �e�itli oyunlara kar�� b�y�k bir ihtiya� duyar. ��inde bulundu�u sosyal �evre i�ersinde ke�ifler yapmaya kar�� da b�y�k bir ihtiya� i�indedir.
Bilindi�i gibi hayat�n ilk y�llar� (�zellikle ilk iki senesi) �ocukta Pavlov"un �artl� refleksinde belirtti�i gibi bir geli�im s�zkonusudur. Pavlov>un deneyi burada hat�rianrnal�d�r. K�pe�e zil �al�nca yemek verilmi�tir, bu hep b�yle devam etmi�tir. Bir s�109
re sonra zil �al�nm��, yemek verilmemi�tir. Bu kez k�pe�in a�z�n�n salyalar�n�n akt�� g�zlenmi�tir. Yani zil �al�nca yemek gelece�ine k�pek �artlanm��t�r. Buna benzer �ekilde �ocuk da bu y�llarda anner�in elinde bibero��u g�r�nce ona kavu�mak i�in tepinir, baz� jestler yapar. Oysa bu ikinci �ocukluk �a�� dedi�imiz d�nemde yeni zihin fonksiyonlar� jeli�meye ba�lar. Bu geli�im belirginle�me yoiundad��r. Otomnom sinir sistemine ilave-ten merkezi sinir sistemine att �stemli hareketlerde �nem kazan�r.
H�lyaya ve g�zel masallara kar�� zevk duymas� bu �a��n en belirgin �zelli�idir. Bu d�nemde zihinsel geli�imin normal olabilmesi i�in yeterli ve dengeli beslenebilmesi de �ok �nemlidir. �yi beslenebilmelidir.
M�him bir nokta da �udur. Bu �a�da sevgiden yoksun edilen �ocuk, inciltilen ve yaln�z b�rak�lan �ocuk, kendisini ku�atan ger�eklerden daha g�zel buldu�u h�lyalara kapan�r. Hayata gittik�e uyan�az hale gelir ve yapayaln�z kalabilir. Bunun sebebi duygu ve sosyal d�zende oldu�u i�in tedavi �aresi de buna g�re d�zenlenmelidir. �ocuk rehberli�i klini�i bu y�nde ideal bir yard�m m�essesesini olu�turur. Burada uzman kadrosunda bir de�i�iklik yap�lm��t�r. 1 Psikiyatrist, 1 Klinik psikolo�a kar��l�k 3 Sosyal uzman g�revlidir. Burada �ocu�un sosyal �evreye uyumu ve aile sorunlar� a��r basmakta bulundu�undan, sosyal uzmanl�k bilimsel �al��ma alan�na ihtiya� �� kat daha belirgin olmaktad�r.
Duy

BEY�N VE ��RENME

9/7/2010

BEY�N ve ��RENME
��renme nedir?
Belli bir amaca y�nelik bilgi edinme s�recinde ger�ekle�en zihinsel etkinliktir.
�htiya�lar�m�z� kar��lamak,
Ko�ullara daha iyi uyum sa�layabilmek,
Belirsizli�i yenmek ve tahmin yapabilmek,
Sorumluluklar�m�z� yerine getirebilmek i�in.
Beynimiz iki ana b�l�mden olu�ur. Bunlar sol yar�mk�re ve sa� yar�mk�re

2-BEYN�N YAPISI

Sol Yar�mk�re : Mant�k
Analiz – Sentez
Ak�lc�l�k
Nedensellik
Geli�tirme
Anlama – Yorumlama
Okuyarak ��renme
Ele�tiri yapma Sa� Yar�mk�re : Yarat�c� D��nce
Yenilik
Alg�lama
Deneyerek ��renme
Yarat�c�l�k
Orjinallik
Hayal G�c�
Uygulama ve S�nama

Bellek : Genel olarak uyar�c�n�n alg�lanmas�, d�zenlenmesi, saklanmas� ve gerekti�inde hat�rlan�p kullan�lmas� s�recidir (�lgen, 1994, s:144)

Uyar�c�

Tan�ma
Duyusal Kay�t Dikkat K�sa S�reli Bellek
Alg�

Tekrar(Anlaml� Kodlama)
Gruplama

Uzun S�reli Bellek

Duyusal Kay�t (Anl�k Bellek)
�evredeki uyar�c� duyu organlar� yoluyla sinirleri uyar�r.
Uyar�c�n�n izi yakla��k bir saniye duyuya kay�t olur.
Duyusal kayd�n kapasitesi �ok geni�tir.
Tan�ma
Yeni gelen uyar�c�lar�n �zelliklerinin uzun s�reli bellekteki bilgilerle kar��la�t�r�lmas� eylemidir.
Tan�man�n ba�ar�s�, uyar�c�n�n niteliklerinin a��k olmas�na ve bireyin sahip oldu�u ilgilere ba�l�d�r.
Dikkat
Birey dikkat etti�i uyar�c�lar� alg�lar. Dikkati etkileyen etmenler �unlard�r :
Yabanc� ve farkl� uyar�c�lar dikkat �ekicidir.
�ok yal�n ve �ok karma��k uyar�c�lardansa, orta derecede karma��k uyar�c�lar daha dikkat �ekicidir.
Alt� �izili, italik, kal�n, renkli kalemle yaz�lan yaz�lar�n, �er�eve i�ine al�nan bilgilerin �nemli oldu�unu ya�ant�lar�m�zla ��rendi�imiz i�in, bu t�r ipu�lar�na "��renilmi� ipu�lar�" denir. ��renilmi� ipu�lar� dikkat �ekicidir.
Bireyin beklenti ve ihtiya�lar� dikkati etkiler.

Alg�
Duyu organlar�na gelen uyar�mlar�n anlaml� hale getirilmesi s�recine alg� denir. Alg� hem bireyin �zelliklerinden, hem de sunulan uyar�c�lardan etkilenir.
�evreden gelen �ok fazla uyar�c� vard�r, organizmalar�n bu uyar�c�lar�n hepsini alg�lamas� m�mk�n de�ildir. Organizman�n, �evreden gelen uyar�c�lar�n baz�lar�n� se�mesine alg�da se�icilik denir. K�sa s�reli belle�i tan�yal�m.
K�sa S�reli Bellek (�al��an Bellek)
Duyusal kayda gelen bilgilerin uzun s�reli belle�e kodlanmas�n� sa�lar.
Kapasitesi s�n�rl�d�r. (yakla��k 5-6 bilgi birimi. Harf, say� vb.)
Bilgiyi koruma s�resi yakla��k 20 sn" dir.

K�sa s�reli belle�in i�levleri �unlard�r:
Duyusal yolla kayda gelen yeni bilgiyle uzun s�reli bellekte depolu bulunan eski bilgileri kar��la�t�r�r ve e�le�tirir.
Uzun s�reli bellekteki bilgilerle, yeni gelen bilgileri b�t�nle�tirir.
Yeni gelen bilgilerin sessiz ya da sesli tekrarlar yoluyla k�sa s�reli bellekte kalmas�n� sa�lar.
K�sa s�reli belle�e gelen bilgilerin uzun s�reli belle�e depolanmas� genellikle iki s�re�le sa�lanmaktad�r. Bunlar, tekrar(anla

PS�KOLOJ�K DANI�MA(DERS NOTLARI)

9/7/2010

G�ZELL�K, �Y�L�K, GER�EKL�K

9/7/2010

G�ZELL�K, �Y�L�K, GER�EKL�K

Noeta Evrensel �nsan Duyarl��n�n, Duygusunun ve D��ncesinin anlat�mlar� �zerine bir ara�t�rma giri�imidir.

Yaln�zca Ger�ekli�i de�il ama Yanl��l�� da, yaln�zca �yiyi de�il ama K�t�y� de, yaln�zca G�zelli�i de�il ama �irkinli�i de tam a��n�m� i�inde konu alan b�yle bir ara�t�rma usun bak�� a��s�ndan insan bilincinin alabilece�i olanakl� t�m �ekillerin bir ��z�mlemesidir.
Bu bir varolu��uluk oyunu ya da bir tarihsel �zdek�ilik komplosu de�ildir.
Postmodern-nihilist m�zm�zl�k de�ildir.
Pozitif bilim ya da akademik "felsefecilik" de de�ildir.
Keyfi bir d�nya g�r�� retme sorunu ise hi� de�ildir.
Felsefedir. �dealizmdir.
B�yle bir ��z�mleme ancak Usun Salt�k Bak�� A��s�ndan yap�labilir.
"Salt�k Bak�� A��s�" yaln�zca g�reli olmayan,
�u ya da bu ko�ula, duruma, e�ilime, �zence vb. g�re ileri s�r�lmeyen,
tersine yaln�zca olguyu onun kavram�na g�re ��z�mleyen bak�� a��s�d�r.
Ger�ekli�in bak�� a��s�d�r.
Ger�eklik bir �c� de�ildir.
Ne de bilinemeyecek insan-�st� bir�eydir.
�nsandan yaln�zca ka�an utanga� bir "�te yan" da de�ildir.
Tam tersine, ilkin i�inde ya�ad��m�z d�nyan�n kendisidir, ve sonra onun usumuza boyun e�meye, tam olarak anla��lmaya, ve gizledi�i olanaklar�n kavranmas� �l��s�nde de�i�meye haz�r do�as�d�r.
Ger�eklik insana �z� denli yak�nd�r.
Bo� kafalarda etkili olan ku�kucu Kant"�n aptalla�t�r�c� t�ls�m�n� ciddiye almamal�y�z. Felsefeyi d��ncesiz bir dil oyununa, Ger�ekli�i bir terminoloji ��mar�kl��na indirgeyen zavall� entelin �v�r z�v�r�n� k��msemeliyiz.
1) Felsefe ya ger�ekliktir, ve ger�eklik olarak insanl��n bilincinin kazanabilece�i en y�ksek, ideal, anlaml�, de�erli biricik bi�imin anlat�m�d�r, ve b�yleyken hi�bir�ey kar��s�nda hi�bir zaman ve hi�bir durumda ikincil de�ildir.
2) Ya da ger�eklik yoktur, insan d��ncesi �nemsiz, beceriksiz, yeteneksiz bir yetidir, ve o zaman her�ey "metin"dir, "g�reli"dir, "anlams�z"d�r. Ve o zaman "her�ey ge�erlidir."
Bu ikircimin ��z�m�n� keyfi d��ncelerin �zerinde ve �tesinde, felsefenin kendi alan�nda �retmeliyiz. E�er insan varolu�una, kendi varolu�umuza bir anlam vermeyi istiyorsak, o zaman ba�lang��ta salt i�g�d�sel, salt duygusal, salt �znel bile olsa, b�yle yal�n bir istek bizi usun ara�t�rmas�na g�d�lemek i�in yeterli olmal�d�r.
""Sorgulanmayan bir ya�am ya�amaya de�mezdir.""
Modern kitle toplumunun, bu kendinden ge�mi� t�ketim kalabal��n�n insan� ruhsuzla�t�rd��, ondan d��ncesini, d��lerini, ideallerini kolayca �al�verdi�i bir zamanda, b�yle bir ara�t�rma, b�yle bir sorgulama gereksiniminin kendisi ancak Felsefe Tarihi taraf�ndan g�d�lendirilebilir. Felsefeden, �dealizmden soyutlanan bilin� anlama gereksiniminde oldu�unu g�remez. �nsan olmak i�in �imdi oldu�u her�eyden daha �o�u olmay� ba�armas� gerekti�ini g�remez. Ba�tan sona anlams�z bir �ey olarak, bir sa�mal�k olarak varolur, varl��n� yoklu�undan en k��k bir yolda ay�rmayan bir d�nyada s�n�p gider.
Felsefeye, �dealizme, insan�n bu en soylu, en de�erli bilimine bir akademik �arlatanl�k g�revini vermeyi ba�arm�� bir d�nyada,
insan� salt �zdekselin terimlerine tutsak eden ve ondaki tinselli�in son par�alar�n� da bast�rmaya �al��an bir toplumsal yap�da,
b�yle de�er yoksulu, anlam yoksulu bir varolu�ta,
ger�ekli�in en �nemsiz, en gereksiz, en kolay vazge�ilebilir bir soruna indirgendi�i bir zamanda,
b�yle bir zamanda Felsefe ile kar��la�mak, ve onunla onun ger�ek de�erinin g�r�lebilece�i bir yolda kar��la�mak
— bu salt�k olarak ki�inin ya�amdaki en b�y�k �ans�d�r.
Her ussal insan �abas� durumunda oldu�u gibi, Felsefede de bizi �nceleyen s�recin elmas birikimi daha �te ilerlemenin vazge�ilmez ko�uludur.
Her ussal insan �abas� durumunda oldu�u gibi, Felsefede de �imdiyi �nceleyen s�recin bilinci onu izleyecek olan geli�menin g�d�s�d�r.
Ve ba�ka hi�bir ussal insan �abas� �rne�inde olmad�� gibi, Felsefe insana d��sal olan bir hedefi de�il ama onun en i� kendisinin, ussal ve ruhsal do�as�n�n eksiksiz olarak b�y�mesini ama�lar.
Bunun i�in ya�am �

B�L�M NED�R

9/7/2010

B�L�M NED�R ?

� � � N D E K � L E R

B�L�M NED�R ?

* TDK s�zl��nde bilim ��yle tan�mlan�yor:
* �nsan do�aya egemen olmak ister!
* Bilim neyle u�ra��r?
* Bilimin g�c�
* Bilimsel Bilginin �zellikleri
* Bilimin De�eri
* Bilim �� bak�mdan de�erlidir :
* Bilim Tarihi Nedir ?
* Bilimsel y�ntem

ESK��A�DA B�L�M

A. �inde Bilim
B. Hindistanda Bilim
C. Orta Asyada Bilim
D. M�s�rda Bilim
E. Mezopotamyada Bilim
F. Anadoluda Bilim

YUNANLILAR D�NEM�NDE B�L�M

A.Hellenik �a�da Bilim
a. Do�a ve Bilgi Felsefesi
* Aristoteles
* Milet Okulu
* Homeros
* Parmenides
* Platon
* Sokrates
* Thales
* Zenon
b. Matematik
c. Astronomi
d. Co�rafya
e. T�p
f. Teknik
B.Hellenistik �a�da Bilim
a. Do�a ve Bilgi Felsefesi
b. Matematik
c. Astronomi
*Aristarkus
d. Fizik
e. Biyoloji
* Herophilos
g. Co�rafya
*Archimedes

ROMALILAR D�NEM�NDE B�L�M

a.Do�a ve Bilgi Felsefesi
b.Matematik
c.Astronomi
*Batlamyus
d.Fizik
e.Co�rafya
f.T�p
g.Teknik

ORTA�A�DA B�L�M

A. Orta�a� H�ristiyan D�nyas�nda Bilim
1. Erken Orta�a�
2. Y�ksek Orta�a�
*�niversitelerin Kurulu�u
*Fransisken ve Dominiken Tarikatlar�
*On �kinci Y�zy�l R�nesans�n�n Do�u�u ve Etkileri
3. Ge� Orta�a�
a. Do�a ve Bilgi Felsefesi
*Albertus Magnus
* Thomas Aquinas
* Johannes Kepler
b. T�p
B. Orta�a� �slam D�nyas�nda Bilim
a. Do�a ve Bilgi Felsefesi
* Farabi
* �bn Haldun
* �bn R��d
* �bn Sina
* Yusuf Has Hacib
b. Matematik
c. Astronomi
d. Fizik
e. Kimya
f. Biyoloji
g. Co�rafya
h. T�p
* Ali ibn Abbas
l. Tarih

YEN��A�DA B�L�M

A. Yeniden Do�u� (R�nesans) D�neminde Bilim
(On Be�inci Y�zy�l ve On Alt�nc� Y�zy�l)

a.Do�a ve Bilgi Felsefesi
*Francis Bacon
b.Matematik
c. Astronomi
*Kopernik
*Tycho Brahe
d.Fizik
e.Biyoloji
f. T�p
h.Teknik
B. On Yedinci Y�zy�lda Bilim
(Bilimsel Devrim)
a.Do�a ve Bilgi Felsefesi
* Descartes
b. Matematik
c. Astronomi
* Sir Isaac Newton
*GAL�LEO GAL�LE� (1564-1642) ( Ek1)
d. Fizik
e. Kimya
f. Biyoloji
g. T�p
h. Teknik

YAKIN�A�DA B�L�M

A. On Sekizinci Y�zy�lda Bilim
(Ayd�nlanma D�nemi)
a. Do�a ve Bilgi Felsefesi
b. Matematik
* Leonardo da Vinci
c. Astronomi
d. Fizik
f. Biyoloji
g. Co�rafya

B. On Dokuzuncu Y�zy�lda Bilim ( End�stri Devrimi ve Bilim )
Evrim Kuram� Ve Darwin ( Ek2)
C. Yirminci Y�zy�lda Bilim ( �a�da� Bilim )

E�NSTE�N Devrimi ( �zel Relativite Teorisinin Do�u�u ) ( Ek3)
KUANTUM TEOR�S� ve Atom Fizi�inin Do�u�u ( Ek4)
a. Do�a ve Bilgi Felsefesi
b. Matematik c.Astronomi
d. Fizik
e. Kimya
f. Biyoloji
g. Jeoloji
h. T�p
i. Teknik
k. Uzay�n Ke�fi
l. Bilgisayar

B�L�M NED�R ?

TDK s�zl��nde bilim ��yle tan�mlan�yor:

Bilim: Evrenin ya da olaylar�n bir b�l�m�n� konu olarak se�en, deneysel y�ntemlere ve ger�ekli�e dayanarak yasalar ��karmaya �al��an d�zenli bilgi.

Genel ge�erlik ve kesinlik nitelikleri g�steren y�ntemli ve dizgesel bilgi.

Belli bir konuyu bilme iste�inden yola ��kan, belli bir ere�e y�nelen bir bilgi edinme ve y�ntemli ara�t�rma s�reci.

Bilim ile u�ra�an bir ki�inin bu tan�mlar� yeterli bulmayaca��n� s�ylemeye gerek yoktur. Bu nedenle, bilimin eksiksiz bir tan�m�n� yapmaya kalk��mak yerine, onu a��klamaya �al��mak daha do�ru olacakt�r.

�nsan do�aya egemen olmak ister!

Derler ki insano�lu varolu�undan beri do�ay� bilmek, do�aya egemen olmak istemi�tir. Bu nedenle, insan varolu�undan beri do�ayla sava�maktad�r. Son zamanlarda, bu g�r��n tersi ortaya at�lm��t�r: �nsan do�ayla bar�� i�inde ya�ama �abas� i�indedir.Bence bu iki g�r�� birbirlerine denktir. Baz� politikac�lar�n dedi�i gibi, s�rekli bar�� i�in, s�rekli sava�a haz�r olmak gerekir.

G�k g�rlemesi, �im�ek �akmas�, Ay�n ya da G�ne�in tutulmas�, hastal�klar, afetler, vb. do�a olaylar� bazen onun merak�n� �ekmi�, bazen onu korkutmu�tur.

�te yandan, bu olgu, insan�, do�a korkusunu yenmeye ve merak�n� gidermeye zorlam��t�r. Korkuyu yenebilmenin ya da merak� gidermenin tek yolunun, onu yaratan do�a olay�n� bilmek ve ona egemen olmak oldu�unu, insan, �n�nde sonunda anlam��t�r. Peki, insano�lunun do�ayla giri�ti�i aman

PS�KOLOJ� - FANUS - MORR�S WEST

9/7/2010

fanus - morris west

ANKS�YETE BOZUKLUKLARI

9/7/2010

anksiyete; nedeni bilinmeyen, i�ten gelen, belirsiz, korku, kayg�, s�k�nt�, k�t� bir �ey olacakm�� endi�esi ile ya�anan bir bunalt� duygusudur. ya�am� tehdit eden ya da tehdit �eklinde alg�lanan bir �e�it alarm duygusudur. i�ten ya da d��tan gelen tehlikeler ya da tehlike beklentilerine kar�� ya�anan bir tepkidir. �ok hafif gerginlik ve tedirginlikten panik derecesine varan de�i�ik yo�unluklarda olabilir. anksiyetenin patolojik �zellikleri yan�s�ra uyuma d�n�k i�levi de vard�r. i� ve d�� tehlikelere kar�� koruyucu, uyar�c�, �nlem al�nmas�n� sa�layan bir y�n� de vard�r. alg�lanan bu tehlikelere kar�� benlik (ego) savunma d�zeneklerini kullanarak ba�etmeye, �nlem almaya, kendini korumaya �al��r. e�er benlik g�c� yerindeyse sorun ��z�l�r. bu nedenle her zaman patolojik ve normal anksiyete aras�nda ayr�m yapmak kolay olmayabilir.

�OCUKLARDAK� PS�KOLOJ�K BOZUKLUKLAR

9/7/2010

UYUM: Bireyin sahip oldu�u �zelliklerin kendi benli�i ile ve i�inde bulundu�u �evre aras�nda dengeli bir ili�ki kurabilme ve s�rd�rebilmesidir.
UYUMSUZ �OCUKLAR: Kendi benli�i ve �evresiyle dengeli ve etkili ili�ki kurma,geli�tirme ve s�rd�rebilmede g��l�k �eken ve bu y�zden geli�imleri sekteye u�rayan ve �evresindekilerin ola�an �abalar� ile d�zelmeyen davran�� kal�plar�na sahip olan �ocuklara denir.
UYUMSUZLU�UN NEDENLER�:
1.Kal�t�m : uyumsuzlu�un ortaya ��kmas�nda kal�t�m�n etkili oldu�u bilinmekle beraber,uygun e�itim ortam� ve koruyucu davran��larla bu etkinin ortadan kald�r�laca�� ya da en aza indirilece�i bir ger�ektir.
2.Bedensel Nedenler: Uzun s�ren hastal�klar (epilepsi,beyin zedelenmeleri.zeka engelleri,sa��rl�k,k�rl�k...)
3.Temel gereksinimlerinin doyurulmamas�: Biyolojik ve fizyolojik,psikolojik ve sosyolojik.
4.Yanl�� E�itim: Anne-baban�n yanl�� tutumlar�,otoriter olma ya da a��r� ho�g�r�,ceza,dayak,tutars�z e�itim...

�OCUKLARDA SIKLIKLA G�R�LEN BOZUKLUKLAR:

1.��RENME G��L�KLER�
2.KEKELEME
3.FONOLOJ�K BOZUKLUK
4.D�KKAT EKS�KL�� VE H�PERAKT�V�TE BOZUKLU�U
-��RENME G��L��
�ocuklardaki ��renme g��l�� baz� alanlarda �ocu�un zeka d�zeyi ve ya��na uygun geli�im d�zeyinin �ok alt�nda ba�ar� g�stermesi ile karakterizedir. Bu alanlar matematik ��renme g��l�� , yaz�l� anlat�m g��l�� ,okuma g��l�� eklinde �zetlenebilir.
�zel ��renme g��l�klerinin g�r�n�m� �ocu�un zeka seviyesi normal olmas�na ra�men yukar�da bahsedilen alanlarda gerekli performans�- ba�ka bir psikiyatrik veya organik bir neden olmadan-g�sterememesidir.
�zel ��renme g��l�klerinin tan�s� klinik g�r�n�m ve yap�lan testlerle belli olmaktad�r.�zel ��renme g��l��n�n ayr�c� tan�s�nda okullardaki normal olarak geli�en sapmalar ,e�itim ve ��retimde f�rsat eksikli�i , �ocu�a verilen yetersiz ��renim durumu g�z �n�ne al�nmal�d�r. Ayr�ca g�rme ve i�itme veya herhangi bir duyu bozukluklar�nda , zeka problemi olan �ocuklarda , yayg�n geli�imsel gerili�i olan �ocuklarda g�r�len o bozuklu�a ba�l� ��renme g��l��nden bu mevcut durum ay�rt edilmelidir.
Okuma bozuklu�unda �ocu�un zeka d�zeyi ve ald�� e�itim g�z �n�ne al�nd��nda �ocu�un ondan beklenen seviyenin �nemli derecede alt�nda okuma becerisi g�stermesidir. Okuma bozuklu�u olan �ocuklarda sesli okumada �arp�kl�klar , yanl�� s�zc�k kullanma ve s�zc�k atlamalar� olur. Okuma bozuklu�u y�ksek IQ ile beraberse , erken tan� ve tedavi ile sonu� iyi olmaktad�r.
Matemetik ve yaz�l� anlat�m bozuklu�unda da okuma bozuklu�unda oldu�u gibi IQ seviyesi ve ald�� e�itim g�z �n�ne al�nd��nda �nemli derecede yetersizlik g�r�l�r.Bu durum �ocu�un okul performans�n� ders ba�ar�s�n� �nemli derecede etkiler , Aileler normalde �ocuklar�n�n zeka d�zeyine bakt�klar�nda belli bir ba�ar� beklemelerine kar��n �ocuklardan yukar�da bahsedilen alanlarda �nemli derecede s�k�nt� olmaktad�r. Bu durumda �ocu�un kendi �zg�veni bozulmakta , aile ile olan ili�kilerde sorunlar ya�anmaktad�r.
�zel ��renme g��l�klerine ba�ka psikiyatrik durumlar da e�lik edebilir. �zellikle dikkat eksikli�i ve hiperaktivite bozuklu�u ile s�k bir �ekilde bir arada olabilir. Bu iki durumun ay�r�c� tan�s� baz� standart testler ve �ocu�un klinik durumu ile kesinle�tirilmektedir. Tedavide �zel ��renme g��l��ne y�nelik e�itimin verilmesi ile tedavi ger�ekle�ebilir. Ancak bu durumun tedavisi uzun bir s�re almakta , baz� problemler ya�am boyu devam edebilmektedir.

2-KEKELEME BOZUKLU�U
�ocu�un konu�mas�n�n zamanlamas�nda ve ak�c�l��nda bozulma s�zkonusudur,seslerin ve hecelerin s�k uzat�lmas� ve tekrar edilmesi olabilir. Hece ve kelimeleri s�ylerken duraklama olabilir .Bazan s�yleyemedi�i kelimeyi konu�mamak i�in ki�i ba�ka kelimeler kullanmaya �al��abilir. Kelime yinelemeleri olabilece�i gibi hece yinelemeleride olabilir.
Genelde 2-4 ya�lar� aras�nda olan kekemelik normal olarak kar��lan�r . Kekemeli�in %90 ge�ici olmakla beraber %10 kadar� kal�c� olabilir . Israr eden kekemeliklerde gerekli m�dahalenin ya

SINIFTA 5 ZOR K��L�K VE ONLARLA BA�EDEB�LME

9/7/2010

SINIFTA 5 ZOR K��L�K VE ONLARLA BA�EDEB�LME

Bu y�l "zor" ��rencilerin bile derslere odaklanmas�n� sa�layabilmek i�in olumlu davran�� y�netimini kullan�n.
Her ��retmen gibi ben de bir s�n�f� idare etmenin ne kadar �nemli bir i� oldu�unu biliyorum. Kendi �al��ma yerim olan Avustralyada ve d�nyan�n g�rev yapt��m �e�itli yerlerinde farkl� yetene�e, ge�mi�e ve mizaca sahip 25 ya da daha fazla ��renciyi al�p birlikte �al��an, haklara sayg� duyan bir grup olu�turman�n ne kadar zahmetli bir i� oldu�unu tekrar tekrar g�rd�m. Belirli t�rlerdeki ��renci davran��lar� (her s�n�fta g�r�lmesine kar��n yine de can s�k�c� olan) bu i�i ba�ar�lmas� daha zor hale getirir. Buna ra�men s�n�ftaki en zor ki�iliklerin bile haklar� ve sorumluluklar� dengeleyen olumlu disiplin y�ntemlerine olumlu kar��l�k verdi�ini ke�fettim.
Bu yaz�da a�a��daki ki�ilik t�rleri i�in i�e yarayan stratejileri bulacaks�n�z:
1.Gevezeler
2.Yap��kanlar
3.Boykot�ular
4.Tart��mac�lar
5.Somurtkanlar

1. GEVEZELER
G�zlemci oldu�um bir s�n�fta ��retmen grup etkinliklerinden �nce bir noktay� a��kl�yor; tam bu anda bir ��renci di�erine d�n�p f�s�ldamaya ba�l�yor.
��retmen: "Lisa ve Emma, Dersi anlatmaya �al��yorum!"
Lisa: "Ama ben konu�muyordum!"
��retmen: "Lisa, seni Emma ile konu�urken g�rd�m. Ben ders anlat�rken konu�ma. Dikkatini buraya ver."
Lisa: "Hocam yapmay�n. Emma sadece bana �al��mayla ilgili bir soru sordu!"
��retmen: "Beni dinle" Kimin ne s�yledi�i beni ilgilendirmez.
(��retmen do�al olarak sinirlenmi�tir; �zellikle Lisan�n ses tonundan ve el kol hareketlerinden dolay�.)
Lisa: "Ama, Emma "
��retmen: "Lisa!" Bu y�ksek ses tonunu ��yle bir ifade izler: "Bir kelime daha s�ylersen..." ya da azarlay�c� bir tonda "... b�kt�m usand�m". Her iki durumda da zarar verici bir yan vard�r.

�ZLENECEK STRATEJ�LER
*Olumlu bir y�nlendirmede ya da an�msatmada bulunun ve ard�ndan te�ekk�r edin.
�stemedi�iniz davran��a de�il istedi�inize odaklan�n; �rne�in "Kar��ma" demek yerine "Teker T

MOTIVASYON

9/7/2010

MOTIVASYON

En �nemli mesaj insan�n kendisidir.
D.C�celoglu

En b�y�k zaman h�rs�z� karars�zl�kt�r
Kim arad�g�n� ciddiyetle arasa ancak o bulabilir
A.�ahin

Sorumluluk ki�inin �zerine ald�g� her�eyden hesap vermeye haz�r olmas� demektir.
D.C�celoglu

Beslenme insan f�trat�nda potansiyel olarak varedilen g��leri harekete ge�irmektir

A..�ahin

Ki�iler tembel degildir.Sadece g��l� amaclar� yoktur.
A.Robins
Ki�inin umutlar� �imdiki g�c�n�n kaynag�d�r.
Z.Baran

�at�n�n karla �rt�l� olmas� evin i�inde ate� bulunmad�g� manas�na gelmez.
B.Lahr

Ya�am enerjinizin kaynag� sizin �z�n�z kendi �z�n�zden koptugunuz zaman �evkiniz kalmaz.
D.C�celoglu

Sagl�kl� bireyin olu�um s�reci sorularla ba�lar sorularla geli�ir ve k�vam�n� bulur sorular� ertelemek bireyin t�keni�i demektir
N.Dagl�

Tevehh�m ile yoktan elem almak rahmet ve ilahi kadere itimats�zl�kt�r.
�ualar

Konsantrasyon bezginlik duymadan fiziksel ve zihinsel enerjiyi tek bir noktaya s�rekli uygulama yetenegidir.
T.Ed�son

Ya�am �ekliniz iletim �eklinizi belirler s�zleriniz y�z ifadeleriniz ne bildiginizi ve neleri kullanabileceginizi s�yler.
A.Robins

Sadece yeteri kadar sevebilirseniz d�nyan�n en g��l� insan� olabilirsiniz.
E.Fox

Motivasyonun kaynag� g�n�ld�r.Orada bitmek t�kenmek bilmeyen bir enerji vard�r.
D.C�celoglu

�nsanlar aras�ndaki fark ufakt�r.Ufak fark tutumlard�r.B�y�k farkl�l�k ise bu tutumun olumlu veya olumsuz oldugudur.
C.Stone

Ben hayat�m�n hi�bir an�nda karamsarl�k nedir tan�mad�m.
ATAT�RK

Doruga ula�san�z bile hala ula��lmas� gereken t�m gelecek �n�n�zde durmaktad�r.
T.King

Limiti koyan zihindir.Y�zde y�z inand�g�n s�rece her�eyi yapabilirsin.
A.Schwarzenekger
�nsan inand�g�d�r.
A.Chechov

Sab�r devad�r geni�ligin anahtar�d�r.Ki�iyi maksad�na ula�t�ran bir erdemdir.
MEVLANA

Agac�n k�k�nde i�ten gelme bir nemlilik canl�l�k olmasa sen ona bin selin suyunu d�ksen yine faydas�zd�r.
Mevlana

D�MAGLARA "EFOR" YAPTIRTMAK ��TE GER�EK YEN�LENME BUDUR.
A.�AH�N

Degi�imin oldugu heryerde mutlaka diren� olacakt�r.
D.C�celoglu

D�nyaya y�n verenler m�kemmelligi modelleyebilmek i�in t�m ipu�lar�n� buluncaya kadar soru sormay� s�rd�ren ki�ilerdir.
A.Robins

Kulland�g�n�z kelimeler nas�l ya�ayacag�n�z� belirlerler.
A.Robins

G�zel g�ren g�zel d��n�r.G�zel d��nen hayat�ndan lezzet al�r.
B.S.N.

B�LG� FELSEFES�

9/7/2010

��NDEK�LER
Sayfa
B�LG� .................................................................................................................................3
Bilginin Tan�m� .............................................................................................3
Bilgi �e�itleri ..........................................................................................................3
G�ndelik Bilgi ........ .......................................................................................3
Teknik Bilgi ................................................................................................. 4
Sanat Bilgisi ................................................................................................4
Dini Bilgi .............................................................................................4
Bilimsel Bilgi ................................................................................................. 5
Felsefi Bilgi ........................................................................................5
B�LG� FELSEFES� .......................................................................................................... 6
Bilgi Felsefesinin Konusu ........................... ........................................................6
Bilgi kuram� (Epistemoloji) ...................................................................... 6
Bilgi kuram�n�n temel kavramlar�................ ...........................................6
Bilgi kuram�n�n temel sorular� .................................................................7
Mant�k ...................................................................................................................7
Bilgi Kuram�n�n Temel Problemi... ...........................................................................7
Do�ru Bilginin �mkans�zl��................................................................................7
Sofistler .........................................................................................................8
Septikler.........................................................................................................10
Do�ru Bilginin �mkan�..........................................................................................12
Rasyonalizm....... .........................................................................................12
Ampirizm (Deneycilik)...................................................................................15
Kritisizm (Tenkit�i)........................................................................................17
Ent�isyonizm (Sezgicilik)......... ..................................................................18
Pozitivizm (Olguculuk).................................................................................19
Analitik Felsefe (��z�mleyici) ........ ...........................................................19
Pragmatizm (Faydac�l�k) ............................................................................20
Fenomenoloji (�z Bilimi-G�r�ng�bilim)..... ...............................................21

B�LG�

A) Bilginin Tan�m� : Bilgi; bilenle ( �zne / suje ) bilinen ( Nesne / obje ) aras�nda kurulan ba� sonucu a��a ��kan �r�nd�r. Felsefe bilgi konu olunca �ncelikle ve genel olarak insan bilgisini konu edinir. Bu a��dan bilen insand�r. Bilinen ise insan� �evreleyen di�er t�m varl�klard�r. Hatta insan�n kendisi de �o�u kere insan bilgisinin nesnesini olu�turur. Bilgi s�recinde bilenle bil

ETK�L� ��RETMENL�K

9/7/2010

Onun ��rendi�i her yeni �eyle d�nyay� alg�lamas�n�n geli�ti�ini ve beceri da�arc��n�n zenginle�ti�ini izlemek insana co�ku verir
1- �yi ��retmen sakindir,tela�lanmaz, sinirlenmez. Her zaman so�uk kanl�d�r ve a��r� duygular�n� g�stermez.
7-�yi ��retmen her sorunun yan�t�n� bilir. ��rencilerden daha ak�ll�d�r.5-�yi ��retmen co�kulu,uyar�c� ve �zg�r ��retim ortam� yarat�r ve bu ortam� her zaman d�zenli tutar.

Onun ��rendi�i her yeni �eyle d�nyay� alg�lamas�n�n geli�ti�ini ve beceri da�arc��n�n zenginle�ti�ini izlemek insana co�ku verirGen�lere bir �eyler ��retmek olduk�a s�k�nt�l� ve �o�unlukla hayal k�r�kl�� yaratan bir u�ra�t�r.
2-�yi ��retmen �nyarg�l� ve yanl� de�ildir.
B�t�n ��rencilere
e�it davran�r.
Cinsiyet ayr�m�
yapmaz.
6-�yi ��retmen her �eyden �nce tutarl�d�r. De�i�mez,unutmaz,�ok ne�eli ya da �ok as�k y�zl� de�ildi ve hata yapmaz.

ER�CH FROMM (1900-1980)

9/7/2010

ER�CH FROMM (1900-1980)

Fromm"un kuram� temellerini Freud"un g�r��lerinden al�r.Buna kar��n Fromm;Horney,Sullivan gibi bilim adamlar�yla birlikte sosyolojik ekole dahildir.Bu ekolde Freud"un aksine toplumun insan ki�ili�ini �ekillendirdi�ine inan�l�r.
Freud;insan� i�g�d�lerinin �ekillendirdi�i biyolojik bir varl�k olarak g�r�r.Bireyin toplumla olan ili�kisi; varolan i�g�d�lerini tatmin i�in topluma y�nelme ve toplumdan bunlar� bast�rmas� i�in g�rd�� bask� nedeniyle onla ya�ad�� at��ma �eklindedir.Bir yandan da uygarla�man�n bedeli bu i�g�d�lerin yeterli derecede bast�r�lmas�,di�er ad�yla nevrozlard�r.
Freud"un insan do�as�na bak�� karamsard�r,insan do�as� de�i�emez,hep k�t� kalmaya mahkumdur.Uygarl�k,k�lt�r gibi etmenler bu ger�e�i bozamaz.
Fromm ise insan�n k�lt�rel,toplumsal bir varl�k oldu�unu savunur,temel fizyolojik ihtiya�lar� oldu�unu kabul eder ama bunlar�n doyumu yine toplum taraf�ndan belirlenir.
Fromm insan davran��na y�n veren en �nemli etkenin sevgi oldu�unu savunur,dolay�s�yla insan do�as� hakk�nda Freud gibi olumsuz d��nmez,h�manisttir.Fromm"un �nem verdi�i nokta insan�n toplumla kurdu�u ili�kidir ��nk� birey ve toplumun kar��l�kl� ili�kisi bir tak�m de�i�ikliklere y�n verir.Bu a��dan bak�ld��nda ikisi aras�nda dinamik bir ili�kiden s�z edilir(Freud"da statikti)�a�da� insan�n ya�ad�� sorunlar,�at��malar tarihsel �artlar ve bunlar�n olu�turdu�u toplumsal d�zenden kaynaklan�r.Ama �a�da� insan bu problemleri ��zebilir,bunu yapma yetisi onda mevcuttur.
Fromm a�a��daki �nermelerin ge�erlili�ini kabul eder:
�nsan�n do�u�tan gelen temel bir tabiat� vard�r
Toplum insan tabiat�n�n ihtiya�lar�n� tatmin i�in yarat�lm��t�r.
�imdiye kadar yarat�lm�� olan sosyal d�zenler insan varl��n�n ihtiya�lar�n� kar��layacak �ekilde d�zenlenememi�tir.Ama Fromm b�yle bir toplum yaratma imkan�n varl��ndan s�z eder.Bu toplumsal yap� i�inde insan varl��n�n b�t�n g��lerini ger�ekle�tirerek yaln�zl�k ve umutsuzluk duygular�ndan kurtulabilecektir.

KARARLILIK

9/7/2010

2.KARARLILIK
2.1 Giriş:
Kararlılık sorunu kontrol sistemlerinin tasarımında ve incelenmesinde en b�y�k sorunlardan olarak karşımıza �ıkar. Kararsız bir sistem genelde kullanılamaz kabul edilir. Lineer, lineer olmayan, zamanla değişen ve zamanla değişmeyen t�m sistemler g�z �n�nde bulundurulduğunda kararlılık tanımı �ok farklı şekillerde verilir. Lineer ve zamanla değişmeyen sistemlerde kararlılık incelenmesi karakteristik denklem yardımıyla yapılır.
2.2. Kararlılık Sorunu Ve Kavramı
Tanım 2.2.1: Burada stabilitenin iki tanımı verilecektir.
1. Sınırlı-Giriş Sınırlı-�ıkış Kararlılığı
Bir sistemin girişine uygulanan sınırlı girişler i�in �ıkışı da artan t zamanı ile sınırlı kalıyorsa sistem sınırlı giriş sınırlı �ıkış anlamında kararlıdır denir.
2. Asimptotik Anlamda Kararlılık
Bir sisteme hi�bir giriş uygulanmadığı halde, herhangi sınırlı ilk koşul işareti altında sistemin durumları ve �ıkışları i�in oluyorsa, sistem asimptotik anlamda kararlıdır denir.
Kararlı bir sistem uyarılmadık�a harekete ge�mez ve bir işaret ile uyarıldığında ise hareket ge�er ve uyarma kalkınca eski durumuna geri d�ner.
2.3. Kararlılık Koşulları:
Tek giriş ve tek �ıkışlı lineer zamanla değişmeyen kontrol sisteminin transfer fonksiyonunun
(2.1) bi�iminde verildiğini varsayalım. Sistemin stabil olup olmadığını anlamak i�in aşağıdaki iki koşulun sağlanıp sağlanmadığına bakmak gerekir:
1.T(s) in payının derecesinin paydanın derecesinden k��k olması
2.Karakteristik denklem q(s)=0 ın b�t�n k�klerinin sol yarım s d�zleminde bulunup bulunmadığının izlenmesi. Orijinde bir katlı ve jω ekseni �zerinde yine bir katlı eşlenik k�kler bulunabilir.
Kararlılığın sağlanıp sağlanmadığını anlamak i�in en �ok kullanılan kriterler Routh stabilite (Routh-Hurwitz ) kriteri ve Nyquist stabilite kriteridir diyebiliriz
a)Routh-Hurwitz Kriteri: Daha sonra k�klerin yer eğrisi �iziminde yer eğrisinin sanal ekseni kestiği noktayı bulmak amacıyla anlattığımız bu kriter; Doğrusal, zamanla değişmeyen, sabit katsayılı karakteristik denklemlerin mutlak kararlılığı hakkında bilgi sağlayan cebirsel bir y�ntemdir. Kriter, karakteristik denklemin k�klerinden herhangi birinin sağ yarı s-d�zleminde yer alıp almadığını belirler.
b)Nyquist Kriteri: Bu kriter, a�ık �evrimli sistemin Nyquist eğrisi davranışına bakarak,, kapalı �evrimli sistemin sağ yarı s-d�zlemi kutup ve sıfırları arasındaki fark konusunda bilgi sağlayan yarı grafiksel bir y�ntemdir. 2.1 deki ifadede karakteristik denklem
q(s)=Δ(s)= (2.2)
an 0 olma koşulu ile (2.2) karakteristik denkleminde
1. Eğer s nin herhangi bir kuvvetinin katsayısı sıfır veya negatif ise, karakteristik denklemin sağ yarı d�zleminde ya da jω imajiner ekseni �zerinde k�k� vardır ve sistem kararsızdır.a0=0 ise (2.2) ifadesi s parantezine alınır ve biraz �nceki koşulun sağlanıp sağ

PS�KOLOJ� - HER �NSAN H�K�MDARDIR

9/7/2010

her insan h�k�mdard�r

�STENMEEN DAVRANI�LARIN S�RD�R�LMES�

9/7/2010

�STENMEYEN DAVRANI�IN S�ND�R�LMES�
PROTOKOL�
�o�u kez s�n�flarda baz� ��renciler baz� davran��lar� ile sorun ��kar�rlar. Bu sorunlar �o�u kez ders dinleyen grup yap�s�n� bozucu olabilece�i gibi bazen de geli�en bir birey olan ��rencinin kendisini rahats�z edici nitelikte olabilir. B�yle ��rencilere bu davran��lar�n� yapmamalar�n� s�ylemek her zaman i�in belli bir direnci g�ze almak demek olacakt�r. �zellikle bir �ok e�itimcinin bu uyar�lar� o an s�n�f i�inde yapmas� direnci daha da art�r�r niteliktedir. Bir yakla��m olarak ��renciler �zerinde otorite kurarak belli bir davran�� tercih etmelerini (!) sa�lamak yerine geli�en bireyler olan ��rencilerle konu�mak ve b�ylelikle ki�ilik geli�imlerine de yard�mc� olmak anlay��m�z nedeni ile en sa�l�kl� ��z�m�n bir birey olan ��renci ile anla�mak oldu�u fikrindeyiz. Bu projenin dayand�� temel nokta ��rencinin de kendisi i�in iyi olan� istedi�i ve bunu uygun �artlar ve gerekli s�z hakk� tan�n�rsa yerine getirece�i inanc�m�zd�r.
AMA�:
Bu projede ama� ��rencinin �nce istenmeyen davran��n� kabul etmesi, ard�ndan bu davran�� engelleyecek g�c�n kendinde oldu�unu bilerek davran��n� de�i�tirebilmesidir.
UYGULAMA:
1- ��renci s�rekli olarak belli bir davran�mda bulunuyorsa g�zleyen ��retmen ��renci ile rehberlik servisine y�neltme ama�l� g�r��r.
2- Rehberlik servisi, ��renci ile istenmeyen davran�m hakk�nda konu�arak ��rencinin bu davran�ma ili�kin tutumunu �l�er. (Rehberlik servisi bu a�amada, g�r��meyi mutlaka tarih ve i�eri�i ile birlikte kay�t etmelidir.)
3- ��renci istenmeyen hareketini engelleme y�n�nde arzulu olursa davran�� anla�mas� yap�l�r.
4- Bu anla�ma ��rencide olu�turaca�� ciddiyet ve belgelenmesi a��s�ndan �zel olarak haz�rlanm�� bir anla�ma ka��d�na mutlaka imzalanarak yap�lmal�d�r. Anla�ma s�ras�nda davran�m� g�zleyen ��retmen, rehberlik uzman� ve ��rencinin bulunmas� �artt�r.
5- Anla�ma sa�land�ktan sonra ��renci yaln�zca anla�ma �STENMEYEN DAVRANI�IN S�ND�R�LMES�
PROTOKOL�
�o�u kez s�n�flarda baz� ��renciler baz� davran��lar� ile sorun ��kar�rlar. Bu sorunlar �o�u kez ders dinleyen grup yap�s�n� bozucu olabilece�i gibi bazen de geli�en bir birey olan ��rencinin kendisini rahats�z edici nitelikte olabilir. B�yle ��rencilere bu davran��lar�n� yapmamalar�n� s�ylemek her zaman i�in belli bir direnci g�ze almak demek olacakt�r. �zellikle bir �ok e�itimcinin bu uyar�lar� o an s�n�f i�inde yapmas� direnci daha da art�r�r niteliktedir. Bir yakla��m olarak ��renciler �zerinde otorite kurarak belli bir davran�� tercih etmelerini (!) sa�lamak yerine geli�en bireyler olan ��rencilerle konu�mak ve b�ylelikle ki�ilik geli�imlerine de yard�mc� olmak anlay��m�z nedeni ile en sa�l�kl� ��z�m�n bir birey olan ��renci ile anla�mak oldu�u fikrindeyiz. Bu projenin dayand�� temel nokta ��rencinin de kendisi i�in iyi olan� istedi�i ve bunu uygun �artlar ve gerekli s�z hakk� tan�n�rsa yerine getirece�i inanc�m�zd�r.
AMA�:
Bu projede ama� ��rencinin �nce istenmeyen davran��n� kabul etmesi, ard�ndan bu davran�� engelleyecek g�c�n kendinde oldu�unu bilerek davran��n� de�i�tirebilmesidir.
UYGULAMA:
1- ��renci s�rekli olarak belli bir davran�mda bulunuyorsa g�zleyen ��retmen ��renci ile rehberlik servisine y�neltme ama�l� g�r��r.
2- Rehberlik servisi, ��renci ile istenmeyen davran�m hakk�nda konu�arak ��rencinin bu davran�ma ili�kin tutumunu �l�er. (Rehberlik servisi bu a�amada, g�r��meyi mutlaka tarih ve i�eri�i ile birlikte kay�t etmelidir.)
3- ��renci istenmeyen hareketini engelleme y�n�nde arzulu olursa davran�� anla�mas� yap�l�r.
4- Bu anla�ma ��rencide olu�turaca�� ciddiyet ve belgelenmesi a��s�ndan �zel olarak haz�rlanm�� bir anla�ma ka��d�na mutlaka imzalanarak yap�lmal�d�r. Anla�ma s�ras�nda davran�m� g�zleyen ��retmen, rehberlik uzman� ve ��rencinin bulunmas� �artt�r.
5- Anla�ma sa�land�ktan sonra ��renci yaln�zca anla�ma s�ras�nda haz�r bulunan ve davran�m� g�zleyen ��retmenin derslerinde davran��n� kontrol etmeye s�z vermi� olur.
6- Bu anla�man�n en az 25 ders saatini kapsad�� da ��renciye belirtilir.
7- E�er anla�ma sonunda ��renci ba�ar�l� olursa, davran�m�n niteli�i ve yay�l�m alan�na g�re di�er ��retmenler, idare ve aile haberdar edilerek olumlu davran�� sosyal peki�tire�lerle oturtulamaya �al��l�r.
s�ras�nda haz�r bulunan ve davran�m� g�zleyen ��retmenin derslerinde davran��n� kontrol etmeye s�z vermi� olur.
6- Bu anla�man�n en az 25 ders saatini kapsad�� da ��renci

SALDIRGANLIK

9/7/2010

SALDIRGANLIK

Ahmet T�rk*

Sald�rganl��n ne oldu�unu herkesin bildi�i d��n�lebilirse de , "hangi davran��lar sald�rgan say�lmal�d�r" sorusunun yan�t� �zerinde bir anla�maya var�lm�� de�ildir. Davran�� ya da ��renmeci yakla��mlar�n da ye�ledi�i , en yal�n tan�m, "sald�rganl�k ba�kalar�n� inciten ya da incitebilecek her t�rl� davran��t�r" bi�iminde yap�labilir. Bu tan�m�n iyi taraf� belirli bir eylemin sald�rgan olup olmad��n� davran��n kendisinin belirlemesidir. Biz yaln�zca, eylemin gizilg�� ( potansiyel ) olarak zararl� olup olmad��na karar vermek zorunday�z. Ancak, bu tan�m eylemde bulunan ki�inin niyetini g�z �n�ne almamaktad�r. Bu ise belirleyici ( kritik ) olan etmendir. �nsanlar genellikle , di�er insanlar�n davran��lar�na bir nedensellik y�klerler, sald�rgan davran��lar da bunlar�n i�indedir. Sald�rganl��a ili�kin olarak ilk nedensellik y�klemelerinden biri ki�inin niyetidir. E�er ki�i birisini incitmeye �al��yorsa , genellikle , biz onu sald�rgan birisi olarak g�r�r�z ; e�er zarar vermeye ya da incitmeye �al��m�yorsa sald�rgan davran��ta bulunmuyordur. Bu nedenle , "sald�rganl�k ba�kalar�n� incitmeyi ama�layan ( niyet ) her t�rl� davran�� ya da eylemdir" bi�iminde tan�mlanabilir.( Freedman, Sears ve Carlsmith, 1998 , s.235 ).

Dr. Niyazi Uygur, sald�rganl��n psikiyatride, �zellikle bireysel psikiyatride �fke, hiddet, �iddet, kin, nefret duygular�n�n d��a vurum bi�imi oldu�unu s�yledi. "Bu s�zel olabilir, fiziksel �iddet ya da bir tak�m silah, ara� gere�lerle donat�lm�� olabilir" diyen Dr. Uygur, sald�rganl��n, d�rt�sel ve i�g�d�sel kayna�� olan bir realite oldu�unu belirtti. Bunun sadece insan t�r� i�in de�il, hayvan t�rleri i�in de ge�erli oldu�unu vurgulayan Uygur, "kayna��n� asl�nda varl��n� korumak, t�r�n�n varl��n� korumak, ailesini, besinini korumak, yuvas�n�, vatan�n� korumak gibi savunmadan kaynaklanan bir ihtiyac�n� kar��lar, sald�rganl�k. Davran��sal bilimler a��s�ndan da engellenmeye bask�lanmaya, bast�r�lmaya kar�� bir tepkidir, tepki davran��d�r" dedi.

Bu do�al i�g�d�n�n ne zaman sa�l�ks�z hale geldi�i ve insanlara zarar verecek boyuta d�n��ebildi�i konusunda Dr. Niyazi Uygur �u bilgileri verdi: "Bireysel psikoloji ve psikiyatri a��s�ndan ele ald��m�z zaman, ki�ilik yap�s� organizasyonu, buna temel haz�rlayan biyolojik �zellikler, kal�t�msal �zellikler, ��renme davran��lar� gibi ve ki�inin bir de �evreden bast�r�lma ve k�r�labilirli�i gibi �zellikler �iddet davran��n�n a��a ��kmas�na yol a�ar. �iddet davran�� a��k sald�rganl�k bi�imidir. Asl�nda potansiyel bir sald�rganl�k vard�r. Ama bu daima a��a ��kacak anlam�na gelmez. Mutlaka bunu haz�rlayan fakt�rler var. A��k sald�rganl�k sadece �iddet davran�� olarak da ger�ekle�mez. Kimi zaman s�zel ya da ba�ka haberle�me, ileti�im kanallar�yla dolayl� da olabilir. �iddet, a��k fiziksel sald�rgan davran��n kar��l��n� olu�turur." ( http://www.ntvmsnbc.com/news/107016.asp?cp1=1)

�fke ve sald�rganl�k, �o�u zaman birbiriyle ili�kili olarak ele al�nmaktad�r. Sald�rganl�k, �fkeyle ili�kili olmas�na ra�men ikisi ayn� de�ildir. Sald�rganl�k bir davran��, �fke bir duygudur. �fke bir �ok sald�rganl�k bi�iminin arkas�nda yatan d�rt� ya da g�d� olarak g�r�lmektedir. �fke bazen sald�rganl��a yol a�ar, fakat her zaman sald�rgan davran��n bir ba�lat�c�s� de�ildir.
Gen�lik d�nemindeki �nemli problemlerden biri olarak adland�r�labilecek sald�rganl�k enerjisi ve buna ba�l� olarak ortaya ��kan su�lu ve anti-sosyal davran��lar�n artmas�, bunlarla ba�a ��kmay� gerekli k�lm��, �fke ve sald�rganl��n verimli ve yap�c� alanlara aktar�l�p, ergenin topluma kazand�r�lmas� ve yeti�kinlik d�nemine daha sa�l�kl� ula��labilmesi amac�yla �fke-sald�rganl�k kontrol programlar� geli�tirilmi�tir.( http://www.yuce.k12.tr/rehberlik/ofke.htm).

Sald�rgan olmak, kendinizi korumak ad�na, ba�kalar�n�n haklar�na zarar verecek bi�imde davranmakt�r. Sald�rgan davran��, genelde cezaland�r�c�, d��manc�l, su�lay�c� ve a��r� talepkard�r.
Sald�rganl�k do�rudan ifade edild

PS�KOLOJ� - MOT�VASYON

9/7/2010

motivasyon

MOT�VASYON VE BA�ARI

9/7/2010

��NDEK�LER

Sayfa No

1.MOT�VASYONUN TANIMI………………………………………………………...1
1.1.MOT�VASYONUN �ZELL�KLER�……………………………………………1
1.2.MOT�VASYONUN �ARTLARI NELERD�R…………………………………..2
1.3.MOT�VASYONUN TAR�HSEL GEL��M�……………………………………3
1.4.MOT�VASYONUN �NEM�…………………………………………………….4
1.5.Y�NET�C�LER�N MOT�VASYON ARA�LARI………………………………4
1.6.E��T�MDE MOT�VASYONU ETK�LEYEN FAKT�RLER…………………..8
1.7.TAKIM �ALI�MASI YOLUYLA MOT�VASYON……………………………9
1.8.KEND�N�ZE �NANMAK………………………………………………………..11
1.9.EN �Y�S�N� YAPMAK…………………………………………………………..12
1.10.ENGELLER� A�MAK…………………………………………………………12
1.11.HAZIRLANMA………………………………………………………………...13
1.12.KEND�M�Z� MOT�VE EDEREK HAREKETE GE�ME……………………..14
1.13.MOT�VASYON VE �� YA�AMINA ETK�LER�……………………………..14
1.14.MOT�VASYON TEOR�LER�………………………………………………….15
2.BA�ARI………………………………………………………………………………18
2.1.BA�ARININ SIRLARI…………………………………………………………..18
2.2.�EVRESEL VE B�L�MSEL FAKT�RLER…………………………………….18
2.3.BA�ARININ 7 SIRRI NED�R?.............................................................................22
2.4.BA�ARI VE K�LT�R�N BA�ARIYA ETK�S�……………………………….22
KAYNAKLAR……………………………………………………………………………25

1.MOT�VASYONUN TANIMI

Motivasyon kelimesi Latince "Movere" kelimesinden gelmektedir. Kelime anlam� etki alt�na almak, harekete ge�irmek, te�vik etmek v.b. dir. Motivasyon, insanlar�n belirli bir amac� ger�ekle�tirmek i�in davran��a ge�meleri olarak tan�mlan�r.

Organizasyonlarda motivasyon ise bireyin ihtiya�lar�n� tatmin etmesi i�in ortam yaratarak, etkileyerek ve isteklendirerek onu harekete ge�irme s�recidir.

Herkesin tatmin edilmemi� birtak�m ihtiya�lar� vard�r. Bu ihtiya�lar�n uyar�lmas�yla g�d�ler ortaya ��kar. G�d�ler ki�iyi davran��a iten bir g��t�r. Birey ihtiyac�n� kar��lamak i�in g�d�lendikten sonra davran��a ge�er. Bu davran�� sonunda da ihtiya� tatmin olur. Mesela karn� a� olan bir ki�i yiyecek ihtiyac�n� kar��lamak i�in yiyecek bulma davran��na y�nelir ve yemek yiyerek ihtiyac�n�n tatminini sa�lar.

Motivasyon s�reci ki�inin ihtiya�lar�n� belirlemekle ba�lar. Bu ihtiya�lar ki�inin herhangi bir zamanda eksikli�ini hissetti�i psikolojik, sosyal ihtiya�lar olabilir.

Motivasyon amaca y�neliktir. Ama� ise bireyin ba�armak istedi�i sonu�tur. Bu ama�lar� ba�armak ki�inin ihtiya�lar�n� azaltmas�na neden olur.

1.1. MOT�VASYONUN �ZELL�KLER�

Motivasyon ki�isel ihtiya�lar, istekler ve d�rt�lerden kaynaklan�r ve ki�iye bir davran��ta bulunma iste�i verir. Motivasyon bir amaca veya �d�le y�neliktir. ��yerinde sarf etti�imiz g��, �d�l kazanmay�, stat�m�z� de�i�tirmeyi v.b. �eyleri umdu�umuz i�indir. Yani motivasyondaki anahtar �zellik amaca istenilen sonuca y�nelik olmas�d�r. Bazen bu istenilen sonu� istenmeyen birselden ka��t�r(negatif g�d�lenme). Ama�lar davran�� kontrol etmez, sadece etkiler ve ki�iyi ihtiyac�n� tatmin etmek i�in uyar�r. Motive oldu�umuz zaman yapt��m�z �ey bizim motive olmad��m�z zaman yapmad��m�z �eydir. Y�neticiler, liderler �al��anlar�n motiva

PS�KOLOJ� - POZ�T�F E��T�M

9/7/2010

pozitif e�itim

�OCU�UN RUHSAL DE�ERLEND�R�LMES�

9/7/2010

�OCU�UN RUHSAL DE�ERLEND�R�LMES�

1. ANABABA �LE G�R��ME
�ocu�a ili�kin en do�ru ve yeterli bilgi ana babadan al�n�r. �lk g�r��meye hem anne hem de baba �a��r�l�r. Ama�lar:
a. �ocuk hakk�nda bilgi almak
b. Aileyi tan�mak ve aile i�i etkile�imi ��renmek.
Aile �u olas� kayg�lar i�inde �ocuk ruh hekimine
ba�vurmu�tur:
- �ocu�un ruhsal sorunu olmas� utan�lacak bir �eydir, konu, kom�u, okul ve arkada�lar� duymamal�d�r.
- Ruhsal sorunlar ba�a ��k�lmas� g�� sorunlard�r.
- Bu ya�ta ruhsal muayene ve tedavi ileriki ya�larda zararl� olabilir.
- �ocu�un sorunlar�ndan kendileri sorumlu tutulabilir.
Aile g�r��melerinde hekim bunlar�n bilincinde olmal�, g�r��me s�ras�nda bu kayg�lar� aileyi bilgilendirerek azaltmaya �al��mal�d�r.
1. a �OCUK HAKKINDA B�LG� ALMA
Anababan�n bir �ocuk sahibi olmaya karar verdikleri d�nemden ba�lanarak, �nce gebelik, sonra s�ras� ile do�um ve ilk �ocukluk d�nemi ile ilgili ayr�nt�l� biyopsikososyal �yk� al�n�r.
1. b. OLUMSUZ A�LE TUTUMLARI
Ailenin �ocu�a kar�� tutumunun iki temel �gesi vard�r:
Sevgi ve disiplin. Kuramsal olarak en olumlu tutum, temel gereksinimleri en uygun bi�imde kar��layan, ki�ide kendi kendisini doyurabilme yetisi geli�tiren, iki temel �geyi en sa�l�kl� bi�imde ve oranda i�inde bulundurabilen tutumdur. Bu temel �gelerde orant�s�zl�k olumsuz tutumlar olarak nitelendirilebilir:
a. A��r� verici, koruyucu ve a��r� disiplinsiz tutum.
b. A��r� itici, ilgisiz ve a��r� disiplinsiz tutum.
c. A��r� verici ve a��r� disiplinli, denetimli tutum.
d. A��r� itici ve a��r� disiplinli, cezaland�r�c� tutum.
e. Anababa tutumlar�n�n aras�nda tutars�zl�k olu�u.
f. Aile i�indeki �ocuklara farkl� tutumlar olu�u.
g. Aile i�i kutupla�malar.
�ocuk, esnek, h�zl� geli�en ve de�i�ebilen, geni� uyum potansiyeli olan bir varl�kt�r. Sa�l�kl� geli�mesi yaln�zca olumsuz tutumlara ba�l� de�ildir. �ocuk gelip ge�ici olumsuz tutumlarla da kar��la��r, bunlarla ba�etmeyi ��renir. Kendisine sa�l�kl� bir denge kurabilir. Ancak �ocuktaki esneklik s�n�rs�z de�ildir. Uyum yap�lmas� g�� olan ve s�reklilik g�steren olumsuz aile tutumlar� sa�l�kl� ruhsal geli�imi engelleyebilir ya da sapt�rabilir.
2. �OCUKLA G�R��ME VE G�ZLEM - OYUN �L��K�S�
a. �ocu�un duygulan�m �zellikleri
Her �ocuk kendi ya��na ve geli�me d�nemine g�re duygusal tepkiler g�sterir. �ocu�un duygulan�m� d��ar�ya denetimsiz olarak yans�r. Duygular� davran��lar�nda g�zlenir. Bir duygudan di�erine ge�i� �ok h�zla olabilir. Ancak ��kk�nl�k, ta�k�nl�k, �fke gibi duygusal tepkiler uzun s�reli de olabilir.
b. �ocu�un bili�sel (kognitif) �zellikleri
Somut d��nce: �ocukta 6-7 ya�lar�na kadar somut d��nce egemendir. Yani genelle�tirme, kavramla�t�rma ve kategorile�tirme yetisi geli�memi�tir. �rn; insano�lu deyince belli bir ki�inin o�lunu, a��r ba�l� deyince ba��n b�y�k ve a��r oldu�unu d��n�r.
Animistikd��nce: �ocuk cans�z nesneyi canl� kabul eder, onlarla ili�ki kurar, konu�ur, onlar� dinler.
B�y�sel d��nce:�ocuk d��ncelerinin g�c�ne inan�r, d��nd�� eyin olaca��n� zanneder.
�ocu�un ger�e�i de�erlendirme yetisi hen�z geli�memi�tir. Bu yeti, ki�inin d��ncelerinde olup bitenle, �evrede olup bitenleri ay�rdetme yetisidir.
�ocuk d��nce ve duygular�nda benmerkezcil (egosantrik)tir. �evrede olup bitenleri kendi gereksinimlerine, korkular�na, arzular�na g�re de�erlendirir ve her�eyi kendine y�nelik, kendisini rahatlat�c� ve doyurucu olmas�n� bekler.
�evre ko�ullar�n� hesaba katmaz.
�ocuk dikkatini uzun s�re bir nokta �zerinde toplayamaz. Belle�i zay�ft�r.
K��k �ocuk olaylar aras�nda neden sonu� ili�kilerine kuramaz; zaman ve yer kavram� geli�memi�tir.
�ocu�un d��nceleri daha �ok gereksinimlerine, d�rt�lerine, yani haz ilkesine ba�l�d�r. �stedi�ine istedi�i yerde ve anda sahip olmak ister, ertelenmesine katlanamaz, engellenmeye dayanma g�c� yetersizdir.
6-7 ya�lar�na kadar genellikle iyiyi k�t�y�, do�ruyu yanl��, yasak olan� olmayan� ay�rdetmeyi ��renmi� olsa bile hen�z kendi i�inde bir yarg�lama, yasaklama sistemi yani s�perego geli�memi�tir.
�ocuklarla g�r��rken yeti�kinlerle g�r��rken kullan�lan temel ilkeler ge�erlidir. Yans�z ve y�ks�z sorularla, �nceleri belirtilerle ilgili olmayan bir genel sohbet havas�nda konu�mak gerekir. Yarg�lama ve su�lamalara girmemek gerekir. B�y�k �ocuklarla s�zel ileti�im daha kolayken k��k �ocuklarla oyun i�le ili�ki daha rahat kurulur. Oyun �ocu�un b�y�mesi ve ��renmes

PS�KOLOJ� - ED�MSEL KO�ULLAMA (SK�NNER"�N)

9/7/2010

edimsel ko�ullama (skinner"in)

DUYGUDURUM BOZUKLUKLARI

9/7/2010

DUYGUDURUM BOZUKLUKLARI
Do�.Dr.Nurg�l �zpoyraz, Dr.Lut Tamam
Duygudurum bozukluklar� ba�l�� Amerikan Psikiyatri Birli�i (APA) ve D�nya Sa�l�k �rg�t� (WHO) taraf�ndan kullan�lan bir ba�l�kt�r. �nceki y�llarda "Duygulan�m(Affektif) Bozukluklar�" ba�l�� ile tan�mlanmaktayd�. Ancak "duygulan�m" ve "duygudurum" s�zc�klerinin tan�mlar� de�i�tikten sonra bu bozukluk grubu duygudurum bozukluklar� ba�l�� olarak nitelendirilmektedir. Bu nedenle �ncelikle duygudurum ve duygulan�m�n tan�mlamalar�n�n yap�lmas� yerinde olur.
Duygulan�m (affekt): Bireyin olaylara, an�lara, d��ncelere ne�e, �fke, �z�nt�, keder gibi duygusal tepkimelerle kat�labilme yetisidir. Duygular�n g�zlenebilen, olay s�ras�ndaki, k�sa s�reli duygusal d��avurumudur. Y�z g�r�n�m�, mimikler ve s�zel olarak d��avurulur.
Duygudurum (mood): Bireyin bir s�re belli bir duygulan�m i�inde bulunu�udur. Ki�inin i� duygusal durumudur. Ba�kalar�nca g�zlenebilir, kendi taraf�ndan anlat�labilir, yayg�n ve kal�c� bir durumdur. Ki�ini d�nyay� alg�lad�� renkler olarak da tan�mlanabilir.
Bu iki terimi bir benzetmeyle tan�mlayacak olursak duygulan�m i�in "hava durumu", duygudurum i�in "iklim" benzetmesini yapabiliriz.
Duygudurum bozukluklar�nda ana patoloji duygudurumdad�r. Amerikan Psikiyatri Birli�i"nin 4. Ruhsal Bozukluklar Tan� ve �statistiksel El kitab�na g�re (DSM-IV); 2 ana duygudurum bozuklu�u tan�mlanm��t�r.

1.Major depresif bozukluk
2.Bipolar I bozukluk
SIklIk ve YaygInlIk (Ep�dem�yoloJ�)
Maj�r depresif bozuklu�un (MDB) ya�am boyu yayg�nl�� genel olarak %9-20, erkeklerde %5-12, kad�nlarda %10-25 aras�ndad�r. Birinci basamak sa�l�k hizmetlerinde %10, t�bbi hastal�klar� olanlarda %15"dir. �lkemizde yap�lan �al��malarda yayg�nl�k %10 dolay�ndad�r. Kad�nlarda erkeklere oranla 2 kat fazlad�r. Ba�lama ya�� 20-50 aras�nda ortalama 40 ya�lar� dolay�ndad�r. Her �rk ve sosyoekonomik d�zeyde g�r�lmektedir. Bo�anm��larda daha s�k g�r�lmektedir.
Bipolar I bozuklu�un (BP) ya�am boyu yayg�nl�� ise %1 dolay�ndad�r. Kad�n /erkek oran� e�ittir. Ba�lama ya�� 6-50 aras�nda ortalama 30 ya� dolay�ndad�r.
Nedenler� (EtyoloJ�)
Duygudurum bozukluklar�n�n nedenleri g�n�m�zde biyolojik ve psikososyal nedenler olarak 2 ana ba�l�kta incelenmektedir. Bu etkenlerin birbirlerini etkileyerek bozuklu�a yol a�t�klar� d��n�lmektedir.
A. B�YOLOJ�K NEDENLER
1. Biyojenik aminler:
Duygudurum bozukluklar�n�n patofizyolojisinde en �ok �zerinde durulan biyojenik aminler norepinefrin (NE), dopamin (DA) ve serotonindir (5HT2). Depresyonda genel olarak NE, DA ve 5HT2 d�zeylerinde d��meden, manide ise art��tan s�z edilmektedir. Yap�lan �al��malarda BOS, plazma ve idrarda NE y�k�m �r�n� olan 3-metoksi 4-hidroksi fenilglikol (MHPG), DA y�k�m �r�n� olan homovalinik asit (HVA), 5HT2 y�k�m �r�n� olan 5-hidroksi indol asetikasit (5HIAA) d�zeylerindeki de�i�iklikler g�sterilebilmektedir. Kullan�lan antidepresan ila�lar�n etkileri bu n�rotransmiterler arac�l�� ile ortaya ��kmaktad�r. Ancak son y�llarda sadece tek bir

A�LEDEK� STRES ETKENLER� VE �OCUK

9/7/2010

A�LEDE K� STRES ETKENLER� VE �OCUK
�ocuklarda dahil olmak �zere ya�ayan her canl�y� psikososyal stres etkenleri etkiler. Zaten stres etkeninin bir insan� etkilememesi durumunda da normal bir psikolojik yap�dan bahsetmek zor olur. Bu etkilenme her bireyde az veya �ok de�i�ik �ekillerde g�r�l�r. �ocu�un yeti�mesinde ve hayata ad�m atmas�nda birincil , en �nemli ve vazge�ilmez basamak olan aile ortam� da �ocuklar�n psikososyal geli�imini direk olarak etkiler. Aileyi etkileyen her t�rl� olay�n �ocukta b�y�k veya k��k bir etkisini g�rmek m�mk�nd�r. Aile ortam�n� ya�ayan bir organizma olarak kabul edebiliriz . Nas�l ki ki�inin bir organ� hasta oldu�unda b�t�n v�c�du etkilenir ve i�lev kayb�na u�rar , ayn� �ekilde aile �yelerinden birinde ki bedensel veya ruhsal sorun veya onu etkileyen stres etkeni de ailenin ve aile �yelerinin i�leyi�ini , psikolojisini ve yap�s�n� etkileyecektir. Bu etkilenme sonucunda aile ile birlikte aile i�indeki her bireyde yak�n veya uzak gelecekte baz� etkilenme belirtilerinin g�r�lmesi ka��n�lmazd�r.
�unun alt�n� �izmek gerekir ki aileyi olu�turan temel unsurlar olan Anne ve baban�n �ocukluk d�nemindeki durumlar� ,hayatlar� boyunca kar��la�t�klar� olaylar ,�u an ki ki�ilik yap�lar� , e�itim durumlar� , �evre �artlar�ndan etkilenmeleri , toplumsal stat�leri gibi bir �ok konu ailenin bu g�n�n� ve gelece�ini her konuda etkileyecektir. Yani bir anne baban�n k��kken ba��ndan ge�en bir hadise veya anne babas�ndan devaml� olarak g�rd�� davran�� tarz� onun stres etkenine kar�� cevap durumunu ayn� zamanda �ocu�una kar�� uygulad�� e�itimi veya g�sterdi�i tepkiyi etkiler. Bununla birlikte bir ailenin �u anki durumunu ve stres etkenine kar�� g�sterdi�i cevab� tam olarak de�erlendirmek i�in onun ge�mi�indeki etkenleri hesaba katmak yerinde olur. Basit bir �rnek verelim anne baban�n �ocukken kar��la�t�� rnek olarak bir �l�m olay�nda ,kendi anne babalar�n�n tepkisi onun �u an ayn� olay kar��s�ndaki tepkisini belirler veya etkide bulunur. Bu �rnekleri

PS�KOLOJ� - STRES Y�NET�M�

9/7/2010

stres y�netimi

�OCUK YA�ADI�INI ��REN�R

9/7/2010

�OCUK YA�ADI�INI ��REN�R

E�ER B�R �OCUK S�REKL� ELE�T�R�LM��SE;
K�nama ve ay�plamay� ��renir.
K�N ORTAMINDA B�Y�M��SE;
Kavga etmeyi ��renir.
ALAY ED�L�P A�A�ILANMI�SA;
S�k�l�p utanmay� ��renir.
DEVAMLI UTANDIRILARAK TERB�YE ED�LM��SE;
Kendini su�lamay� ��renir.
E�ER B�R �OCUK HO�G�R� �LE YET��T�R�LM��SE

Sab�rl� olmay� ��renir
DESTEKLEN�P Y�REKLEND�R�LM��SE
Kendine g�ven duymay� ��renir.
�V�LM�� VE BE�EN�LM��SE;
Takdir etmeyi ��renir.
HAKKINA SAYGI G�STER�LEREK B�Y�T�LM��SE
Adil olmay� ��renir.
G�VEN ORTAMI ��NDE YET��M��SE

�nan�l� olmay� ��renir
KABUL VE ONAY G�RM��SE

Kendini sevmeyi ��renir
A�LE ��NDE DOSTLUK VE ARKADA�LIK G�RM��SE

Bu d�nyada mutlu olmay� ��renir

TUTUMLAR VE TUTUMLARIN DE��T�R�LMES�

9/7/2010

TUTUMLAR VE TUTUMLARIN DE��T�R�LMES�

Tutumlar, �evremizdeki baz� nesnelere, ki�ilere ve olaylara y�nelik d��ncelerimizi duygular�m�z� ve eylemlerimizi i�erir.
Tutum, ki�inin nesne, kan� ya da ortamlara y�nelik olumlu ya da olumsuz bir bi�imde tepki g�sterme e�ilimidir.
TUTUMUN ��LEVLER�
Tutumlar�n, ki�ilerin ama�lar�na ya da ihtiya�lar�na eri�mesinde yard�mc� olmak i�in olu�tu�u s�ylenebilir. Tutum ayn� zamanda bir �ok i�levi yerine getirir, bu i�levler birbirinden kopuk de�il, birbirini destekler nitelikte etkisini g�sterir.

Tutumlar�n i�levleri �unlard�r:
Yararl� olma i�levi: �d�llendirme ve cezaland�rma ilkeleriyle ba�lant�l�d�r. Beraberinde getirecekleri zevk unsurlar�na g�re �r�n ve markalara kar�� olumlu ya da olumsuz tutumlar olu�turulur.
De�er ifade etme i�levi: Ki�inin ana de�erlerini ya da benli�ini ifade etmede tutumlar bir i�levi yerine getirirler. T�keticiler, �r�n�n sadece objektif, rasyonel niteliklerine g�re de�il ayn� zamanda �r�n�n kendisi i�in ta��d�� anlama g�re tutum geli�tirirler.

Ego koruma i�levi: Egoya ya da ki�inin kendi �z imaj�n� korumaya y�nelik bir i�lev yerine getiren tutumlar b�ylece ki�inin kendisine sayg�s�n� da korumu� olmaktad�r. Egoyu endi�elerden ve tehlikelerden koruyan �r�nler bu ama�la sat�n al�n�rlar. �RN; ki�isel temizlik �r�nleri

Bilgi ��levi: �nsanlar kendilerinin davran�� etkileme g�c�nde olan ki�ileri ve nesneleri anlamak ve bilmek isterler. T�keticiler ilgi duyduklar� ve ihtiya�lar� olan bilgileri arzu ederler. �ocu�u olmayanlar �ocuk mamas�na ve bezine ilgi duymazlar.
TUTUMLARIN ABC MODEL�
AFFECT : T�keticinin objeye kar�� hisleri
BEHAVIOR: T�keticinin objeye kar�� ne yapt��
COGNITION: T�keticinin objeye kar�� inan�lar�
Ara�t�rmac�lar bu �� bile�enin etkilerini a��klamak i�in etki hiyerar�isi kavram�n� geli�tirmi�lerdir. Bunlar:

Ya�am standard� hiyerar�isi: Problem ��zme s�recidir.
D��k ilgilenim hiyerar�isi: iyi ve k�t� deneyimler �zerine olu�ur.
Tecr�besel hiyerar�i: duygusal cevapt�r.
TUTUMLARIN B�LE�ENLER�
B�L��SEL B�LE�EN
T�ketici markadan haberdar olur ve onun hakk�nda inan�lar� olu�ur.
DUYGUSAL B�LE�EN
Marka hakk�nda olumlu ya da olumsuz duygular olu�ur.
DAVRANI�SAL B�LE�EN
Markaya kar�� olumlu ya da olumsuz davran�� ortaya ��kar. �r�n sat�n al�n�r ya da al�nmaz.

TUTUMLARIN �ZELL�KLER�
G�� DERECES�: Her tutumun bir g�c� vard�r. Bu g�� duygular�n, d��ncelerin ve eylemlerin g��lerinin toplam� olarak d��n�lebilir. Yerle�mi� tutumlar�n g�c� ile onu olu�turan bile�enlerin g�c� y�ksek olur. A��r� tutumlar�n da g��l� oldu�u bilinmektedir. G��l� ve a��r� tutumlar�n de�i�tirilmesi a��r� olmayan ve g��s�z tutumlara g�re daha zordur. Tutulan futbol tak�m�n� de�i�tirmemek gibi.

KARMA�IKLIK: Tutumlar, bile�enlerinin karma��kl�k derecelerine g�re farkl� olabilirler. Bile�enleri karma��k olan tutumlar�n karma��k, bile�enleri yal�n olan tutumlar�n ise yal�n olacaklar� s�ylenebilir. Sigara i�meye y�nelik tutumda bili�sel bile�en sigaran�n kanserojen oldu�unu s�ylerken, duygusal bile�en sigara i�erken al�nan keyfi hat�rlat�yor olabilir. Bu nedenle sigaray� b�rakmak �ok istenmesine ra�men sigaray� b�rakmak g�� olabilir.

D��ER TUTUMLARLA �L��K�S�: Ki�ilerin tutumlar�, di�er tutumlarla ili�kileri bak�m�ndan farkl�l�k g�sterir. Baz� tutumlar�n di�er tutumlarla ili�kileri s�k� iken, baz�lar� kopuk olabilir. Bir tutumun di�er tutumlar� da etkisi alt�na ald�� durumlar da olabilir. �RN; Beslenmeye y�nelik tutumlar ile tatil tercihleri aras�nda ba��nt�n�n, beslenmeye y�nelik tutumlar ile otomobile y�nelik tutumlar aras�ndaki ba��nt�dan daha g��l� olmas� beklenir.

PS�KOLOJ�

9/7/2010

psikoloji
Psikoloji davran�� a��klamay� ama�lar. Ki�i psikolojinin temel kavramlar�n� ��renirse, kendini daha iyi tan�yacak, giderek daha sa�l�kl�, uzla�mac� ve demokratik bir toplumsal yap� olu�acakt�r.
1880"lerin sonu ile 1900"lerin ba��nda psikolojinin felsefeden ayr�lmas�n�n ard�ndan; davran��lar� a��klayabilmek amac�yla de�i�ik psikoloji okullar� ya da izm"ler ortaya ��kt�.

1. Yap�salc�l�k (structuralism):
Akl�n ayr�labilece�i �geleri ara�t�rm��t�r. Yap�salc�lar, her �genin bir duyum (sensation) olmas� gerekti�ini d��nd�ler; k�rm�z�, s�cak, so�uk, koku�mu� gibi.
Bu �gelerin ve birle�me kurallar�n�n incelenmesi i�in i�ebak�� (introspection) denilen �zel bir teknik kulland�lar. Deneklerden �zel bir uyar�c� (ses, koku, ��k) verildi�inde neler hissettiklerini anlatmalar� isteniyordu.
Yap�salc�lar�n, �geler yakla��m� giderek �nemini yitirmi�tir.

2. ��levselcilik (functionalism):
Bu okul Darwin"in evrim kuram�ndan olduk�a etkilenmi�tir. ��levselciler, davran��n ve zihinsel s�re�lerin uyumsal (adaptif) olmas�yla; di�er bir deyi�le, ki�inin de�i�en �evreye uyum sa�lamas�yla ilgileniyorlard�.

3. Davran��l�k (behaviorism):
John B. Watson taraf�ndan 1920"lerde geli�tirilmi�tir. ��ebak�� tekni�ini t�m�yle reddeder. Psikolojinin insan ve hayvanlar�n yapt�klar�n�n (davran��) incelenmesi ile s�n�rland�r�lmas� gerekti�ini savunur. Bu bak�mdan nesnel oldu�u s�ylenebilir. �lk ortaya kondu�u bi�imiyle davran��l��n 3 �nemli �zelli�i vard�r:
a. davran��n olu�mas�nda ko�ullu refleksin rol�
b. ��renilmi� davran��; i�g�d�lerin varl��n� yads�r
c. hayvan davran��lar�n�n incelenmesi

Davran�� yakla��m; uyar�c�-davran�� (U-D) psikolojisi olarak
da bilinir. Uyar�c�n�n t�r�, �iddeti ve tekrar� ile davran��n t�r�, �iddeti ve s�kl�� aras�ndaki ili�kiyi inceler. Ayr�ca �d�llendirme ve cezaland�rman�n davran�� zerindeki etkilerini ele al�r (Skinner). ��renme s�recini �evredeki �d�llendirme ko�ullar�yla a��klar.

4. Gestalt psikolojisi.
1900"lerin ba�lar�nda Almanya"da geli�tirilmi�tir. Di�er okullar�n "par�ac�" (atomism) yakla��m�na kar�� kt�. �geler aras� ili�kiler, Gestalt psikolojisinin �z�n� olu�turur. Gestalt psikologlar�na g�re ya�ant� �gelerine b�l�nemez; ya�ant�y� incelerken �gelerin ili�kileri ve etkile�imleri dikkate al�nmal�d�r.
"B�t�n (ya�ant�) par�alar�n�n (�gelerinin) toplam�ndan fazlad�r.

5. Psikoanaliz:
Sigmund Ferud"un 1885 -1939 y�llar� aras�nda geli�tirdi�i bir tedavi ve ki�ilik kuram�d�r. 1920"lerde ABD"de davran�� yakla��m g��lenirken, Avrupa"da ise psikanalitik yakla��m geli�mekteydi. �lkelerinin �o�u psikolojiye de girdi�i i�in bir psikoloji okulu olarak ele al�nmaktad�r.
Bu tedavide serbest �a�r��m y�ntemi kullan�l�r; buna g�re hasta, kendini k�s�tlamadan akl�na ne gelirse d��n�r ve s�yler. B�ylece hastan�n sorunlar�n�n kaynaklar�na inilece�i umulur. Freud"a g�re insan�n, do�u�tan gelen 2 temel e�ilimi cinsellik ve sald�rganl�kd�r. �nsan�n toplum i�inde ya�ayabilmesi i�in bu 2 temel e�ilimin bask�lanmas� gerekir; b�ylece �ocuk toplumsalla��r. Freud"un ki�ilik kuram�, ki�inin kendisinin ve �evrenin fark�na varmad��, bilin�d��na bast�r�lm�� d�rt�lerin ve e�ilimlerin rol� �zerinde durur. Bilin�d��na ula�mak i�in serbest �a�r��m�n yan� s�ra d��lerden, dil ve devinim s�r�melerinden yararlan�l�r.

Bu eski psikoloji okullar� �imdi �o�unlukla kaybolmu�tur. G�n�m�zde psikoloji anlay��na 2 genel yakla��m egemen olmu�tur:
a. insanc�l (humanistic) psikoloji
b. �a�da� davran��l�k
Bu iki g�r��n genellikle birbiriyle ba�da�amayaca�� d��n�l�r; ancak her ikisi de psikolojiye pek�ok katk� sa�layabilir. Her psikolog bu g�r��lerden birini ya da di�erini benimsemektedir.

Bu derslerde i�lenecek olan psikoloji konular�, �a�da� davran��l�k a��s�ndan ele al�nacakt�r. Davran��n ard�nda yatan nedenleri ��rendik�e, insan olman�n ne demek oldu�u daha iyi anla��lacakt�r ki, bunun sonucu da bir t�r insanc�ll�kt�r (humanism).

Psikolojinin Tan�m�
Psikoloji insan ve hayvan davran��lar�n� inceleyen bir bilimdir; g�zlemlenebilen davran��lar bilimsel y�ntemlerle incelenir.
Bilim sistematik bilgiler b�t�n�d�r. Bu bilgiler g�zlemler ve �l��mler yoluyla ya da deneyler sonucunda derlenir. Derlenen bilgiler tan�mlar�n ve varsay�mlar�n ortaya konulmas�yla sistematik hale getirilir.
Davran�� s�zc��ne gelince; 50 y�l �nce davran��, sadece g�r�lebilen ve i�itilebilen beden devinimleri (konu�ma dahil) olarak yorumlan�yordu. Yak�n zamanlarda

DUYGU VE HEYECAN BOZUKLUKLARI

9/7/2010

DUYGU VE HEYECAN BOZUKLUKLARI

Duygu ve heyecan bozukluklar�nda, temelde miza� ve duygu durumu de�i�ikli�i vard�r. Bu de�i�iklikler a��r� ve ortama uymayan boyutlara eri�ti�inde duygulan�m bozukluklar� meydana gelir.
Duygulan�m bozuklu�u, ki�inin duygular�n�n haz ya da elem y�n�nde yo�unla�mas� sonucu belirginle�ir. Duygular elem y�n�nde artarsa depresyon, haz y�n�nde artarsa mani ad� verilen bozukluklar ortaya ��kar.

DEPRESYON VE RUH HAL� DE��MLER�

Depresyon; de�i�ik yak�nma ve belirtilerle ortaya ��kan, insan� ya�am isteklerinden uzakla�t�ran, �nemli bir ruhsal bunal�md�r.
Depresyonlarda ruhsal g�� ve uyaranlara kar�� duyarl�l�k azal�r, giri�im, �al��ma ve uyum �abas� kaybolur.
�e�itli depresyon t�rleri vard�r ve baz� m��terek belirtileri g�zlemlenebilir. Bunlar aras�nda normal ya�am faaliyetlerinden ka�mak, d�zensiz uyku, i�tahs�zl�k, d��nceyi bir yere yo�unla�t�rma ve karar verme g��l��, enerjinin azalmas�, hi�bir �eye yaramad��n� veya su�lu oldu�unu d��nme ve hatta intihar ve �l�m fikri. Depresyon hafifse �evre de�i�tirerek tedavi edilebilir, fakat a��r vakalarda bu daha zor ger�ekle�ir. Ya�a ba�l� nedenleri de vard�r. K��k �ocuklar aileden ayr�lma korkusu ya�arlar. Ergenlik d�neminde �zellikle erkek �ocuklarda olumsuz, anti-sosyal davran��lar g�r�lebilir. Daha ileriki ya�taki gen�lerde okuldan ka�ma, cinsel konularda g�steri� yapma ortaya ��kabilir.
Ya�l�larda, yalanc� demans hali (bunama) toplumdaki i�levini kaybetmenin getirdi�i bir sorundur ve organik beyin bozuklu�undan do�an demanstan ay�rt edilmelidir.

Depresyonun �e�itleri ve tedavi se�enekleri
��inde Bulundu�u Durumun Yaratt�� Depresyon
Belirtiler
-�aresizlik duygusu,
-Keder,
-Kendine g�veni yitirme,
-Ya�am�n anlams�z oldu�unu d��nmek,
-Endi�e ve gerginlik,
-Sinirlilik,
-Dostluk ve ili�ki kurmaktan ka��nma.
Depresif reaksiyon diye de bilinen bu rahats�zl�k, bir hayal k�r�kl�� veya kay�p sonras� orta ya� d�neminde g�r�len ""karalar�n basmas�"" olay�n�n daha a��r bi�imi olan bir depresyon t�r�d�r.
Durum depresyonu �l�m, b�y�k parasal kay�p sonras� normal kederlenmenin �tesinde bir haldir.
Ayr�ca baz� ila�lar�n yan etkileri de buna sebep olabilir.
TEDAV�
Bu rahats�zl�k ana neden olan sorunun ortadan kalkmas�yla ge�ebilir, ama ki�i o denli depresyona d��ebilir ki, intihar riski bile vard�r. Dolay�s�yla moral destek sa�lamak gereklidir.
Ba�lang��ta hafif bir depresyon ge�iren ki�iye psikoterapi ruhsal a��dan yard�mc� olabilir. �la�lar da
Fiziksel belirtileri ortadan kald�rabilir. Belirtiler yok olunca da psikoterapi bu bunal�m�n neden ve nas�l ortaya ��kt��n� ��zmeye yard�mc� olur.Ya�am sorunlar�n� hafifletecek ��z�mler var m�? Her �eyi ba�latan �ocukluktan beri gizli kalm�� bilin� alt� bir �eli�kiyi mi ortaya ��kard�? Ki�i kendini k��k m� g�r�yor veya �mitsiz mi g�r�yor? Nefret ve k�zg�nl�k gibi duygular�n� d��a vurmaktan korkmuyor mu? Depresyonda �e�itli terapilerden biri �nerilebilir. Cognitive therapy (Bili�sel Terapi) kendi durumunu tan�y�p, soruna farkl� a��lardan bakmak yoluyla kendi kendine alt etmek i�in �aba harcamay� ��renir. �rne�in k�t�mser olan bir insan, �mitsizlik i�indedir. Yenilgi bekleyen ki�i ise ald�rmaz, gayret g�stermekten ka��n�r. Terapist hastaya nas�l bir d��nce d�zeniyle d��nd��n� anlatabilirse, hastada daha de�i�ik yakla��mlar olabilir.
Aile terapisi insan�n evlili�ini veya aile hayat�n� d�zeltmesine yard�mc� olur ve ailenin di�er bireyleri bundan etkilenmez.

Maj�r Depresif Bozukluk
Belirtiler
-Fiziksel hareketlilikte b�y�k de�i�im: �ok yava�lama veya fark edilir h�zlanma ve ajitasyon,
-Ruh halinin farkl� olmas� (bir yak�n�n �l�m�nden sonraki duygulardan daha de�i�ik),
-�evredeki de�i�imlere tepkisizlik (g�nd�z/gece, ya�mur/g�ne�, �al��ma/tatil)
-Genelde zevk al�nan aktivitelere kar�� ilgisizlik,
-��tahs�zl�k ve kilo kayb�,
-Sabah �ok erken uyanma,
-Kendinden nefret etme veya hi� olmayacak bir su�luluk hissi,
-Bazen hayal ve kabus g�rme,
-Belirgin olarak barda�� ta��racak bir ""son damla"" olmamas�.
Bu hastal��n bir ad� da endojen depresyondur. Bu sadece �z�lme ve kederlenme olay� de�ildir. Hem ruhsal hem de fiziksel dengeyi tamamen bozan bir psikiyatrik durumdur. Depresyonda ki ki�i topluluklardan ka�ar, toplumdaki rol�n� oynayamaz. Ya�amdan zevk almaz ve intihar� d��n�r. Bu ki�iler ""kuyunun dibindeyim"" gibi tariflerin �ok �tesinde bir durum ya�amaktad�rlar. Her zaman olmamakla

OKUL �A�I �OCU�UNUN PS�KO-SOSYAL-BEDENSEL GEL��M �ZELL�KLER�

9/7/2010

OKUL �A�I �OCU�UNUN PS�KO-SOSYAL-BEDENSEL GEL��M �ZELL�KLER� VE
��RETMENL�K SANATI

Cumhuriyet T�rkiye"sinin e�itim alan�nda 77 y�l i�inde b�t�n at�l�mlar yapm�� ve �ok uzun bir yol alm�� oldu�unu g�rmekteyiz. 1920"lerde �lkemizde okur-yazarl�k oran� %10"un alt�nda iken bu oran g�n�m�zde �ok de�i�mi�tir.

��retmenlik mesle�ini �teki mesleklerden ay�ran �zellik,�zveri gerektirmesi ve yapt�klar�n�n,yararlar�n�n parayla �l��lmemesidir. Bu bak�mdan ��retmenlik mesle�i hemen her �a�da kutsal meslek olarak tan�mlanm��t�r. Ama �uras� bir ger�ektir ki ��retmenlik mesle�inin kutsal olu�u,��retmenlerimizin kusursuz olamayaca�� anlam�na gelmez. Meslek kutsald�r ama insan�n be�eri oldu�unu d��n�rsek,hatas�z olmamas�n� d��nmek,d��lebilecek en b�y�k hatad�r. Bu hataya d��memek i�in d�nem d�nem kendimize ayna tutman�n faydal� oldu�unu d��nerek b�yle bir ara�t�rma yapma ihtiyac� duyduk.

E�itim,ya�ama anlam kazand�ran en soylu etkinliktir. E�itim denilince,ilk akla gelen meslek ise,��retmenliktir. ��retmenlik bilgiyi sevgiyle yo�uran ve ya�am� g�zelle�tiren mesle�in ad�d�r. Genelden �zele inecek olursak e�itimin yap�ld�� yer okul,ileti�imin yo�un olarak ya�and�� yer s�n�ft�r.

Ortalama 180 g�n olan y�ll�k ��renim s�resinin �nemli bir b�l�m� s�n�fta ge�er. Bu s�re i�inde ��retmen ve ��renciler belli bir ama� ve program �er�evesinde s�n�ftaki ya�ama kat�l�rlar. Ancak s�n�f i�indeki ya�am�,�nceden belirlenmi� ama�lara uygun bir bi�imde ger�ekle�tirmesinden,�ncelikle ��retmen sorumludur. Bu sorumlulu�u en iyi �ekilde yerine getirilmesi i�in;��retmenin insan ili�kileri alan�nda duyarl� ve bilgili olmas� gerekir. Bu anlamda bir ��retmenin yapmas� gereken ilk �ey,s�n�fta e�itimin gerektirdi�i fiziksel ve psikolojik ortam� sa�lamakt�r ki d��ncemize g�re fiziki ko�ullar ne kadar iyi olursa olsun psikolojik ortam sa�lanmad��nda hi�bir etkisi yoktur. Psikolojik ortam� sa�lamak i�in ��rencileri sevmek gereklidir,fakat yeterli de�ildir. Sorun,insan ili�kileri �r�nt�s�n� karma��k ve �ok boyutlu niteli�inden kaynaklanmaktad�r. �nsan�n davran��lar�na onun beklenti ve gereksinimleri y�n verir.

��renmeye elveri�li s�n�f ortam� i�in s�n�f�n duygusal havas�n�n ve insan ili�kilerinin ��rencilere g�ven sa�lay�c� olmas� gerekir. Duygular�n �nemsenmedi�i ve olumsuz duygular�n yer ald�� bir s�n�f toplulu�u her zaman ruh sa�l��n� bozucudur. Geleneksel okullarda ��retmenin t�m dikkati ��retti�i konu,kulland�� y�ntem ve sa�layaca�� s�n�f disiplini �zerinde yo�unla�m��,��rencinin kendisi ve ya�ad�� duygular ��retmenin dikkat merkezinin d��na ��km��t�r. Geleneksel disiplin anlay��na g�re s�n�f i�inde,g�r�n�rde bir sessizlik ve itaat vard�r. Bu g�r�nt� i�inde ��rencinin ��retmene ba��ml� bir bi�imde kendi giri�im g�c�n� ve yarat�c�l��n� kullanmas� g��le�mi� bulunmaktad�r. �stelik bu sessizlik ve ba��ml�l�k alt�nda,��renci kendi i� d�nyas�nda yaln�zd�r ve ba�ar�s�z olma ya da yanl�� yapma korkusu i�inde ya�amaktad�r. ��rencinin ya�ad�� duygular,onun i�inde bulundu�u s�n�f ortam�n�,oldu�undan �ok daha fazla tehdit edici hale getirmektedir. E�er bir ��retmen fazla otoriterse bu duygular�n yo�unlu�u daha �ok artmaktad�r. O zaman ��renciler s�n�fta �ok daha fazla kayg� ve g�vensizli�in etkisi alt�nda kalarak kimi ba��ml�l��n� artt�rarak sinmekte,kimi de sald�rganl��n� artt�rarak ��retmene ters d��mektedir. Pek �ok ��renci de ��retmenin s�n�ftaki varl��ndan bilin�li veya bilin�siz bir tedirginlik duymaktad�r. O nedenle geleneksel disiplin anlay��na yeni bir alternatif bulmak ve bu alternatifle ��retmeni ��renmeyi kolayla�t�r�c� bir konum i�inde tutma zorunlulu�u vard�r. Disiplin olmadan ��renme ger�ekle�medi�ine g�re s�n�fta ��retmenden kaynaklanan bir disiplin yerine ��renciden kaynaklanan bir disiplinle hem ��rencilerin ruh sa�l��n� koruma hem de ��renmeyi ger�ekle�tirme m�mk�nd�r.

��retmen-��renci ili�kileri Sokrat"tan g�n�m�ze kadar ,e�itim tarihinin g�ndeminde yer alm��t�r. �nsan davran��lar�n� hedefler do�rultusunda de�i�tirmede,g�n�m�zde ��retme

KLAS�K KO�ULLANMA

9/7/2010

KLAS�K KO�ULLANMA

Klasik ko�ullanma yoluyla ��renme, ilk kez Rus bilim adam� �.Palav (1849-1936) taraf�ndan ortaya at�lm��t�r.

K�peklerde mide ve t�kr�k salg�lar�n� �al��mas� s�ras�nda k�pe�in hen�z eti g�rmeden deneyi yapan ki�inin ayak seslerini duydu�unda da ayn� g��te salya salg�lamas� Pavlav"�n dikkatini �ekmi�tir. Daha sonra bu olguyu sistematik olarak laboratuar ortam�nda ara�t�rmaya karar vermi�tir.

Pavlav, k�peklerin ni�in yiyecek verilmeden �nce salya salg�lad�klar� sorusu �zerinde durmu�tur. ��nk� yiyecek a�za konunca salyan�n akmas� do�al bir tepkidir. Ama salya, yiyece�i veren ki�i g�r�ld��nde de akmaya ba�larsa ba�ka bir durum var demektir. Pavlav bu g�zlemlerinden sonra a� k�pe�i ses ge�irmeyen bir odaya yerle�tirmi�tir. �nce k�pe�in t�kr�k bezinin bir k�sm� a��a ��karm�� ve salyan�n a�z�ndan d��ar� ��kmas�n� sa�lam��t�r. Daha sonra ��kan salya miktar�n� �l�mek i�i bir kay�t arac� geli�tirmi�tir.

�artlanman�n olu�abilmesi i�in k�pe�e, d�zenli olarak yiyecek vermeden zil sesi verilmi�tir. Tabi ki ba�lang��ta sadece zil sesine k�pek salya tepkisi g�stermemi�tir. Pavlav daha sonra zil sesinin hemen arkas�ndan k�pe�e et tozu vermi�tir b�ylece zil sesiyle yiyece�i e�le�tirmi�tir. Bu i�lem tekrar tekrar yap�ld�ktan sonra zilin ses ��kard�� ve arkas�ndan et verilmedi�i zaman da k�pe�in salya salg�lad��n� g�zledi. Oysa k�pe�in eti a�z�na al�nca salg�lamas� gerekirdi. Fakat k�pek kulak kabartmas� beklenen zil sesine kar�� salg� ak�tmay� ��renmi� oluyordu. Bu durumda k�pe�e hi� ilgisi olmayan bir uyar�c� kar��s�nda salya ak�tmas� ��retilmi� olmaktad�r.

Bu olayda et, ko�ulsuz yani do�al uyar�c�d�r. (UCS= Unconditioned stimulus). Ko�ulsuz uyar�c�, organizma i�in do�al olan ve tepkiyi otomatik olarak meydana getiren uyar�c�d�r. Etin meydana getirdi�i salya ise ko�ulsuz yani do�al tepkidir (UCR= Unconditioned response). Ko�ulsuz tepki, ko�ulsuz uyar�c�n�n organizmada meydana getirdi�i do�al ve otomatik tepkidir. Ses, hen�z ili�kilendirilmeden �nce bir n�tr uyar�c�d�r. Ses, bir s�re et ile birlikte verilip ete g�sterilen tepkinin sese de g�sterilmesi sa�land�ktan sonra, di�er bir deyi�le, etin meydana getirdi�i etki, ses taraf�ndan payla��ld�ktan sonra, ko�ullu uyar�c� (CS = Contidioned stimulus) haline gelir. Ba�lang��ta n�tr bir uyar�c� iken, ko�ulsuz uyar�c� ile birlikte verilerek ko�ulsuz uyar�c�n�n meydana getirdi�i etkiyi payla�mas� sa�land�ktan sonra tek ba��na verildi�inde de organizmada do�al ve otomatik tepkiyi olu�turan uyar�c�ya ko�ullu uyar�c� denir. K�¬pe�e tek ba��na ses verildi�inde, meydana gelen salya salg�lama tepkisi ko�ullu tepkidir. Ko�ullu tepki; Sadece ko�ullu uyar�c�n�n meydana getirdi¬�i do�al, otomatik tepkidir. Asl�nda ko�ulsuz tepki ve ko�ullu tepki her za¬man ayn�d�r. �rne�in; Pavlovun ko�ullama deneyinde ko�ulsuz tepki de ko�ullu tepki de salyad�r (Slavin, 1986, s. 106; Gibson ve Chandler, 1988, s. 208-211). (Senemo�lu

Ko�ulama s�reci a�a��daki gibi �zetlenebilir. (Senemo�lu,

Ko�ulsuz uyar�c� Ko�ulsuz tepki
(et) (salya)
N�tr uyar�c� = zil

Ko�ullu uyar�c�s� Ko�ulsuz uyar�c�Ko�ulsuz tepki
(zil)(et) (salya)

Ko�ullu uyar�c�Ko�ullu tepki
(zil) (salya)

Klasik ko�ullanman�n ger�ekle�mesi i�in a�a��daki ko�ullar�n olu�mas� gerekir. (Erden, 1998, s.125).

1. Ko�ullanman�n olmas� i�in, �ncelikle yiyecek-salya �rne�inde oldu�u gibi, do�al bir uyar�c�-tepki ba��n�n olmas� gerekir. �nsan organizmas�nda g�ze ��k tutulunca g�zbebe�inin b�y�mesi, g�ze �flenince g�z�n k�rp��t�r�lmad�, dize vurulunca aya��n yukar� do�ru hareket etmesi, ani bir g�r�lt� kar��s�nda irkilme gibi tepkiler ko�ulsuz uyar�c� ve tepki ba�lar�d�r.
2. Ko�ullu uyar�c�n�n ko�ulsuz uyar�c�dan hemen �nce verilmesi, iki uyar�c�n�n birle�tirilmesi gerekir. Pavlovun deneyinde k�pek, zil sesi ile eti birle�tirmektedir.

3. Ko�ullu uyar�c� ile ko�ulsuz uyar�c� ba��n�n tekrarlanmas� gerekir. Ancak baz� korku yaratan durumlarda tek bir ya�ant� da ��renmeyi sa�layabilir.

Bu bilgilerden sonra �u �ekilde tan�mlama yap�labilir.

Klasik �artlanma ��renmesi: Canl�n�n belirli bir uyar�c� kar��s�nda yapmaya g��l� oldu�u bir tepkiyi do�al olarak o tepkiyi canland�rmayacak ba�ka bir uyar�c� kar��s�nda da yapabilmeyi ��renmesidir. ( , 1997, s.126)

Gagne (1965) klasik ko�ullanmay� i�aret ��renme olarak tan�mlamaktad�r. ��nk� ko�ulsuz uyar�c�dan �nce verilen

SAD�ZM - �OCUKLARDA SAD�ZM

9/7/2010

SAD�ZM (SAD�SME) = EZ�YET ETMEKTEN HO�LANMA
Sadizm, eziyet etmekten cinsel doygunluk elde etmedir diye tan�mlanabilir. Eziyet etme e�ilimi her insanda do�al bir y�nseme olarak g�r�l�rse de, sadizm de bu sap�n� halini al�r. Eziyet etmek bir zevk kayna�� olur. Ba�kalar�na veya cinsel ili�ki kurdu�u kimseye eziyet etmedik�e cinsel haz duyamaz. Buna zalim a�k�da denilmektedir. Sadizm deyimi me�hur Frans�z �air SAD"dan gelmektedir. Sad"�n romanlar� kanl� sahnelerle dolu oldu�u i�in bu sap�nca da bu ad verilmi�tir.
Sadizm de �ehvet ile vah�et aras�nda s�k� bir ili�ki kurulmaktad�r.
Sadizmin hafif derecesi hayalidir. �ocuk okudu�u kitaplar�n, i�itti�i hikayelerin etkisiyle g�rd�� filmler ve vah�iyane yap�lm�� tablolarla �ehvetini ok�ar. Biraz daha ileri �ekli ve �iddetlisi tekme, tokat yumruk atmas� daha ilerisi yaralamak �ld�rmektedir.
Sadizmin ilk belirtileri �ocuklukta ve ergenlik �a��nda �ocu�un karde�lerine, hayvanlara i�kence ve eziyet etmedir. Karde�lerinin itilip kak�lmas�, onlar�n sa�lar�n�n �ekilmesi onlar�n etlerinin k�v�r�lmas�, �imdiklenmesi, hayvanlar�n kuyru�unun �ekilmesi, eskiden hocan�n minderine i�ne konulmas�, ku�lar�n yakalanmas�, kesilmesi veya ba�ka �ekillerde �ld�r�lmesi, sadizm belirtileridir.
Bazen sadizm feti�izme e�lik eder. Yaln�z �ah�slara de�il ayn� zamanda e�yalara da zarar verme �eklinde g�r�l�r. Bir kad�n�n elbisesine m�rekkep d�kmek, manto veya k�rk� makasla kesmek, kendi elbiselerini yakmak, y�rtmak, par�alamak, k�zlar�n sa� �rg�lerini kesmek (bilhassa sa� feti�izmi olanlar), kulak feti�izmi olanlar�n k�peleri kopararak ben k�peyi koparmak, hem kulak memesini kanatmak, kal�alar� sevenlerin kal�alar� k�rba�lamas� gibi.
Sadizm daha ziyade erkeklerde g�r�l�r. Bunu insanlar�n ve di�er hayvanlar�n erkeklerinin di�isine �st�n olma arzusundan ileri geldi�i ve do�al bir y�nseme oldu�unu s�yleyenler bulunmaktad�r. Horozlar�n tavuklarla cinsel ili�kilerinde onlar� gagalamak suretiyle doygunlu�a erdi�ini, baz� memeli hayvanlar�n di�ilerini �s�r�p yaralayarak cinsel ili�ki kurduklar� da buna �rnek olarak verilmektedir. Kraft Ebing "a�k ile hiddet insan� k�r� k�r�ne bo�alt�r" demekte ve a�k�n herkeste rab�tas�z bir tak�m hezeyanlara neden oldu�unu ileri s�rmektedir. Erkeklerinde cinsi ili�kilerinde kad�n� incitmekten �zel bir zevk duydu�unu, kad�nlar� ezmek, incitmek ve ac�tmaktan �zel bir doygunluk elde etti�ini, hatta cinsel arzular�n� fahi�enin dolu bulundu�u bir �evrede kolayca ve me�ru olarak doyurmas� m�mk�n olan �evrelerde dahi bu sadistlik y�nsemelerinin etkisi alt�nda namusu i�in can�n� vermeye haz�r olan namuslu k�z ve kad�nlara sald�rd��n� iddia eder.
Bu erkek a�k�n�n ne kadar zor ve �iddete meyyal oldu�unu g�stermektedir.
�nsanlar aras�nda horoz d�v��, deve g�re�i, bo�a g�re�i, boks m�sabakas� seyrederken a��r� zevk duyanlar�n bir sadistlik y�nsemeyi doyurdu�unu ve hatta bunlar�n sadistli�inden ��phelenmek gerekti�ini ileri s�renler vard�r.
Normal olarak cinsel ili�kilere �pme, emme, baz� hallerde �s�rma, s�kmalar e�lik ederler. Bu �zel bir doygunluk davran��ndan ziyade, normal dozunda b�rak�lm��sa tabii say�labilir. Bir hareketin sadistlik olmas� i�in mutlak olarak iki halin bulunmas� gerekir.
1. �ehvetin hastal�k denecek derecede artmas�yla vah�ice bir sevkitabiinin ma�dura fena muamelenin i�ritraki,
2. Hodperestane oldu�u kadar �iddetli olan cinsi m�nasebetlerine ba�l� hi�bir ahlak ve merhamet duygusunun kalmamas�d�r.
O halde ikinci hal olmad�� cinsel ili�kilerdeki h�r��nl�klar� sadistlik olarka g�rmemelidir.
Kraft Ebing sadizm"in kal�tsal oldu�u ve do�u�tan gelen bir �zellik oldu�unu s�yler. Korku, e�itim ve ahlak duygular�n�n �nceleri sadizmin ortaya ��kmas�na engel oldu�unu sonra normal cinsel ili�kilerin sap��n cinsel arzular�n� tahrik edemez hale gelmesi sonucu bilin�siz bir halde �ehvetin s�r�kledi�i yere gitti�ini iddia eder.
Sadist �ocuklar�n ana babalar�n�n sadist olmas� ve b�yle ana babalardan sadist �ocuklar do�ar yarg�s�n� vermemiz i�in sa�lam bir dayanak olamaz. ��nk� sadist �ocuk do�umunda m� yoksa sonradan m� sadistlik y�nsemelere sahip oldu veya ne miktar� do�u�tan ve ne miktar� sonradan �evresinin etkisiyle dominant bir �zellik olarak geli�mesine hizmet etti, bunu kestirmek g��t�r.
Bilinen bir�ok �eyler aras�nda sadizmin bir�ok nedenlerinin �evreden ve cinsel azg�nl�klar, cinsel yetersizlikler ve duygusal ve ruhsal problemler sonucu ortaya ��kan ve insanl�k i�in son derece tehlikeli bir ��lg�nl�k, sap�n�t�r. ��nk� hem tarihte hem g�n�m�zde

PAS�F AGRES�F K��L�K BOZUKLU�U

9/7/2010

Pasif-Agresif Ki�ilik Bozuklu�u (PAKB)
A.T. Beck ve A. Freeman
�zet �eviri: Ara�. G�r. Ay�eg�l Durak Bat�g�n*
Pasif-agresif ki�ilik bozuklu�unun g�ze �arpan en belirgin �zelli�i, d��tan gelen herhangi bir iste�e, engelleme ve tepki g�sterme davran��lar�yla kar�� koyulmas�d�r. S�zkonusu bu davran��lar i�i erteleme, kalitesiz i� yapma ve unutma bi�iminde kendini g�sterir. Bu insanlar mesleki ve sosyal alanlarda standartlar�n alt�nda bir performans g�sterirler. Tahmin edilebilece�i gibi bu �zellikler pek �ok ki�ide g�r�lebilir ama PAKB olan bireylerde kronik ve esnetilemeyen bir davran�� r�nt�s� haline gelmi�tir.
PAKB olan bireyler herhangi bir konuda insanlarla do�rudan y�zy�ze gelerek sorunlar� ��zmekten ka��n�rlar ve bunun tehlikeli olabilece�ine inan�rlar. Ka��nan (avoidant) ki�ilik bozuklu�u olan bireyler, ba�kalar� taraf�ndan reddedilme ve yanl�� de�erlendirilme korkusu nedeniyle at�lgan davran��lardan ka��n�rken, PAKB olan bireyler y�zle�meyi ba�kalar� taraf�ndan kontrol edilme ve davran��lar�na m�dahale olarak yorumlarlar. Bu ki�ilerden istemedi�i bir i�i yapmas� istendi�inde, bu iste�e g�cenme ve bu g�cenmi�li�i davran��larla ifade edememe �zellikleri birle�erek pasif olarak i�i engelleyici bir tarz ortaya ��kar. Buna ek olarak, i� ile ilgili sorular soran ki�iye/ki�ilere k�zma, onlar�n �nerilerini �nemsememe ve g�z ard� etme gibi davran��lar g�zlenir. ��te ve okulda yapmak zorunda olduklar� g�revlerinin bulunmas� nedeniyle de k�zg�nl�k ve g�cenmi�likleri artar. Otorite fig�rleri genellikle keyfi ve adaletsiz olarak alg�lan�r. Bu �zellikleri ile tutarl� olarak di�er ki�ilerle problemleri oldu�unu kabul etmez ve bu problemlerinin, ya�ad�klar� g��l�klerinin nedeni oldu�unu g�remezler.
Milon (1969) bu �zelliklere ek olarak, bu ki�ilerin s�rekli olarak karamsar ve k�t�mser bir ruh hali i�erisinde olduklar�n�, ba�ka bir deyi�le, her ne olursa olsun olay�n negatif y�n�ne odakland�klar�n� belirtmektedir.
Tarihsel Bak��
Pasif-agresif ki�ilik kavram� �zerinde uzun y�llar �al��lm��, ancak terim II. D�nya Sava��"na kadar netlik kazanamam��t�r. 1945de immaturity reaction kavram� askeri birimler taraf�ndan �aresizlik, pasiflik, tepkilerde yetersizlik veya sald�rganl�k gibi rutin askeri stresleri tan�mlamak i�in kullan�lm��t�r. 1949 y�l�ndan sonra ise, Askeri servislerin yay�nlad�� teknik b�ltende bu t�r davran�� zelliklerini tan�mlamak amac�yla "pasif-agresif" terimi kullan�lm��t�r. DSM-I de ise kendi i�inde �� alt kategoriye ayr�lm��t�r: Pasif-agresif, pasif-ba��ml� ve agresif. Pasif-ba��ml� tip olarak adland�r�lan alt kategori �aresizlik, karars�zl�k ve ba�kalar�na yap��ma gibi �zellikleri ta��yan ve bizim ba��ml� ki�ilik bozuklu�u olarak tan�mlad��m�z bozuklu�a benzemektedir.
Pasif-agresif ve agresif tip ise engellenmeye kar�� g�sterilen tepki a��s�ndan farkl�l�k g�sterirler. Tahmin edilece�i gibi agresif tip sinirlilik, k�zg�nl�k ve tepinme n�betleri gibi reaksiyonlar� ve davran��lar� kapsarken, pasif-agresif tip somurtma, inat��l�k, a��rdan alma, yetersizlik ve engelleme gibi pasif yollarla sald�rganl��n g�sterilmesini kapsar. DSM-II"de pasif-agresif alt tipi ayr� bir kategori halinde, DSM-I"de yer alan di�er iki kategori ise "di�er ki�ilik bozukluklar�" ad� alt�nda s�n�fland�r�lm��t�r.
DSM-III"de ise yaln�zca pasif-agresif ki�ilik bozuklu�unun ayr�m� yap�lmakla kalmam��, ba��ml�l�k �zellikleri ta��yan ki�iler de "ba��ml� ki�ilik bozuklu�u" ad� alt�nda ayr� bir kategoriye yerle�tirilmi�lerdir.
Psikopatoloji ile u�ra�an ilk teorisyenler, PAKB"nun �zelliklerine �ok benzeyen bir ki�ilik tipi tan�mlam��lard�r. �rne�in Kraepelin (1913) ve Bleuler (1924), olaylara negatif bir tarz ile tepki g�steren ki�ilerden s�z etmektedirler. Kraepelin, bu ki�ilerde a��r� duygusal dalgalanmalar ve negatif deneyimlere a��r� tepki g�sterme gibi �zelliklerin g�r�ld��nden s�z ederken, Bleuler, m�dahale edildi�inde kendilerini engellenmi� hissetme ve sinirlenme gibi �zelliklere de�inmektedir.
Di�er psikoanalitik teorisyenler de benzer �zellikl

EMPAT�

9/7/2010

EMPAT�

Empati son zamanlarda, psikiyatride ve psikolojide ad�ndan s�kl�kla s�z edilen �nemli bir kavramd�r.Psikiyatride ve psikolojinin �e�itli alt dallar�nda, �zellikle klinik ve sosyal psikolojide, geli�im, dan��ma, okul, ve ileti�im psikolojisi alanlar�nda, empati ile �e�itli ara�t�rmalar yap�lm��, bu konuda b�y�k bir bilgi birikimi ortaya ��km��t�r.

Empatinin tan�m�: Empati bir insan�n, kendisini kar��s�ndakinin yerine koyarak onun duygular�n� ve d��ncelerini do�ru olarak anlamas�d�r.

Empati terimi hem bir psikolojik ara�t�rma tarz�n� hem de duygulan�msal hassasiyeti ve ba�� belirtmek i�in kullan�lmaktad�r.

Dan��an�n o andaki duygu, d��ce,alg�, tav�r ve davran��lar�n� sanki o imi� gibi, onun bakt�� ve ya�ad�� a��dan bakarak, "sanki o imi�" niteli�ini g�zden kaybetmeden, do�ru ve a��k �ekilde anlamaya empatik anlama (duyarak anlama) denir.

G�n�m�zde "empati" denildi�inde akla, Carl Rogers ve onun konuya ili�kin �al��malar� gelir. Psikoterapi alan�nda empatik ileti�im kurma becerisiyle �nlenmi� Rogers"�n ad� ile empati kavram�, adeta �zde� anlama gelmi�tir.

Rogers"�n 70"li y�llarda ula�t�� empati anlay��, kat� bir nitelik ta��mamaktad�r. Rogers"a g�re; bir ki�inin kendisini kar��s�ndaki ki�inin yerine koyarak olaylara onun bak�� a��s�yla bakmas�, o ki�inin duygular�n� ve d��ncelerini do�ru anlamas�, hissetmesi ve bu durumu ona iletmesi s�recine "empati" ad� verilir.

Yukar�daki empati tan�m� �� temel ��eden olu�maktad�r. Bir insan�n kar��s�ndaki bir ki�iyle (�zellikle bir terapistin/ dan��man�n kar��s�ndaki hasta/ dan��an ile )empati kurabilmesi i�in gerekli olan bu ��eleri ��yle s�ralayabiliriz.

a.) Empati kuracak ki�i, kendisini kar��s�ndakinin yerine koymal�, olaylara onun bak�� a��s�yla
bakmal�d�r. E�er bir insan� anlamak istiyorsak d�nyaya onun bak�� tarz�yla bakmal�, olaylar� onun
gibi alg�lamaya ve ya�amaya �al��mal�y�z. Bunu ger�ekle�tirmek i�in de empati kurmak istedi�imiz
ki�inin rol�ne girmeli, onun yerine ge�erek adeta olaylara onun g�zl�klerinin gerisinden
bakmal�y�z.

Kar��m�zdaki ki�inin rol�ne girerek empati kurdu�umuzda, o ki�inin rol�nde k�sa bir s�re kalmal�, daha sonra bu rolden ��karak kendi yerimize ge�ebilmeliyiz. Aksi halde empati kurmu� say�lmay�z. Kar��m�zdaki ile �zde�im kurmak (ona benzemek) ya da sempati kurmak farkl� �eylerdir.

Bir insana sempati duymak demek, o insan�n sahip oldu�u duygu ve d��ncelerin ayn�s�na sahip olmak demektir. Kar��m�zdaki ki�iye sempati duyuyorsak, onunla birlikte ac� �ekeriz ya da seviniriz. Empati kurdu�umuzda ise kar��m�zdakinin duygu ve d��ncelerini anlamak esast�r. Kendimizi sempati duydu�umuz ki�inin yerine koymam�z ve anlamam�z �art de�ildir; sempatide "yanda�" olmak esast�r.Empati kurdu�umuzda ise kar��m�zdaki ki�iyle ayn� duygular� ve g�r��leri payla�mam�z gerekmez; sadece onun duygular�n� ve d��ncelerini anlamaya �al��r�z. Bir insan� "anlamak" ba�ka �eydir, ona "hak vermek" ba�ka �eydir.Empatide anlamak, sempati de ise anlam�� olal�m ya da olmayal�m, kar��m�zdakine hak vermek s�z konusudur. Empati kurdu�umuz ki�iler

b) Empati kurmu� say�lmam�z i�in kar��m�zdaki ki�inin duygular�n� ve d��ncelerini do�ru anlamam�z gerklidir. Kar��m�zdakinin yaln�zca d��ncelerini ya da yaln�zca duygular�n� anlamam�z yeterli de�ildir.��nk� kar��m�zdakinin rol�ne girerek onun ne d��nd��n� anlamam�z, bili�sel nitelikli bir etkinlik (bili�sel rol alma/bili�sel perspektif alma), kar��m�zdakinin hissettiklerini n ayn�s�n� hissetmemiz ise, duygusal nitelikli bir etkinliktir (duygusal rol alma/duygusal perspektif alma). Bili�sel rol alma, duygusal rol alman�n �n �art� say�labilir.

Empatinin bile�enlerinin neler oldu�u konusunda ara�t�rmac�lar aras�nda, baz� g�r�� farkl�l�klar� vard�r. �rne�in Hoffman"a (1978) g�re empatinin bili�sel, duygusal ve g�d�sel (motivasyonel) olmak �zere �� bile�eni vard�r. Baz� ara�t�rmac�lar empatinin bili�sel y�n�n�, baz�lar� ise duygusal y�n�n� vurgulamaktad�r. Fakat �o�unlu�un �zerinde

PEDAGOJ� - PROGRAMIN DE�ERLEND�R�LMES�

9/7/2010

program�n de�erlendirilmesi

KAYGI

9/7/2010

KAYGI -1-

KAYGI (ANX�ETY) NED�R?

Di�er heyecanlar�n tan�m�nda oldu�u gibi, kayg�n�nda tan�m�n� yapmak zordur. Kayg� a�a��daki �u heyecanlar�n birini veya �o�unu i�erebilir: �z�nt�, s�k�nt�, korku, ba�ar�s�zl�k duygusu, acizlik, sonucu bilememe ve yarg�lanma.

Baz� psikologlar korku ile kayg� aras�nda �� nemli fark bulundu�unu s�ylerler:

(1) Kaynak: "Ben ar�dan korkar�m!" �rne�inde oldu�u gibi, korkunun kayna��n� biliriz, ancak kayg�n�n kayna�� belirsizdir; (2) �iddet: Korku kayg�dan daha �iddetlidir; (3) s�re: Korku daha k�sa s�relidir, kayg� ise uzun s�re devam eder.

Korku ve kayg� aras�ndaki benzerliklere dayanarak psikologlar, korku s�ras�nda ortaya ��kan fizyolojik olu�umlar�n, kayg� an�nda da g�zlenebilece�ini ortaya s�rm��lerdir. �ddia deneysel g�zlemlerle desteklenmi�tir. Bu nedenle, psikologlar kalp at��, kan bas�nc�, kan�n kimyasal yap�s�, Galvanik Deri Tepkisi, nefes al��, nefes veri� oran� gibi de�i�ik fizyolojik belirtileri kayg� �l�mede kullan�rlar.

KAYGININ NEDENLER�

Hangi ortam�n hangi t�r kayg� yarataca�� bir k�lt�rden di�erine farkl� olabilir. Ancak b�t�n toplumlar i�in ge�erli baz� genellemeler yapmak olana�� vard�r. Bu genellemeler, kayg� duygusunun ortaya ��kmas�na yol a�an ortamlardaki baz� ortak y�nleri belirtir.

(1) Deste�in �ekilmesi: Fatihin annesi,babas�,karde�i Hatice, evdeki odas�, �al��ma masas�, kom�ular�, arkada�lar�, evdeki k�pek,kedi onun ya�am�n�n bir par�as�yken, birden bire kendisini yabanc� bir �ehirde, yabanc� bir evde, aile, arkada�, akraba ve tan�d�klar�n�n hepsinden uzakta bulur. Yeni �evresinde �imdiye kadar al��lagelmi� oldu�u "destekler" yoktur. Al��lagelmi� �evrenin ortadan kalkt�� b�yle durumlarda insanlar kayg� duyar.

(2) Olumsuz bir sonucu beklemek: Pek haz�rlanmadan s�nava girme, tarafik cezas�n�n belirlenece�i traf�k mahkemesinde duru�may� bekleme gibi olumsuz sonu�lar�n ortaya ��kaca�� durumlarda kayg� duyar�z.

(3) �� eli�li: �nand��m�z ve �nem verdi�imiz bir fikirle, yapt��m�z davran�� aras�nda bir �eli�ki ortaya ��kt�� zaman kayg� t�r�nden bir gerginlik duyar�z. Bili�sel �eli�ki �nemli bir g�d� ve heyecan kayna��d�r.�eli�kiyi giderecek bir ��z�me yoluna ula��ncaya kadar bir derece kayg� duyar�z. �rne�in, n�kleer silahlar�n insanl�� yok edecek g��te tehlikeli bir geli�me i�inde oldu�una inanan birey, bu silahlar�n geli�tirildi�i bir laboratuvarda �al��mak zorunda kal�rsa, kendisini s�rekli bir gerginlik ve kayg� i�inde bulur.

(4) Belirsizlik: Gelecekte ne olaca��n� bilememek insanlar i�in en belli ba�l� kayg� nedenlerinde biridir. �lerde olumsuz t�rden olaylar�n olaca��n� bilmek, ne olaca��n� hi� bilmemeye ye�lenir.

KAYGI VE GERG�NL�K BEL�RT�LER�

A�a��daki tabloda kayg�l� ve gergin insanda g�zlenebilen belirtilerin bir listesi verilmi�tir. Bu belirtiler sizde ya da yak�nlar�n�zda varsa, bilin�li ba�a ��kma tekniklerinden birini veya bir�o�unu kullanmay� deneyebilirsiniz. Ancak dikkat etmeniz gereken konu bu belirtiler, bedensel hastal�klar�n belirtileri de olabilir; bireyde uzun zamand�r g�zlenmi� ve onun g�nl�k ya�am�n� etkiler derceye gelmi�lerse, bireyin bir doktora gidip muayene olmas�nda yarar vard�r.

Nefes darl��Mide a�r�s�
Terleme�shal ya da kab�zl�k
Nefes al�p vermede d�zensizlikA��r� tepkide bulunma
Kesik kesik nefes almaTitreme
GerginlikEl ve ayak parmaklar�n�n so�uklu�u
Kalp �arp�nt�s�S�rekli yorgunluk
Aniden sinirlenmeS�rekli ba� a�r�s�
Bela�r�s�Boyun kaslar�n�n gergin olmas�

KAYGI VE GERG�NL�KLE BA�A �IKMA YOLLARI

Kayg� ve gerginlikle ba�a ��kma yollar�n� iki temel grupta toplayabiliriz: Bilin�li olarak uyulanan teknikler ve fark�nda olmadan uygulad��m�z teknikler. Fark�nda olmadan uygulad��m�z tekniklere savunma mekanizmalar� ad� verilir. Savunma mekanizmas� kullanan birey, kayg� ve gerginli�i azaltmak i�in bir teknik kulland��n�n fark�nda de�ildir. Bilin�li olarak kulland��m�z teknikler ��renme sonunda elde etti�imiz davran��lar� i�erir.

B�L�N�L� BA�A�IKMA YOLLARINDAN OTOH�PNOZ TEKN��

Holland ve Tarlow (1980) bir insan�n kendi kendini hipnotizma edebilece�ini ve b�ylece istenmeyen d��nce ve duygular� at�, daha istenilen bir d��n�� ve duyu� bi�imine girerek, kayg� ve gerginli�i atabilece�ini ileri s�rm��lerdir. Teklif ettikleri teknik �u basamaklar� i�erir:

(1) Rahat bir sandalyeye bedenin yukar� k�sm�n� dik tutacak bi�imde oturun. Sandalye bo� bir duvardan 1.5 veya 3 metre uzakl�kta olsun. Duvara g�z�n�z�n hizas�ndan 30 santim y�ksekli�inde

�STENMEYEN DAVRANI�A KAR�I EYLEMLER

9/7/2010

�STENMEYEN DAVRANI�A KAR�I EYLEMLER
G�rmezden Gelmek: Sorun fazla bozucu de�ilse, hemen olup bitiyorsa bu yol soruna gere�inden fazla �nem verip b�y�tmeyi �nler, onu s�nd�r�r. ��retmenin g�rmezden geli�imi ��rencinin farkedip etmemesi �nemlidir. ��renci ��retmenin g�rmezden geldi�ini farkederse, bunu onay ve �d�l olarak alg�layabilir. ��retmenin dersle ilgilenmeye fazla �nem vermedi�ini d��nebilir. B�yle durumlarda ��retmen davran�� g�rd��n� ve onaylamad��n�, bir g�z, y�z, ba� i�aretiyle belirtmektedir.
Uyarmak: ��renci yaln�zca yapt�� davran��n istenmedi�inin de�il, o onda yapt�� davran��n bilincinde de olmayabilir. Yani ��renci davran�� biliyor olsa bile anlamam�� olabilir. Bu nedenle ��retmen her yanl�� davran��, bilin�li ve kas�tl� olarak alg�lamamal�, pe�in yarg�ya g�re davran��ta bulunmamal�d�r.
�stenemeyen davran��a kar�� retmen beklemeden uyarma eylemine ge�mesi �nerilmektedir. Aksi halde yanl�� davran�� s�rer, yapt�� istenmeyen davran�� kar��s�nda uyar�lmayan ��renci onay ve cesaret bulabilir. Yanl�� davran��n vaktinde g�r�lmesi, ��retmenin s�n�ftan haberli oldu�u g�sterir.
Uyarma y�ntemlerinden biri v�cut dilini uzaktan kullanmad�r. Bunun ilk basama�� istenemeyen davran�� yapanla g�z temas� kurmakt�r.
Bir di�er uyarma y�ntemi de v�cut dilin yak�ndan kullanmakt�r. ��retmenin fiziksel yak�nl�� rencinin istenmeyen davran�� b�rakmas�n� sa�layabilir. Yan�na yakla��ld�� halde ��renci istenmeyen davran�� s�rd�r�yorsa ��nc� y�nteme ba�vurulur. Dokunma: ��retmen varl��n� dokunarak duyurabilir. �rne�in, masas�na, e�yalar�na ya da omuzuna dokunabilir.
Bu eylemler her zaman istenmeyen davran�� durdurur. Fakat baz� durumlarda baka y�ntemlere gereksinim duyulabilir. Bunlardan biri;
S�zle uyarmad�r: S�zle uyar� sadece ilgili ki�ilerce duyulabilir olmal�, s�n�f�n i�leyi�ini bozmamal�d�r. Bunun yetmedi�i durumlarda uygun y�ksek sesle uyar�lar kullan�l�r. S�zel uyar� yap�l�rken kabul edilmeyenin ��renci de�il davran�� oldu�u belirtilmeli ��rencinin de�erli oldu�u hissettirilmelidir. Ara�t�rmalar yumu�ak�a uyaran ��retmenlerin sert�e uyaranlardan daha etkili oldu�u g�stermi�tir. Uyarma bittikten sonra ��renciye g�zle yada s�zle olumlu ili�ki kurulmal� veya soru sorulmal�d�r.
Soru sorma veya s�z hakk� verme di�er bir s�zel uyar� y�ntemidir. "�imdi s�z s�ras� Ali"de" denerek ��rencinin istenmeyen davran��n� b�rakmas� sa�lanabilir. S�z�n do�rudan istenmeyen davran��a getirilmesi de bir y�ntemdir. Fakat di�er s�zel y�ntemlerden sonra kullan�lmal�d�r.
S�zel uyar�lar, uygun eylemlerle de desteklenmelidir. �rne�in; ��rencilere arkas� d�n�kken yar� yapan ��retmeni, ��renciler dinleme zahmetine bile katlanmazlar. Bazen konu�anlar� uyarmak yetmez, yerlerini de�i�tirmek de uygun olabilir.
�STENMEYEN KAVRANI�A KAR�I YAKLA�IMLAR:
E�itsel �abalar�n engellenmemesi i�in istenmeyen davran��lar�n de�i�tirilmesi gerekir. Okulda d�zeltilmeyen davran��lar, ya�am boyu sorun olabilir. �stenmeyen davran��lar,, farkl� �zellikleri ��renc

H�PNOZUN TAB�ATI

9/7/2010

H�PNOZUN TAB�ATI
Gen� ve g�zel bayan hipnozit�r�n g�zlerinin derinliklerine bakt�, hipnozit�r�n g�zlerinin parlakl�� ve tesir edici ��klar�, g�zel bayan� hipnozit�r�n b�y�s� alt�na g�t�rd�. Hipnozit�r sessiz bir �ekilde konu�tu "Uykunuz geliyor... G�z kapaklar�n�z�n a��rla�t��n� hissediyorsunuz... B�t�n v�cudunuzu zay�f ve kuvvetsiz hissediyorsunuz... �u andan itibaren benim emrimdesin... Sesim seni kontrol edecek. Emirlerimin hepsine itaat edeceksin..."
1930l� y�llarda hipnoz sahne g�sterilerinde kullan�l�yordu ve �ov malzemesi yap�l�yordu. O zamanlarda k�t� hipnozit�rler menfaatleri do�rultusunda gen� g�zel kad�nlar� kullan�yorlar, kendi isteklerini onlara zorla yapt�r�yorlard�.
Kont Dracula da gen� g�zelleri, kanlar�n� emebilmek i�in hipnoz etmi�ti.
Bu gibi �rneklerin y�z�nden hipnoz olumsuz olarak ele al�n�p, sihirli bir t�ls�m, �eytani hipnozcu ve isteksiz kurban imajlar�na sebep oldu. Hakikaten hi�bir �ey ger�ek yolundan bu kadar sapt�r�lamazd�.
Svengali bahanedir. Hipnozcunun g�c� alt�nda olmak sa�mad�r, yard�ms�z transta bulunmak g�l�n�t�r. Son g�nlerde hipnoz, d��nmenin ve insan akl�n� kullanman�n do�al bir yolu olarak d��n�l�yor ki; bu d��nme muhakemeden ve hayali bilimsellikten �ok sanat��n�n d��ncesi gibidir. Bilim toplumunda hala bilim adam�, sanat��dan �ok itibar g�r�r. Bu t�r d��nce te�vik edilmelidir. ��nk� b�yle d��nceler hipnozun tehlikeli ve do�al olmad�� d��ncesini y�neltiyor.
1950li y�llarda T.R. Sarbinin ve bu g�nlerde Dr. T.X Barberin ara�t�rmalar� �unlar� g�stermi�tir;
Hipnoz, sa� beyin hemisfer aktivitesi ile ili�kilidir.
Hipnozun b�y�k b�l�m� insanlar�n ��renebilece�i bir yetenektir.
T�m hipnotik translar esas�nda oto (self) hipnozdur.
Hipnotik durumdan ki�isel olarak yararlanmak i�in rit�alistik (gizemli) ind�ksiyon tekniklerine gerek yoktur.
Hipnozun nas�l bir fenomen oldu�unu tecr�be etmek i�in kendinden ge�mek ve derin transa girmek gereksiz bir davran��t�r.

PS�KOLOJ� - NEO KLAS�K �NSAN KAYNAKLARI

9/7/2010

neo klasik insan kaynaklar�

��ZOFREN�

9/7/2010

��ZOFREN�

�izofreni, ge�en y�zy�ldan beri ruh hekimli�ini� en �ok u�ra�t�ran, fakat bug�n bile �e�itli y�nleri tam a��klanmam�� bir ruhsal bozukluktur.19. y�zy�ldan kalma bir etki ile halk aras�nda korku uyand�ran ve "erken bunama" diye bilinen bu hastal�k; gen� ya�ta ba�layan, insan aras� ili�kilerden ve ger�eklerden uzakla�arak, kendine �zg� bir i�e kapan�m d�nyas�nda ya�ad��;duyu�,d��n�� ve davran��larda �nemli bozukluklar�n g�r�ld�� bir psikozdur.

TAR�H�E

Eski �a� Sanskrit yaz�lar�nda ve Hipokrat okuluna ba�l� eski Yunan hekimlerinin yaz�lar�nda �izofrenik t�rde ruh hastal��n�n tan�mland�� bildirilmektedir.Orta �a� Avrupas�nda �eytana tutulmu� diye bilinen ruh hastalar�n�n �nemli bir b�l�m�ku�kusuz �izofreniklerdir. 17. Y�zy�lda Willis"in, 18. Y�zy�lda Pinel"in bu hastal�� az �ok tan�d�klar�na ili�kin belirtiler vard�r. 18. Y�zy�l ba��nda �ngiltere"de John Haslam ve George Man"�n gen�lik �a��nda ba�layan i�e kapanma ve d��nce bozuklu�u ile belirli olarak tan�mlad�klar� ve bir ad veremedikleri bozuklu�un �izofreni oldu�u d��n�lebilir. ( ,2)

"Demence precoce" (erken bunama) deyimini ilk olarak Morel 1860"da kulland�.1871"de Hecker "hebefreni"yi ve 1874"de Kahbaum "katatoni"yi tan�mlad�ktan sonra, 1896"da tan�nm�� Alman ruh hekimi Kraepelin bu iki hastal�k tipine paranoid ve basit tipleri de ekleyerek,hepsini "dementia praecox" tan�s� alt�nda toplad�.Bu deyime g�re hastal�kta "erken ba�lama" ve "bunama" olmas� olmas� gerekiyordu.

1911"de yay�nlad�� "Dementia Praecox veya �izofreniler Grubu" adl� kitab� ile yeni bir ��r a�m�� olan �svi�reli Eugen Bleuler, Kraepelin"in sand�� gibi hastal��n erken ya�larda ba�lamas�n�n ve bunama ile sonu�lanmas�n�n zorunlu olmad��n� g�sterdi.Bu hastal�kta ki�inin ruhsal hayat�ndaki yar�lmaya (schisme) �nem vererek "schizophrenia", yani zihin b�l�nmesi,yar�lmas� ad�n� �nerdi ve zamanla bu terim tutundu.Art�k zaman�m�zda dementia praecox (erken bunama) deyimi hemen hemen b�rak�lm��t�r.

SI

ALGILAMA TANIMI

9/7/2010

��NDEK�LER
G�R��1
Alg�lama Tan�m�1
GESTALT KURAMI2
ALGILAMA S�REC�3
A. Se�ici Alg�lama:3
1. Se�ici Maruz Kalma:3
2. Se�ici Dikkat:4
3. Se�ici An�msama:4
B. Alg�sal �rg�tleme:4
C. Alg�sal Yorumlama:5
ALGILAMA VE PAZARLAMA UYGULAMALARI6
1. Reklam�n Alg�lanmas�:6
2. �r�n�n �maj�:7
3. Kurum �maj�:7
4. Bilin�alt� Alg�lama:7
5. Pazarlama Mesajlar�nda Sembolizm:8
Nesne - ��aret (Sembol) - Yorum8
ALGILANAN R�SK:8
KAYNAKLAR10

G�R��
Alg�lama Tan�m�
T�keticinin t�ketimle ilgili sorunlar� alg�lanan sorunlard�r. ayn� uyar�c�ya kar�� t�keticiler, se�meyi, organize etmeyi ve yorumlamay� ki�isel durumlar�na g�re ger�ekle�tirir. Bir �r�n�n fiyat� t�keticiler aras�nda farkl� farkl� alg�lanabilir. Ayn� �r�n� baz�lar� �ok iyi ve kaliteli alg�larken, baz�lar� bunun tam tersi bir �ekilde alg�layabilmektedir. Alg�laman�n genel s�recinin ve ilkelerinin pazarlamada etkin bir bi�imde uygulanabilmesi i�in alg�lama konusunun bilinmesi gerekir.

Yukar�daki �ekilde alg�lama ve de�erleme farkl�l��n� daha iyi anlamam�za te�kil etmek �zere verilmi�tir. Burada ayn� zamanda hem bir gen� k�z ve hem de bir cad�y� canland�ran bir resim verilmi�tir. Yap�lan ara�t�rmalara g�re ayn� anda her ikisini de g�rebilen hemen hi� kimse ��kmamaktad�r. Buna mukabil baz�lar� bu resmi gen� k�z olarak alg�larken, baz�lar� da ya�l� kad�n olarak g�rmek ve alg�lamaktad�r. Di�er bir deyimle, insan g�rd�� her �eyi alg�layamamaktad�r. Di�er bir deyimle, insan g�rd�� her �eyi alg�layamamaktad�r. Sadece baz� �eyleri g�rebilmekte ve onlara �nem vermektedir.
Alg�lama, ki�inin anlaml� bir d�nya g�r�nt�s� yaratmak i�in bilgi girdilerini se�me, organize etme ve yorumlama s�recidir. Alg�lamada tarafs�zl�ktan �ok, yanl� bir yap� vard�r. ��yle bir �rnek verelim: Be� y�ld�zl� bir otelin y�zme havuzunun kenar�nda bir i� adam�, bir fizik�i, bir mimar g�ne�lenmektedir. �� adam� b�y�k olas�l�kla havuzdan sa�lanan gelir, verilen hizmetin kalitesi, i�letmecilik hatalar� gibi olaylarla ilgilenecektir. Fizik�i havuzdaki su miktar� gibi konulara ilgi duyacakt�r. Mimar otelin yap�s�, �evre d�zenlemesi t�r�ndeki konulara a��rl�k verecektir. Yani bu �� insan�n duyu organlar� ayn� zamanda �al��acak, fakat de�i�ik konular veya olaylar dikkatlerini �ekecektir.
GESTALT KURAMI
Farkl� alg�lama olgusu Gestalt (b�t�n, t�m g�r�nt�, k�me) kuram�yla a��klanmaktad�r. Bu kurama g�re, herkes ayn� uyar�c�y� veya nesneyi be� duyusundan gelen ileti�im ile kendine �zg� olarak, di�erlerinden farkl� bi�imde yorumlar. �nsanlar�n be� duyusuna hitap etmek �eklindeki Gestalt fikrinden yola ��kan firmalar, rekabet ortam�nda daha �ok alg�lanmak ve kabul g�rmek ve alg�lamalar�n� peki�tirmek amac�yla, �zellikle g�da maddeleri lansmanlar�nda �cretsiz, indirimli veya bedava tatt�rma testleri, e�antiyon da��t�m� gibi yollara giderler.
�rne�in; Kallog Cornflakas, Sugar Chex, Viva Cornflakas, Linera, Yayla vb., Tansa� vb. ma�azalarda tatt�rma testleri, fiyatlar� d��r�p, �zel indirimli paketler y�ntemlerini uygulam��lard�r.
Alg�lama yaln�z uyarana de�il, o uyaran� sarmalayan �evreye (Gestalt) ve ki�inin o andaki ko�ullar�na ba�l�d�r. Bu nedenle sosyo-psikolojik modelin devam� gibidir.

ALGILAMA S�REC�

�ekil 1. Alg�lama S�reci

Alg�lama s�reci genel olarak ele al�nd��nda kar��m�za �� nemli boyut ��kmaktad�r.
-Se�ici Alg�lama
-Alg�sal �rg�tleme
-Alg�sal yorumlama.

A. Se�ici Alg�lama:
Ki�i her an say�lamayacak kadar �ok say�da uyar�c�yla kar�� kar��yad�r. Ancak bunlardan bir ka�� belirgin olarak alg�lan�r. Ki�i sadece alg�lamak istediklerini alg�layacakt�r. Se�ici alg�lama ile ilgili �� nemli se�icilik daha vard�r.
1. Se�ici Maruz Kalma:
T�keticilerin var olan ihtiya�lar�, al��kanl�klar� ve tutumlar� ile uyumlu olan uyar�c�lara kendisini maruz b�rakmas�d�r. Uyumsuz olanlardan ise ka��nma e�ilimi g�sterir. �rne�in; Bir kimse bir markay� daha �nceden kullanm�� ve hi� memnun kalmam��t�r. E�er o markan�n reklam�n� g�recek olursa, reklamdaki iletiyi �arp�tacak ve reklam� g�rmeden

�OCUK PS�KOLOJ�S�

9/7/2010

�OCUK PS�KOLOJ�S�(HALUK YAVUZER)

Geli�im Psikolojisi de diyebilece�imiz bu kitap ,�ocu�un do�um �ncesinden ba�layarak ergenli�in sonuna kadar s�regelen geli�imini fakl� evreler i�inde a��klamaktad�r.

Kitap, �ocuk psikolojisinin tan�m�, tarih�esi ve y�ntemi ile ba�lay�p ,
1.b�l�mde geli�imin incelenmesi
2. " 0-2 ya� bebeklik d�nemindeki geli�im
3. " 2-6 " ilk " " "
4. " 6-11 " son �ocuklukta "
5. " �ocukta cinsel geli�im ve e�itim
6. " �ocu�un yak�n �evresi;Aile,Arkada�,Okul,��retmen
7. " oyun ve �ocukta ilgiler
8. " �ocukta uyum ve davran�� bozukluklar�
9. " ergenlik d�nemi
10. " ergenlikte cinsel sorunlar incelenmektedir.

�OCUK PS�KOLOJ�S�N�N KONUSU:

�ocuk Psikolojisinin konusu;bireyin do�um �ncesi d�neminden ba�layarak ergenlik evresine kadar s�regelen geli�imini ele al�r.B�y�me ve olgunluk a�amalar�n�,�evresel fakt�lerin bireyin geli�im bi�imlerine olan etkisini,�ocukla toplumun di�er �geleri aras�ndaki duygusal ve sosyal kile�imi konu edinir.

�OCUK PS�KOLOJ�S�N�N TAR�H�ES�:

A-)Bat�l� D��n�r ve E�itimciler
*Antik �a�da Platon �ocuklar�n farkl� yeteneklere sahip olduklar�n� ve farkl�l�klar�n�ndikkate al�narak e�itilmeleri gerekti�ini savunur.
*Comenius (1628-1654),�ocu�un bireyselli�iyle, ilgi ve yeteneklerinin tannmas� gerekt�ini vurgulam��,
*J.J.Rausseau,Emil adl� eserinde �ocuklu�un do�al d�rt� ve arzular�n temelini olu�turdu�una de�inmi�
*18.ve 19.yy"da 1774 y�l�nda Pastolozzi"nin kendi �ocu�u �zerinde yapt�� al��ma,�ocuk psikolojisinde ilk bilimsel kay�t olarak kabul edilir.
* 1787"de Tiedeman"�n g�zlemlere dayal� �al��mas�, �ocuk psikolojisinde ilk biyografik ara�t�rma olarak kabul edilir.
*19.yy"da Darwin(1877) yaymlad�� "Bir Bebe�in Biyografik Tasla��" adl� eseri �nemli say�l�r.
*1882"de "�ocu�un Zihni" adl� yap�t�yla Preyer �ocuk psikolojinin babas� say�l�r.
*Stanley Hall,�ocuk psikolojisine deneysel g�r�� getirmi�tir.(G�zlem,sorgu cetvelleri)
*1905 Alfred Binet "Zeka �l�e�i"ile,Thorndike(deneysel ��renme),Watson,Pavlov,Jean Piaget, John Dewey �ocuk psikolojisiyle ilgilenen di�er bilim adamlar�d�r.

B-)T�rk �slam D��n�r ve E�itimciler

*Gazzali"nin "Ey O�ul",Keykavus"un "Kabusname"si ,Erzurumlu �brahim Hakk�"n�n "Marifetname"si �nemli eserlerdir.Bu eserlerde bir bireyin do�umdan olgunluk evresine kadar,hayat� boynca kar��la�aca�� sorunlar hakk�nda ��tlere yer verilmi�tir,�zellikle Kabusname beslenme,hastal�k ,oyun konusunda rehber bir eserdir
*Gazzali e�itimi,�s�rgan otlar�n� ay�klayan bir bah��van�n faaliyeti olarak g�r�r.S�zl� �nlemler yerine k�t� �rneklerden koruma yoluyla terbiyeyi �nerir,�ocuk takdir edilmeli,s�k s�k ele�tirilmemeli,sab�rl� olunmal�,hangi oyundan ho�lan�yorsa ona f�rsat verilmesi gerekti�ini savunur.
*�bni Sina;ruh ile beden aras�nda paralellik sa�lanmas� gerekti�ini savunur.Bedenen sa�l�kl� birey ruhen de sa�l�kl� olur.Bedenen jimnastik,ruhen mus�kiyi yararl� g�r�r.�ocu�un sevgi ve g�venini kazanarak,gzel huylarla yeti�mesi hem ruh hem de beden sa�l��n�n korunmas� ile m�mk�n olur d��ncesindedir.
*Farabi; zihin e�itimini ��retim,ruhun terbiyesini e�itim olarak g�r�r.Bireysel farklar (kal�t�m-�evre)konusunda orta bir yol izlemi�,ne a��r� disiplinci ne de serbesttir.
*Sadi"nin "G�listan�",Ebul Hayr"�n "Hayriyyesi",S�mb�lzade Vehbi Efendi"nin "L�tfiyye" adl� eserleri de �nemli �al��malard�r.

�OCUK PS�KOLOJ�S�NDE Y�NTEM

Her ya� d�zeyindeki t�m davran�� bi�imlerini �l�en bir teknik yada metod olmad��ndan �ocu�un incelenmesinde metod konusu her zaman problem olmu�tur.
Kullan�lan y�ntemlerden baz�lar�;
1-Do�al G�zlem;en �ok kullan�lan metoddur.�ocu�un davran�� bi�imlerini ve al��kanl�klar�n� t�m�yle yans�t�r.
2-�zya�am �yk�s�(otobiyografi)
3-Sorgu cetvelleri
4-G�r��me Y�ntemi
5-Projektif Teknikler
6-Klinik Vaka incelemesi
7-Ard arda izleme
8-Gruplar aras� inceleme
9-Deneyel Teknikler
10-Sosyometrik Teknik
11-Test Y�ntemi
12-�ocuk Psikoterapisi
13-Psikodrama

GEL��M�N �NCELENMES�
Geli�imin Tan�m�;geli�me kavram� �zenli,uyumlu ve s�rekli bir ilerlemeyi dile getirmektedir.
Geli�imin Temel �lkleri:T�m davran��lar temelde biolojik yap� i�inde ger�ekle�ir.Bedeni b�y�me ve geli�imlerin k�keninde kal�t�m ve �evrenin rol� b�y�kt�r,geli�im s�recinde �m �ocuklar ayn

veribaz.com - Psikoloji - T�rkiye'nin veri bankas�

S�REKL� TEHD�T ED�LEN �OCUK

DE����M�N NEDENLER�

K���L���N TANIMI

BURDON D�KKAT TEST�

HATA T�R� VE ETK� ANAL�Z�

PS�KO-SOSYAL GEL��MEDE A�LEN�N ROL�

�ND�GO �OCUK NED�R?

D�KKAT EKS�KL��� VE H�PERAKT�V�TE BOZUKLU�U

TEHL�KEL� OYUN POKEMON"DAN �LD�REN OYUN FRP."YE

PS�KOLOJ� - PS�KOLOJ�

DAVRANI� B�L�MLER�

GEL���M

�N�VERS�TE ��RENC�LER�N�N PS�KO-PATOLOJ�K �ZELL�KLER�N�N �E��TL� DE���KENLER A�ISINDAN �NCELENMES�

OT�ZM VE DUYGUSAL GEL���M

KEND�N�Z� NASIL G�R�YORSUNUZ (JOHAR� PENCERES�)

SAVUNMA MEKAN�ZMALARI

�Y� D�NLEMEN�N KO�ULLARI

KAYGI

STRES VE BA�A �IKMA YOLLARI

SEVG�

HASTALIK HASTASI

YALAN S�YLEMEK

�OCU�UN RUHSAL DE�ERLEND�R�LMES�

PS�KOLOJ� - PS�KOLOJ� DE ALGILAMA VE ��RENME

PS�KOLOJ� - AFAZ�LER

YA�LILIK

PS�KOSEKS�EL GEL���M KURAMI

ZEKA NED�R

ERGENL�K D�NEM� VE SORUNLARI

ERGENL�K D�NEM� VE �LG�LER�

TELEV�ZON VE OT�ZM

YET��K�N E��T�M AMA�LARI VE TEKN�KLER�

PS�KOLOJ� - EMPAT� VE DEMOGRAF�K DE���KENLER�N EVL�L�K UYUMU �LE �L��K�S�

VAROLU��U PS�KOTERAP�

GEL���MLE �LG�L� KAVRAMLAR

PS�KOLOJ� - B�R OYUNU PS�KOLOJ�K TEOREM VE KURAMLARLA A�IKLAMAK

ET�K KAVRAMLAR

PEDAGOJ� - ��RENMEN�N Y�NTEM VE ARA�LARI

A�LE PS�K�YATR�S� VE FONKS�YONELL���

OKUL �NCES� D�NEM �OCUKLARININ �EVRESEL FARKINDALIKLARINI ARTIRMA YOLLARI

PEDAGOJ� - KARAR VERME VE KARAR �L��TLER�

D�KKATE ODAKLANMA , DEPRESYON VE HAFIZA

MOT�VASYON

CAN SIKINTISI

PEDAGOJ� - OYUN ARA� VE GERE�LER�

��RETMENLER SINAV STRES�N� NASIL AZALTAB�L�R?

MOT�VASYON

PS�K�YATR�K HASTALIKLARDA KULLANILAN �LA�LAR

OKULLARDA PS�KOLOJ�K DANI�MANLIK M�LAKAT & G�R��ME

STRES VE STRES Y�NET�M�

PS�KOLOJ� - EMPAT�

REHBERL�K NED�R

LEV SEMENOVICH VYGOTSKY"N�N B�L��SEL GEL���M KURAMI

PS�KOLOJ� - STRES �N TANIMI NED�R?

��DDET�N �OCUKLAR �ZER�NDEK� ETK�S�

SOSYAL FOB� TEDAV�

K���LER ARASI �LET���M

PS�KOLOJ� - NEGAT�F L�MANLARDAN POZ�T�F SULARA

JEROME BRUNER"�N ��RENME KURAMI

B�REY� TANIMA

L�DERL�K KAVRAMI

BEYN�M�Z�N %10UNU MU KULLANIYORUZ

PHOBIAS

ERGENL�K D�NEM� �ZELL�KLER� VE SORUNLARI

�LK��RET�M �A�I �OCU�UNDA YAYGIN B���MDE G�R�LEN SORUNLAR

STRES Y�NET�M�

END��E VE KEND�NE G�VEN

PS�KOLOJ� - HER�EY D���NCEDE BA�LAR

�OCUKLUK DEPRESYONLARI VE AYRILMA ANKS�YETES�

ERKEKL�K VE E�C�NSELL�K

PS�KOLOJ�K DANI�MANLIK VE REHBERL�K

A�LE ��� ��DDET

GEN�LER N���N C�NAYET ��L�YOR?

�D�L VE CEZA

�L�M� ANLATMAK

�FKE

�LG�

RENAL PHYSIOLOGY LECTURES

�ST�N ZEKALILAR

DE��M�N NEDENLER�

K��L��N TANIMI

D�KKAT EKS�KL�� VE H�PERAKT�V�TE BOZUKLU�U

GEL��M

�N�VERS�TE ��RENC�LER�N�N PS�KO-PATOLOJ�K �ZELL�KLER�N�N �E��TL� DE��KENLER A�ISINDAN �NCELENMES�

OT�ZM VE DUYGUSAL GEL��M

PS�KOSEKS�EL GEL��M KURAMI

PS�KOLOJ� - EMPAT� VE DEMOGRAF�K DE��KENLER�N EVL�L�K UYUMU �LE �L��K�S�

GEL��MLE �LG�L� KAVRAMLAR

A�LE PS�K�YATR�S� VE FONKS�YONELL��

LEV SEMENOVICH VYGOTSKY"N�N B�L��SEL GEL��M KURAMI

K��LER ARASI �LET��M

�LK��RET�M �A�I �OCU�UNDA YAYGIN B��MDE G�R�LEN SORUNLAR

PS�KOLOJ� - HER�EY D��NCEDE BA�LAR

A�LE �� DDET

GEN�LER N��N C�NAYET ��L�YOR?

OT�ST�K �OCUKLARDA DAVRANI� DE��T�RME

D��NME BECER�LER�

GEL��M D�NEM� �ZELL�KLER�

�OCUKLARINIZLA ETK�L� �LET��M KURMA YOLLARI

PS�KOLOJ� - ��M�ZDEK� G�� - LAURA DAY

GEL��M PS�KOLOJ�S�

SINIFTA 5 ZOR K��L�K VE ONLARLA BA�EDEB�LME

TUTUMLAR VE TUTUMLARIN DE��T�R�LMES�

OKUL �A�I �OCU�UNUN PS�KO-SOSYAL-BEDENSEL GEL��M �ZELL�KLER�